TIÊU CHUẨN QUỐC GIA VÀ CÁC VẤN ĐỀ NGHIỆP VỤ TRONG XÂY DỰNG TIÊU CHUẨN QUỐC GIA

NỘI DUNG1. Các cấp tiêu chuẩn và Phân loại tiêu chuẩn2. Văn bản liên quan đến công tác xây dựngTiêu chuẩn quốc gia (TCVN)3. Căn cứ và phương pháp xây dựng TCVN4. Dự án xây dựng TCVN5. Trình tự, thủ tục xây dựng TCVN6. Trình bày và thể hiện nội dung TCVN7. Chấp nhận tiêu chuẩn quốc tế thành TCVN

Trang 1

TIÊU CHUẨN QUỐC GIA VÀ CÁC VẤN

ĐỀ NGHIỆP VỤ TRONG XÂY DỰNG

Trang 2

NỘI DUNG

2 Văn bản liên quan đến công tác xây dựng

Tiêu chuẩn quốc gia (TCVN)

4 Dự án xây dựng TCVN

7 Chấp nhận tiêu chuẩn quốc tế thành TCVN

Trang 3

Các cấp tiêu chuẩn

2 Tiêu chuẩn khu vực: EN, ASEAN

4 Tiêu chuẩn cơ sở: TCCS

Ngoài ra còn có Tiêu chuẩn của các hiệp hội

chuyên ngành: IDF ( Hiệp hội sữa quốc tế), ICO ( Hiệp hội cà phê quốc tế), AOAC (Hiệp hội phân tích hóa học chính thống quốc tế ); CORESTA ( Hiệp hội thuốc lá) …

Trang 4

Tiêu chuẩn hoá Quốc tế (ISO)

ISO là liên đoàn quốc tế của các cơ quan tiêu chuẩn hoá quốc gia và là tổ chức tiêu chuẩn hoá lớn nhất thế giới hiện nay, có trụ sở đặt tại Geneva - Thuỵ Sỹ ISO được thành lập năm 1946, chính thức hoạt động

Trang 5

Tiêu chuẩn CODEX

- CODEX Alimentarius: Ủy ban Tiêu chuẩn thực phẩm quốc tế

- Do Tổ chức Y tế thế giới (WHO) và Tổ chức Nông Lương của

Liên hợp quốc (FAO) phối hợp thành lập

- Là tổ chức liên chính phủ

Tính đến tháng 7/2013, CAC đã có 186 thành viên CAC triển

khai hoạt động kỹ thuật của mình thông qua 24 Ban kỹ thuật,

Nhóm đặc trách và các Ban điều phối khu vực

Việt Nam tham gia là thành viên chính thức của CAC từ năm

1989

Trang 7

1 Phân loại tiêu chuẩn

1 Tiêu chuẩn cơ bản quy định những đặc tính, yêu cầu áp dụng

chung cho một phạm vi rộng hoặc chứa đựng các quy định

chung cho một lĩnh vực cụ thể

2 Tiêu chuẩn thuật ngữ quy định tên gọi, định nghĩa đối với đối

tượng của hoạt động trong lĩnh vực tiêu chuẩn

3 Tiêu chuẩn yêu cầu kỹ thuật quy định về mức, chỉ tiêu, yêu cầu

đốivới đối tượng của hoạt động trong lĩnh vực tiêu chuẩn

(Theo Điều 12, Luật Tiêu chuẩn và Quy chuẩn kỹ thuật)

Trang 8

1 Phân loại tiêu chuẩn

4 Tiêu chuẩn phương pháp thử quy định phương pháp lấy

mẫu, PP đo, PP xác định, PP phân tích, PP kiểm tra, PP

khảo nghiệm, PP giám định các mức, chỉ tiêu, yêu cầu đối với đối tượng của hoạt động trong lĩnh vực tiêu chuẩn

5 Tiêu chuẩn ghi nhãn, bao gói, vận chuyển và bảo quản

quy định các yêu cầu về ghi nhãn, bao gói, vận chuyển và bảo quản sản phẩm, hàng hoá

(Theo Điều 12, Luật Tiêu chuẩn và Quy chuẩn kỹ thuật)

Trang 9

2 Các văn bản liên quan

Luật Tiêu chuẩn và Quy chuẩn kỹ thuật (2006)

Nghị định số 127/2007/NĐ-CP ngày 01/8/2007 quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Tiêu chuẩn và Quy chuẩn

kỹ thuật

Thông tư số 21/2007/TT-BKHCN ngày 28/9/2007 hướng dẫn

về xây dựng và áp dụng tiêu chuẩn

Thông tư 29/2011/TT-BKHCN ngày 15/11/2011 sửa đổi, bổ sung một số quy định của Thông tư số 21/2007/TT-BKHCN

Trang 10

2 Các văn bản liên quan

TCVN 6709:2007 (ISO/IEC Guide 21:2005) Chấp nhận tiêu

chuẩn quốc tế và tài liệu khác của ISO và IEC thành tiêu chuẩn quốc gia hoặc tiêu chuẩn khu vực (gồm 2 phần)

– Phần 1: Chấp nhận Tiêu chuẩn quốc tế ISO và IEC

– Phần 2: Chấp nhận Tài liệu khác của ISO và IEC

TCVN 6450:2007 (ISO/IEC Guide 2-2004 ) Tiêu chuẩn hoá và các hoạt động có liên quan - Thuật ngữ chung và định nghĩa TCVN 1-1:2008 Xây dựng tiêu chuẩn – Phần 1: Quy trình xây dựng tiêu chuẩn quốc gia do Ban kỹ thuật tiêu chuẩn thực hiện TCVN 1-2:2008 Xây dựng tiêu chuẩn – Phần 2: Quy định về

thể hiện nội dung tiêu chuẩn quốc gia

Trang 11

3 Căn cứ và phương pháp xây dựng TCVN

Phương pháp tự xây dựng (“xây dựng

Trang 12

3.1 Phương pháp xây dựng mới (tự xây dựng):

– tham khảo tiêu chuẩn quốc tế: ISO, Codex, AOAC…

(nhưng không tương đương)

– tham khảo tiêu chuẩn khu vực (EU, ASEAN…) hoặc nước ngoài (BS –Anh, TAS – Thái lan…)

– tham khảo kết quả nghiên cứu khoa học và công nghệ (VD: các đề tài nghiên cứu cấp bộ…)

– tham khảo kết quả đánh giá, khảo nghiệm, thử nghiệm,

kiểm tra, giám định

– tham khảo kinh nghiệm thực tiễn

– …

Trang 13

Ví dụ: TCVN 10546:2014 Tinh bột sắn

Tham khảo:

– các tài liệu, tiêu chuẩn quốc tế (Codex về phụ gia TP),

– tiêu chuẩn khu vực (Đông Phi, dự thảo TC châu Phi),

– tiêu chuẩn quốc gia (Thái Lan, Ấn Độ, Nigeria);

– số liệu về các chỉ tiêu và các mức được công bố trong các

tiêu chuẩn cơ sở của doanh nghiệp sản xuất, chế biến và

kinh doanh tinh bột sắn trong và ngoài nước;

– kết quả phân tích các mẫu tinh bột sắn

– Kinh nghiệm của các thành viên trong ban kỹ thuật

nghiệm đánh giá mùi của tinh bột bằng PP khô và PP ướt)

Trang 14

Phương pháp xây dựng mới (tự xây dựng):

Phương pháp này thường được sử dụng:

 Khi không có tiêu chuẩn quốc tế/khu vực/quốc gia khác

VD: TCVN 7240:2003 Bánh đậu xanh

 Để xây dựng các TCVN đặc thù của quốc gia mà không thể chấp nhận các tiêu chuẩn quốc tế/khu vực hoặc nước ngoài VD: TCVN 5644:2008 Gạo trắng – Yêu cầu kỹ thuật không tương đương với

+ ISO 7301:2011 Rice – Specification

+ CODEX STAN 198-1995 Standard for Rice

Trang 15

3.2 Phương pháp chấp nhận

Chấp nhận tiêu chuẩn quốc tế, tiêu chuẩn khu vực hoặc tiêu chuẩn nước ngoài thành tiêu chuẩn QG

là việc công bố một tiêu chuẩn quốc gia có nội dung hoàn toàn tương đương hoặc tương đương có sửa đổi với nội dung của tiêu chuẩn quốc tế, tiêu chuẩn khu vực hoặc tiêu chuẩn nước ngoài tương ứng

( Thông tư số 21/2007/TT-BKHCN )

Trang 16

Phương pháp chấp thuận (phương pháp tờ bìa)

– cơ quan tiêu chuẩn quốc gia công bố Tiêu chuẩn

quốc tế có vị thế như tiêu chuẩn quốc gia, thông qua

“thông báo chấp thuận”

– “thông báo chấp thuận” có kèm theo một số hiệu tiêu chuẩn quốc gia tương ứng và bản gốc TC quốc tế

– Là một trong các phương pháp chấp nhận đơn giản nhất, không đòi hỏi in lại phần lời của TC quốc tế

– Thường được các nước tiếng Anh tốt sử dụng như

Malaysia, Singapore

Trang 17

Ví dụ về phương pháp chấp thuận

Trang 18

Phương pháp xuất bản lại

chuẩn quốc gia bằng cách như chụp lại, scan

hoặc lấy từ file điện tử

tiêu chuẩn quốc tế và có thể được xuất bản dưới dạng song ngữ hoặc đơn ngữ

bản in lại hoặc không phải là bản dịch hoàn toàn tương đương với tiêu chuẩn quốc tế thì việc xuất bản tiêu chuẩn quốc gia này được gọi là soạn

thảo lại

Trang 20

Ví dụ về trường hợp hoàn toàn tương đương:

Trang 21

Ví dụ về PP nghiên cứu dựa theo AOAC:

AOAC 2007.01 Pesticide Residues in

Foods by Acetonitrile Extraction and

Partitioning with Magnesium Sulfate

TCVN 9333:2012 Thực phẩm – Xác định dư lượng thuốc bảo vệ thực vật

– Phương pháp QuEChERS

B Apparatus and Conditions 4 Thiết bị, dụng cụ

F 10-Step Streamlined Extraction Procedure

G Options for Handling Extracts for Analysis

H LVI/GC/MS and LC/MS/MS Analyses

7 C ách tiến hành

J Statistical Analysis of the Results Phụ lục A (Tham khảo) Kết quả thử

nghiệm liên phòng

Trang 22

Tiêu chuẩn tương đương

Tiêu chuẩn tương đương (equivalent standards) / Tiêu chuẩn hài hoà (harmonized standards)

là những tiêu chuẩn về cùng một đối tượng do các

cơ quan hoạt động tiêu chuẩn hoá khác nhau xét duyệt nhằm tạo ra tính đổi lẫn cho các sản phẩm, quá trình và dịch vụ, hoặc tạo ra sự thông hiểu lẫn nhau về các kết quả thử nghiệm hoặc các thông tin được cung cấp theo những tiêu chuẩn đó

[TCVN 6450:2007 (ISO/IEC Guide 2-2004) ]

Trang 23

Mức độ tương đương

 Hoàn toàn tương đương (ID):

– hoàn toàn tương đương về nội dung kỹ thuật, cấu

trúc và từ ngữ, hoặc:

– hoàn toàn tương đương về nội dung kỹ thuật và cấu trúc, có thể có các thay đổi biên tập tối thiểu:

• thay dấu chấm thập phân thành dấu phẩy thập phân;

• loại bỏ phần lời của một hay vài ngôn ngữ ra khỏi một Tiêu chuẩn quốc tế đa ngôn ngữ;

• thay đổi tên gọi tiêu chuẩn cho nhất quán với bộ tiêu chuẩn quốc gia hiện hành;

• đưa vào các tài liệu tham khảo (ví dụ: phụ lục tham khảo) mà không làm thay đổi, tăng thêm hoặc loại bỏ các điều khoản của Tiêu chuẩn quốc tế

Trang 24

Ví dụ về TCVN hoàn toàn tương đương: có thể thay đổi tên

[theo điểm b, điều 4.2, TCVN 6709:2007 (ISO/IEC Guide 21:2005)]

Trang 25

 Tương đương có sửa đổi (MOD) :

– có thể có khác biệt kỹ thuật nhưng phải được nhận biết và giải thích rõ ràng

– Chỉ được phép có thay đổi cấu trúc tiêu chuẩn nếu

dễ dàng so sánh cấu trúc và nội dung của hai tiêu chuẩn

Trang 26

Ví dụ về tương đương có sửa đổi:

[theo điều 4.3 và 7.2.2, TCVN 6709:2007 (ISO/IEC Guide 21:2005)]

Trang 27

Ví dụ về tương đương có sửa đổi:

Trang 28

– Hai tiêu chuẩn không tương đương về nội dung kỹ thuật

và cấu trúc, và các thay đổi không được xác định rõ ràng, hoặc:

– Tiêu chuẩn quốc tế chỉ có ít điều khoản, hoặc:

– Chỉ có ít điều khoản của tiêu chuẩn quốc tế được giữ lại trong TCVN

Trang 29

Ví dụ về tiêu chuẩn không tương đương:

4.1 Yêu cầu cảm quan 3.1 Quality factors – general

4.2 Yêu cầu về các chỉ tiêu lý-hóa

+ Độ ẩm + Độ ẩm (3.2 Quality factors – specific)

+ Tro tổng số + Tro tổng số (Phụ lục)

+ Tro không tan trong axit clohydric Không quy định

Trang 30

Bố cục Dự án xây dựng TCVN (Phụ lục IV Thông tư 21/2007/TT-BKHCN)

– 1 Tên tiêu chuẩn

– 2 Phạm vi áp dụng của tiêu chuẩn

Trang 31

Bố cục Dự án xây dựng TCVN (Phụ lục IV Thông tư 21/2007/TT-BKHCN) (tiếp theo) – 7 Phương thức thực hiện và tài liệu làm căn

cứ xây dựng TCVN

– 8 Kiến nghị thành lập Ban kỹ thuật (hoặc

Tiểu ban kỹ thuật), nếu cần

– 9 Cơ quan phối hợp

– 10 Dự kiến tiến độ thực hiện

– 11 Dự toán kinh phí thực hiện

Trang 32

Đề xuất dự án

Xét duyệt dự án và

kế hoạch xây dựng TCVN

Xây dựng dự thảo làm việc

Xây dựng dự thảo Ban ký thuật

Tổ chức lấy ý kiến rộng rãi về dự

thảo tiêu chuẩn

Hoàn chỉnh dự thảo tiêu chuẩn

Thư ký của Ban kỹ

thuật và Tiêu ban

kỹ thuật là cán bộ

của VSQI

 Quy trình xây dựng TCVN:

 Sử dụng “Phương pháp Ban kỹ thuật”

5 Trình tự, thủ tục xây dựng TCVN

Trang 33

Ban kỹ thuật tiêu chuẩn quốc gia

BKT TCVN là tổ chức tư vấn kỹ thuật do Bộ Khoa học

và Công nghệ thành lập cho từng lĩnh vực tiêu chuẩn

(Theo Điều 16, Luật Tiêu chuẩn và Quy chuẩn kỹ thuật)

Trang 34

Thành viên BKT TCVN bao gồm đại diện cơ quan nhà nước, tổ chức khoa học và công nghệ, hội, hiệp hội, doanh nghiệp, các tổ chức khác có liên quan, người tiêu dùng và các chuyên gia

(Theo Điều 16, Luật Tiêu chuẩn và Quy chuẩn kỹ thuật)

Trang 35

Ban kỹ thuật tiêu chuẩn quốc gia thuộc

6 TCVN/TC/F6 Dinh dưỡng và thức ăn kiêng

7 TCVN/TC/F7 Dư lượng thuốc bảo vệ thực vật

8 TCVN/TC/F8 Thịt và sản phẩm thịt

9 TCVN/TC/F9 Đồ uống

10 TCVN/TC/F10 Rau quả và sản phẩm rau quả

11 TCVN/TC/F11 Thủy sản và sản phẩm thủy sản

Trang 36

Ban kỹ thuật tiêu chuẩn quốc gia thuộc

18 TCVN/TC/F17 Thức ăn chăn nuôi

19 TCVN/TC/F18 Đường, sản phẩm đường và mật ong

20 TCVN/TC/F19 Kiểm dịch thực vật

21 TCVN/TC/F20 Chè và sản phẩm chè

22 TCVN/TC 126 Thuốc lá

Trang 37

Trang 38

Ví dụ: Ban kỹ thuật TCVN/TC/F1 Ngũ cốc và đậu đỗ

Được thành lập theo Quyết định số 751/QĐ-TĐC ngày 18/5/2011 của

Tổng cục trưởng Tổng cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng

Quyết định gia hạn hoạt động và thay đổi thành viên BKT số TĐC ngày 25/4/2015

539/QĐ- Thành viên là đại diện của:

 cơ quan nhà nước: Cục Bảo vệ thực vật, Viện Cơ điện nông

nghiệp và CN sau thu hoạch, Viện Công nghiệp thực phẩm

 Đơn vị kiểm nghiệm: Quatest 1, Quacert, Viện kiểm nghiệm

 Trường đại học: ĐH Bách khoa HN, HV Nông nghiệp VN

 Hội, hiệp hội: Hiệp hội các nhà bán lẻ VN

 Các Doanh nghiệp

Trang 39

Đối với dự thảo tiêu chuẩn quốc gia do các Bộ, ngành

(không bao gồm Bộ Khoa học và Công nghệ) tổ chức

xây dựng

 Bộ, ngành chỉ định Tổ chức biên soạn

 Bước 1: Biên soạn dự thảo tiêu chuẩn quốc gia + viết

thuyết minh

 Bước 2: Lấy ý kiến và hoàn chỉnh dự thảo

• gửi dự thảo tiêu chuẩn lấy ý kiến; tổ chức hội nghị chuyên đề; tổng hợp, xử lý các ý kiến góp ý;

• Cơ quan đầu mối tổ chức việc thẩm tra hồ sơ dự thảo TCVN để xem xét tính đầy đủ và hợp lệ của hồ sơ dự thảo TCVN theo quy định tại khoản 1 Điều 5 Nghị định 127/2007/NĐ-CP

• hồ sơ dự thảo TCVN chuyển Bộ Khoa học và Công nghệ để tổ chức thẩm định

Trang 40

Đối với dự thảo tiêu chuẩn quốc gia do các Bộ, ngành

(không bao gồm Bộ Khoa học và Công nghệ) tổ chức

xây dựng (tiếp theo)

 Bước 3: Thẩm định hồ sơ dự thảo tiêu chuẩn quốc gia

 Bước 4: Công bố tiêu chuẩn quốc gia

Tổng cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng lập hồ sơ dự thảo TCVN trình Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ công bố

Trang 41

Đối với dự thảo tiêu chuẩn quốc gia do tổ chức, cá nhân đề nghị

 Bước 1: Xây dựng dự thảo tiêu chuẩn quốc gia

• Ban kỹ thuật TCVN thành lập nhóm công tác để biên soạn dự thảo TCVN trên cơ sở dự thảo do tổ chức, cá nhân đề nghị ;

• Tổ chức lấy ý kiến góp ý và thảo luận trong BKT;

• Hoàn thiện và viết thuyết minh cho dự thảo;

• Lập hồ sơ dự thảo để trình Tổng cục xem xét

Trang 42

Đối với dự thảo tiêu chuẩn quốc gia do Bộ Khoa học và Công nghệ tổ chức xây dựng

 Bước 1: Xây dựng dự thảo tiêu chuẩn quốc gia

• Ban kỹ thuật TCVN thành lập nhóm công tác để biên soạn dự thảo TCVN;

• Tổ chức lấy ý kiến góp ý và thảo luận trong BKT;

• Hoàn thiện và viết thuyết minh cho dự thảo;

• Lập hồ sơ dự thảo để trình Tổng cục xem xét

Trang 43

6 Trình bày và thể hiện nội dung TCVN

Việc trình bày và thể hiện nội dung tiêu chuẩn

quốc gia được thực hiện theo TCVN 1-2 và các hướng dẫn nghiệp vụ có liên quan của Tổng cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng

(Điều 5 Nghị định 127/2007/NĐ-CP)

Trang 44

Trang 45

– Các phần trong nội dung một tiêu chuẩn

• Phần thông tin mở đầu

• Phần cơ bản bao gồm phần khái quát và phần nội dụng kỹ thuật

Trang 46

Phần thông tin mở đầu

Trang 47

Phần cơ bản

Trang 48

Phần thông tin bổ sung

Trang 49

Phân biệt “tài liệu (được) viện dẫn” với “tài liệu tham khảo”

Phân biệt “mục lục” (danh sách các đề mục) với “mục lục tra cứu” (danh sách thuật ngữ được sắp xếp, kèm theo đề mục liên quan, để tiện tra cứu)

Phân biệt “lời dẫn” (trong các phần như Thuật ngữ và định nghĩa, Thuốc thử…) với “câu treo” (không được đánh số)

Phân biệt “Phụ lục quy định” với “Phụ lục tham khảo”

 ……

Trang 50

Mẫu trình bày tiêu chuẩn quốc gia

– Khổ giấy: A4, sai số kích thước ± 0,5 mm

– Kiểu chữ: arial hoặc tương đương, font unicode, cỡ chữ tùy thuộc từng trường hợp (9, 10, 11, 12, 16, 18…)

– Đánh số trang: từ trang bìa, phần Lời nói đầu (hoặc Mục lục, nếu có) bắt đầu từ trang 3; phần cơ bản (từ Phạm vi áp dụng) bắt đầu từ trang lẻ

– Ký hiệu và số hiệu tiêu chuẩn quốc gia:

TCVN xxxx:yyyy

– Trình bày các trang tiêu chuẩn quốc gia

Trang 51

Một số lưu ý về sử dụng đơn vị đo ( theo Nghị định 86/2012/NĐ-CP ngày 19/10/2012 )

– Đơn vị đo pháp định

– Sử dụng đơn vị đo pháp định

VD:

• Viết “vài phút” nhưng “15 min” (vẫn đọc “phút”)

• Viết “r/min” thay cho “vòng/phút” hoặc “rpm”

• Viết “25 °C” thay vì “25°C” hoặc “25 ° C”

• Viết “25 °C ± 1 °C” hoặc “(25 ± 1) °C” thay vì “25 ± 1 °C” hoặc

“25 °C ± 1”

Trang 52

7 Chấp nhận tiêu chuẩn quốc tế trong lĩnh vực nông nghiệp – thực phẩm

 Các tiêu chuẩn quốc tế được chấp nhận thành TCVN: tiêu chuẩn ISO và tiêu chuẩn CODEX

 Giữa CODEX và ISO đã có thoả thuận chung về phạm vi tiêu chuẩn hoá trong lĩnh vực thực phẩm của hai tổ

Định dạng
Số trang	66
Dung lượng	885,41 KB