Phát triển tự chủ nghề nghiệp cho giảng viên đại học sư phạm

Nhómphươngphápnghiêncứulýthuyết 1 Phương pháp phân tích và tổng hợp lý thuyết Nghiêncứulýthuyếtthườngbắtđầutừphântíchcáctàiliệuđểtìmracấut rú c,cácxuhướngpháttriểncủalýthuyết.Từphântíchl

Tôixincamđoancôngtrìnhnghiêncứukhoahọcnàylàkếtquảngh iêncứucủacánhântôi.Cácsốliệuvàtàiliệuđượctríchdẫntrongcôngtrìn hnàylàtrungthực.Kếtquảnghiêncứunày khôngtrùngvớibấtcứcô ngtrìnhnàođãđượccôngbốtrướcđó.

Tôichịutráchnhiệmvớilờicamđoancủamình.

Tácgiảluậnán

HoàngThịKimHuệ

Tôixinđượcbàytỏlòngbiếtơnsâusắctới:

ThầyhướngdẫnGS.TSNguyễnLộc,PGS.TS.NguyễnVũBíchHiền,nhữngn g

ư ờ i thầyhướngdẫnkhoahọcđãtậntìnhchỉdẫn,giúpđỡtôitrongsuốtquátrìnhnghiêncứuv àthựchiệnLuậnán.

Tôixinbàytỏsựbiếtơnchânthànhtớitoànthểtậpthểcánbộ,giảngviênTrườngĐạihọ cSưphạmHàNội,khoaQuảnlýgiáodục-TrườngĐạihọc

SưphạmHàNộiđãgiúpđỡ,tạođiềukiệnthuậnlợichotôinghiêncứuvàhọctậptạiTrường.

TôixintrântrọngcảmơnBanlãnhđạovàcánbộcáctrườngĐạihọcSưphạmHà Nội,ĐạihọcSưphạm KỹthuậtNamĐịnh,ĐạihọcSưphạm Huế, ĐạihọcSưphạmThànhphốHồChíMinh,ĐạihọcSưphạmKỹthuậtVĩnhLongđãhỗtrợ,tạođ iềukiệnchotôitrongquátrìnhnghiêncứu.

Tôixinchânthànhcảmơncácnhàkhoahọc,cáccánbộquảnlýgiáodục,hiệutrưởng

sưphạmnêutrênđãgópý,tưvấn,giúpđỡvàcungcấpthôngtinchotôitrongnghiêncứulýluận vàthựctiễnvềpháttriểntựchủnghềnghiệpchogiảngviênđạihọcsưphạm.

Tôixintriânsựđộngviên,khíchlệvàủnghộcủagiađình,ngườithân,bạnbèvàđồngng hiệp,đãgiúptôiyêntâmvàcóthêmđộnglựcđểhoànthànhLuậnán.

Tácgiảluậnán

HoàngThịKimHuệ

MỤCLỤC

MỞĐẦU 1

Chương1:CƠSỞLÝLUẬNPHÁTTRIỂNTỰCHỦNGHỀNGHIỆP CHOGIẢNGVIÊNĐẠIHỌC 15

1.1 Tổngquan 15

1.1.1 Nhữngnghiêncứuvềtựchủnghềnghiệpcủagiảngviên 15

1.1.2 Nhữngnghiêncứuvềpháttriểntựchủnghềnghiệpcho giảngviên 18

1.1.3 Nhữngnghiêncứuxâydựngthangđotựchủnghềnghiệpcủa giảngviên 19

1.2 Tựchủcủatrườngđạihọc 22

1.2.1 Kháiniệmvàcáclĩnhvựctựchủcủatrườngđạihọc 22

1.2.2 Cácmứcđộ tựchủcủatrườngđạihọc 22

1.2.3 Mốiquanhệgiữacáccấpbậctựchủtrongtrườngđạihọc 24

1.3 Tự chủnghềnghiệpcủagiảngviênđạihọc 25

1.3.1 Kháiniệmgiảngviênđạihọc 25

1.3.2 Kháiniệmtựchủnghềnghiệpcủagiảngviênđạihọc 27

1.3.3 Vaitròtựchủnghềnghiệpcủagiảngviênđạihọc 29

1.3.4 Phânbiệt“quyềntựchủ”và“nănglựctựchủ”củagiảng viênđạihọc 32

1.3.5 Phânbiệttựchủnghềnghiệp(teacherprofessionalautonomy) và tựdohọcthuật(academicfreedom) 33

1.3.6 Phạmvitựchủnghềnghiệpcủagiảngviênđạihọc 35

1.3.7 Cácmứcđộtựchủnghềnghiệpcủagiảngviênđạihọc 39

1.3.8 Cácyếutốảnhhưởngđếntựchủnghềnghiệpcủagiảngviên đạihọc 40

1.3.9 Mốiquanhệgiữatựchủnghềnghiệpvàchịutráchnhiệmxã hộicủagiảngviênđạihọc 42

1.4 Pháttriểntựchủnghềnghiệpchogiảngviênđạihọc 43

1.4.1 Kháiniệmpháttriểntựchủnghềnghiệpchogiảngviênđạihọc 43

1.4.2 Cáccáchtiếpcậnnộidungpháttriểntựchủnghềnghiệp choGVĐH 44

1.4.3 Nộidungpháttriểntựchủnghềnghiệpchogiảngviênđạihọc 48

1.5 Giảngviênđạihọcsưphạmvànhữngđặctrưngvềtựchủnghềnghiệp 54

1.5.1 Nhữngđặctrưngcủagiảngviênđạihọcsưphạm 54

1.5.2 Nhữngđặctrưngvềtựchủnghềnghiệp củagiảngviênđạihọc sưphạm 57

1.6 Kinhnghiệmquốctếvềpháttriểntựchủnghềnghiệpchogiảngviên 58

1.6.1 PháttriểntựchủnghềnghiệpchoGVĐHởMỹ 58

1.6.2 PháttriểntựchủnghềnghiệpchoGVĐHởNga 59

1.6.3 PháttriểntựchủnghềnghiệpchoGVĐHởTrungQuốc 61

KẾTLUẬN CHƯƠNG1 63

Chương2:THỰCTRẠNGPHÁTTRIỂNTỰCHỦNGHỀNGHIỆP CHOGIẢNGVIÊNĐẠIHỌCSƯPHẠM 64

2.1 Mộtsốvấnđềchungvềmứcđộtựchủcủacáctrườngđạihọcsưphạm vàthựctrạngđộingũgiảngviêncủacáctrườngđạihọcđượckhảosát 64

2.1.1 Thựctrạngmứcđộtựchủcủacáctrườngđạihọcsưphạm 64

2.1.2 Thựctrạngđộingũgiảngviêntạicácđạihọcsưphạm 66

2.2 Giớithiệuvềhoạtđộngkhảosát 67

2.2.1 Mụcđíchkhảosát 67

2.2.2 Tổchứckhảosát 67

2.2.3 Mứcđộtincậyvàgiátrịcủacôngcụkhảosát 68

2.3 Mẫunghiêncứuvà cỡmẫu 71

2.3.1 Phươngphápchọnmẫu 71

2.3.2 Thôngtinmẫu 72

2.4 Phântíchvàbànluậnvềkếtquảkhảosát 72

2.4.1 Thựctrạngtựchủnghềnghiệpcủagiảngviênđạihọcsưphạm 72

2.4.2 Thựctrạngpháttriểntựchủnghềnghiệpchogiảngviênđạihọc sưphạm 97

2.5 Đánhgiáchungv ề thựctrạngpháttriểnt ự chủnghềnghiệpcho giảngviênđạihọcsưphạm 112

2.5.1 Điểmmạnh 112

2.5.2 Điểmyếu 112

2.5.3 Cơhội 113

2.5.4 Tháchthức 114

KẾTLUẬN CHƯƠNG2 116

ii Chương3:BIỆNPHÁPPHÁTTRIỂNTỰCHỦNGHỀNGHIỆPCHOGIẢNGVIÊ

NTRƯỜNGĐẠIHỌCSƯPHẠM 118

3.1 ChủtrươngđổimớiquảntrịGDĐHtheohướngtăngcườngtựchủ vàtráchnhiệmgiảitrìnhchocáccơsởGDĐH 118

3.2 Nguyêntắcxâydựngcácbiệnpháp 119

3.3 Biệnpháppháttriểntựchủnghềnghiệpchogiảngviêntrườngđại họcsưphạm 120

3.3.1 Banhànhvàhoànthiệnhệthốngvăn bảnquyđịnhmứcđộvà phạmvitựchủnghềnghiệpchoGVĐHSPcủacáctrườngĐHSP 120

3.3.2 Xâydựngmạnglướitruyềnthôngphổbiếnq u y địnhv ề quyềntựchủnghềnghiệpcủaGVĐHSP 122

3.3.3 Tăngcườngcáckênhđốithoạitrựctiếp,huyđộngsựtham giacủagiảngviêntrongviệcraquyếtđịnhquảnlý 124

3.3.4 Tổchứcđàotạo,bồidưỡngđểnângcaonănglựctựchủnghềnghiệpchoGV ĐHSP128 3.3.5.Chuẩnhóacáctiêuchítựđánhgiámứcđộ tựchủnghềnghiệp củaGVĐHSP 132

3.3.6 Mốiquanhệgiữacácbiệnpháp 134

3.4 Khảosátýkiếnchuyêngiavềcácbiệnphápđược đềxuất 136

3.4.1 Quytrìnhtriểnkhaikhảosát 136

3.4.2 Kếtquảkhảosát 137

3.5 Nghiêncứutrườnghợpđiểnhình(casestudy)vềbiệnpháptăngcườngkê nhđốithoạitrựctiếphuyđộngs ự t h a m g i a củaGVĐHSP trongviệcraquyếtđịnhquảnlý 140

3.5.1 Mụcđíchtổchứcnghiêncứu 140

3.5.2 Kếtquảnghiêncứutrườnghợpđiểnhình 141

KẾTLUẬN CHƯƠNG3 151

KẾTLUẬNVÀKHUYẾNNGHỊ 152

KẾTLUẬN 152

DANHMỤCCÁCCÔNG TRÌNHKHOAHỌCĐÃCÔNGBỐ 154

TÀILIỆUTHAMKHẢO 155 PHỤLỤC 1PL

Bảng2.1: Độtincậycủaphiếukhảosátpháttriểntựchủnghềnghiệp

choGVĐH 68

Bảng2.2: Tươngquanđiểmgiữacáctiểuthangđo/thangđomứcđộtự chủnghềnghiệpcủaGVĐHSPtrênmẫuGVĐHSP(N=420) 69

Bảng2.3: Tươngquanđiểmgiữacáctiểuthangđo/thangđonhucầuv ề quy ềntựchủnghềnghiệpcủaGVĐHSPtrênmẫu GVĐHSP(N=420) 70

Bảng2.4: Tươngquanđiểmgiữacáctiểuthangđo/thangđophát triểntự chủnghềnghiệpcủaGVĐHSPtrênmẫuGVĐHSP(N=420) 70

Bảng2.5: ThựctrạngmứcđộtựchủtronglĩnhvựcgiảngdạycủaGVĐHSP 74

Bảng2.6: Thựctrạngmứcđộtựchủtronglĩnhvựcpháttriểnchương trìnhcủaGVĐHSP 75

Bảng2.7: Thựctrạngmứcđộtựchủtronglĩnhvựcnghiêncứu củaGVĐHSP 76

Bảng2.8:

ThựctrạngsửdụngquyềnthamgiahoạtđộngquảntrịnhàtrườngcủaG VĐHSP 77

Bảng2.9:

Thựctrạngs ử dụngquyềnthamgi ahoạtđộngbồidưỡnggiảngviêncủa GVĐHSP 79

Bảng2.10: ThựctrạngmứcđộtựchủnghềnghiệpcủaGVĐHSP 80

Bảng2.11:

Đánhgiáv ề mứcđ ộ t ự chủnghềnghiệpcủagiảngviêntrongcáclĩnhv ực 81

Bảng2.12: SosánhmứcđộTCNNcủaGVĐHSPtheo chuyênngành 82

Bảng2.13: SosánhmứcđộTCNNcủaGVĐHSPtheohọchàmhọcvị 84

Bảng2.14: SosánhmứcđộTCNNcủaGVĐHSPtheothâmniêncôngtác 85

Bảng2.15: SosánhmứcđộTCNNcủaGVĐHSPtheohợpđồnglaođộng 86

Bảng2.16: SosánhmứcđộTCNNcủaGVĐHSPtheohọchàmhọcvị 87 Bảng2.17: Thựctrạngnhucầuv ề quyềnt ự chủtronglĩnhvựcgiảng

dạycủaGVĐHSP 88 Bảng2.18: Thựctrạngnhucầuv ề quyềnt ự chủtronglĩnhvựcphát

triểnchươngtrìnhcủaGVĐHSP 89

Bảng2.19: Thựctrạngnhucầuvềquyềntựchủtronglĩnhvựcnghiên

cứucủaGVĐHSP 90

Bảng2.20: Thựctrạngnhucầuv ềquyềnthamgiahoạtđộngquảntrị nhàtrườngcủaGVĐHSP 90

Bảng2.21: Thựctrạngnhucầuvềquyềnthamgiahoạtđộngbồidưỡnggiảngviêncủ aGVĐHSP 92

Bảng2.22: TổnghợpthựctrạngtựchủnghềnghiệpcủaGVĐHSP 93

Bảng2.23: ThựctrạngmứcđộhàilòngtrongcôngviệccủaGVĐHSP 93

Bảng2.24: TươngquanSpearsongiữađiểmtrungbìnhmứcđộtựchủ nghềnghiệpcủaGVĐHSPvàmứcđộhàilòngtrongcôngviệc 94

Bảng2.25: NhucầutựchủnghềnghiệpcủaGVĐHSP 94

Bảng2.26: TươngquanSpearmanvềđiểmtrungbìnhmứcđộtựchủvà mứcđộmongmuốnquyềntựchủnghềnghiệpcủaGVĐHSP 95

Bảng2.27: Cácyếutốảnhhưởngđếnmứcđộtựchủnghềnghiệptừ phíaGVĐHSP 96

Bảng2.28: TươngquanSpearmanđiểm trungbìnhmứcđộtựchủvàt á c độ ngpháttriểntựchủnghềnghiệpchoGVĐHSPcủa cáctrườngĐHSP 97

Bảng2.29: ThựctrạngpháttriểntựchủnghềnghiệpchoGVĐHSP 98

Bảng2.30: Thựctrạngnộidungtăngcườngs ự thamg i a quyếtđịnhtrongcáclĩnhv ựchoạtđộngcủanhàtrườngchoGVĐHSP 103

Bảng2.31: ThựctrạnghoạtđộngđánhgiáthựchiệnquyềntựchủnghềnghiệpcủaG VĐHSP 108

Bảng3.1: MứcđộđồngthuậnvàmứcđộtintưởngtheohệsốKendall 137

Bảng3.2: Thốngkêkếtquảphântíchchotừngcâuhỏi 138

Bảng3.3: TínhtoánhệsốKendall 140

DANHMỤCCÁCBIỂU ĐỒ

Biểuđồ2.1: SosánhmứcđộTCNNcủaGVĐHSPtheochuyênngành 83

Biểuđồ2.2: SosánhmứcđộTCNNcủaGVĐHSPtheohọchàmhọcvị 84

Biểuđồ2.3: SosánhmứcđộTCNNcủaGVĐHSPtheothâmniêncôngtác 85

Biểuđồ2.4: SosánhmứcđộTCNNcủaGVĐHSPtheohợpđồnglaođộng 86

Biểuđồ2.5: SosánhmứcđộTCNNcủaGVĐHSPtheochứcdanh 87

Biểuđồ3.1: Điểmsốtrungbìnhmứcđộđồngthuậnvớicácbiệnphápphát triểntựchủnghềnghiệpcủagiảngviênđạihọc 139

DANHMỤCCÁCSƠĐỒ

Sơđồ0.1: Nghiêncứutrườnghợp–quytrìnhtuyếntínhvàlặplại 9

Sơđồ0.2: CácbướccủaquátrìnhDelphi 11

Sơđồ1.1: Cácmứcđộtựchủ củatrườngđạihọc 23

Sơđồ1.2: Mốiquan hệgiữacáccấpbậctựchủtrongtrườngđạihọc 24

Sơđồ1.3: Cáclĩnhvựctựchủnghềnghiệpcủagiáoviên 36

Sơđồ1.4: MôhìnhcáclĩnhvựctựchủnghềnghiệpcủaGVĐH 38

Sơđồ1.5: CácmứcđộtựchủnghềnghiệpcủaGVĐHSP 40

Sơđồ1.6: Tiếpcậnhệthốngvàtiếpcậnquátrìnhtrongpháttriểntựchủ nghềnghiệpchoGVĐH 45

Sơđồ1.7: Cácchứcnăngquảnlý nguồnnhânlựctrongtổchức 46

Sơđồ1.8: Quytrình quảnlý nguồnnhânlựccủatổchức 46

Sơđồ1.9: Tiếpcậnchứcnăngquảnlýnguồnnhânlựctrongpháttriểntự chủnghềnghiệp choGVĐHSP 47

Sơđồ1.10: CấutrúcnănglựctựchủnghềnghiệpcủaGVĐH 51

Sơđồ2.1: Điểmtrungbìnhchungmứcđộtự chủ nghềnghiệptheocáclĩnh vựctự chủ 81

Sơđồ3.1: KhungnănglựcTCNNcủaGVĐH 129

Sơđồ3.2: Mốiquanhệgiữacácbiệnpháppháttriểntựchủnghềnghiệp chogiảngviênđại học sưphạm 135

n g n h à t r ư ờ n g đ á p ứ n g n h ữ n g yêuc ầ u đ ạ o đ ứ c , t í n h nghiêmtúckhoahọcvàtrítuệ….

VớimụctiêunàycáccơsởGDĐHphảicóvaitròkh ônghạnchếvềquyềntựdohọcthuật,q

uyềntựchủ,đồngthờibiểulộmộtcáchđ ầ y đủtínhchịutráchnhiệmtrướcxãhội.”

Đểt h ự c h i ệ n v a i t r ò đ ó , c ù n g v ớ i x u h ư ớ n g t ự c h ủ đ ạ i h ọ c , T C N N

c ủ a GVĐ H đượccoilàmộtyêucầutấtyếu.Ởgócđộcánhân,tựchủgiúpđảmbảochấtlượnggiảngdạy,nghiêncứucủaGVĐH Trongquảntrịnguồnnhânlực,TCNNg i ú p th

trường,T CN N giúpcáctrườngĐHvươntớimôhìnhquảntrịtiêntiếnkhicácquyếtđịnhđềucósựthamgiacủaGVĐH[51].TCNNcủagiáoviêngópphầnthúcđẩyvàhỗtrợtựchủcủangườihọc–mộttrongnhữngmụctiêutrọngyếucủagiáodục[67]

TCNNcủagiảngviêncònđặcbiệtquantrọngtrongcác trườngsưphạm.Giảng viênđạihọcsưphạmvớichứcnăngchínhlànghiêncứukhoahọcgiáodụcvàđàotạogiáoviênchohệthốnggiáodụcquốcdân.VàtheoRamos,cácchươngtrìnhđàotạoGVcầnnhậnthứcvaitròquantrọngcủaviệctrangbịchogiáosinhsưp h ạ m khảnăngtựchủ

lựctựchủvớiv ai tròngườihọc,từđóhọcóthểthựchiệnvớivaitròlàGVkhibướcvàomôitrư ờng nghềnghiệp[72].Lựclượngthựchiệnhiệuquảnhấtmụctiêunàychínhl

àc á c giảngviêntronghệthốngcáctrườngĐHSP.Bởivậy,đảmbảoquyềnvànângcaohiệuq u ả mứcđ ộ T C N N củ a giảngv iê ntrongcác cơ s ở Đ H đ à o t ạo chuyênn g àn hSPtrởthànhmột yêucầucầnthiết

PháttriểntựchủchogiảngviênlàmộtmụctiêuquantrọngcủaquảnlýpháttriểnnguồnnhânlựcGVĐHSPvà

làconđườnghiệuquảđểthựchiệnquyềntựchủvàtráchnhiệmxãhộicủatrườngĐH.NộidungnàybaogồmviệcmởrộngphạmvivàlĩnhvựcTCNNcủagiảngviênvàthựchiệnnhữngchínhsáchthúcđẩyhiệuquảtựchủchuyênmônbắtđầutừkhâucungcấpthôngtin,tạolậpmôitrường,tăngcư ờn g hoạtđộngbồidưỡngđếnpháthuynănglựctựđánhgiá[63]

Nghiênc ứ u c ơ s ở phápl ý v ề q u y ề n T C N N c h o g i ả n g v i ê n n ó i c h u n g v

à giảng vi ên t r ư ờ n g ĐHSPn ói r i ê n g cho t h ấ y : t ro ng c ác đ i ề u k h o ả n của L u ậ t

G D (điều73),LuậtGDĐH(Điều55khoản1,2,6),ĐiềulệtrườngĐH(Điều45khoản3,4 ; điều46 khoản 2;điều47 khoản 1),Luậtkhoahọc công nghệ(điều20),quychếthựchiệndânchủtrongnhàtrường(điều5,điều6,điều7)cũngđềuquyđịnhvềquyềntựchủcủagiảngviêntrongcáclĩnhvực:giảngdạy,pháttriểnchươngtrình,n g h i ên cứu,quyềnthamgiacủagiảngviêntrongcáchoạtđộngcủanhàtrường

TrongcácquyđịnhvềtraoquyềntựchủchocáccơsởGDĐH(Nghịquyếtcủ aChínhphủsố14/2005/NQ-

CPvềđổimớicơchếcơbảnvàtoàndiệngiáodụcĐ H ViệtNam,giaiđoạn2006–

15-04-2009,hướngdẫnquyềntựchủ,tựchịutráchnhiệm,t ổ chứcbộmáy,biênchếđốivớicácđơnvịsựnghiệpcônglậpthuộcngànhGD–

ĐT,LuậtGDĐHbanhànhnăm2012…)TCNNcủaGVĐHlàlĩnhvựctựchủcánhân,tuynhiên,đặttrongbốicảnhtựchủcủacáctrườngĐHViệtNam,TCNNcủag iảng viênđượcxácđịnhthuộclĩnhvựctựchủvềhọcthuật,mộttrongbốnlĩnhvựctựchủcủatrườngđạihọc,đồngthờilàmộttrongcácbiệnphápđảmbảohiệuquảcho lĩnhvựctựchủvềquảntrị[80]

Dođó,cóthểthấyquyđịnhvềTCNNchoGVĐHSPmặcdùđãcóđượcđềcậpđếntrongcácvă nb ả n phápquynhưngchưa cóhệthống vănbảnphápquyr iên g quyđịnhvềquyềnTCNNchoGVĐH.Bêncạnhđó,nhữngchếtàinhằmmởrộ ng khônggianTCNNchoGVĐHcònbộclộnhiềucảntrởnhưthiếuquyđịnhpháplý,thiếukênhthôngtinvềquyềnTCNNhaytạolậpmôitrườngđểGVĐHđượcpháthuyquy

quảntrịnhàtrường.Mặtkhác,ngaytrongch ín h độingũGVĐHcũngchưaýthứcvàpháthuyquyềntựchủcủabảnthânđểt r ư ờn g ĐHđạtđượckếtquảtựtựchủmộtcáchsâurộngvàthựcchất

Nhưvậy,mặcdùTCNNcóvaitròquantrọngđốivớitiếntrìnhthựchiệntựch ủĐH,đối vớihoạtđộngquản trịđộingũcủatrườngĐH,tuynhiên cơsở pháplých o TCNNcònchưađượchoànthiện,cáctrườngĐHchưachútrọngđếntạolậpmôitrườngpháttriểnTCNNvàGVĐHcũngchưapháthuytốtquyềnTCNN

Từnhữnglýdonêutrên,tácgiảlựachọnđềtài:“Pháttriểntựchủnghền g

hiệp chogiảngviênđạihọcsưphạm”.

2 Mụcđíchnghiêncứu

Nghiêncứutiếnhànhnhằmhaimụcđíchchính.Thứnhất,nghiêncứukhảosátthựctrạngmứcđộTCNNđượctraocủaGVĐHbằngbộcôngcụđ ượ c kiểm

địnhđộtincậyvàhiệulực.T h ứ hai,nghiêncứuxácđịnhcácyếutốảnhhưởngđếnmứcđộTCNNcủaGVĐHtừgócđộcánhânvàgócđộquảntrịnhàtrườnglàmcơs ở đểđềxuấtbiệnpháppháttriểnTCNNchoGVĐH.

3 Nhiệmvụnghiêncứu

a XâydựnghệthốnglýluậnvềTCNNcủaGVĐHnhưkháiniệm,vaitrò,các lĩnhvựctựchủ,cơsởlýluậnvềpháttriểnTCNNchoGVĐHvàxácđịnhcácnhântốảnhhưởngđếnTCNNtừgócđộquảntrịnguồnnhânlựccủanhàtrường

b XâydựngthangđomứcđộTCNNđượctraocủaGVĐHvàkhảosátmứcđộTCNNcủaGVĐHởcáclĩnhvựctựchủđượctrao

c KhảosátmứcđộảnhhướngcủacácnhântốcánhânvànhântốquảntrịnhàtrườngđếnTCNNcủaGVĐH

5 Câuhỏinghiêncứu

5.1 Dựatrên cáchtiếpcận nàođểnghiêncứucácnộidung pháttriểnTCNNchoGVĐH?

5.2 TiêuchívàchỉbáonàocóthểsửdụngđểnhậndiệnvàđánhgiáthựctrạngpháttriểnTCNNchoGVĐH?

Hiệnnay,mứcđộTCNNcủaGVĐHSP caoh ay thấp,cóđápứngđượcmongmuốnTCNNcủaGVĐHSPhaykhông?

Trongcácl ĩ n h vựcTCNNcủaGVĐHSP,lĩnhvựcnàođạtmứcđộtựchủcaonhất,thấpnhất?

5.3 YếutốnàoảnhhưởngđếnmứcđộTCNNcủaGVĐHSPtừgócđộcánhânvàtừgócđộquảntrịnguồnnhânlựccủatrườngđạihọc?

Trongcácyếutốđó,yếutốnàocóảnhhưởngmạnhnhất?

5.4 Cómốil i ê n h ệ g i ữ a T C N N v à mứcđ ộ h à i l ò n g t r o n g c ô n g v i ệ c c ủ aGVĐHSPhaykhông?

5.5 CácnộidungpháttriểnTCNNchoGVĐHSPtừgócđộquảntrịnguồnn h â

n lựccủacáctrườngĐHSPđượcthựchiệnởmứcđộnhưthếnào?

Nộidungnàothựchiệntốtnhất,yếunhất?

5.6 TrêncơsởlýluậnvàthựctrạngpháttriểnTCNNchoGVĐHSP,cóthểđ ề xuấthệthốngbiệnphápgìnhằmpháttriểnTCNNchogiảngviênĐHSP?

5.7 CácbiệnpháppháttriểnTCNNchoGVĐHSPđượcđềxuấtcóđảmbảođượcmứcđộđồngthuậncaocủacácýkiếnchuyêngiahaykhông?

6 Giảthuyếtkhoahọc

GVĐHSPhiệnnayđãđượctraoquyềnTCNNnhưngchưanhậnthứcđầyđủvàmứcđộtựchủcònhạnchế.GVĐHSPcómứcđộTCNNcaohơntrongcáclĩnhvựcgiảngdạy,phát

độngquảntrịnhàtrườngvàpháttriểnchuyênmônchogiảngviên

CómốiliênhệgiữacácnhântốquảntrịnguồnnhânlựctrườngđạihọcvàmứcđộTCNNcủaGVĐHSP.Nếuxácđịnhđượcmốitươngquangiữacácnhântốq uảntrịnhàtrườngđếnmứcđộTCNNcủaGVĐHSPsẽlàcơsởđềxuấtcácbiệnpháppháttriểnTCNNchoGVĐHSP

7 Luậnđiểmbảovệ

7.1.TCNNcóvaitròquantrọngtrongviệcduy

trìnguồnnhânlực,thựchiệnv à c ủ n g c ố mạnhmẽc h o q u á t r ì n h t ự c h ủ t h ự c c h ấ t ở t r

ư ờ n g đ ạ i h ọ c , g i ú p c á c trường ĐHvươntớimôhìnhquảntrịtiêntiếnkhicácquyếtđịnhđềucósựthamgiacủaGVĐH.VìvậyviệcđềxuấtcácbiệnpháppháttriểnTCNNchoGVĐHSPl à yêucầucầnthiếtđốivớicáccơsởGDĐH

7.2 QuyềnTCNNcủaGVĐHSPđượcxácđịnhtrongcáclĩnhvựccụthể:

gi ản g dạy,phát tr iể nc h ư ơ n g trình, nghiênc ứu, thamgiaquảntrị n hà trườngvàt h a m giahoạtđộngbồidưỡnggiáoviên.ViệcquyđịnhrõvềquyềnTCNNtronghệthốngvănbảnphápquyvềquảntrịđạihọclàcơsởquantrọngđểGVĐHcóthểnhậnthứcđúngvềquyềnTCNN

hàilòngtrongcôngviệc.CácyếutốảnhhưởngđếnTCNNcóthểđếntừgócđộcánhânvàgócđộquảntrịđạihọc.Tr on g đó, các yếut ốq u ả n tr ị nguồnnhâ nl ực củ at rư ờn gđ

ại học c ó ảnh hư ởn g mạnhnhấttớiTCNNcủaGVĐHSP

7.4.CácnộidungpháttriểnTCNNchoGVĐHtrong quảntrịng uồ n nhân

l ự c đạihọcbaogồmviệcnângcaonhậnthứcvềquyềnvàthiếtlậpmôitrườngthểGVĐHthể n g h i ệ m quyềnt ự c h ủ , p hát triển n ă n g lự c tực h ủ vàt ự đ á n h gi áđ iều chỉnhviệcthựchiệnlàđiềukiệncầnđểgiatăngmứcđộtựchủvàtựchịutráchnhiệmvớixãhộicủaGVĐHnóiriêng,củacáctrườngđạihọcnóichung

8 Giớihạnphạmvinghiêncứu

8.1 Giớihạnvềnộidungnghiêncứu

TiếpcậnquyềnTCNNcủaGVnóichungvàcủaGVĐHnóiriênghiệnnaytrênthếgiớiđượcthựchiệntheo2hướng.Thứnhất,làquyềntựchủ“nóichung”

(generalautonomy)vàđượcdiễnđạtbằngthuậtngữliênquanđếnmứcđộđộclậpcaot r o

n g k h i t h ự c h i ệ n c ác v a i t r ò n g h ề n g h i ệ p , t h ẩ m q u yề n đ ư a r a n h ữ n g k i ế n nghị,thamgiavàocácnhómraquyếtđịnh,đượctôntrọngquanđiểmvàquyềnthểhiệnquanđiểmtronglĩnhvựcnghềnghiệpcủamình(nóichung).ThứhailàquyềnTCNNgắnvớicáclĩnhvựchoạtđộngcụthểcủaGV,baogồm:giảngdạy,pháttriểnchươngtrình,thamgiahoạtđộngquảntrịnhàtrường,bồidưỡngGV TCNNmàđềtàiđềcậpđếndựatheocáchtiếpcậnthứhai,gắnvớicáclĩnhvựctựchủcụthể

TCNNcủagiảngviênĐHSPcóthểđượchiểulà“quyềntựchủđượctrao”( p r o

v i s ed autonomy)và“nănglựctựchủ”(perceivedautonomy).Đềtàigiớihạnt r o

n g cácbiệnpháppháttriển“quyềntựchủ”,tuynhiênvẫnđềcậpđếnmụctiêup h á t triển“nănglựctựchủ”vớitưcáchlàđiềukiệnchủquannhằmpháthuytốtviệcsửdụngquyềntựchủ

độquảnlýnhàtrường.CơquanquảnlýnhànướcvàchủthểquảnlýcấpkhoavàbộmônsẽđượcđềcậpđếnvớivaitròphốihợptrongpháttriểnTCNNchoGVĐHSP

+PhântíchcácnộidungquảntrịnguồnnhânlựcđạihọcnhằmpháttriểnquyềnTCNNchoGVĐHSPdướigócđộmộthệthốngtoànvẹnbaogồmcácthànhtốcấutrúccómốiliênhệchặtchẽ,tácđộngqualạivàảnhhưởnglẫnnhau,chúýđến

+ĐặtcácbiệnphápquảnpháttriểnTCNNchoGVĐHtronghệthốngcácn

ộ i dungquảnlýkháccủaquảnlýnguồnnhânlựcGVĐHnóiriêngvàquảnlýnhàtrườngnóichung(quản lý chiến lược nhà trường, quản lý tài chính,cơ sởvậtchất;q u ả n lýchươngtrìnhđàotạo,quảnlýcôngtáchọcsinh–

sinhviên )đểđảmbảotínhđồngbộvàkhảthicủacácbiệnphápđềxuất

+XemxétcácbiệnpháppháttriểnTCNNchoGVĐHSPgắnvớitừngchủthểquảnlý–vớitưcáchlàmộthệthốngquảnlýtừtrênxuống–

như:cơquanquảnlýnhànướcvềGDĐH,bộmáyquảnlýcấptrường,bộmáyquảnlýcấpkhoa,bộmôncủatrườngĐH;trongđónhấnmạnhđếncácbiệnphápởcấpđộnhàtrường,nhưngđặttrongmốitươngquanvớicácbiệnpháptừcáccấpquảnlýkhác

(ii) Cáchtiếpcậnquátrình

Cáctácđộngquảntrịtừphíanhàtrườngnhằmphát

triểnTCNNchoGVĐHSPlàmộtquátrìnhtácđộngđồngbộđếnnhậnthức,tìnhcảm,hànhvi,thóiquencủagiảngviên.Theođó,cácbiệnphápđềxuấtphảiđượcsắpxếptheotrậttựtuyếntínhcủaquátrìnhhìnhthànhnhậnthức,tìnhcảm,hànhvi,thóiquenchoGVĐHSP

(iii)Cáchtiếpcậnpháttriểnnguồnnhânlực

Đàotạov à p hát tr iể n l à các hoạ tđ ộn gđ ể duytrìvà n â n g c a o chấtl ượ ng nguồnnhânlựccủatổchứcGD.Pháttriểnnguồnnhânlực(theonghĩarộng)làtổngt h ể cáchoạtđộnghọctậpcótổchứcđượctiếnhànhtrongkhoảngthờigiannhấtđ ị n h đểnhằmtạora sựthayđổihànhvinghềnghiệp củađộingũG V và cánbộquảnlý.Dođó,cácbiệnpháppháttriểnTCNNchoGVDDHSPphảibaogồmcáctácđộngđồngbộnhư:thiếtlậpphạmvivàcácmứcđộTCNN,cungcấpthôngtinv ềcácnộidungcủaquyền,xâydựngmôitrườngđểGVĐHSPđượctrảinghiệmquyềnthamgiatronghoạtđộngquảntrịnhàtrường,thườngxuyêntổchứcchươngtrìnhbồidưỡngnănglựctựchủ,tăngcườngcáchoạtđộngtựđánhgiá

9.2 Phươngphápnghiêncứu

9.2.1 Nhómphươngphápnghiêncứulýthuyết

(1) Phương pháp phân tích và tổng hợp lý thuyết

Nghiêncứulýthuyếtthườngbắtđầutừphântíchcáctàiliệuđểtìmracấut rú c,cácxuhướngpháttriểncủalýthuyết.Từphântíchlýthuyết,lạicầntổnghợpchú nglạiđểxâydựngthànhmộthệthốngkháiniệm,phạmtrùtiếntớitạothànhlýthuyếtkhoahọcmới.Trongnghiêncứunày,phươngphápphântíchvàtổnghợplýthuyếtđượcsửdụngđềxâydựngkhunglýluậncủađềtài,nhưkháiniệmTCNN

củaGVĐH,vaitrò,cáckháiniệmcóliênquan,khungTCNNcủaGVĐH,hệthốngc á c nộidungpháttriểnTCNNchoGVĐH.

(2) Phương phápphân loại và hệ thốnghóa lý thuyết

Phươngphápphânloạilýthuyết:làphươngphápsắpxếpcáctàiliệukhoah ọ c thành hệ thống logicchặt chẽ theo từng mặt,từng đơnvị kiến thức,từng vấnđềkhoahọccócùngdấuhiệubảnchất,cócùnghướngpháttriểnđểdễnhậnbiết,dễsửdụngt h e

o mụcđ í c h n g h i ê n c ứ u , g i ú p p h á t h i ệ n c á c quyl u ậ t p h á t t r i ể n c ủ a đ ố i tượng,sựpháttriểncủakiếnthứckhoahọcđểtừđódựđoánđượccácxuhướngph át triểnmớicủakhoahọcvàthựctiễn

Phươngpháphệthốnghóalýthuyết:làphươngphápsắpxếpnhữngthôngtinđadạngthuthậpđượctừcácnguồn,cáctàiliệukhácnhauthànhmộthệthốngvớimộtkếtcấuchặtchẽ(theoquanđiểmhệthống–

cấutrúccủaviệcxâydựngmộtmôhìnhlýthuyếttrongnghiêncứukhoahọc)đểtừđómàxâydựngmộtlýthuyếtm ớ i hoànchỉnhgiúphiểubiếtđốitượngđượcđầyđủvàsâusắchơn

(3) Phương pháp sơđồ (graph)

Phươngphápsơđồ(graph)làphươngphápkhoahọcsửdụngsơđồđểmôtảsựvật,hoạtđộng,chophéphìnhdungmộtcáchtrựcquancácmốiliênhệgiữacácyếutốtrongcấutrúccủasựvật,cấutrúclogiccủaquytrìnhtriểnkhaihoạtđộng(tứclàconđườngtừlúcbắtđầuđếnlúckếtthúchoạtđộng)giúpconngườiquyhoạch tốiưu,điềukhiểntốiưucáchoạtđộng[91]

Graphcóưuthếtrong

việcmôhìnhhóacấutrúccủasựvật,cáchoạtđộngtừđơngiảnđếnphứctạp,từquymônhỏđếnvĩmô.Graphchophéphìnhdungmộtcáchtrựcquancácmốiliênhệgiữacácyếutốtrongcấutrúccủamộtsựvậthaymộthoạtđộngmàkhôngquantâmđếnkíchthướchaytỉlệthựccủachúng[91]

2012trongđóquátrìnhViệthóasẽcónhữngđiềuchỉnhchophùhợpvớiđiềukiệnvàhoàncảnhcủaViệtNam.TuynhiênđâylàcácthangđodànhchoGV,đểphùh ợ p vớiđốitượngGVĐH,thangđođãđượcbổsungthêmtiêuchítựchủtronglĩnhvựcnghiêncứuvớicácchỉbáophùhợp.(Xemphụlục[ 4 ] ).

ĐểkhảosátvềnộidungpháttriểnTCNNchoGVĐHSP,đềtàitiếnhànhxâydựngcôngcụkhảosátbằngphiếuhỏivớicácchỉbáothuộccácmiềnđosau:thiếtlậpphạmvimứcđộTCNN(chỉbáotừ1đến2),cungcấpthôngtinvềphạmvivàcáclĩnhvựcTCNN(chỉbáo3),tăngcườngsựthamgiaquyếtđịnhtrongcáchoạtđộngcủanhàtrường(chỉbáo4-6và8-

14),ungcấpchogiảngviênnhiềucơhộiđểpháttriểnTCNN:chỉbáo7,tăngcườngcáchoạtđộngtựđánhgiá:chỉbáo15–19.(Xemphụlục[6];[ 4 ])

(2) Phương phápphỏng vấn sâu (In-depth Interview):

Phỏngvấnsâuđượcxemlàmộtphươngpháptìmkiếmvàthuthậpthôngtinc ơ bảntrongcácnghiêncứu(Seidman,dẫntheoNguyễnThịKimHoa).Phươngp h á p nàychophépnhànghiêncứutraođổivàthảoluậnvớicáccánhânthamgian gh iên cứu,nhờđóthuthậpđượcthôngtinsâu,pháttriểnvàlàmrõcáckhíacạnhcủavấnđềnghiêncứu(HindsdẫntheoNguyễnThịKimHoa).Ngườiphỏngvấnvàngườiđượcphỏngvấncócơhộitraođổiýkiến,thôngtin,suynghĩ.Nhữngthôngt in nàyvừalàtưliệu,vừalànhữnggợiýđểthảoluậnvàtìmhiểusâuhơnvấnđền g h i ên cứu(HolsteinvàGubriumdẫntheoNguyễnThịKimHoa)[15]

Phươngphápphỏngvấnsâuđượcsửdụngtrongđềtàinhằmthuthậpthôngt i n địnhtínhvềnhữngquanđiểm,nhậnxét,đánhgiácủahiệutrưởng(hoặctrưởngphòngtổchứccánbộtạicáctrườngđạihọcđượcnghiêncứu–

nhữngngườiphụtráchquảnlýgiảngviên)vềthựctrạngTCNNcủaGVĐHSP,thựctrạngcáchoạtđ ộ n g quảntrịcủanhàtrườngnhằmpháttriểnTCNNchoGVĐHSP,thự

GVĐH,cácyếutốchínhsáchv à hoạtđộngkiểmtragiámsátviệcthựchiệnchínhsách

Đểthựchiệnmụctiêunày,nghiêncứuđãxâydựngcácbảngphỏngvấncócấutrúc(structure/

systeminterview),vớihìnhthức:trảlờitựdotheocáccâuhỏithiếtkếsẵntrongbảngphỏngvấn(freelisting)–

trảlời,liệtkêmọithôngtinmàhọcóthểnghĩtớitrongmộtphạmtrùcụthể[59].Trảlời,liệtkêtựdolàmộttrongbahìnhthứccủaphỏngvấnsâubêncạnhhìnhthứcphânloạinhóm(GroupCategory

[59].Cácnộidungcâuhỏiđượcthiếtkếtrong

phiếuphỏngvấncócấutrúcbaogồm:đánhgiávềmứcđộTCNNcủaGVĐHSPtươngứngvớicáclĩnhvực,mứcđộsửdụngcácphươngphápquảntrịnhàtrườngnhằmpháttriểnTCNNchoGVĐHSP,cácyếutốảnhhưởngcũngnhưnhữngvídụ,minhchứngcầnthiếtphụcvụchonghiêncứu.(Xemphụlục[7]vàphụlục[8])

h ữ n g r a n h g i ớ i g i ữ a h i ệ n t ư ợ n g v à b ố i c ả n h k h ô n g r õ r à n g v à s ử d ụ n g nhiềunguồnthôngtinbằngchứngkhácnhau.Casestudycóvaitrònổibậttrongviệcđánhgiá,chẳnghạnmộtsựcanthiệpnàođó,mộttácđộngcủachínhsáchhayb iện phápcụthểnàođó[27]Dođó,đểđánhgiátácđộngcủabiệnpháp3“Tăngc ư ờn g kênhđốithoạitrựctiếphuyđộngsựthamgiacủaGVĐHSPtrongviệcraquyếtđịnhquảnlý”,phươngphápcasestudyđượcsửdụngđể:

Nhưvậy,đềtàisửdụnghaiphươngphápđiểncứuchính(theocácphânloạicủ at ổ c h

ứ c G A O ( U n i t e d S t a t e s G e n e r a l A c c o u t i n g O f f i c e t r o n g “ C h ư ơ n g t r ì n hđánh giávàphântíchphươngpháp”),đólà:

- Điểncứuminhhọa(Illustrative):mangtínhmôtảvớimụcđíchcungcấpc á cthôngtinthuđượctừthựctếđểchứngminhvàbổsungchocácnguồnthôngtinthuđượctừcáccôngcụkhác(nhưphiếuhỏi )

Bước1:Lênkếhoạch–Lựachọnphươngpháp.

LậpkếhoạchquansáttiếntrìnhtổchứcHộinghịđốithoạivớihiệutrưởngcủatrườngĐHSPE(1trong5trườngĐHSPđượcnghiêncứuvàđượcmãhóatrongkếtquảnghiêncứu):khâuchuẩnbị,khâutổchứcđốithoại.Sauđótiếnhànhphỏngvấnkhảosátcácgiảngviênđượcthamgiahộinghịđốithoạiđểđánhgiáquytrìnhtổchức,kỹnăngđiềuhànhđốithoại,hiệuquảcủahoạtđộng

Bước2:Thiếtkếnghiêncứu

Lậpk h u n g n ộ i d u n g n g h i ê n c ứ u ba o gồm:quytrình t ổ c h ứ c đ ố i t h o ạ i , kỹnăng tổchứcđốithoại.Ởcảhainộidungsẽphốihợpphântíchkếtquảquansátvàkếtquảphỏngvấn

Bước3:Chuẩnbịtrướckhitiếnhànhthuthậpdữliệu

Chuẩnbịphươngtiệnghichéplạicáchoạtđộng quansátđược,chuẩnbịphiếuphỏngvấn…

Bước4:Thuthậpdữliệu

Ghilạitoànbộtiếntrìnhtổchứcđốithoạivớihiệutrưởngvàtiếnhànhphátp h iếu phỏngvấnchocáccánhânthamgia

Bước5:Phântíchdữliệu

Phântíchvàsắpxếpdữliệuthuđượctheotiếntrìnhvàmôtả,đánhgiá

Bước6:Chiasẻ,thảoluậnkếtquảphântích

đốithoạiv ới hiệutrưởng

Mỗibướctrêncóthểliênquanchéovớinhautrongtoànbộquátrìnhchứkhôngch ỉ l i ê n q ua n v ớ i b ướ c sa u đ ó H o ạ t đ ộ n g t h i ế t k ế n g h i ê n c ứ u đượcđ i ề

u ch ỉn h khixảyralỗitrongquátrìnhthựchiện

(4) Phương phápchuyêngia - kỹthuậtDELPHI

Phươngphápnàyđượcsửdụngđểthuthậpcácýkiếncủacácchuyêngiatr on

gl ĩ n h v ự c q u ả n lýG D ,n g h i ê n c ứ u v ề q u ả n l ý G D v à c h í n h s á c h p h á t t r i ể n nguồnnhânlực;trongđóviệckhảosátchuyêngiasẽđượctiếnhànhnhiềulầnvớinguyêntắcẩndanhđểđảmbảokhôngcósựảnhhưởngqua

lạigiữacácýkiếnvàđiđếnmứcđộđồngthuậncaonhất

TheotácgiảNguyễnLộc,điểmmạnhchủyếucủaphươngphápDelphilàkhảnăngkhảosátmộtcáchtỉmỉ,rõràngvàkháchquanvềnhữngvấnđềđượcxemxét.Delphilàmộtphươngpháprấthiệuquảkhiđượcsửdụngdụngđểtìmcâutrảlờiphùhợpvớimộtsốcâuhỏinhấtđịnh[23]

Đâyl à m ộ t p h ư ơ n g p h á p đ ể t h u t h ậ p v à đ ố i c h i ế u m ộ t c á c h c ó hệt h ố n g

B1 & B2: Xây dựng cơ sở lý luận và xác định các nhóm đối tượng có liên quan B3 & B4: lập danh sách chuyên gia để tiến hành điều tra

B5: Xây dựng các câu hỏi mở B6: Tiến hành hỏi vòng 1

B7: phân tích kết quả vòng 1, tổng hợp các ý kiến từ kết quả thu được B8: Tiến hành hỏi vòng 2 câu hỏi cùng với việc gửi bản tóm tắt các câu hỏi tới cho các thành viên

B9: Phân tích dữ liệu vòng 2, tính điểm số trung bình, độ lệch chuẩn, xác định giá trị trung vị, hệ số Kendall và tóm tắt lại kết quả vòng 2 B10: tóm tắt các kết quả từ cuộc điều tra Delphi phổ biến đến tất cả những người tham gia

a) Cácbướctriểnkhainghiêncứuvòng1Delphi:(1)xâydựngbộc â u hỏi,(2) Gửichocácchuyêngiacókinhnghiệmđểđónnhậnýkiếnđónggópvềnộid u

n g v à c á c h s ử d ụ n g c â u h ỏ i , c h ỉ n h s ử a bộc â u h ỏ i ;

( 3 ) X á c đ ị n h v à lựachọnchuyêngia;(4)Điềutrathửđểchỉnhsửahoànthiệnbộcâuhỏi;(5)triểnkhaitửnghiệmcácphươngphápthuthậpthôngtinkhácnhautừđólựachọnphươngph

thànhbáocáovòng1đểđưarahệthốngcácchỉtiêuchobộcâuhỏivòng2

b) Cácbướctriểnkhainghiêncứuvòng2:cơbảntuầntựtheocácbướctrongvòng1,tuynhiênnộidungmộtsốbướccósựkhácbiệt,cụthể:

(1)xâydựngbộcâuhỏi:cáccâuhỏiđượcxâydựngtheodạngcâuhỏiđóng,cóhailoạicâuhỏichínhđượcsửdụnglàcâuhỏilựachọnvàcâuhỏisắpxếptheomứcđộquantrọng;

(2)xâydựngdanhsáchcácđốitượngthamgiatrảlờibảnghỏi:lựachọnđốitượngđãthamgiavòng1 vàmởrộngthêmsốngườithamgia;

c) Phươngpháptổnghợpvàphântíchthôngtin:tỷlệcâuhỏilàtỷlệgiữasốngườitrảlờicâuhỏiđótrêntổngsốngườithamgia,tỷlệtrảlờicácphươngán:tỷlệđượctínhtoánchocácph

thamgia.Đốivớicâuhỏilựachọnthìtổngcácphươngántrảlờisẽđảmbảo100%.Đốvớicâuhỏicócâutrảlờisắpxếptheothứtựquantrọngthìphươngántrảlờisẽđượcchođiểmsốtừ1đến7.Cácphươngánkhôngđượclựachọnsẽđượcđánhđiểmtrungbình.Phươngánnàocósốđiểmthấpnhấtsẽlàphươngánquantrọngnhất

(5) Phương phápquan sát:

Quansát làphương pháp trigiác cómụcđích, cókếhoạchmộtsựkiện,hiệntượng,quátrình(hayhànhvicửchỉcủaconngười)trongnhữnghoàncảnhtựnhiênkhácnhau nhằmthuthậpnhững số liệu, sự kiện cụ thể đặc trưng cho quá trìnhdiễnb i ến củasựkiện,hiệntượngđó[90]

Ýnghĩacủaphươngphápquansát:làphươngthứccơbảnđểnhậnthứcsựvật.Quansátsửdụngmộttronghaitrườnghợp:pháthiệnvấnđềnghiêncứu:đặtgiảthuyếtkiểmchứnggiảthuyết.Quansátđemlạichongườinghiêncứunhữngtàiliệucụthể,cảmtínhtrựcquan,songcóýnghĩakhoahọcrấtlớn,đemlạichokhoah ọ c nhữnggiátrịthựcsự[90]

Trongn g h i ê n c ứ u n à y , p h ư ơ n g p h á p q u a n s á t k ế t h ợ p v ớ i k h ả o s á t b

ằ n g p hiếu hỏi,phỏngvấn,vàđặcbiệtlàhỗtrợchophươngphápnghiêncứutrườnghợpđ i ểnhình(casestudy)đểđạthiệuquảcaohơn

Phươngphápquansátđượcsửdụngtrongnghiêncứunàynhằmghilạicác

biểuhiệnTCNNcủaGVĐHSP,đặcbiệtlàghilạitiếntrìnhquansátcáchoạtđộngđ ố i thoại(biệnpháp“Tăngcườngcáckênhđốithoạitrựctiếp,huyđộngsựthamgiacủaGVĐHvàocácquyếtđịnhquảnlý”đượctrườngđạihọctổchứcnhằmđánhg i á quytrìnhtổchứcđốithoại.

(6) Phương pháp nghiêncứusảnphẩm hoạt động :

Phươngphápnghiêncứusảnphẩmhoạtđộnglàphươngphápmànhànghiêncứusẽthôngquacácsảnphẩmmàđốitượngđượcnghiêncứutạora.Trongnghiêncứunàyđólàcácquychếtổchứchoạtđộngcủacácnhàtrường,quychếthựchiệndânchủtrongnhàtrường,cácbàiphátbiểuthểhiệnchủtrương,quanđiểmpháttriểnTCNNchoGVĐHSP,cácphiếuđánhgiágiảngviên,cácquyếtđịnh đểtìmhiểuquátrìnhthựchiệncácnộidungpháttriểnTCNNchoGVĐHcủacáctrườngĐHSP

9.2.3 Nhómphươngphápthốngkêtoánhọc

PhươngphápthốngkêđượcsửdụngnhằmmôtảthựctrạngmứcđộTCNNcủaGVĐHSPgắnvới5lĩnhvực:giảngdạy,pháttriểnchươngtrình,nghiêncứu,thamgiahoạtđộngquảntrịnhàtrường,thamgiahoạtđộngbồidưỡnggiáoviên

Phươngphápthốngkêvớimụcđíchtínhtươngquan,mốiquanhệgiữacácnh ân tố:sựsẵnsàngcủacánhân,nhucầucánhânvàcáctácđộngquảntrịtừnhàtrườngđếnmứcđộTCNNcủaGVĐHSP;tínhtươngquangiữamứcđộTCNNvàmứcđộhàilòngtrongcôngviệc

PhươngphápthốngkêcònđượcsửdụngđểmôtảthựctrạngcácnộidungpháttriểnTCNNchoGVĐHSP

Cácsốliệunghiêncứuđượcxửlýtheophươngphápthốngkêtoánhọc(phầnmềmSPSS18.0)vớiphươngphápphântíchthốngkêmôtảvàphântíchthốngkêsuyluận

- Phântíchtươngquanđabiếnđểtìmhiểusựliênhệgiữanhiềubiếnsố,đểsosánhsựkhácbiệtgiữacácbiếnđịnhtính

10 Đónggópmớicủaluậnán

Vớicáckếtquảnghiêncứuđãtiếnhành,luậnánđãcónhữngđónggópchoh ệ t h ố n

g k i ế n t h ứ c l ý l u ậ n v à t h ự c t i ễ n vềp h á t t r i ể n n g u ồ n n h â n l ự c g i ả n g v i ê n trongcáccơsởGDĐH.Cụthể:

- Vềlýluận:

+XâydựngđượccơsởlýluậnvềTCNNcủaGVĐHSPbaogồm:kháiniệm,vaitrò,cáclĩnhvựctựchủ

+XâydựngcơsởlýluậnvềpháttriểnTCNNchoGVĐHSPbaogồm:cáchtiếpcận,nộidungpháttriểnTCNNchoGVĐHSP

- Vềthựctiễn:

+XâydựngđượcthangđoTCNNchoGVĐHSPvớitưcáchlàcôngcụkhảosátthựctrạngTCNNcủaGVĐHSP

+ThiếtkếđượccôngcụđánhgiáthựctrạngpháttriểnTCNNchoGVcủacáccơsởĐHSP

+XâydựngđượcbáocáothựctrạngpháttriểnTCNNchoGVĐHSPtheop

h ân tíchSWOT:điểmmạnh,điểmyếu,cơhội,tháchthức

+XâydựngđượchệthốngbiệnpháppháttriểnT C N N choGVĐHSP đạtđượcmứcđộđồngthuậncaovàmứcđộtintưởngcaocủacácchuyêngia

Chương1 CƠSỞLÝLUẬN PHÁTTRIỂNTỰCHỦ

à q u y ề n đ ộ c l ậ p , v à quyềnt ự doh à n h độngt r o n g k h u ô n khổđượcphépgiúpGVcóthểthamgiaviệclậpkếhoạch,lựachọnvàthựchiệncáchoạtđộngquảnlýnhàtrường,hoạtđộnggiảngdạy,tươngtácxãhộiphùhợpvớikhônggianlớphọcvàkhônggiannhàtrườngtừđóxâydựngđượcthangđovớichỉbáovụthểvềTCNNcủaGV

TạiViệtNam,Trongnghiên cứu“Vềtínhtựchủvàchịutráchnhiệmcủas

in h viênvàgiảngviêntrongphươngthứcđàotạotheohọcchếtínchỉ”củatácgiảĐặngXu

cácnghiêncứunướcngoàiđãđềcậpnhưngvẫncònkhákháiquátvàchưaxácđịnhđượclĩnhvựctựchủmộtcáchtoàndiệnvàcụthể[11]

NhữngnghiêncứuvềTCNNnhưlànănglựccủagiáoviên

TheoThvenius,trong

CotterallvàCrabbe,nănglựcTCNNcónghĩalà“khảnăngvàsựsẵnsànggiúpđỡhọcsinhthựcthitráchnhiệmđốivớiviệchọc”[79]HaytheoTort-

Moloney(dẫntheoConlinJohnFry),GVTCNNlàngườicókhảnăngtựđịnhhướngpháttriểnchuyênmônvàsẵnsàngđểpháttriểnchuyênmôn[42]T r o n g đềtàiluậnvănthạcsỹcủatácgiảColinJohnFryđãđưaracấutrúccủanăngl ực TCNNgồm:Nhậnthức–

làkhảnăngnhậnbiếtnhữngkhácbiệtđểđưaraquyếtđ ị n h , khảnăngtưduyphêphán;kỹnăng-làviệcđưaraquyếtđịnh;tháiđộ-làsựsẵn sàng,làđộngcơ vàsựtựtin đểlàm

nhậnthức,nhậnthứchiệnthựckháchquan,tráchnhiệm,d ám thửthách,sựthamgiavàkhảnănghọthayđổivaitrò[72]

Nhữngnghiêncứuvềvaitrò,phạmvivàcácyếutốảnhhưởngđếntựchủnghềnghiệpcủa giáoviên

Tácg i ả C o l i n J o h n F r y đã k h ẳ n g đ ị n h tầmq u a n t r ọ n g c ủ a T C N N : l à một

th u ộ c tínhnghềnghiệp,giúpthỏamãnnhucầumuốnđạtđượcsựhàilòngtrongcôngviệcvàlàconđườngđểđạtđượcmụctiêupháttriểntựchủởngườihọc[42]Trongng

hiêncứu“SuynghĩvềvaitròcủatựchủGV”củatácgiảRosalbaCárdenasRamos,tựchủGVc

ũngđượcxácđịnhlàyếutốmanglạichoGVkhảnăngsiêunhậnthứcvàcungcấpchoGVnhữngcôngcụgiúphọđạtđượcnhữngchiếnlượchọctập,vàlàyếutốthúcđẩythangbậcnhucầucaonhất:nhucầuđạtđượcsựđánhgiácaocủanhữngnhàchuyênmôn.NhữngyếutốcảntrởtínhTCNNcủaGVbaogồm:tâmlýngại thayđổi,engạivượtkhỏisựkiểmsoátđểhànhđộng.CảntrởmangtínhkháchquanlàcáccơsởGDđãđặtranhữngquyđịnhràngbuộcđốivớih àn h vicủaGV[72].Ngoàira,cócácnghiêncứuđãchứngminhrằngtựchủlàmộtnhucầuchínhđángcủaGVtrongphạmvinghềnghiệpcủahọ(Herzbrgvàcộngsự,Maslow,Lipsky,Porter,dẫntheoKevinDaleGwaltney)vàmứcđộtựchủcaosẽcót ác độngtíchcựcđếnsựthỏamãnnghềnghiệp(BarnabevàBurns,Cohrsvàcộngsự,

g đ ế n T CN N củagiảngviênbaogồmsựsẵn

sàngđểthamgiaviệchọctậptựchủsuốtđờivàđộngcơthànhtíchnhư:mongmuốntrợgiúpsinhviêntrongviệcđạtđượcmụctiêuhọctập,

mongmuốncốnghiếngiátrịmớichoxãhộivàcảmnhậnvềthànhquảh ọc tậpcủasinhviên[63]

Ngoàira, theo các tác giảnày,cácyếutố tác động đến TCNNcủagiảngviênbaogồmcácyếutốthuộcchínhsáchquảntrịnguồnnhânlựccủacơsởGDĐH.C ác yếutốnàybaogồm:

- Sựtraoquyền:thiếtlậpphạmvivàcácmứcđộtựchủliênquanđếntựchủtronggiảngdạy,nghiêncứu,pháttriểnchươngtrình,thamgiavàohoạtđộngquảntrịnhàtrườngvàthamgiahoạtđộngbồidưỡngchuyênmônchogiảngviên

- CungcấpthôngtinvềcáclĩnhvựctựchủvàmứcđộTCNNtướngứngđồngthờivớiviệcthôngtinnhữngmụctiêu,nộidungvàcácchiếnlượcGDcụthểtrongdạyhọcmônhọcđặttrongbốicảnhGDnóichungvàbốicảnhcủatrườngĐHnóiriêng

- Cungcấpcáccơhộiđểgiảng viên đưaracácquyếtđịnhtrongcáclĩnhvựchoạtđộngcủatrườngĐH(vídụ:traochoquyềntựdolựachọn).Điềunàysẽgiúp

GV đượcphânquyềnkhôngchỉtrongkhônggianlớphọcmàcònbaogồmcảsựthamgiaquyếtđịnhnhữngchínhsáchcủatrườngĐH.Điềunàycòntăngcườngtráchnhiệmnghềnghiệpcủagiảngviên

- Cungcấpchogiảngviênnhiềucơhộiđểpháttriểnnghềnghiệpthườngxuyên(vídụ:tạocơhộichoGVđượchọctậphoặcthamgiacáchộithảokhoahọcnơimànhữngthôngtinkhoahọcmớitronglĩnhvựcGDđượcđưarathảoluận)

- CungcấpnguồnlựcchocácnghiêncứutronglĩnhvựcGD(thuhútgiảngv i ênthamgiavàonhữngnghiêncứuứngdụng,lựachọnmụctiêunghiêncứu,sửađổ ivàđiềuchỉnhnhữngmụctiêuvànộidungcủachươngtrìnhmônhọcđápứngyêucầuthựctiễn)

- Cungc ấ p n h ữ n g t h á c h t h ứ c n g h ề n g h i ệ p màở đóc ó t h ể l à m n ả y s i

n h n hữ n g ýtưởngmớitronglĩnhvựcGD,giúpgiảngviênquyếtđịnhthựchiệncácnghiên cứu,giúphọnângcaokiếnthức,kỹnăngnghềnghiệp

- KhuyếnkhíchsựtươngtácgiữacácGVtrongcácdựánGDsẽgiúpgiảngviêngiảmđisựtựcôlậpmìnhvớiđồngnghiệp,chủnghĩacánhânvàsựtựmãn,tăngcườngsựhợptác,họchỏilẫnnhau,vàpháttriểnvănhóachiasẻ

- Tăngcườngcáchoạtđộngđánhgiávàpháthiệnnhữngbiểuhiệntựchủcủ

nàybaogồm:tổchứccáccuộcthi,tựquảntrịvàtựđánhgiá.Tựđánhgiásẽgiúpbớtđinhữngnguồnđánhgiámơhồvàkh i ế n giảngviênđạtđượcsựhàilòngtrongcôngviệc[63]

Cácn gh iê ncứ u t r o n g n ư ớ c h i ệ n nay chưat ậ p t ru ng n g h i ê n c ứu nộ i d u

n g TCNNcủaGV(nóichung)vàcủaGVĐH(nóiriêng).Cóthểkểđếnmộtsốnghiêncứ u :TácgiảNguyễnĐìnhQuốcHùngtrongnghiêncứu“ĐểGVđượcchủđộngtronggiảngdạy”cóđưaramộtsốnguyênnhânGVkhôngđượctựchủtronggiảngdạyv à đ ề x u ấ t

thựchiệntựchủ,trongđócóvaitròcủagiảngviênnhư:cáccánbộ,GVđượcquyềntựdophátbiểuýkiếncủamìnhmàk h ô n g bịtrùdậphayáccảm”[22]

Trongn g h i ê n c ứ u “ Suyn g h ĩ v ề v a i t r ò c ủ a t ự c h ủ g i á o v i ê n ”c ủ a t á c g i

ả Rosalb a CárdenasRamos(2006),cácbiệnpháppháttriểntựchủnghềnghiệpcủagiáoviênđượcđềxuấttừcáchtiếpcậncánhângiúpchocácgiáoviêncóthểứngdụngtrongcôngviệcgiảngdạycủamìnhgópphầnpháttriểnnănglựctựchủ[72]

Từgócđộquảnlý,cóthểthấymộtsốđềxuấtkhảthitừmộtsốnghiêncứucủ a cáctácgiả:

Trongnghiêncứu“Thựctếvàlầmtưởng:Tựchủtrongtrườngcôngvàtrườngtư”củatá

cgiảSandraRubinGlass(1997),tácgiảđãchứngminhngượclạilạinhữngnhậnđịnhgiảnđơntrướcđâychorằnggiáoviênvàcácnhàquảnlýtronghệthốngtrườngtưđượctựdovàtựchủhơnsovớihệthốngtrườngcông(tại

Mỹ).Việcphântíchdữliệunghiêncứuđãchứngminhrằng,cảgiáoviênvànhàquảnlýtronghệt

tưđềurấtquantâmđếnvấnđềtựchủ.Trongđó,giáoviênmuốnđượctựchủtrongcáclĩnhvựcnhư:cơhộiđượcthamgiavàoquátrìnhraquyết

định,đượchỗtrợtừhệthốngquảnlývàlàmviệcmàkhôngbịkiểm

soáthoặccanthiệpcủacácchínhsáchtừtrên.Cácnhàquảnlýcũngbàytỏquanđiểmvềmongmuốnđượctựchủ.Sosánhcáccuộcphỏngvấnvớigiáoviênvàlãnhđạotrườnghọcchothấykhônghềcósựkhácbiệtvềnhucầutựchủcủahaiđốitượngnàygiữahaihệthốngtrườngcôngvàtrườngtư.Đặcbiệt,nghiêncứunàyđãmôtảsựtácđộngcủaquymôcủatổchứctớicảmgiácvềtựchủ,cáchthứcmàcácnhàquảnlýtiếnhànhđểbảovệquyềntựchủcủahọcũng

nhưpháttriểntựchủnghề

nghiệpcủagiáoviênvànhữngtácđộngcủahiệphộigiáoviêntrongvấnđềtựchủ[46]

Baoquáthơnphảikểđếnnhữngnghiêncứuđượcđềcậpđếntrongcuốn

sách“Cấpbậctựchủvàtráchnhiệmxãhộicủagiáoviênở ChâuÂu”củatổchứcEurydice(2008).TrongđóngoàikếtquảđánhgiámứcđộtựchủnghềnghiệpcủagiáoviêntạicácnướcchâuÂutrongbalĩnhvựctựchủ:tựchủvềchươngtrình,tựchủvềphươngphápdạyhọcvàtựchủtrongđánhgiákếtquảhọctậpcủahọcsinh,cáctácgiảđãđưaramộtnhậnđịnhrấtquantrọnglàmcơsởchođềtài.Đólà:tựchủnghềnghiệpcủagiáoviêncầnđượcsựhỗtrợlớntừlãnhđạotrườnghọc[84].Kếtl u ậ n nàykhẳngđịnhtựchủnghềnghiệpcủagiáoviênvừalànộidung,vừalàmụctiêutácđộngtừcácthiếtchếquảnlýcủanhàtrường

Mộtnghiêncứukhácđãđềcậptớivaitròcủacácnhàquảnlýtrườnghọc

đólàđềtài“Pháttriểntựchủnghềnghiệpcủagiáoviênthôngquacảicáchgiáodục”củacáctác

giảJaimeUsma,CristinaFrodden.Vaitròquảnlýcủahiệutrưởngnhàtrườngđượcthểhiệnởviệcpháttriểnmộtmôitrườngmớithúcđẩyviệccảicáchởhầuhếtcáclĩnhvựcgiảngdạycủagiáoviênđặcbiệtlàviệcthiếtkếchươngtrìnhmônhọc,đánhgiáhọcsinhvàtạolậpmôitrườnglàmviệchợptác.Cảicáchgiáodụcđượcxemlàthaotáccàiđặtnhữngnhữngđiềukiệncầnthiếtcủacáccấpquảnlýtrongnhàtrườngđểpháttriểntựchủnghềnghiệpcủagiáoviên.Vàcáctácgiảđãlýgiảiđượcvấnđềnàykhichứngminhsựtácđộngcủachínhsáchcảicáchgiáodụctrongnhàtrườngđốivớitựchủnghềnghiệpcủagiáoviên[39]

Cácnghiêncứukểtrênđãtiếpcậnvấnđềpháttriểntựchủnghềnghiệpcủagiáoviênnhưmộtmụctiêuquảnlýnguồnnhânlựctrongnhàtrườngnhưngmớichỉdừnglạiở nhữngkếtluận

banđầumangtínhkháiquát.C ụthểhơn,phảikểđếnnghiêncứuvớitựađề:“Pháttriểntựchủn

ghềnghiệpcủagiáoviên:sựcânbằnggiữaquyềnhạnvàtráchnhiệm”củatácgiảManuelJimé

nezRaya(2003).Theotácgiả,Đểtăngcườngtựchủnghềnghiệpcủagiáoviên,cácchínhsáchgiáodụcnóichungvàcủanhàtrườngnóiriêngcần:ủnghộviệcgiáoviênđượcthamgiavàoquátrìnhraquyếtđịnh;tăngcườngcơhộigiáoviênđượchợptácvớiđồngnghiệp,thảoluậnvàgiảiquyếtnhữngvấnđềthựctiễncủanhàtrường;đẩymạnhnhữngchínhsáchthểhiệnmứcđộủnghộcaonhấtđốivớitựchủnghềnghiệpcủagiáoviênvàchophépgiáoviêncótiếngnóitrongquátrìnhđưaraquyếtđịnhcủanhàtrường;khuyếnkhíchnhữngchiếnlượclinhhoạtđểđạtđượcmụctiêudạyhọc;khuyếnkhíchtráchnhiệmvàquyềnđượclựachọnvềphươngpháphọctập,nộidung,địađiểmhọctậpvàthờigianđểhoànthànhviệchọccũngnhưviệcđánhgiákếtquảhọctập

1.1.3 NhữngnghiêncứuxâydựngthangđotựchủnghềnghiệpcủagiảngviênThan gđotựchủnghềnghiệpcủaGVTWA(teacherworkautonomy)củaFriedman(dẫntheoKevinD

aleGwatney)dựatrên4nhântố:hoạtđộngdạyhọcvàđánhgiángườihọc,quyềnthamgiaquyếtđịnhnhữngvấnđềhoạtđộngcủanhàtrường,pháttriểnchuyênmônchođộingũ,pháttriểnchươngtrình.ThangđođãthiếtlậpcơsởlýthuyếtmớiđểxâydựngcácnhântốtựchủcủaGVvàđưara

mộtcáchđịnhnghĩađachiềuvềtựchủcủaGV[51](xemphụlục[1])

ThangđotựchủGVcủaPearsonvàHallTAS(Teacher Autonomy Scale):g ồ m 18chỉbáovàxácđịnhtựchủcủaGVtronghailĩnhvực:tựchủvềchươngtrìnhvàtựchủvềhoạtđộngdạyhọcvà“tựchủnóichung”[51](Xemphụlục[1])

phânbiệtvớitựchủđượctrao(providedautonomy)củaGVđãđolườngnhậnthứccủaGVvềTCNNtrongphạmvilớphọcvànhàtrường[51](xemphụlục[1])

V v ớ i số lượng lớntrước đó.Tuynhiên, cácnghiên cứunàykhôngđưa ra nhữngc ấu

nhànghiêncứuđãlấycá c tiêuchívàchỉbáophùhợpvớichỉbáovềTCNNđể xâydựngmộtcấutrúcTCNNtươngđương.Nhưvậy,kếtquảkhảosátsẽdựatrênnguồndữliệuđủlớn,đủđộtincậy(xemphụlục[1])

CácchỉbáotrongthangđotừbảngkhảosátGV(SASS)củaLiuđãđiềutratácđộngcủatựchủđượctraocủaGVđếnnhữngchínhsáchduytrìđộingũGVlàmviệcnămđầutiên(firstyearteacher).Liuđãkếtluậnrằng,ảnhhưởngtựchủc ủ a GVđếncácchínhsáchcủanhàtrườngtăngthìsẽlàmchocácGVlàmviệcn ăm đầutiênítcókhảnăngbỏnghề

CácchỉbáothuộcbảngkhảosátGVSASScủaIngersollvềtựchủcủaGV( x e

m phụl ục [1 ] )v à s ự ản h h ưởn g đ ã s ử dụ ng dữ l i ệ u k hảo sát G V SA SS nă m 1987-

1988của2939trườngcônglậpvàtưthục,Ingersollđãkếtluậnrằng:việct ăn g cườngảnhhưởngcủaGVđốivớicácvấnđềchínhsáchcủanhàtrườngcũngnhưảnhhưởngcủaGVtrongphạmvilớphọclàmgiảmxungđộtgiữaGVvớiGV,G V vớicánbộquảnlývàGVvớisinhviên

ThangđotựchủcủaGVtừbộdữliệukhảosátGVSASS-SATcủaKevinGwaltney (xemphụlục[1])vớiquytrìnhxâydựngthangđogồm:

Bước1:LựachọnnhữngchỉbáotrongdữliệukhảosátGVSASSđểlậpdanhsáchcácchỉbáođotựchủcủaGV.Cácchỉbáophảiđápứngcáctiêuchuẩnsau:TiêuchuẩnI(TCI):cácchỉbáophảiphùhợpvớiđịnhnghĩavềtựchủcủaGVdoGwaltneyxâydựng,phải(i)baogồmnhữngtừ

quantrọngnhưquyềnđiềukhiển,quyềnquyếtđịnh,quyềntựdohànhđộng,quyềnđộclập),

(ii)nhắcđếncácchứcnănghoặccáchoạtđôngmàGVđượcthựchiệntrongphạmvilớphọcvàtrườnghọc[69].Tiêu

tácgiảT.S.MAmarasenavàcộngsự:“TácđộngcủaTCNNđếnsựhàilòngtrongcôngviệccủađộingũgiảngviên:nghiêncứukinhnghiệmcủacáctrườngĐHcôngtạiSrilanka”đãxâydựngđượcmô hìnhthangđovềTCNNcủagiảngviênWAvới8chỉbáo:WA1:Tôicómứcđ

Tómlại,nhữngnghiêncứucủacáctácgiảtrênthếgiớivàViệtNamđãtậptrungxâydựngkhunglýluậnvềTCNNcủaGVvớicảhaicáchtiếpcận(tựchủnóichung–

cácbiểuhiệncủaquyềnTCNNgắnvớicôngviệcvàTCNNgắnvớitừnglĩnhvựchoạtđộngcủaGV).ĐốivớikháiniệmTCNNcủaGVĐH,cũngchỉmớiđềcậpđếncácbiểuhiệncủaquyềnTCNNgắnvớicôngviệcnóichung.NhưvậychưacónghiêncứuxâydựngkhungTCNNcủaGVĐHgắnvớicáclĩnhvựchoạtđộngcủaGVĐH.Bêncạnhđó,cácbiệnpháppháttriểnTCNNchoGV,GVĐHđượcđềxuấtmớichỉmangtínhkháiquátvàchủyếutậptrungvàochứcnăngtạolậpmôitrườngthúcđẩyTCNNcủaGV,GVĐH.CácnghiêncứutrướcchưaxâydựngđượchệthốngbiệnpháppháttriểnTCNNchoGVĐHmộtcáchtoàndiện,bắtđầutừviệctraoquyền,nângcaonhậnthứcvềquyền,tạolậpmôitrườngsửdụngquyền,pháttriểnnănglựcTCCNchoGVĐH Nhữngkhoảngtrốngtrongnhữngnghiêncứuđitrước

đòi hỏicầncóthêmnghiêncứuxâydựng đượcthangđoTCNNdành

choGVĐHvàhệthốngbiệnpháppháttriểnTCNNchoGVĐHđảmbảotínhtoàndiệnvàkhảthi

1.2 Tựchủcủatrườngđạihọc

1.2.1 Kháiniệm vàcáclĩnhvựctựchủcủatrườngđạihọc

TựchủĐHlàsựtựdocủamộtcơsởđàotạoĐHtrongviệcđiềuhànhcáccô ng v

i ệ c c ủ a màk h ô n g c ó s ự c h ỉ đ ạ o h o ặ c t á c đ ộ n g t ừ c ấ p chínhquyềnn à o (NguyễnThịThanhHồng,dẫntheoAndersonvàJohnson)

[17].Cầnlưuýrằng,tực h ủ củacơsởđàotạoĐHhoàntoànkhôngcónghĩalànónằmngoàisựchiphốicủa luật pháp,nólà tựchủcóđiềukiệnvà cácđiềukiệnnàyđượcxácđịnhbởimốiquanhệgiữanhànước,xãhộivàcơsởđàotạoĐH

(3) Tựchủtài chính:n h ấ n mạnhvàokhảnăngcác trườngĐ Hcóthể chủ

độngtrongviệccôngbốhọcphí,khảnănghuyđộngvốntừthịtrườngtàichính,khảnăngđầutưchonhữngsảnphẩmtàichính,khảnănglàmchủsởhữuvềcơsởvậtchất[17]

(4) Tựchủhọcthuật:NănglựctựxácđịnhchiếnlượcpháttriểncủacơsởgiáodụcĐH,

tựxácđịnhlĩnhvựchọcthuậtđặctrưng,nănglựcxâydựngchươngtrìnhđàotạo,nănglựcquyếtđịnhcấutrúcvànộidungchươngtrình,vaitròđảmbảochấtlượngchươngtrìnhvàvănbằng,nănglựcquyếtđịnhchínhsáchtuyểnsinh[17]

1.2.2 Cácmứcđộtựchủcủatrườngđạihọc

chiathành3mứcvàđượcmôhìnhhóatrongsơđồsau:

Sơđồtrênchothấy,ởmứcđộtựchủthấpnhất,cáclĩnhvựctổchức,nhânsự ,tàichính,họcthuậtcủanhàtrườngđượcquyđịnhchặtchẽtrongcácvănbảnp h á p quyvàphảithôngquacáccơquanquảnlýnhànướcvềgiáodụcĐH.Ởmứcđộtrungbình,cácvănbảnphápquymangtínhhướngdẫnchoviệcthựchiệncáchoạtđ ộ n g l i ê n q u a n

đ ế n t ổ c h ứ c , n h â n s ự , t à i c h í n h , h ọ c t h u ậ t c ủ a n h à t r ư ờ n g , n h ữ n g quyđịnhcứngchiếmmộttỷlệnhấtđịnh.Ởmứcđộtựchủcao,cáctrườngĐHcóquyềnđộclậpkhá

caovàítchịusựkiểmsoátcủacáccơquanchủquản[80]MộttrongnhữngmiêutảvềbiểuhiệncủacácmứcđộtựchủcủacơsởĐHtronglĩnhvựct ổchức– cơ cấucá c đơnvịchuyênmôntrựct hu ộc nhàtrường -

đ ư ợ c thểhiệnnhưsau:

- Mứcđộtựchủthấpnhất:cácvănbảnphápquyquyđịnhsốlượng,tênvàp h ạ m vi

họcv i ệ n CáctổbộmônđượcthànhlậpbởitrườngĐHnhưngcầnphảiđượcthôngquacơquanquảnlýnhànướcvềGDĐH

- Mứcđộtựchủtrungbình:cácvănbảnphápquycungcấpnhữnghướngdẫ

nchoviệcthànhlậpcácđơnvịhọcthuậttrựcthuộctrườngĐH.CáctrườngĐHp h ải tuântheonhữnghướngdẫnbắtbuộcchoviệcthànhlậpcơcấucácđơnvịhọcthuật.Tuynhiên,trongnhữngtrườnghợpnày,cácvănbảnphápquykhôngquyđ ịn h vềsốlượngvàtêngọicủacácđơnvịhọcthuật

- Mứcđộtựchủcaonhất:cáckhoavàcáctổchứcchuyênmônkháctrongnhàtr

ườngcóquyềnđộclậpkhácaovàítchịusựkiểmsoátcủacáccơquanchủ

TỰ CHỦ ĐƯỢCNGƯỜI HỌC NHẬN THỨC

TheoĐ i ề u 7 0, L u ậ t GDnướcC ộ n g h o à x ã h ộ i c h ủ n g h ĩ a V i ệ t N a m năm2005,thìkháiniệm“nhàgiáo”đượchiểunhưsau:Mộtlà,nhàgiáolàngườilàmn h i ệmvụgiảngdạy,GDtrongnhàtrườnghoặccáccơsởGDkhác.

Hailà,nhàgiáop h ả i cónhữngtiêuchuẩnsau:a)phẩmchất,đạođức,tưtưởngtốt;b)đạttrìnhđộchuẩn đ ư ợ c Đ T v ề c h u y ê n môn,n g h i ệ p v ụ ; c ) đ ủ s ứ c k h o ẻ t h e o yê

uc ầ u n g h ề nghiệp; d) Lý lịch bản thân rõ ràng.Ba là, nhàgiáogiảngdạyởcơsởGDmầmnon,G D phổthông,GDnghềnghiệpgọilàGV;ởcơsởGDĐHgọilàgiảngviên[1]

TheotácgiảĐàoThịOanhvàcộngsự,“GVĐHđượchiểulàchủthểcủahoạtđộngsưph

ạmtrongcáccơsởGDĐH,cóchứcnănggiảngdạy,GD,nghiêncứuvàphổbiếnkhoahọc,tổchứccáchoạtđộngsưphạmvàtựbồidưỡngđểgópphầnđàotạocácchuyêngiatrongcáclĩnhvựcch

ođấtnước”[29]

Nhưvậy,giảngviênlànhữngnhàgiáogiảngdạyởcáctrườngĐH,CĐ,cót i êu chuẩn, chứctrách, nhiệm vụvàquyền h ạ n theoquyđ ịn h của N hà nướcnói chungvànhữngquyđịnhđặcthùcủatừngtrườngĐH,CĐnóiriêng.Giảngviênvừacóchứctráchcủaviênchức sựnghiệp, vừ a cóchứctráchcủanhà giáo,nhàkhoahọc,nhàhoạtđộngxãhội

Chứctrách,nghĩavụvàquyềnlợicủagiảngviên

Chứctráchcủagiảngviên

Căncứvàonhữngquyđịnhvềchứctrách,hiểubiếtvàyêucầuvềtrìnhđộđốivớicôngchứcgiảngdạyĐHtrongcácvănbảnphápluậthiệnhành,như:LuậtG D , LuậtGDĐH,Pháplệnhcánbộcôngchức,Quyđịnhvềtiêuchuẩnnghiệpvụcácn g ạ c h t r o n g t

r ư ờ n g Đ H,C Đt ạ i Quyếtđ ị n h 5 3 8 / T C C P TCc ủ a B ộ t r ư ở n g

T r ưởngB a n Tổc h ứ c

-C á n b ộ -C h í n h p h ủ (nayl à B ộ N ộ i v ụ ) , Quyếtđ ị n h s ố 1 7 1 2 /

QĐ-BĐH,ngày18/12/1978củaBộĐHvàTrunghọcchuyênnghiệp,Thông

tưliêntịchsố36/2014/TTLT-BGDĐT-BNVngày28tháng11năm2014củaBột r ư ở n g BộGiáodụcvàĐàotạovàBộtrưởngBộNộivụquyđịnhmãsốvàtiêuchuẩnc h ứ c da nh n g hề n g h i ệ p v i ê n c h ứ c g i ả

n g dạ y trong cá cc ơ sởG D Đ H c ô n g lập vàđểcócơsởchonhữngnghiêncứuvàđ

ềxuấtvềquảnlýnguồnnhânlựcgiảngviên,trongphạmviluậnán,xinđượccụthểhóanhữngnhiệmvụvàchứctráchcủacôngchứcgiảngdạybậcĐHvàcaođẳngnhưsau:[34]

(1) Giảngdạy:giảngdạytrênlớp;hướngdẫnnghiêncứusinh,thựctậpsinhv àbồidưỡngcánbộgiảngdạy

- Thựch i ệ n n h i ệ m vụt h e o s ự đ i ề u h à n h v à Q L c ủ a H i ệ u t r ư ở n g , T r ư ở ngkhoavàChủnhiệmbộmôn

- Chấphànhnghiêmchỉnhkỷluậtlaođộngvàcácquyđịnhđốivớinhiệmvụđượcgiao,hoànthànhtốtkếhoạchcôngtácnămhọccủaNhàtrường,khoavàbộmôn

- Đượcnhàtrườnghỗtrợcácyêucầuphụcvụcôngtácgiảngdạy,NCKH,h ọ c tậpBDvàcácnhiệmvụkháctheoquyđịnh

- Đượchưởngcácchếđộvềkhenthưởng,kỷluậtkhithựchiệnnhiệmvụ

- Trong1nămhọc,thờigianmộtcánbộgiảngdạylàmcôngtácQLkiêmnhiệmkhôngđượcquá50%địnhmứcgiờchuẩngiảngdạy;

- Mỗicánbộgiảngdạykhôngdạyvượtquá100%địnhmứcgiờchuẩngiảngd ạy quyđịnhtheongạchbậccôngchứccủamình;

Hailà,trongtừngnămhọc,mỗicánbộgiảngdạycónhiệmvụhoànthànhtốtcảvềchấtlượngvàsốlượnggiờchuẩnđãquyđịnh.Địnhmứcgiờchuẩnchỉtínhriêngtrongtừngnămhọc,khôngtínhbùtrừgiữacácnămhọc.Nhữngtrườngh ợp giảngdạyởngoàitrường(thỉnhgiảng)hoặcgiảngdạygiờnàothanhtoángiờđóthìkhôngđượctínhvàođịnhmứcnày

Balà,việcthanhtoántiềnvượtđịnhmứcgiờchuẩntínhtheođơnvịmônh ọ

c, nếumônhọcnàocótổngsốgiờchuẩnvượtđịnhmứcquyđịnhsẽđượcthanhtoánđốivớisốgiờchuẩnvượtđịnhmứccủamônhọcđó

1.3.2 Kháiniệmtựchủnghềnghiệpcủagiảngviênđạihọc

KháiniệmTCNNcủaGVĐHđượcxâydựngtheocáchtiếpcậnvềTCNNc ủ

a GVtrongtrườngphổthông,đâylàcáchtiếpcậngắnvớicáclĩnhvựcTCNN,cáclĩnhvựchoạtđộngcủaGVtrongnhàtrường

Tựch ủcủa G V là khái ni ệm đượcđề cậpđế ntrongrất nh iề u nghiên c ứunhư:làquyềnthoátkhỏisựkiểmsoátchặtchẽcủanhàtrường,củalãnhđạo,củađơnvịhaycủa hệ thống GDvà có thểtựquyếtđịnh vàhành động–Benson,hayđãđịnh nghĩatựchủbằngcáchsửdụngnhữngtừkhóa

nhưquyền,tựdovàkiểmsoát-Friedman,Ingeroll,PersonvàHall,PersonvàMoomaw(đượcdẫnbởiKevinDaleGwatney)

[51].Tuynhiên,nhữngnghiêncứutrướcđâyđãchothấysựphânhạngq u á rộngcủađịnhnghĩavềTCNN.Mặtkhác,mặcdùcácđịnhnghĩađãliệtkêởtr ênkháđơngiản,nhưngcácmôhìnhthangđođượcxâydựngtừcácđịnhnghĩađólạimangtínhđachiều,phứchợp.Điềunàychothấysựthiếuphùhợpcủakháiniệmcôngcụvàthangđotươngứng[51]

Trongbốicảnhđó,địnhnghĩacủaKevinDaleGwaltneyđãxâydựngđượcmộtđ

ị n h n g h ĩ a c h u ẩ n v ề T C N N c ủ a G V l à m c ơ s ở đ ể t h i ế t l ậ p mộtt i ê u c h u ẩ n chungchocác nghiêncứutiếptheo Cácbướcxâydựngđịnh nghĩathaotác củatácg iả baogồm:

- Bước1:CăncứtrênđịnhnghĩamôtảtrongtrongtừđiểntiếngAnhtrựctuyếnMerriam–

Webster(MW)củaScheffler,“tựchủ”baogồm:“1:tiêuchuẩnh o ặ c trạngtháitựkiểmsoát.2:sựtựdođịnhhướngcánhânvàđặcbiệtlàđộclậpvềtưtưởngvà3:cóquyềnhaysứcmạnhđểtựkiểmsoát”,địnhnghĩathaotáccủaK ev i n DaleGwaltneysẽsửdụngn

hữngtừkhóanhưtựdo,độclậpvàquyềntrongk h á i niệmtựchủcủaGV.

- Bước2:tácgiảmượnđịnhnghĩavềtựchủtronglĩnhvựckinhdoanhcủaHackmanvàOldhamvì:

(i)địnhnghĩachứađựngcáctừkhóanhư“tựdo”,“độclập ” và“quyền”,

(ii)đượchiệuđínhvàứngdụngrộngrãitrongmôhìnhđặctínhn g h ề nghiệpvềsựthỏamãnnghềnghiệpvà(iii)đượcứngdụngthànhcôngtrongcácnghiêncứuvềsựthỏamãnnghềnghiệp.Sauđó,tácgiảđãbổsungvàthaythếmộtsốthuậtngữtrongđịnhnghĩagốcbằngnhữngthuậtngữđượcmượntừlĩnhvựctạođộnglực,sựthỏamãnnghềnghiệpvànhữngthuậtngữđượcsửdụngtronglýthuyếtvềlĩnhvựcphụcvụcông(vídụ:sựthamgia,sựtựdo)

- Bước3:TácgiảtíchhợpnhữnglĩnhvựchoạtđộngtươngứngmàGVcóđượctừviệcnhậnđượcquyềntựchủtrongnhàtrườngcũngnhưnhữngphạmviquyềntựchủmàGVcóthểthựchiện.Cáchoạtđộngchínhđượcthựchiệntrong