Nàng núi với chồng: “Lang quõn đi chuyến này, thiếp chẳng dỏm mong được đeo ấn hầu trở về quờ cũ, chỉ xin ngày về mang theo được nhọc, gian nguy của người chồng trước rồi mới nhận ra
Trang 1(Trích: “Truyền kì mạn lục” - Nguyễn Dữ)
NGỮ VĂN 9
Tiết 16+17:
Trang 2I Giới thiệu chung:
1/Tác giả tác phẩm :
Nguyễn Dữ:
- Ông sống vào nửa đầu thế kỉ XVI, là học trò giỏi của Tuyết Giang
Phu Tử Nguyễn Bỉnh Khiêm.
- Sống vào thời kì chế độ phong kiến Lê-Mạc-Trịnh tranh giành
quyền lực, loạn lạc triền miên, dân tình khốn khổ.
-Thi đỗ hương cống, chỉ làm quan một năm rồi cáo về, sống ẩn dật
ở vùng núi rừng Thanh Hoá
a.Tác giả:
Trích Truyền kì mạn lục , tác phẩm viết chữ Hán, gồm 20 truyện
Truyện truyền kì thường mô phỏng những cốt truyện dân gian hoặc dã sử vốn đã lưu truyền rộng rãi trong nhân dân
Tác phẩm được xem là “một áng thiên
cổ kì bút” (áng văn hay của ngàn đời)-
( Vũ Khâm Lân đời hậu Lê).
Có thể nói Nguyễn Dữ đã gửi gắm vào tác phẩm tất cả tâm tư, tình cảm, nhận thức và khát vọng của người trí thức có lương tri trước những vấn đề lớn của thời đại, của con người.
b.Tác phẩm: Truyền kì mạn lục: (Ghi chép những điều kỳ lạ
được lưu truyền trong dân gian).Viết bằng chữ Hán
- Là truyện thứ 16 trong 20 truyện của Truyền kì mạn lục.
Truyện được tái tạo trên cơ sở truyện cổ tích: vợ chàng Trương.
Trang 3
2.Đọc, tóm tắt:
NHÂN VẬT
-Vũ Thị Thiết (Vũ Nương) – Nhân vật chính
-Trương Sinh
-Mẹ chồng Vũ Nương
-Bé Đản
-Hàng Xóm
-Phan Lang
-Linh Phi
TÓM TẮT
- Vũ Nương và Trương Sinh kết hôn, đang sum họp đầm ấm thì có
nạn binh đao, Trương Sinh phải đăng lính.
- Nàng ở nhà phụng dưỡng mẹ già, nuôi con nhỏ.
- Khi Trương Sinh về, đứa bé ngây thơ kể với Trương Sinh về
người (chiếc bóng) đêm đêm vẫn đến với mẹ con nó Chàng nổi máu ghen, mắng nhiếc vợ thậm tệ, rồi đánh đuổi đi.
- Nàng phẫn uất, chạy ra bến Hoàng Giang tự trẫm.
- Một đêm cùng con bên ngọn đèn khuya, Trương Sinh mới vỡ lẽ về
nỗi oan của vợ.
- Vũ Nương được tiên cứu và ở dưới cung nước rùa thần Linh Phi.
- Nghe lời Phan Lang, Trương Sinh đã lập đàn giải oan cho Vũ
Nương ở bến Hoàng Giang.
- Vũ Nương hiện về trong chốc lát rồi biến mất.
Trang 4
3.Bố cục: 3 phần:
Phần 1: Từ đầu ”như cha mẹ đẻ mình.=> Cuộc hôn nhân như cha mẹ đẻ mình.=> Cuộc hôn nhân của Vũ Nương và Trương Sinh.
Phần 2: Tiếp “đã qua rồi”.= >Nỗi oan khuất và cái chết bi đã qua rồi”như cha mẹ đẻ mình.=> Cuộc hôn nhân = >Nỗi oan khuất và cái chết bi thảm của Vũ Nương.
Phần 3: Còn lại => Cuộc gặp gỡ giữa Vũ Nương và Phan Lang dưới động Linh Phi.
-Vũ Nương được giải oan
Trang 51.Vũ Nương:
a Đẹp người, đẹp nết
Tư dung tốt đẹp Thùy mị nết na
b.Phẩm hạnh:
* Với
chồng:
Giữ gìn khuôn phép…không thất hòa Tiễn chồng…mong hai chữ bình yên
Ba năm cách biệt giữ gìn một tiết…
=> Đẹp người, đẹp nết và là
người vợ hiền chung thủy,
người con dâu hiếu thảo.
* Với mẹ
chồng
Mẹ buồn ngọt ngào an ủi
Mẹ ốm lo thuốc thang
Mẹ mất lo ma chay chu đáo
Trang 6GIảI THíCH Vì SAO Về V N ơNG CHỉ MONG CH NG ũ NưươNG CHỉ MONG CHÅNG ưươNG CHỉ MONG CHÅNG ÅNG BìNH AN CHỉ KHôNG CầU HIểN VINH?
Khi tiễn chồng đi tũng quõn, tớnh cỏch của
Vũ nương được thể hiện ở lời đưa tiễn Nàng núi với chồng: “Lang quõn đi chuyến này, thiếp chẳng dỏm mong được đeo ấn hầu trở
về quờ cũ, chỉ xin ngày về mang theo được
nhọc, gian nguy của người chồng trước rồi mới nhận ra sự lẻ loi của mỡnh Từ cỏch núi đến nội dung của những cõu núi hiện lờn một
Vũ nương dịu dàng, thiết tha với hạnh phỳc, khụng hư danh, thương chồng và giàu lũng
vị tha, một tõm hồn cú văn hoỏ
Trang 7
Thể hiện sự ghi nhận nhân cách và đánh giá cao công lao của nàng đối với gia đình nhà chồng, niềm tin Vũ Nương có hạnh phúc khi Trương Sinh trở về
“đã qua rồi”.= >Nỗi oan khuất và cái chết bi -Ngắn dài có số, tươi héo bởi trời Mẹ không phải không muốn đợi chồng con về, mà không gắng ăn miếng
ăn miếng cháo đặng cùng vui sum họp Song, lòng tham không cùng mà vận trời khó tránh Nước hết chuông rền,
số cùng khí kiệt Một tấm thân tàn, nguy trong sớm tối, việc sống chết không khỏi phiền đến con Chồng con nơi
xa xôi chưa biết sống ch ết thế nào, không thể về đền ơn được Sau này, trời xét lòng lành, ban cho phúc đức, giống dòng tươi tốt, con c háu đông đàn, xanh kia quyết chẳng phụ con, cũng như con đã chẳng phụ mẹ”như cha mẹ đẻ mình.=> Cuộc hôn nhân
Nhận xét về lời trăng trối của mẹ chồng Vũ Nương:
Trang 8- NN trực tiếp : Do Trương Sinh: -Nghe lời ngây thơ của
con
trẻ (về cái bóng).
-Nghi ngờ vợ thất tiết.
-Mắng nhiếc, đuổi nàng đi.
-Không chịu nghe lời phân
trần khuyên ngăn…
b.Nỗi oan khuất của Vũ Nương và cái chết bi thảm của nàng.
b.1.Nguyên nhân cái chết của Vũ Nương:
- NN sâu xa : Chế độ nam quyền bất công & chiến tranh
phong kiến phi lý
=> Bi kịch của Vũ Nương và cũng là bi kịch của một lớp
người trong XHPK lúc bấy giờ…
Trang 9b.2.Nỗi oan khuất:
-Nàng hết lòng phân trần, giãi bày, cầu xin…
- Nỗi đau đớn, thất vọng của Vũ Nương khi hạnh phúc gia
đình tan vỡ, tình yêu không còn và không hiểu vì sao mình bị đối xử bất công
Bị bức tử Đầu hàng số phận Nhưng cũng là lời tố cáo sự
độc ác, tối tăm của XHPK
Nói đến tình nghĩa vợ chồng
Nói đến thân phận
Khẳng định tấm lòng sắt son
Cầu xin chồng đừng nghi oan
Hạnh phúc gia đình tan vỡ
Khát khao hạnh phúc
Đau đớn tột cùng vì tình yêu không còn
Trang 10Đọc đoạn trích:
“đã qua rồi”.= >Nỗi oan khuất và cái chết bi Đoạn rồi nàng tắm gội chay sạch, ra bến Hoàng Giang ngửa mặt lên trời mà than rằng:
-Kẻ bạc mệnh này…mọi người phỉ nhổ.
Nói xong nàng gieo mình xuống sông mà chết.”như cha mẹ đẻ mình.=> Cuộc hôn nhân
• BAO NHIÊU CÔNG SỨC, TÂM SỨC CHẮT CHIU ĐỂ VUN ĐẮP GÌN GIỮ CÁI GIA
ĐÌNH BÉ NHỎ ĐÃ TRỞ NÊN HOÀN TOÀN VÔ NGHĨA, NÀNG ĐÃ TUYỆT VỌNG, BƠ
VƠ, KHÔNG LỐI THOÁT, NÊN PHẢI TÌM ĐẾN CÁI CHẾT
THẬT BÌNH TĨNH : TẮM GỘI CHAY SẠCH, RA BẾN HOÀNG GIANG NGỬA MẶT LÊN TRỜI MÀ THAN RẰNG
MINH CHO TẤM LÒNG TRONG SẠCH CỦA NÀNG VÀ LÀ SỰ GIẢI THOÁT KHỎI CUỘC HÔN NHÂN GẢ BÁN QUA ĐÓ, LỜI TỐ CÁO THÓI GHEN TUÔNG ÍCH KỈ, SỰ
HỒ ĐỒ, VŨ PHU CỦA ĐÀN ÔNG VÀ LUẬT LỆ PHONG KIẾN HÀ KHẮC DUNG TÚNG CHO SỰ ĐỘC ÁC, TỐI TĂM.
Trang 112 Câu hỏi: Qua những chi tiết trên, hãy nhận xét về Trương Sinh?
-Con nhà hào phú, ít học.
-Một người chồng độc đoán, đa nghi.
-Một kẻ vũ phu thô bạo.
=> LÀ BIỂU TƯỢNG CỦA CHẾ ĐỘ NAM QUYỀN THỜI PHONG KIẾN.
* Thảo luận: Vậy theo em, thời nay, chế độ nam
quyền còn có lộng hành? Hãy nêu ra những dẫn
chứng chứng minh sự công bằng trong gia đình
ngày nay?
Trang 123.Hình ảnh cái bóng:
-Là đầu mối, điểm nút của tấn bi kịch.
-Cho khuây nỗi nhớ chồng -Là tình yêu thương dành cho chồng con.
-Tạo dựng một hình ảnh người cha trong lòng bé Đản, cho Đản biết là nó có 1 người cha.
Là người đàn ông lạ, bí ẩn
hư hỏng của vợ.
tỉnh ngộ về tai họa do chàng gây ra.
Với bé Đản
Với Vũ Nương
Với Tr Sinh
Trang 134.Yếu tố kỳ ảo:
NHỮNG YẾU TỐ KỲ ẢO
-Phan Lang nằm mộng…, thả rùa xanh.
-Phan Lang lạc vào động rùa của Linh Phi (vợ vua biển Nam Hải), được Linh Phi cứu sống, đãi yến tiệc và gặp Vũ Nương.
-Phan Lang được sống lại, về đưa tín vật của Vũ Nương cho Trương Sinh, xin lập đàn giải oan.
-Hình ảnh Vũ Nương hiện về, lúc ẩn lúc hiện rồi biến mất.
NHỮNG CHI TIẾT THỰC
-Sông Hoàng Giang.
-Nhân vật Trần Thiêm Bình.
-Ải Chi Lăng.
-Quân Minh đánh nước ta (thời nhà Hồ), nhiều người chạy ra bể, bị đắm thuyền.
=> Những yếu tố kỳ ảo xen kẽ với những chi tiết có thực làm cho thế giới kỳ ảo, lung linh trở nên gần gũi với cuộc đời thực, làm tăng độ tin cậy, hoàn chỉnh nét đẹp của Vũ Nương, đồng thời đề ra một kết thúc có hậu (thể hiện mong ước mơ ngàn đời của ND ta về sự công bằng.
Trang 14Câu 1.Diễn biến tâm trạng của Vũ Nương khi gặp Phan Lang.
Phần truyền kì trong câu chuyện là chuyện
Vũ nương không chết, trở về sống trong Quy động của Nam Hải Long
Vương… đó là cuộc sống đời đời Nhà văn đã tạo ra một cuộc gặp gỡ kì
thú giữa Phan Lang – một người dương thế - với Vũ Nương nơi động
tiên Cuộc gặp gỡ ấy đã làm sáng tỏ thêm những phẩm chất của Vũ
nương Ban đầu, Vũ Nương còn do dự vì vẫn còn chút uất ức, nhưng Khi
Phan Lang nhắc đến chuyện nhà của tổ tiên thì Vũ nương “đã qua rồi”.= >Nỗi oan khuất và cái chết bi ứa nước mắt
khóc”như cha mẹ đẻ mình.=> Cuộc hôn nhân Nàng quả thật là một con người thiện căn, thiết tha gắn bó với quê
hương đời sống mà không được sống Tính cách của nàng và bi kịch
như được tô đậm khơi sâu một lần nữa Nhưng dụng ý của nhà văn đưa
phần truyền kìvào câu chuyện không chỉ có thế Nguyễn Dữ muốn khẳng
định một chân lí nghệ thuật: Làm hoàn chỉnh thêm nét đẹp của Vũ
Nương, đồng thời khẳng định cái Ðẹp là bất tử Vũ nương khôngsống
được ở cõi đời thì sẽ sống vĩnh hằng ở cõi tiên, vì nàng là hiện thân của
cái đẹp.
Vũ Nương đầu tiên không muốn về vì nghĩ mình oan chưa được giải Nàng vẫn đành cam chịu số phận Nhưng sau đó nàng lại gửi hoa vàng, nhắn chồng lập đàn giải oan rồi sẽ trở
về Trước hết và chủ yếu là nàng muốn được thanh minh, được bảo toàn danh dự Nhưng rồi nàng cũng chỉ hiện về lúc ẩn lúc hiện rồi biến mất Qua đó, tác giả mơ ước sự thật phải được sáng tỏ, người hiền phải được đền đáp
Đó là một kết thúc có hậu, thể hiện ước mơ ngàn đời của nhân dân ta về lẽ công bằng Mặt khác, sự thật vẫn là sự thật: Vũ Nương đã chết, không còn cơ hội để có thể sum họp cùng chồng con Một chân lý nữa được bày tỏ: hạnh phúc đã trôi vuột khỏi tầm tay, không thể cứu vãn được nữa Xã hội và gia đình phong kiến phụ quyền không có chỗ cho những người như Vũ Nương Tính bi kịch vẫn còn tiềm ẩn đâu dó trong cái lung linh huyền ảo ấy.
Trang 15I Tìm hiểu chung :
Nguyễn Dữ
Tiết 17
II.Đọc-hiểu văn bản:
-Tác phẩm là bản án đanh thép tố cáo bản chất vô
nhân đạo của XHPK.
-Khẳng định và ngợi ca phẩm chất, tâm hồn cao đẹp
truyền thống của người phụ nữ VN.
-Thái độ cảm thông chân thành của nhà văn.
GIÁ TRỊ NHÂN ĐẠO.
-Khai thác vốn văn học dân gian.
-Nghệ thuật kể chuyện đầy sáng tạo:
+Những nhân vật có tính cách rõ nét, đặc biệt là
Vũ Nương.
+Cách kể chuyện hấp dẫn, sử dụng yếu tố truyền
kỳ, xây dựng hình ảnh “đã qua rồi”.= >Nỗi oan khuất và cái chết bi cái bóng”như cha mẹ đẻ mình.=> Cuộc hôn nhân đầy dụng ý.
-Kết thúc tác phẩm bất ngờ, không mòn sáo, hàm
ý sâu sắc.
III.Tổng kết:
1.Nội dung.
2.Nghệ thuật.
Với quan niệm cho rằng hạnh phúc khi đã tan vỡ không thể hàn gắn được, truyện phê phán thói ghen tuông mù quáng và ngợi ca vẻ đẹp truyền thống của người phụ nữ Việt Nam
Ý NGHĨA VĂN BẢN