Bài 5. Từ nhiều nghĩa và hiện tượng chuyển nghĩa của từ

Đọc bài thơ: Cái gậy có một chân Biết giúp bà khỏi ngã Tuần 5 – Tiết 19: TỪ NHIỀU NGHĨA VÀ HIỆN TƯỢNG CHUYỂN NGHĨA CỦA TỪ... Chiếc com-pa bố ve Có chân đứng, chân quay Cái kiềng đun h

KÍNH CHÀO QUÝ THẦY CÔ

VÀ CÁC EM HỌC SINH

∗ Nghĩa của từ là gì? Có mấy cách giải

thích nghĩa của từ?

∗ Chọn một từ trong các từ trung gian,

trung niên, trung bình điền vào chỗ

trống cho thích hợp:

∗ : ở vị trí chuyển

tiếp hoặc nối liền giữa 2 bộ phận, hai giai đoạn, hai sự vật

Kiểm tra miệng

Trung

gian

I.Từ nhiều nghĩa:

1 Đọc bài thơ:

Cái gậy có một chân

Biết giúp bà khỏi ngã

Tuần 5 – Tiết 19: TỪ NHIỀU NGHĨA VÀ HIỆN TƯỢNG CHUYỂN NGHĨA CỦA TỪ

Chiếc com-pa bố ve

Có chân đứng, chân quay

Cái kiềng đun hàng ngày

Ba chân xòe trong lửa.

Chẳng bao giờ đi cả

Là chiếc bàn bốn chân .

Riêng cái võng Trường Sơn Không chân đi khắp nước.

NHỮNG CÁI CHÂN

Cái gậy có một chân

Biết giúp bà khỏi ngã

Chiếc com-pa bố vẽ

Có chân đứng, chân quay.

Cái kiềng đun hàng ngày

Ba chân xòe trong lửa.

Chẳng bao giờ đi cả

Là chiếc bàn bốn chân.

Riêng cái võng Trường Sơn

Không chân đi khắp nước.

5 sự vật có chân

Em hãy cho biết

có mấy sự vật có chân được nhắc tới trong bài thơ?

= > Từ “ chân” là từ có nhiều nghĩa

2/ Tra từ điển để biết nghĩa của cỏc từ chõn

Bộ phận d ới cùng của cơ thể ng ời, động vật dùng để đi, đứng

Bộ phận d ới cùng của một số đồ vật có tác dụng nâng đỡ các bộ phận khác

*

Bộ phận d ới cùng của

số sự vật tiếp giáp và bám chặt vào mặt nền

c

Đụi chõn của anh bụ̣ đụ̣i đi

khắp nước

Chõn mèo cú múng vuụ́t rất

sắc

Sự võt cú chõn: cỏi gậy, chiếc

com-pa, cỏi kiờ̀ng, chiếc bàn

Ngoài ra còn cú mụ̣t sụ́ tụ̉

họp chứa từ chõn: chõn

tường, chõn núi, chõn mõy…

- 3 Tìm thêm một số từ khác cũng có nghĩa như từ

chân?

Mùa xuân là tết trồng cây

Làm cho đất nước ngày càng thêm xuân.

“ Xuân ”:

+ Mùa xuân của thiên nhiên( nghĩa

gốc).

+ Xuân chỉ sự tươi đẹp trẻ trung của con người ( nghĩa chuyển).

Trùn trục như con bò thui Chín mắt, chín mũi, chín đuôi, chín đầu?

4 Tìm một số từ chỉ có một nghĩa?

Hoa mai: tên một loài hoa

Từ có một nghĩa

Bút: đồ dùng để viết, ve

GHI NHỚ :

SGK/56

Có một nghĩa nhất định trong câu

II Hiện tượng chuyển nghĩa của từ

1/ Mối liên hệ giữa các nghĩa từ chân

- Chỉ phần dưới cùng của cơ thể, đồ vật.

=> Nguyên nhân tạo ra sự chuyển nghĩa.

mấy nghĩa? (thảo luận 2p)

Ông bị đau chân

3/ Nghĩa của từ chân trong bài: “ Những cái chân” được dùng với những nghĩa nào?

Nghĩa chuyển: chân gậy, chân kiềng, chân compa, chân bàn.

Nghĩa gốc: Cái võng không chân đi khắp nước.

1 Tìm một số từ chỉ bộ phận cơ thể người có sự chuyển nghĩa?

- Mũi: lỗ mũi, sổ mũi, mũi kim, mũi thuyền,…

- Tay: cánh tay, tay súng, tay vịn,…

- Đầu: đau đầu, đầu đường, đầu tiên,…

2 Dùng bộ phận của cây chỉ bộ phận cơ thể

người ?

III Luyện tập:

Quả tim, quả thận

Lá gan, lá phổi, lá lách

Bài tập 3.

a Chỉ sự vật chuyển thành hành động:

b Chỉ hành động chuyển thành đơn vị:

Đang gói bánh ba gói bánh

Phần phình to ở giữa

Ăn cho ấm bụng

Anh ấy tốt bụng

Tập thể dục nhiều cho bụng săn chắc

như sau:

Bộ phận cơ thể người, động

vật chứa dạ dày, ruột.

Tấm lòng bên trong sâu

kín không bộc lộ ra

Hướng dẫn tự học :

∗ Đối với bài học ở tiết này:

- Xem lại phần nội dung.

- Học thuộc ghi nhớ.

- Làm bài tập phần vở luyện.

- Tìm một số ví dụ từ một nghĩa và từ có

nhiều nghĩa.

∗ Đối với bài học ở tiết tiếp theo:

- Chuẩn bị bài chữa lỗi dùng từ.

- Đọc trước phần nội dung.

- Làm bài tập

- Tìm ví dụ