thực trạng hoạt động của trung tâm giao dịch cà phê buôn ma thuột (bcec) và những thách thức đối với sở giao dịch cà phê và hàng hóa buôn ma thuột (bcce)

KHOA TÀI CHÍNH - NGÂN HÀNG ---o0o---TIỂU LUẬNMÔN: KINH DOANH NGOẠI HỐI Đề tài: THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG CỦA TRUNG TÂM GIAO DỊCH CÀ PHÊ BUÔN MA THUỘT BCEC VÀ NHỮNG THÁCH THỨC ĐỐI VỚI SỞ GIAO

KHOA TÀI CHÍNH - NGÂN HÀNG

-o0o -TIỂU LUẬNMÔN: KINH DOANH NGOẠI HỐI

Đề tài:

THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG CỦA TRUNG TÂM GIAO DỊCH CÀ PHÊ BUÔN MA THUỘT (BCEC) VÀ NHỮNG THÁCH THỨC ĐỐI VỚI SỞ GIAO DỊCH CÀ PHÊ VÀ HÀNG HÓA BUÔN MA THUỘT

(BCCE)

MỤC LỤC

A MỞ ĐẦU 4

B NỘI DUNG 5

I Lý luận chung về các công cụ tài chính phái sinh 5

1 Khái niệm và đặc điểm chung của các công cụ tài chính phái sinh 5

2 Các loại công cụ tài chính phái sinh 6

3 Vai trò của các công cụ tài chính phái sinh 11

II Thực trạng hoạt động của trung tâm giao dịch cà phê Buôn Ma Thuột (BCEC) 12

1 Trung tâm giao dịch cà phê Buôn Ma Thuột (BCEC) 12

2 Thực trạng hoạt động của BCEC 24

3 Những thách thức đối với Sở giao dịch cà phê và hàng hóa Buôn Ma Thuột (BCCE) và đề xuất phương án giải quyết 28

C KẾT LUẬN 32

D DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 33

A MỞ ĐẦU

Cà phê là một trong những mặt hàng xuất khẩu chủ lực của Việt Nam, là mặt hàngnông sản xuất khẩu đứng thứ 2 về kim ngạch, chỉ sau gạo Tuy nhiên, giá cả cà phêcủa chúng ta lại phụ thuộc khá nhiều vào thị trường thế giới, khiến cho người trồng

và kinh doanh cà phê phải gánh chịu nhiều rủi ro lớn

Để bảo hộ cho nhà sản xuất, xuất khẩu nông sản nói chung và cà phê nói riêng, cácquốc gia trên thế giới thường xây dựng thị trường giao dịch phái sinh hàng hóa nôngsản để các chủ thể (nhà sản xuất, xuất khẩu nông sản) tham gia giao dịch và san sẻ rủi

ro về giá cả hàng hóa cho các đối tác khác trên thị trường đó Các hợp đồng này đượcthực hiện qua các trung tâm giao dịch hàng hóa tập trung lớn như LIFFE (ở London),NYBOT (ở New York) Cũng nằm trong xu hướng này, Việt Nam đã thành lập Trungtâm giao dịch cà phê Buôn Ma Thuột (BCEC) – là nơi tổ chức giao dịch, mua bán cácloại cà phê nhân sản xuất tại Việt Nam gồm giao dịch mua bán giao ngay và giaodịch mua bán giao sau theo kỳ hạn – nhằm phát triển bền vững ngành cà phê ViệtNam và hướng đến lợi ích chính đáng của người sản xuất, kinh doanh cà phê

Để có cái nhìn tổng quan và sâu sắc hơn về hoạt động của trung tâm giao dịch này,chúng em đã quyết định chọn đề tài “Thực trạng hoạt động của Trung tâm giao dịch

cà phê Buôn Ma Thuột (BCEC) và những thách thức đối với Sở giao dịch cà phê vàhàng hóa Buôn Ma Thuột (BCEC)”

Trong quá trình làm tiểu luận do những hạn chế về kiến thức cũng như khả năng khảosát thực tiễn, chúng em sẽ không tránh khỏi việc mắc phải những sai sót Chúng emrất mong nhận được sự góp ý của cô để bài tiểu luận được hoàn thiện, sâu sắc hơn

B NỘI DUNG

I Lý luận chung về các công cụ tài chính phái sinh.

1 Khái niệm và đặc điểm chung của các công cụ tài chính phái sinh.

- Khái niệm: Công cụ tài chính phái sinh được hiểu là những công cụ tài chính màgiá trị của nó phụ thuộc (hoặc bắt nguồn) từ công cụ khác, những biến số cơ bản

- Đặc điểm chung của các công cụ tài chính phái sinh:

các tài sản cơ sở (lãi suất, giá công cụ tài chính, giá hàng hóa, tỷ giá hối đoái,chỉ số giá, xếp hạng tín dụng hoặc chỉ số tín dụng) Sự thay đổi của các tài sản

cơ sở chính là điều kiện hình thành các công cụ tài chính phái sinh

đầu nào hoặc chỉ yêu cầu một khoản đầu tư thuần ban đầu thấp hơn so với cácloại hợp đồng khác có các phản ứng tương tự đối với sự thay đổi của các yếu tốthị trường Điều này có nghĩa là một nhà đầu tư có thể không cần bỏ ra bất kỳmột khoản tiền nào (chẳng hạn như trong giao dịch kỳ hạn, hoán đổi) hoặc chỉ

bỏ ra một khoản tương đối nhỏ (ví dụ: phí quyền chọn trong giao dịch quyềnchọn, tài khoản đặt cọc và duy trì trong giao dịch tương lai,…) so với giá trị củanhững hợp đồng tương tự (hợp đồng mua bán giao ngay,…), nhưng vẫn có thểtham gia vào thị trường phái sinh và thu lợi nhuận hoặc phòng ngừa rủi ro

có quyền thanh toán (đôi khi là từ chối thanh toán trong các hợp đồng quyềnchọn) tại hoặc trước một thời điểm nhất định theo thỏa thuận (đối với thị trườngphi tập trung) hoặc theo quy định (đối với thị trường tập trung) Đây cũng đượccoi là một đặc điểm nổi bật của các công cụ tài chính phái sinh

- Mục đích sử dụng các công cụ phái sinh:

 Giao dịch

2 Các loại công cụ tài chính phái sinh

Hợp đồng kỳ hạn có 4 đặc điểm chính như sau:

- Là loại hợp đồng giao sau, đối lập với hợp đồng giao ngay

- Mang tính chất cá nhân, do các bên tự thoả thuận theo ý mình

- Mang tính chất bí mật và không phải tuân thủ các quy định quản lý chặt chẽ

- Khả năng bảo hiểm rủi ro ngoại hối cao hơn hợp đồng tương lai

2.1.3 Ví dụ

Để tránh rủi ro giá cà phê bất ổn do biến động của thị trường cà phê thế giới và tìnhhình thời tiết, công ty cổ phần xuất nhập khẩu Đắk Lắk ký hợp đồng kỳ hạn 6 thángmua 20 tấn cà phê của nhà nông Thành với giá 28 triệu đồng/ tấn Lúc đó ông Thànhđược gọi là người bán và công ty XNK Đắk Lắk là người mua của hợp đồng kỳ hạn

Sau 6 tháng, ông Thành có trách nhiệm bán cho công ty XNK Đắk Lắk 20 tấn cà phêvới giá 28 triệu đồng/ tấn và công ty XNK Đắk Lắk bắt buộc phải mua 20 tấn cà phêcủa ông Thành với giá đó, cho dù giá cà phê trên thị trường tại thời điểm đó là baonhiêu đi chăng nữa Với giá thoả thuận biết trước và cố định, ông Thành và công tyXNK Đắk Lắk đều không phải lo lắng về sự biến động giá cà phê trên thị trường

2.2 Hợp đồng tương lai

Hợp đồng tương lai có 6 đặc điểm chính như sau:

- Tính chuẩn hoá: Hợp đồng tương lai được niêm yết và giao dịch trên sở chứngkhoán phái sinh Do vậy, nó được chuẩn hoá về các điều khoản, khối lượng, giá trịtài sản cơ sở

- Được niêm yết và giao dịch trên thị trường tập trung

- Không mang tính cá nhân: Các hợp đồng tương lai được thoả thuận thông qua sởgiao dịch, các bên có thể chấm dứt hợp đồng tại bất cứ thời điểm nào thông qua sởgiao dịch

- Đòn bẩy tài chính: Nhà đầu tư khi tham gia giao dịch hợp đồng tương lai phải kýquỹ để đảm bảo nghĩa vụ thanh toán khi hợp đồng đáo hạn, trong đó ký quỹthường chỉ chiếm một tỉ lệ nhỏ trong giá trị của toàn bộ hợp đồng Chính vì vậy,hợp đồng tương lai trở thành một công cụ có mức độ đòn bẩy cao khi một lượng

ký quỹ nhỏ có thể giúp nhà đầu tư tham gia vào các vị thế của hợp đồng tương laivới giá trị lớn hơn nhiều lần

- Rủi ro thanh toán thấp hơn hợp đồng kỳ hạn

- Chi phí giao dịch thấp hơn hợp đồng kỳ hạn

Đồ thị: Quan hệ giữa lãi (lỗ) với sự biến động của tỷ giá

$ Lãi (+); l (-) ỗ (-) V*

V* = V* - V(1,80)

1000

800

600

400

200

-0.04 -0.03 -0.02 -0.01 0 0.01 0.02 0.03 0.04 S*

-200

-400

-600

-800

(Giả sử tỷ giá mua hợp đồng tương lai là 1USD = 1,80 DEM)

2.2.3 Ví dụ

Công ty A bán cho công ty B 100,000 thùng dầu giao tháng 5/2007 theo một hợp đồng tương lai với giá $65/thùng Đến tháng 5/2007, giá dầu lên $85/thùng thì hoặc là A sẽ phải giao cho B 100,000 thùng dầu với giá $65 hoặc A sẽ không phải giao dầu mà thanh toán cho B một số tiền là 20x100,000= 2tr USD

2.3 Hợp đồng hoán đổi

2.3.1 Định nghĩa

Hợp đồng hoán đổi là một thoả thuận trao đổi dòng tiền tại một thời điểm nhất định trong tương lai, tuân theo một số nguyên tắc nhất định

Hợp đồng hoán đổi gồm 4 loại: Hoán đổi tiền tệ, hoán đổi lãi suất, hoán đổi chứng khoán và hoán đổi hàng hoá

2.3.2 Đặc điểm

Hợp đồng hoán đổi không thể được mua bán trao đổi như là các loại chứng khoánhay hợp đồng tương lai, mà chúng thực sự là những hợp đồng cá biệt giữa hai bênxác định

Do đó, cách duy nhất để thoát ra khỏi hợp đồng này là bằng thoả thuận song phươngvới phía đối tác để huỷ hợp đồng, hoặc bằng cách chuyển nhượng nó cho bên thứ bavới điều kiện có sự đồng ý của phía đối tác

2.3.3 Ví dụ

Một thoả thuận của Microsoft chấp nhận trả lãi một khoản vay có vốn gốc danh nghĩa

100 triệu USD, lãi suất cố định 5% /năm, chi trả lãi mỗi 6 tháng trong vòng 3 năm,đổi lại Microsoft nhận lãi suất LIBOR, cũng chi trả lãi 6 tháng 1 lần và trong vòng 3năm

Dòng tiền với Microsoft được mô tả theo bảng (triệu USD)

LIBOR

Dòng tiền thả nổi

Dòng tiền cố định

Dòng tiền thuần

- Quyền chọn hai chiều: Trong trường hợp giá hàng hoá cơ sở trên thị trường phứctạp, nhà đầu tư không thể dự đoán trước chiều hươngs tang hay giảm của giá hanghoá nên sẽ chọn hợp đồng hai chiều Hợp đồng này cho phép thực hiện cả quyềnmua và quyền bán Nếu giá thị trường đi xuống, nhà đầu tư chọn thực hiện quyềnchọn bán và ngược lại.

2.4.3 Ví dụ

Giả sử thị trường hiện nay của cổ phiếu XYZ là 42.000 VND/cổ phần, và bạn dựđoán sau nửa năm nữa, giá cổ phiếu XYZ sẽ tăng mạnh, lên tới 50.000 VND Giả sửcác quyền lựa chọn có liên quan đến giao dịch cổ phiếu XYZ được niêm yết, bạn cóthể mua một quyền chọn mua cổ phiếu XYZ với giá 40.000 VND/cổ phần

Trong vòng 6 tháng giá cổ phiếu XYZ tăng lên 50.000 VND/cổ phần Bạn có thểbuộc người bán giao 100 cổ phần XYZ cho bạn với giá 40.000 VND/cổ phần, sau đóbán chúng ra thị trường với giá 50.000 đồng

Như vậy bạn đã tạo ra một lợi nhuận đáng kể Trên thực tế bạn đã thu được lợi nhuận60.000 đồng trên khoản đầu tư 40.000 đồng, vậy lợi suất là 150%, trong khoảng thờigian là 6 tháng Quyền lựa chọn được sử dụng để bảo vệ lợi nhuận

3 Vai trò của các công cụ tài chính phái sinh

3.1.Đối với các Doanh nghiệp:

- Khi sử dụng các dịch vụ phái sinh, Doanh nghiệp có thể phòng ngừa và hạn chếcác loại rủi ro có lien quan do những biến động của các yếu tố thị trường: Biếnđộng giá cả, tỉ giá, lãi suất

- Doanh nghiệp có thể nâng cao khả năng sử dụng vốn hiệu quả nhờ cân đối đượcluồng tiền, giúp cơ cấu lại tài sản nợ, tài sản có và giảm bớt chi phí vốn cho doanhnghiệp

- Tạo điều kiện cho doanh nghiệp nâng cao khả năng thu thập, phân tích, xử líthong tin hiệu quả, qua đó nâng cao trình độ quản lý doanh nghiệp của các nhàquản trị

3.2.Đối với các Tổ chức tín dụng

- Tạo điều kiện cho các Tổ chức tín dụng mở rộng và phát triển các hoạt động dịch

vụ, phát triển và đa dạng hoá các sản phẩm dịch vụ ngân hang

- Tạo điều kiện cho các tổ chức tín dụng nâng cao hiệu quả kinh doanh: Phát triểndịch vụ phái sinh và cung cấp các công cụ này cho Doanh nghiệp nhằm phòngngừa rủi ro cho doanh nghiệp

- Phát triển và cung ứng các dịch vụ phái sinh trong lĩnh vực Tài chính – Ngânhàng, không chỉ giúp các ngân hang nâng cao khả năng phân tích, đánh giá và dựbáo diễn biến thị trường, rất có lợi cho hoạt động kinh doanh ngân hàng, mà cònnâng cao uy tín nhờ cung cấp dịch vụ mới hiện đại

3.3 Đối với nền kinh tế

- Sự phát triển của thị trường phái sinh tạo nên sự hoàn thiện các loại thị trường ởViệt Nam Đồng thời, với bản chất là công cụ phái sinh, thị trường này sẽ hỗ trợthị trường hàng hoá, thị trường tài chính, phát triển ổn định, hiệu quả, thúc đầynền kinh tế phát triển bền vững

- Tạo điều kiện thu hút vốn đầu tư nước ngoài, các doanh nghiệp nước ngoài đầu tưvào Việt Nam Quá trình này gắn với niềm tin của nhà đầu tư về mức độ phòngngừa rủi ro khi nền kinh tế có đủ biện pháp phòng ngừa, có thị trường phái sinhphát triển để các nhà đầu tư bảo toàn và tạo lợi nhuận, cũng như chủ động trong kếhoạch đầu tư kinh doanh

II Thực trạng hoạt động của trung tâm giao dịch cà phê Buôn Ma Thuột (BCEC).

1 Trung tâm giao dịch cà phê Buôn Ma Thuột (BCEC)

1.1.Hoàn cảnh và mục đích ra đời.

- Trung tâm Giao dịch cà phê Buôn Ma Thuột (BCEC) được thành lập theo Quyếtđịnh số 2278/QĐ-UBND, ngày 04/12/2006 của UNBD tỉnh Đắk Lắk, có trụ sở đặttại 153 - Nguyễn Chí Thanh – thành phố Buôn Ma Thuột – tỉnh Đắk Lắk theo định

hướng của tỉnh nhằm phát triển bền vững ngành cà phê Việt Nam và hướng đếnlợi ích chính đáng của người sản xuất, kinh doanh cà phê.

- BCEC là nơi tổ chức giao dịch, mua bán các loại cà phê nhân sản xuất tại ViệtNam, theo phương thức đấu giá tập trung, công khai gồm: giao dịch mua bán giaongay và giao dịch mua bán giao sau theo các kỳ hạn, hoạt động theo nguyên tắcthành viên

trên 15.000 tấn cà phê nhân thành phẩm cùng một thời điểm, cùng một xưởng chế

- Tầm nhìn và sứ mệnh:

ngành hàng cà phê Việt Nam và các ngành hàng nông sản khác

trong nước và trên thế giới

cố mối quan hệ hợp tác, trở thành thành viên của các hiệp hội cà phê và nôngsản thế giới

1.2 Sản phẩm giao dịch và các chủ thể tham gia.

- Sản phẩm giao dịch:

- Thành viên của BCEC có 3 loại:

định công nhận tư cách Thành viên được phép thực hiện giao dịch tại BCEC

công nhận tư cách Thành viên được phép thực hiên giao dịch tại BCEC

 Thành viên môi giới: là các tổ chức được BCEC cấp quyết định công nhận tưcách Thành viên cho phép thực hiện giao dịch thay cho khách hàng.

- Điều kiện làm thành viên đăng ký bán:

- Có diện tích cà phê tối thiểu từ 01

hecta cà phê trở lên hoặc có khối

lượng cà phê nhân tối thiểu từ 01

tấn trở lên ký gửi tại hệ thống

kho BCEC

- Cá nhân đăng ký làm Thành viên

đăng ký bán không đang chấp

hành hình phạt tù hoặc đang bị

truy cứu trách nhiệm hình sự

- Cá nhân đăng ký làm Thành viên

đăng ký bán phải từ đủ 18 tuổi

trở lên và có năng lực hành vi

dân sự đầy đủ

- Cam kết thực hiện đầy đủ các

quy định của BCEC

- Là tổ chức kinh tế, hộ kinh doanhđược thành lập và hoạt động hợppháp theo quy định của pháp luậtViệt Nam hiện hành

- Có đăng ký kinh doanh ngànhnghề: mua bán, sản xuất, chế biến

 Khớp lệnh liên tục: Là phương thức giao dịch được hệ thống giao dịch thực hiệntrên cơ sở khớp các lệnh mua và lệnh bán của thành viên theo nguyên tắc khớplệnh

thuận với nhau về các điều kiện giao dịch

- Hạn mức giao dịch: Tổng hạn mức giao dịch của toàn bộ hợp đồng niêm yết tạimột thời điểm không được vượt quá 50% tổng sản lượng cà phê Việt Nam củanăm liền trước đó theo số lượng thống kê của cơ quan có thẩm quyền Hạn mứcgiao dịch của thành viên kinh doanh, khách hàng không được vượt quá 10% tổnghạn mức giao dịch của BCEC và được BCEC cấp tùy thuộc vào số tiền đảm bảo

tư cách thành viên tương ứng với quy định về hạn mức giao dịch

- Nguyên tắc khớp lệnh:

Nguyên tắc khớp lệnh liên tục Nguyên tắc khớp lệnh thảo thuận

Nguyên tắc so khớp lệnh:

Hệ thống giao dịch ưu tiên về giá

trước, sau đó là thời gian Trường

hợp các lệnh mua, bán có cùng mức

giá thì lệnh giao dịch nhập vào hệ

thống giao dịch trước được ưu tiên

thực hiện trước

Nguyên tắc xác định giá thực hiện

Khi lệnh mua có giá cao hơn hoặc

bằng với giá bán, các lệnh sẽ được tự

động khớp, giá thực hiện được xác

định theo nguyên tắc sau:

- Nếu bp ≥ sp ≥ cp, thì giá thực

Nguyên tắc so khớp lệnh:

Bên bán nhập lệnh giao dịch thỏathuận vào hệ thống và bên đối ứngxác nhận giao dịch mua thỏa thuận

Nguyên tắc xác nhận lệnh giao dịchthỏa thuận:

ĐDGD, GVD tiến hành nhập lệnhgiao dịch thỏa thuận vào hệ thống

Hệ thống sẽ tự động khớp lệnh thỏathuận

1.4 Giao dịch cà phê giao sau tại BCEC.

1.4.1.Đối tượng tham gia giao dịch:

- Thành viên kinh doanh

- Khách hàng của thành viên môi giới

1.4.2.Kí hiệu hợp đồng niêm yết.

BCEC niêm yết 6 hợp đồng tương ứng với 6 tháng giao hàng liên tiếp Ký hiệu củahợp đồng được niêm yết gồm các yếu tố sau: Trung tâm giao dịch cà phê Buôn MaThuột, loại cà phê giao dịch, tháng giao hàng, năm của tháng giao hàng theo chi tiếtdưới đây:

Trung tâm Giao dịch cà phê

Buôn Ma Thuột

BV

0

11

12

Ví dụ hợp đồng giao tháng 11 năm 2011 được ký hiệu là: BV R X1

1.4.3.Hợp đồng giao dịch cà phê Robusta kỳ hạn

17h00Giao dịch thỏa thuận: Từ 14h00 đến 17h00

nghỉ theo quy định trong Bộ luật Lao động ViệtNam

153, Nguyễn Chí Thanh, Tp Buôn Ma Thuột,tỉnh Đắk Lắk

Trụ sở của các thành viên môi giới

- Khớp lệnh thỏa thuận

Giao dịch thỏa thuận: tối thiểu 9 lô (18 tấn)Khối lượng mỗi hợp đồng

(lô)

2 tấn

Biên độ giao động giá trong

ngày

+/- 4% so với giá tham chiếu của phiên giao dịchliền kề trước đó