Tệ nạn xã hội là một hiện tượng xã hội tiêu cực có tính lịch sử cụ thể, biểu hiện bằng những hành vi vi phạm pháp luật và sai lệch các chuẩn mực xãhội; có tính lây lan, phổ biến; gây ngu
Trang 1TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI
KHOA CÔNG TÁC XÃ HỘI
BÀI ĐIỀU KIỆN
BỘ MÔN: CÔNG TÁC XÃ HỘI PHÒNG, CHỐNG TỆ NẠN
Trang 2BÀI LÀM:
Trong bối cảnh xã hội hiện đại như ngày nay, cùng với sự phát triểnnhanh chóng của kinh tế , chính trị, văn hóa, xã hội thì cũng đồng thời là sựxuất hiện, phát triển, gia tăng của các tệ nạn xã hội Tệ nạn xã hội luôn tồn tạitrong mọi chế độ xã hội, diễn ra dưới nhiều hình thức và với các mức độ khácnhau tác động, ảnh hưởng đến đời sống xã hội Và nổi bật trong đó là tệ nạn matúy – một trong những loại tệ nạn xã hội đặc biệt phổ biến, mang tính toàn cầu,
có lịch sử tồn tại lâu đời và có sức ảnh hưởng, tác đọng tiêu cực đến đời sống
xã hội Tệ nạn ma túy không đơn thuần mà vô cùng phức tạp, nó là nỗi lo củamỗi quốc gia, dân tộc và trở thành mối quan tâm hàng đầu của cộng đồng quốc
tế Đây là một vấn đề nóng bỏng nhất mà có rất nhiều các câu hỏi đặt ra như:
Tệ nạn ma túy là gì? Các hình thức của tệ nạn này ra sao? Phải làm gì? Làmnhư thế nào để ngăn chặn ma túy không xâm nhập rộng hơn trong cộng đồng?Sau đây nhóm chúng tôi xin nghiên cứu, đưa ra thực trạng, nguyên nhân, biệnpháp phòng tránh tệ nạn ma túy và liên hệ đến vai trò của Công tác xã hội trongviệc phòng, chống tệ nạn ma túy
Bài tiểu luận của nhóm chúng tôi bao gồm các nội dung chính sau:
- Các khái niệm chung
- Thực trạng tệ nạn ma túy ở Việt Nam hiện nay
- Nguyên nhân của tệ nạn ma túy
Trang 31 Tệ nạn xã hội.
Khái niệm tệ nạn xã hội.
Tệ nạn xã hội là một hiện tượng xã hội tiêu cực có tính lịch sử cụ thể,
biểu hiện bằng những hành vi vi phạm pháp luật và sai lệch các chuẩn mực xãhội; có tính lây lan, phổ biến; gây nguy hiểm cho xã hội, cản trở sự phát triểncủa xã hội; bị xã hội lên án và được quy định trong pháp luật hình sự, pháp luậthành chính và các chẩn mực đạo đức xã hội
Đặc trưng, phân loại tệ nạn xã hội.
Tệ nạn xã hội gồm các đặc trưng cơ bản sau: là hành vi vi phạm phápluật và các chuẩn mực xã hội có tính phổ biến; là hiện tượng xã hội có phạm viảnh hưởng tiêu cực lớn trong xã hội; và thường có mối quan hệ mật thiết vớitội phạm xã hội, là nguyên nhân, là cơ sở và là động lực của tội phạm xã hội
Tệ nạn xã hội bao gồm nhiều loại nhưng được chia thành 2 dạng tệ nạn
xã hội chính: Các tệ nạn trong đời sống xã hội ( tệ nạn ma túy, mại dâm, cờ bạc – lô đề) và các tệ nạn xã hội trong các thiết chế, bộ máy nhà nước, tổ chức
xã hội, tổ chức kinh tế (như tham nhũng, hối lộ, lạm dụng chức quyền).
2 Ma túy.
Khái niệm ma túy.
Ma túy - hiểu theo nghĩa rộng là mọi thực thể hóa học hoặc thực thể hỗnhợp, khác với tất cả những cái được đòi hỏi để duy trì một sức khỏe bìnhthường; việc sử dụng nhiều chất đó sẽ làm biến đổi chức năng sinh học và cóthể cả cấu trúc vật chất của cơ thể con người => Nếu theo cách hiểu này thì
Trang 4mọi vật chất đưa và cơ thể co người làm thay đổi chức năng sinh học hoặc tâm
lý đều được gọi là ma túy
Một cách hiểu khác, ma túy là những chất độc, rất dễ gây nghiện và gâycho người sử dụng nó ham muốn, lệ thuộc rất khó có thể kiềm chế được
Luật phòng chống ma túy được Quốc hội thông qua này 09/10/2000 quyđịnh: Chất ma túy là các chất gây nghiện, chất hướng thần được quy định trongcác danh mục do chính phủ ban hành (khoản 1, điều 2)
+ Chất gây nghiện: các chất kích thích hoặc ức chế thần kinh, gây tình
trạng nghiện đối với người sử dụng
+ Chất hướng thần: là các chất kích thích, ức chế thần kinh hoặc gây ảo
giác, nếu sử dụng nhiều lần sẽ dẫn tới tình trạng nghiện đối với người sử dụng Như vậy, từ các quy định của Liên hợp quốc và pháp luật Việt Nam,chúng ta có thể hiểu: Ma túy là các chất có nguồn gốc tự nhiên hoặc tổng hợp,khi đưa vào cơ thể con người, nó có tác dụng thay đổi trạng thái ý thức và sinh
lý của con người đó, rất dễ gây nghiện Nếu lạm dụng ma túy, con người sẽ lệthuộc vào nó, khi đó sẽ gây tổn thương và nguy hại cho người sử dụng và chocộng đồng
Đặc tính của ma túy.
Ma túy có những đặc trưng cơ bản sau:
- Gây sự lệ thuộc cho người sử dụng, tạo ra sự ham muốn rất khó có thể kiềmchế được và buộc phải sử dụng nó bằng bất cứ giá nào
- Gây cho người sử dụng nó xu hướng tăng liều dùng không ngừng, tức là lầnsau phải nhiều hơn lần trước mới thấy đã cơn nghiện
Trang 5- Xuất hiện “hội chứng cai” – khi muốn dừng thuốc thì cơ thể sẽ có các phản
ứng để thôi thúc người nghiện không thể bỏ ma túy và vẫn phải tiếp tục sửdụng
Phân loại ma túy.
Theo Công ước quốc tế của Liên Hiệp Quốc, cho đến nay có 225 chất
ma túy khác nhau và có 22 loại tiền chất, chúng được chia thành nhiều nhómdựa trên những căn cứ nhất định phục vụ những mục đích khác nhau Có nhiềucách phân loại nhưng có một số dạng cơ bản sau đây:
- Căn cứ theo tính hợp pháp: có 2 loại
+ Ma túy hợp pháp: là những loại ma túy thông dụng, như: rượu bia, thuốc lá
(nicotine), cafeine, thuốc ngủ an thần, thuốc giảm đau thông thường…
+ Ma túy bất hợp pháp: Theo luật pháp của Việt Nam, những chất ma túy bất
hợp pháp có thể kể đến là: thuốc phiện, cần sa, heroin, cocaine, thuốc lắc, cácchất gây nghiện kích thích dạng Amphetamins…
- Căn cứ mức độ gây nghiện và khả năng lạm dụng: có 2 loại
+ Ma túy có hiệu lực cao (ma túy mạnh): là các chất ma túy chỉ cần sử dụng
với một lượng nhỏ đã có thể thay đổi trạng thái tâm sinh lý của người sử dụng
và sử dụng vài lần có thể gây nghiện Ví dụ: thuốc phiện, heroine, cocaine,thuốc lắc…
+ Ma túy có hiệu lực thấp (ma túy nhẹ): là các chất ma túy phải sử dụng nhiều
lần với một lượng lớn thì mới làm thay đổi được trạng thái tâm sinh lý củangười dùng và gây nghiện Ví dụ: thuốc lá, thuốc lào…
- Căn cứ vào tác dụng của thuốc trên cơ thể: có 3loại
Trang 6+ Nhóm thuốc an thần, ức chế hệ thần kinh trung ương: Thuốc phiện, những
chất chế ra từ thuốc phiện (heroine, morphine, cocaine, methadone vàpethidine) và thuốc ngủ (lumiau, valium, seconau phenobacbital, serepax,mogadon, seduexen…) Tác động chủ yếu khi sử dụng là buồn ngủ, an thần,yên dịu, giảm nhịp tim, giảm hô hấp…
+ Nhóm các chất gây kích thích: Bao gồm amphetamine và các dẫn xuất của
nó; có tác dụng làm tăng sinh lực, gây hưng phấn, tăng hoạt động của cơ thể,tăng nhịp tim, hô hấp…
+ Nhóm các chất gây ảo giác: điển hình gồm LSD (Lysergic Acid
Diethylamide) hay còn gọi là ma túy gây ảo giác, ecstasy (thuốc lắc) Việc sửdụng các chất này với lượng lớn có thể làm thay đổi nhận thức về hiện tại, vềmôi trường xung quanh; khiến cho người dùng có thể nghe thấy, nhìn thấynhững sự việc không có thật (ảo thanh, ảo giác)
- Căn cứ vào nguồn gốc của ma túy: có 3 loại
+ Ma túy tự nhiên: là sản phẩm của các cây trồng tự nhiên hoặc nuôi trồng và
các chế phẩm của chúng Ví dụ thuốc phiện và các sản phẩm của thuốc phiệnnhư morphine, codein, coca và các hoạt chất của nó như cocain, cần sa và cácsản phẩm của cây cần sa,…
+ Ma túy bán tổng hợp: là các chất ma túy được điều chế từ ma túy tự nhiên, có
tác dụng mạnh hơn ma túy ban đầu Ví dụ: heroin là chất ma túy tổng hợp từmorphine …
+ Ma túy bán tổng hợp và các chất ma túy đã được điều chế bằng phương pháp
tổng hợp hóa học toàn phần từ hóa chất (được gọi là tiền chất) Điển hình làcác chất amphetamine…các chất ma túy tổng hợp có tác dụng và nhanh hơn
Trang 7các chất ma túy bán tổng hợp, các chất ma túy tổng hợp được gọi chung là matúy tổng hợp.
3 Tệ nạn ma túy.
Khái niệm.
Khoản 8- điều 2- luật PCMT năm 2000 của nước ta ghi rõ: Tệ nạn ma túy bao gồm tình trạng nghiện ma túy, tội phạm về ma túy và các hành vi trái phép liên quan đến ma túy Như vậy, nói đến tác hại của ma túy được hiểu là
tác hại do tình trạng nghiện ma túy, tội phạm về ma túy và các hành vi khácliên quan đến ma túy gây ra đối với các lĩnh vực của đời sống xã hội
Các hành vi của tệ nạn ma túy bị pháp luật nghiêm cấm.
Trong luật phòng chống ma túy, điều 3, chương I - Luật số23/2000/QH10 chỉ rõ Nghiêm cấm các hành vi sau đây:
- Trồng cây có chứa chất ma tuý
- Sản xuất, tàng trữ, vận chuyển, bảo quản, mua bán, phân phối, giám định, xử
lý, trao đổi, xuất khẩu, nhập khẩu, quá cảnh, nghiên cứu trái phép hoặc chiếmđoạt chất ma tuý, tiền chất, thuốc gây nghiện, thuốc hướng thần
- Sử dụng, tổ chức sử dụng trái phép chất ma tuý; xúi giục, cưỡng bức, lôi kéo,
chứa chấp, hỗ trợ việc sử dụng trái phép chất ma tuý
- Sản xuất, tàng trữ, vận chuyển, mua bán phương tiện, dụng cụ dùng vào việcsản xuất, sử dụng trái phép chất ma tuý
- Hợp pháp hoá tiền, tài sản do phạm tội về ma tuý mà có
- Chống lại hoặc cản trở việc cai nghiện ma tuý
Trang 8- Trả thù hoặc cản trở người có trách nhiệm hoặc người tham gia phòng, chống
và thu giữ ma túy tại các cửa khẩu, trên đất liền, trên biển, qua đường bưu điện
và đường hàng không chưa đáp ứng được nhu cầu; tội phạm về ma túy và tệnạn ma túy không giảm, gây hậu quả nghiêm trọng vê kinh tế và ảnh hưởngxấu đến trật tự toàn xã hội
Tại Việt Nam, tình hình buôn bán, vận chuyển ma túy ngày càng phứctạp Cuộc chiến chống buôn lậu ma túy đã diễn ra trên 30 năm qua, ngày càngtrở nên khốc liệt Bọn tội phạm ma túy ngày càng hung hăng, dùng mọiphương tiện để vận chuyển ma túy vào Việt Nam hay quá cảnh Việt Nam đicác nước khác Đặc biệt trên hai tuyến biên giới Việt Nam – Lào và Việt -Trung bọn buôn lậu ma túy đã vận chuyển bằng mọi phương tiện như đường
bộ, ô tô, tàu thuyền từ Lào và Trung Quốc vào Việt Nam
Trong những năm gần đây tệ nạn ma tuý và tội phạm ma tuý ở nước tadiễn biến rất phức tạp Ma tuý đã xâm nhập vào trường học, rình rập từng nhà,từng ngõ ngách gây ra những cái chết dần chết mòn không những cho ngườinghiện, mà cả gia đình họ Nghiện ma tuý cũng là nguyên nhân gây ra những tệ
Trang 9nạn xã hội khác Đa số người nghiện ma tuý, để có tiền mua ma tuý đều phạmtội trộm cắp, cướp giật, lừa đảo Theo một nguồn thông tin, khoảng 75% cáctội phạm hình sự có nguyên nhân bắt nguồn từ những người nghiện ma tuý Đa
số những người bị nhiễm HIV/AIDS là những người nghiện hút
Theo số liệu của Văn phòng thường trực Ban chỉ đạo phòng chống tộiphạm và ma túy: Năm 2014, đã phát hiện 21.619 vụ; bắt giữ gần 31.551 đốitượng; thu 922 kg heroin; 46,2 kg cocain; 32 kg thuốc phiện; 442 kg cần sakhô; 1.248 kg cần sa tươi; 352 kg và 297.285 viên ma túy tổng hợp cùng nhiềuphương tiện, tài sản, vật chứng khác; phát hiện 1.650 m2 trồng cây chứa chất
ma túy (Sơn La: 1.500m2; Lạng Sơn: 150m2) Ngay những tháng đầu năm
2015, nhiều vụ án ma túy lớn với số lượng lên tới vài trăm bánh tiếp tục đượcphát hiện và triệt phá tại các địa bàn tỉnh Sơn La, Lào Cai, Lạng Sơn
Thực trạng trồng cây có chứa chất ma túy.
- Trong công tác xóa bỏ cây trồng có chứa chất ma túy, trong năm 2013, các
cơ quan chức năng đã phát hiện, triệt xóa 25,8 ha cây có chứa chất ma túy,giảm 8% so với cùng kỳ năm 2012 Trong đó, 24,8 ha cây thuốc phiện đượctrồng ở 16 tỉnh miền núi phía Bắc và 1 ha cần sa trồng rải rác ở 12 tỉnh TâyNguyên và Đông Nam Bộ
- Phần lớn diện tích trồng cây có chứa chất ma túy được phát hiện đều ở khuvực xa xôi, hẻo lánh Đa số xảy ra tình trạng tái trồng, cá biệt có trường hợptrồng ở gần khu vực đông dân cư như vụ ở huyện Đông Anh, Hà Nội
- Từ một nước đứng thứ 3 trong khu vực Đông Nam Á về trồng cây thuốcphiện, với diện tích thống kê được vào năm 1992 lên tới 19.000 héc ta, từ gầnchục năm trở lại đây Việt Nam đã cơ bản xóa được loại cây này Mỗi năm, toàn
bộ diện tích trồng mới và tái trồng cây thuốc phiện trên phạm vi cả nước chỉ
Trang 10còn vào khoảng trên dưới 50 héc ta Trong số đó, đại bộ phận được phát hiện ởnhững khu vực xa xôi, hẻo lánh, khu vực giáp ranh ít người qua lại Không chỉdiện tích trồng mới và tái trồng liên tục được kiềm chế ở mức thấp, số hộ, sốđối tượng có hành vi tái trồng cũng giảm đáng kể qua từng năm.
- Điều đáng lo ngại là, cây thuốc phiện tái trồng ở quy mô nhiều tỉnh hơn sovới thời gian trước, tuy mức độ nhiều ít khác nhau song ở hầu hết các tỉnh miềnnúi phía Bắc đều phát hiện tình trạng này Nhiều tỉnh trong thời gian dài khôngcòn hiện tượng tái trồng cây thuốc phiện nay tái xuất hiện trở lại như Phú Thọ,Lạng Sơn, Thanh Hóa hoặc lực lượng chức năng phát hiện cây thuốc phiệnđược trồng ở ngay một huyện thuộc ngoại thành Hà Nội Địa điểm tái trồng cókhi xuất hiện không xa cơ quan chính quyền địa phương, trồng trong tầng hầm,nhà kính, bồn cây cảnh ở một số hộ dân trong thành phố Trong bối cảnh tìnhhình kinh tế suy thoái trên diện rộng, tội phạm ma túy tăng cường lôi kéongười dân vào hành vi phạm pháp này khiến tình hình càng thêm phức tạp
Tình trạng buôn bán ma túy diễn biến phức tạp.
- Tình hình mua bán, sử dụng ma túy tổng hợp, nhất là ma túy tổng hợp dạng
“đá”, tiếp tục gia tăng, đặc biệt trong giới trẻ; số lượng ma túy tổng hợp thu giữđược trong năm 2014 nhiều hơn 147,7 kg ma túy tổng hợp so với năm 2013.Nguồn ma túy tổng hợp tại Việt Nam chủ yếu từ Trung Quốc vận chuyển quacác tuyến biên giới thuộc tỉnh Quảng Ninh và Lạng Sơn vào nội địa Bên cạnh
đó, đối tượng phạm tội tiếp tục tìm cách sản xuất ma túy tổng hợp để tiêu thụngay trong nội địa
- Phương thức, thủ đoạn của những kẻ buôn bán ma túy ngày càng tinh vi, xảoquyệt, manh động và thường xuyên thay đổi Hầu hết đối tượng trong cácđường dây ma túy lớn đều trang bị vũ khí, từ thô sơ tới "hàng" nóng, sẵn sàng
Trang 11chống trả quyết liệt khi bị phát hiện, thậm chí tự sát để bịt đầu mối Xu hướngtội phạm ma túy móc nối với các loại tội phạm khác đặc biệt là tội phạm kinh
tế, tội phạm hình sự như một liên kết tự nhiên nguy hiểm, đang gia tăng vàngày càng phức tạp
- Theo nhận định của cơ quan hải quan, từ đầu năm đến nay, tình hình hoạtđộng của tội phạm mua bán, vận chuyển trái phép các chất ma túy qua địa bànhoạt động hải quan diễn biến phức tạp và dự báo hoạt động này tiếp tục diễn ratrên tất cả các tuyến biên giới đường bộ, hàng không, đường biển và bưu điện
- Tại hầu hết các cửa khẩu trên tuyến biên giới đường bộ, hàng không vàđường biển, các lực lượng chức năng đều đã phát hiện, bắt giữ nhiều vụ muabán, vận chuyển ma túy với quy mô, số lượng lớn
- Tội phạm ma túy trong và ngoài nước cấu kết chặt chẽ với nhau, hình thànhcác đường dây, tổ chức tội phạm Tội phạm ma túy cũng thuê các đối tượngnghiện ma túy, lưu học sinh, gái mại dâm, khách du lịch, cư dân biên giới,những người khó khăn về kinh tế để lôi kéo tham gia mua bán, vận chuyển matúy với những phương thức, thủ đoạn hoạt động ngày càng tinh vi, liều lĩnh vàmanh động
- Trong lĩnh vực hải quan, tội phạm ma túy triệt để lợi dụng các chính sách tạothuận lợi của nhà nước để cất giấu, vận chuyển ma túy Những phương thức,thủ đoạn thường sử dụng như: Khai báo không đúng thực tế hàng hóa, khai saitên hàng, chủng loại; lợi dụng thông quan điện tử để trà trộn, cất giấu ma túyvào hàng hóa xuất nhập khẩu; cất trong người, phương tiện, hành lý Đặc biệt,
ma túy và tiền chất còn được pha, tẩm vào các loại đồ uống, hóa mỹ phẩm,nước hoa, các loại thực phẩm khô, bánh kẹo, thuốc lá, chè khô, cà phê, mắmtôm, dầu gió và các loại bột… Các đối tượng cũng gia công, cất giấu ma túy
Trang 12giữa các cạnh, vách thùng đựng hàng hóa, giấu trong khung xe, tượng, tranh,loa thùng, vali, túi xách…
- Từ tháng 1 đến tháng 9/2014, lực lượng Hải quan đã phối hợp với các lựclượng Công an, Bộ đội Biên phòng, Cảnh sát biển phát hiện và bắt giữ 82vụ/113 đối tượng (trong đó, cơ quan hải quan chủ trì bắt giữ 46 vụ/59 đốitượng), thu giữ: hơn 33,7 kg heroin; 25 kg ma túy tổng hợp dạng đá và bột;19,5 kg cocain; gần 6 kg cần sa; 1 kg thuốc phiện; 54,3 kg tiền chất và hàngnghìn viên ma túy tổng hợp các loại…
- Năm 2014, tội phạm ma túy tiếp tục diễn biến phức tạp, hoạt động manhđộng, manh tính chất ngày càng nghiêm trọng, quy mô ngày càng lớn, hoạtđộng xuyên quốc gia, có yếu tố nước ngoài Các lực lượng chức năng đã pháthiện 5 tuyến ma túy từ Tam giác Vàng về Việt Nam theo đường Điện Biên,Sơn La, Nghệ An, Hà Tĩnh
- Xu hướng mua bán và sử dụng ma túy đá diễn ra ngày càng phổ biển ở cácthành phố lớn, ảnh hưởng nghiêm trọng đến thanh niên, giới trẻ, kéo theo sốlượng tụ điểm phức tạp tăng nhanh Tội phạm sẵn sàng sử dụng vũ khí nóng đểchống trả lực lượng chức năng khi bị phát hiện bắt giữ Theo số liệu của Banchỉ đạo 138 Chính phủ trong 06 tháng đầu năm, các lực lượng chức năng bắtgiữ 9.214 vụ, bắt 13.873 đối tượng phạm tội về ma túy, thu giữ 246,039 kgheroine
Đối tượng chủ yếu của tệ nạn ma túy.
- Tại Việt Nam hiện nay, đối tượng vi phạm tệ nạn ma túy chủ yếu tập trungvào thanh thiếu niên
- Những năm qua, tình trạng mua bán, vận chuyển, tàng trữ, bán lẻ trái phépchất ma túy diễn biến phức tạp, số người nghiện tăng đã gây tâm lý hoang
Trang 13mang trong người dân Những đối tượng liên quan đến hành vi trên hoạt độnghết sức tinh vi, nhất là những đối tượng tù tha về vẫn chưa đoạn tuyệt được với
ma túy Chúng thường rủ rê, lôi kéo số thanh niên không có việc làm, những
gia đình điều kiện kinh tế khó khăn, khiến họ “bập” vào ma túy, từ đó thông
qua các con nghiện để thực hiện hành vi bán lẻ chất ma túy, hình thành nên các
tụ điểm ma túy trên địa bàn
- Với thủ đoạn buôn bán và tàng trữ ngày càng tinh vi, thủ đoạn của các đốitượng phạm tội đã gây không ít khó khăn cho cơ quan chức năng trong việcphát hiện và bắt giữ Một số đối tượng chủ thường thuê các đối tượng nghiệnbán theo ngày, thậm chí theo giờ, qua rất nhiều cầu mới đến đối tượng bán lẻ,nên có khi bắt được đối tượng bán lẻ cũng không phát hiện đối tượng chính là
ai, ở đâu? Đối tượng phạm tội ma túy trong từng đường dây cũng thườngxuyên thay đổi: Hôm trước là đối tượng này, ngày hôm sau lại là một đối tượngkhác hoặc với cách thức để ma túy một nơi thu tiền một nơi, thường xuyênthay đổi thời gian, địa điểm, phương tiện để mua bán, vận chuyển, tàng trữ tráiphép chất ma túy nên lực lượng công an gặp rất nhiều khó khăn
- Đáng quan tâm đó là thời gian gần đây số lượng phụ nữ thực hiện hành vimua bán trái phép chất ma túy tăng đáng kể, nhiều đối tượng lợi dụng quan hệ
họ hàng, dòng tộc với các đối tượng ở các địa phương khác móc nối hình thànhcác đường dây mua bán, vận chuyển trái phép ma túy vào tiêu thụ và trungchuyển đi các tỉnh lân cận
- Theo báo cáo của Cục phòng, chống tệ nạn xã hội (Bộ Lao động - Thươngbinh và Xã hội), trong 10 năm trở lại đây, ở Việt Nam đã có khoảng 10 vạnngười nghiện ma tuý, trong đó có tới 70% số người nghiện dưới 30 tuổi, đặcbiệt có tới 50% tổng số người nghiện là trẻ em (dưới 16 tuổi) Sa vào ma túy là
Trang 14con đường ngắn nhất dẫn tới sự hủy hoại chính mình ở cả hiện tại và tương lai;
mà các em bị hủy hoại, tức là ảnh hưởng đến tương lai của đất nước Đây làmột vấn đề gây bao lo lắng, bức xúc cho các nhà giáo dục và toàn xã hội nóichung
- Theo Báo cáo của Bộ Công an, trong thời gian gần đây đã xuất hiện tìnhtrạng tội phạm ma túy của nước ngoài nhất là những người gốc Phi, liên kết vớitội phạm trong nước để buôn bán, vận chuyển ma túy vào Việt Nam
Loại ma túy phổ biến hiện nay.
- Hiện nay ở nước ta heroin là loại ma túy chủ yếu trong các vụ mua bán, vậnchuyển, tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy Tuy nhiên trong vài năm trở lại
đây số vụ và lượng ma túy tổng hợp (chủ yếu là ma túy đá) bị phát hiện, bắt giữ
gia tăng nhanh chóng với những hình thức tinh vi, xảo quyệt như cất giấu tronghàng hóa, trong cơ thể, hành lý để vận chuyển qua đường hàng không
- Tình hình sử dụng ma túy ngày càng diễn biến phức tạp, số người sử dụng
ma túy tổng hợp ngày càng gia tăng, đặc biệt là loại ma túy đá đang ở mức báo
động Loại ma túy này gây ảo giác, làm mất khả năng kiểm soát hành vi, gây ranhững hậu quả rất nghiêm trọng
- Loại ma túy được sử dụng và hình thức sử dụng ma túy cũng có nhiều thayđổi phức tạp Thay cho vai trò của thuốc phiện trong hơn 10 năm trước đây,
heroin hiện là loại ma túy được sử dụng chủ yếu ở Việt Nam, có tới 96,5%
người nghiện thường xuyên sử dụng heroin trước khi tham gia cai nghiên
- Mặc dù tỷ lệ người nghiện thuốc phiện và các chất kích thích dạngAmphetamine (ATS hay ma túy tổng hợp) tương đương nhau, khoảng 1,2% -1,4% nhưng theo đánh giá của Cơ quan phòng chống tội phạm và ma túy củaLiên hợp quốc (UNODC), việc lạm dụng ATS, đặc biệt là Methamphetamine,
Trang 15đang có xu hướng gia tăng trong người nghiện ma túy tại Việt Nam, nhất là khiViệt Nam nằm trong khu vực Đông Nam Á là khu vực chiếm 1/2 số người lạmdụng loại ma túy này trên toàn thế giới Việc gia tăng lạm dụng các loại ma túytổng hợp khiến cho công tác phòng ngừa và cai nghiện phục hồi cho nhómngười nghiện ma túy gặp rất nhiều khó khăn.
Ma túy tổng hợp ngày càng “nóng”.
- Những năm trước đây, một lượng chất hướng thần, chất kích thích mới đã cómặt tại thị trường ma túy bất hợp pháp tại Việt Nam, được giới “sành điệu” gọichung là “thuốc lắc” Mặc dù còn hạn chế, nhưng việc sử dụng chúng đã trởnên phổ biến hơn, do một số “đường dây nóng” buôn bán qua internet
- “Thuốc lắc” còn đang trong tình trạng phức tạp và khó kiểm soát, thìmethamphetamine dạng đá, hay còn được giới “dân chơi” gọi là “hàng đá”, đã
“du nhập” vào Việt Nam, và ngày càng trở nên được “ưa chuộng”
- Kể từ năm 2010, hầu hết các chỉ số trong những báo cáo chi tiết đều chothấy, việc sử dụng “hàng đá” đã vượt xa lượng sử dụng ma túy tổng hợpmethamphetamine dạng viên nén Loại ma túy chứa nhiều chất kích thần nàyđược sử dụng phổ biến nhất ở các nhóm “dân chơi” thành thị Tuy nhiên, ở một
số vùng nông thôn cũng đã bắt đầu có dấu hiệu của “hàng đá”
- Theo báo cáo “Tình hình và kết quả phòng chống ma túy ở Việt Nam” củaSODC, công bố tháng 5-2013, đã có khoảng 20 cơ sở sản xuất ma túy tổng hợp
bị triệt phá trong vài năm gần đây Tuy vậy, “nguồn” cung cấp “đá” không chỉphụ thuộc vào những cơ sở này Một số lượng lớn methamphetamine dạng đá
đã “chui” vào nước ta qua khu vực biên giới giáp Cam-pu-chia, Lào, với “trị
Trang 16trường mục tiêu” là các “con nghiện” trong nước, hoặc được vận chuyển tráiphép sang Trung Quốc.
- Chỉ trong năm 2012, đã có 192 kg và 500 viên ma túy tổng hợp bị thu giữ.Vào năm 2011, lượng ma túy tổng hợp mà các cơ quan chức năng tịch thuđược là 121,4 kg và khoảng 366 viên Đến hết tháng 12-2012, khoảng 135.000người Việt Nam đã bị nhiễm HIV do sử dụng ma túy Trong số đó, mới chỉ có47.000 người sử dụng ma túy được tiếp nhận các dịch vụ điều trị Từ ngày 4-11-1997, Việt Nam đã tham gia ba Công ước của LHQ về phòng chống ma túy.Nhưng ngoài sự nỗ lực của các cơ quan chức năng, sự giúp đỡ từ bè bạn, ngườithân trong gia đình, còn cần ý thức tự giác của mỗi người
Cách thức sử dụng ma túy.
- Cách thức sử dụng ma túy cũng có nhiều thay đổi Nếu như năm 1995 chỉ cóchưa đến 8% số người nghiện tiêm chích ma túy và hơn 88% chủ yếu hút, hítthì tới cuối năm 2009 số người chích ma túy chiếm hơn 3/4 tổng số ngườinghiện ma túy của cả nước
- Hình thức sử dụng ma túy chủ yếu là tiêm chích với việc dùng chung bơm
kim tiêm đã dẫn tới tỷ lệ lây nhiễm HIV cao trong nhóm người nghiện chích
ma túy (17,2%) Theo số liệu từ Bộ Y tế, người nghiện chích ma túy cũng lànhóm đối tượng chiếm tỷ lệ cao nhất trong số những người nhiễm HIV ở ViệtNam (41,1% tính đến cuối tháng 6/2011)
- Như vậy, có thể thấy tình hình lạm dụng ma túy ở Việt Nam vẫn đang diễnbiến phức tạp và có xu hướng gia tăng cùng với việc xuất hiện nhiều loại ma túymới, hình thức sử dụng ma túy không an toàn làm tăng nguy cơ lây nhiễm HIV
Thực trạng người nghiện ma túy.
Trang 17- Theo đánh giá của Ủy ban Quốc gia phòng, chống AIDS và phòng, chống tệnạn ma túy, mại dâm cho biết tình hình sản xuất, mua bán, vận chuyển tráiphép chất ma túy ở Việt Nam ngày càng diễn biến phức tạp, số vụ, số lượng, sốloại ma túy bị cơ quan chức năng bắt giữ ngày càng tăng Việc buôn bán matúy ngày càng tăng kéo theo tình trạng gia tăng số lượng người sử dụng loạichất cấm này.
- Đến cuối tháng 9/2014, cả nước có 204.377 người nghiện ma túy có hồ sơquản lý (trên thực tế số người sử dụng ma túy còn lớn hơn rất nhiều) Kết quảthống kê cho thấy số người nghiện ma túy có hồ sơ quản lý đã tăng gần 4 lầntrong 20 năm kể từ năm 1994 đến nay (năm 1994 là 55.445 người, trung bìnhmỗi năm tăng khoảng 7.000 người) Những năm gần đây số người nghiện matúy của Việt Nam luôn gia tăng, mức tăng trung bình mỗi năm khoảng 6%(Năm 2000, có khoảng 60.000 người nghiện thì năm 2014 có trên 200.000người nghiện)
- Người nghiện ma túy đã có ở 100% các tỉnh, thành phố, gần 90% quận,huyện và khoảng 70% số xã, phường, thị trấn Người nghiện cũng đã xuất hiện
ở mọi thành phần trong xã hội: học sinh, sinh viên, cán bộ công chức, viênchức, người lao động…
- Trong số người nghiện ma túy: 96% là nam giới, 4% là nữ giới, 74% ở độtuổi 18-35, có 1% dưới 18 tuổi Người nghiện sử dụng heroin là 72% và có xuhướng giảm dần, tỷ lệ người sử dụng ma túy tổng hợp nhóm kích thích dạngAmphetamin (ATS) ngày càng gia tăng (2,5% năm 2005, 14,5 % đến tháng9/2014) Tại một số địa phương, tỷ lệ học viên trong Trung tâm Chữa bệnh-Giáo dục- Lao động xã hội (Trung tâm) đã từng sử dụng ma túy tổng hợp caonhư: Đà Nẵng 74%, Tây Ninh 61%, Trà Vinh 49%
Nhận xét:
Trang 18Thông qua các nội dung nổi bật, các số liệu thống kê được có thể thấy tệnạn ma túy ở Việt Nam hiện nay diễn ra ngày càng phổ biến, phức tạp, vớinhiều đối tượng khác nhau, được tổ chức dưới nhiều hành vi, cách thức ngàycàng tinh vi hơn Điều đáng chú ý, quan tâm là đối tượng của tệ nạn ma túyngày càng được trẻ hóa, đa số tập trung vào độ tuổi thanh thiếu niên – nhữngđối tượng vô cùng manh động Chính vì vậy việc hạn chế, phòng chống, giảmthiểu tệ nạn ma túy cho giới trẻ hiện nay đang là vấn đề trọng tâm, cần có sựquan tâm giải quyết của toàn xã hội.
III Hậu quả của tệ nạn ma túy.
1 Hậu quả chung
Hàng năm, Nhà nước phải chi phí hàng ngàn tỷ đồng cho việc xóa bỏcây thuốc phiện, cho công tác cai nghiện ma tuý, công tác phòng, chống vàkiểm soát ma tuý Ma túy cũng làm suy giảm lực lượng lao động của gia đình
và xã hội cả về số lượng và chất lượng; làm cho thu nhập quốc dân cũng giảm,chi phí cho dự phòng và chăm sóc y tế lại tăng; ảnh hưởng đến tâm lý của cácnhà đầu tư nước ngoài, khách du dịch
Ảnh hưởng đến giống nòi, huỷ diệt giống nòi: do các chất ma tuý ảnhhưởng đến hệ thống hoocmon sinh sản, làm giảm khả năng sinh hoạt tình dục,ảnh hưởng đến quá trình phân bào hình thành các giao tử, tạo cơ hội cho cácgien độc có điều kiện hoạt hoá, dẫn tới suy yếu nòi giống
TNMT còn ảnh hưởng đến xã hội gây mất trật tự an toàn xã hội, tộiphạm liên quan đến ma túy cũng thường là nguyên nhân làm gia tăng các tệnạn xã hội khác như: Lừa đảo, trộm cắp, giết người, mại dâm, băng nhóm Ảnh hưởng đến đạo đức, thuần phong mỹ tục lâu đời của dân tộc Làm giảmsút sức lao động sản xuất trong xã hội
Trang 19Tệ nạn ma tuý là hiểm hoạ lớn cho toàn xã hội, gây tác hại cho sức khoẻ,làm suy thoái nòi giống, phẩm giá con người, phá hoại hạnh phúc gia đình, gâyảnh hưởng nghiêm trọng đến trật tự, an toàn xã hội và an ninh quốc gia.
Thời gian vừa qua, tình trạng tệ nạn ma túy đã ảnh hưởng không ít đến
xã hội Đặc biệt nó trở thành vấn đề bất cập trong gia đình và bản thân Khôngnhững thế ma túy còn làm hủy hoại đến huỷ hoại sức khoẻ, làm mất khả nănglao động, học tập, làm cho thần kinh người nghiện bị tổn hại
Họ thường xa lánh nếp sinh hoạt lành mạnh như: học tập vui chơi, lao động,thể thao, yêu thương và yêu người thân, bè bạn Họ thường sống ủ dột, cáchbiệt xa lánh mọi người, xa lánh bạn tốt, chỉ tìm bạn nghiện để chơi và cùngnhau sử dụng ma tuý họ thường cáu gắt, nói dối, ăn cắp, gây xung đột với bố
mẹ, anh chị em, vợ con
2 Ma túy ảnh hưởng đến gia đình
- Ma túy làm tiêu hao tiền bạc của bản thân và gia đình Nhu cầu cần tiền đểmua ma tuý của người nghiện là rất lớn, mỗi ngày ít nhất từ 50.000-100.000,đthậm chí 1.000.000 - 2.000.000đ/ ngày, vì vậy khi lên cơn nghiện người nghiện
ma tuý có thể tiêu tốn hết tiền của, tài sản, đồ đạc của gia đình vào việc mua
ma tuý để thoả mãn cơn nghiện của mình, hoặc để có tiền sử dụng ma tuý,nhiều người đã trộm cắp, hành nghề mại dâm, hoặc thậm chí giết người, cướpcủa
- Bên cạnh đó, sức khoẻ các thành viên khác trong gia đình giảm sút ( lo lắng,mặc cảm, ăn không ngon, ngủ không yên vì trong gia đình có người nghiện);gây tổn thất về tình cảm (thất vọng, buồn khổ, hạnh phúc gia đình tan vỡ, lythân, ly hôn, con cái không ai chăm sóc )
3 Ảnh hưởng đến sức khỏe.
- Đối với hệ hô hấp:
Trang 20+ Các chất ma túy kích thích hô hấp gây tăng tần số thở trong thời gian ngắn,sau đó sẽ gây ức chế hô hấp, nhất là khi dùng quá liều Nhiều trường hợpngưng thở nếu không cấp cứu kịp thời sẽ dẫn đến tử vong, đôi khi ngưng thởrất đột ngột.
+ Nghiện ma tuý ảnh hưởng đến sự phát triển nòi giống Đặc biệt lúc mới sử
dụng ma tuý thường gây kích thích tình dục, vì vậy để thoả mãn nhu cầu, đốitượng có thể quan hệ với gái mại dâm, cho nên rất dễ mắc các bệnh lây truyềnqua đường tình dục: lậu, giang mai, HIV
+ Khi đã nghiện ma tuý nặng, các hoóc môn sinh dục bị suy giảm nên sinh con
ốm yếu, trí tuệ chậm phát triển.Đối với phụ nữ có thai, nghiện ma tuý có thểdẫn đến xảy thai, thai lưu, đẻ non, suy dinh dưỡng bào thai, gầy gò, ốm yếu,khó nuôi, chậm phát triển về thể lực và trí tuệ
- Đối với hệ tim mạch:
+ Các chất ma túy sẽ kích thích làm tăng nhịp tim, ảnh hưởng trực tiếp lên tim,gây co thắt mạch vành tạo nên cơn đau thắt ngực, nặng hơn có thể gây nhồimáu cơ tim Chúng cũng là nguyên nhân của các rối loạn nhịp đe dọa tínhmạng người dùng ma túy Ngoài ra còn gây nên tình trạng co mạch làm tănghuyết áp
+ Ngoài ra, người dùng ma túy còn phải chịu những tác hại khác như: hoại tử
tế bào gan, ảo thính, ảo thị
4 Ma túy ảnh hưởng đến xã hội.
- Bên cạnh gia đình, người nghiện ma túy còn ảnh hưởng đến xã hội gây mất
trật tự an toàn xã hội, tội phạm liên quan đến ma túy cũng thường là nguyênnhân làm gia tăng các tệ nạn xã hội khác như: Lừa đảo, trộm cắp, giết người,mại dâm, băng nhóm Ảnh hưởng đến đạo đức, thuần phong mỹ tục lâu đờicủa dân tộc Làm giảm sút sức lao động sản xuất trong xã hội