Văn hoá doanh nghiệp chính là công cụ, phương tiện mà qua đó nhà quản trị thực hiện công việc quản lý của mình. Văn hoá doanh nghiệp cũng có những ảnh hưởng nhất định đến quyết định của người quản lý cũng như định hình phong cách lãnh đạo của họ. Với những công ty có đặc trưng văn hoá không chú trọng đến việc xây dựng niềm tin vào người lao động, người quản lý thường sử dụng các biện pháp tập quyền, độc đoán, thay cho các biện pháp phân quyền và dân chủ. Khi đã có được văn hoá doanh nghiệp thì sức ép về quản lý của ban lãnh đạo sẽ được giảm đi nhờ sự chia sẻ của cấp dưới. Các nhân viên sẽ được quyền tự biết điều hành và cần phải làm gì trong những tình huống khó khăn.
Trang 1BỘ MÔN QUẢN TRỊ SẢN XUẤT
TP.HCM 04/2009
Trang 2
Trang Lời nói đầu PHẦN I: LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ VĂN HOÁ DOANH NGHIỆP……… 2
1 Một số khái niệm 2
1.1 Văn hoá 2
1.2 Văn hoá doanh nghiệp 2
1.2.1 Một số định nghĩa về văn hóa doanh nghiệp 2
1.2.2 Hình thức biểu hiện 3
1.2.3 Yếu tố cấu thành văn hóa doanh nghiệp 4
1.2.4 Nguồn gốc hình thành văn hóa doanh nghiệp 4
2 Vai trò của văn hoá doanh nghiệp 5
2.1 Vai trò của văn hoá doanh nghiệp trong hoạt động quản lý 6
2.2 Vai trò của văn hoá doanh nghiệp đối với xã hội 6
3 Chức năng của văn hóa doanh nghiệp 7
3.1 Chức năng chỉ đạo 7
3.2 Chức năng ràng buộc 7
3.3 Chức năng liên kết 7
3.4 Chức năng khuyến khích 7
3.5 Chức năng lan truyền 7
4 Cấu trúc văn hóa doanh nghiệp……… 7
PHẦN II: PHÂN TÍCH VÀ ĐÁNH GIÁ CẤU TRÚC VĂN HOÁ DOANH NGHIỆP TẠI TẬP ĐOÀN BẢO VIỆT……… 9
1 Giới thiệu sơ lược về tập doàn Bảo Việt 9
1.1 Quá trình hình thành và phát triển 9
1.2 Cơ cấu tổ chức của tập đoàn Bảo Việt 11
1.3 Lĩnh vực hoạt động của tập đoàn Bảo Việt 11
1.4 Cơ cấu nhân sự 12
2 Phân tích cấu trúc văn hóa doanh nghiệp của tập đoàn Bảo Việt…13 2.1 Thông Điệp và thương hiệu 13
2.2 Tầm nhìn chiến lược 14
2.3 Cấu trúc văn hóa nội bộ 15
2.3.1 Đối Với bộ máy lãnh đạo 15
2.3.2 Đối với đội ngũ nhân viên 15
2.3.3 Đối với khách hàng 16
2.3.4 Đối với xã hội 17
2.3.5 Định hướng phát triển trong tương lai 17
3 Đánh giá cấu trúc văn hoá doanh nghiệp của tập đoàn Bảo Việt….18 3.1 Những thành tựu đã đạt được 18
3.2 Những hạn chế cần khắc phục 19
PHẦN 3: KIẾN NGHỊ……… 19
Trang 3LỜI MỞ ĐẦU
Trong một doanh nghiệp, đặc biệt là những doanh nghiệp quy mô lớn, là một tậphợp những con người khác nhau về trình độ chuyên môn, trình độ văn hóa, mức độnhận thức, quan hệ xã hội, vùng miền địa lý, tư tưởng văn hóa chính sự khác nhaunày tạo ra một môi trường làm việc đa dạng và phức tạp thậm chí có những điều tráingược nhau Bên cạnh đó, với sự cạnh tranh ngày càng gay gắt của nền kinh tế thịtrường và xu hướng toàn cầu hóa, buộc các doanh nghiệp để tồn tại và phát triển phảiliên tục tìm tòi những cái mới, sáng tạo và thay đổi cho phù hợp với thực tế Làm thếnào để doanh nghiệp trở thành nơi tập hợp, phát huy mọi nguồn lực con người, là nơilàm gạch nối, nơi có thể tạo ra lực điều tiết, tác động (tích cực hay tiêu cực) đối với tất
cả các yếu tố chủ quan, khách quan khác nhau, làm gia tăng nhiều lần giá trị của từngnguồn lực con người đơn lẻ, nhằm góp phần vào sự phát triển bền vững của doanhnghiệp Điều này đòi hỏi doanh nghiệp phải xây dựng và duy trì một nề nếp văn hóađặc thù phát huy được năng lực và thúc đẩy sự đóng góp của toàn thể nhân viên vàoviệc đạt được các mục tiêu chung của tổ chức Vì vậy có thể khẳng định văn hóadoanh nghiệp là tài sản vô hình của mỗi doanh nghiệp Hướng tiếp cận doanh nghiệpdưới góc độ văn hóa sẽ giúp đạt hiệu quả cao hơn trong việc huy động sự tham gia củacon người trong tổ chức
Trang 4PHẦN I: LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ VĂN HOÁ DOANH NGHIỆP
Có một định nghĩa khác dễ hiểu hơn và tiệm cận gần hơn đến bản chất của văn hóa,ngày nay nhiều người tán thành với định nghĩa này của ông Frederico Mayor, tổnggiám đốc UNESCO: “Văn hóa bao gồm tất cả những gì làm cho dân tộc này khác vớidân tộc khác, từ những sản phẩm tinh vi, hiện đại nhất cho đến tín ngưỡng, phong tục,tập quán, lối sống và lao động”
Các nhà xã hội học chia văn hoá thành hai dạng: văn hoá cá nhân và văn hoácộng đồng Văn hoá cá nhân là toàn bộ vốn tri thức, kinh nghiệm tích luỹ vào mỗi cánhân, biểu hiện ở hệ thống quan niệm và hành xử của cá nhân ấy trong đời sống thựctiễn Văn hoá cộng đồng là văn hoá của một nhóm xã hội, nó không phải là số cộnggiản đơn của văn hoá cá nhân- thành viên của cộng đồng xã hội ấy Trong hoạt độngdoanh nghiệp thì “ văn hoá doanh nhân” là thuộc dạng văn hoá cá nhân, còn “ văn hoádoanh nghiệp” là thuộc dạng văn hoá cộng đồng
Như vậy, thực chất văn hoá là hệ thống các giá trị được sản sinh ra trong xã hội nhất định, được đặc trưng bởi hình thái kinh tế xã hội nhất định, bao gồm cả giá trị vật chất và tinh thần.
1.2 Văn hóa doanh nghiệp
1.2.1 Một số định nghĩa về văn hóa doanh nghiệp
- Văn hóa doanh nghiệp thể hiện bản sắc riêng của doanh nghiệp Nó bao gồmnhững đặc tính, đặc trưng của một tổ chức chi phối đến sự nhận thức và hành vi củacon người trong tổ chức đó Văn hóa doanh nghiệp được thể hiện thông qua triết lýkinh doanh của doanh nghiệp, những giá trị, chuẩn mực, nề nếp, phong cách mà doanhnghiệp đó có được
- Văn hóa doanh nghiệp là một hệ thống những ý nghĩa giá trị, niềm tin chủ đạo,nhận thức và phương pháp tư duy được mọi thành viên cùng đồng thuận và có ảnhhưởng ở phạm vi rộng đến cách thức hành động của các thành viên
- Văn hóa doanh nghiệp được coi là “bản sắc riêng” hay “bản sắc văn hóa” củamột tổ chức mà mọi người có thể xác định được và thông qua đó có thể nhận ra được
quan điểm và triết lý đạo đức của một tổ chức, công ty Văn hóa doanh nghiệp chính
là biểu hiện đạo đức kinh doanh của một tổ chức
- Văn hoá doanh nghiệp là toàn bộ giá trị văn hoá được gây dựng nên trong suốtquá trình tồn tại và phát triển của một doanh nghiệp, trở thành các giá trị, các quanniệm và tập quán, truyền thống ăn sâu vào hoạt động của doanh nghiệp ấy và chi phốitình cảm, nếp suy nghĩ và hành vi của mọi thành viên của doanh nghiệp trong việctheo đuổi và thực hiện các mục đích
Từ những quan niệm khá đa dạng ở trên về văn hoá thì có thể gợi ra ba cách hiểu
về văn hoá doanh nghiệp:
Trang 5- Văn hoá doanh nghiệp là một từ tổ hợp chỉ tài năng, mưu mẹo, khôn khéo tronghoạt động doanh nghiệp (nghệ thuật làm doanh nghiệp).
- Văn hoá doanh nghiệp được hiểu là văn hoá trong doanh nghiệp, chỉ sự vậndụng các yếu tố văn hoá trong lĩnh vực này, nhằm tạo ra môi trường đạo đức cho hoạtđộng doanh nghiệp, làm sao cho hoạt động ấy vừa diễn ra lành mạnh, vừa đạt hiệu quảkinh tế tối ưu
- Văn hoá doanh nghiệp là một kiểu lối, một phương thức hoạt động của nhữngthành viên cùng làm việc trong một tổ chức doanh nghiệp như một công ty, xí nghiệp,tập đoàn… nào đó Văn hoá doanh nghiệp nói ở đây là một thể dạng của văn hoá cộngđồng
Mỗi người hiểu văn hoá doanh nghiệp theo một cách, nhưng dù là theo cách nào
đi nữa, cũng không ngoài mục đích cuối cùng là tạo ra một niềm tin đối với kháchhàng, với các nhà quản lý nhà nước, tạo môi trường làm việc tốt nhất, thuận lợi nhất,tạo niềm tin cho nhân viên, để họ làm việc tốt hơn và gắn bó với công ty
1.2.2 Hình thức biểu hiện
- Văn hoá trong một doanh nghiệp tồn tại ở hai cấp độ ở bề nổi là các biểu trưng
trực quan, những gì mọi người có thể dễ dàng nhìn thấy, nghe thấy, sờ thấy ví dụ như:phong cách, màu sắc, kiểu dáng kiến trúc, thiết kế, hành vi,trang phục, biểu tượng, lễ
nghi, ngôn ngữ… Các biểu trưng phi- trực quan bao gồm lý tưởng, niềm tin, bản chất
mối quan hệ con người, thái độ và phương pháp tư duy, ảnh hưởng của truyền thống
và lịch sử phát triển của tổ chức đối với các thành viên
- Văn hoá doanh nghiệp của một tổ chức được thể hiện bằng những biểu trưngtrực quan điển hình là:
Đặc điểm kiến trúc: bao gồm kiến trúc ngoại thất và thiết kế nội thất công sở
Nghi lễ: Đó là những hoạt động đã được dự kiến từ trước và chuẩn bị kỹ lưỡng dưới hệthống các hoạt động, sự kiện văn hoá-xã hội chính thức, nghiêm trang, tình cảm đượcthực hiện định kỳ hay bất thường nhằm thắt chặt mối quan hệ tổ chức và thường được
tổ chức vì lợi ích của những người tham dự Có bốn loại nghi lễ cơ bản: chuyển giao(khai mạc, giới thiệu thành viên mới, chức vụ mới, lễ ra mắt ), củng cố (lễ phát phầnthưởng ), nhắc nhở (sinh hoạt văn hoá, chuyên môn, khoa học), liên kết (lễ hội, liênhoan, tết)
Giai thoại: Thường được thêu dệt từ những sự kiện có thực được mọi thành viên
trong tổ chức cùng chia sẻ và nhắc lại với những thành viên mới Nhiều mẩu chuyện
kể về những nhân vật anh hùng của doanh nghiệp như những mẫu hình lý tưởng vềnhững chuẩn mực và giá trị văn hoá doanh nghiệp Các mẩu chuyện có tác dụng duytrì sức sống cho các giá trị ban đầu của tổ chức và giúp thống nhất về nhận thức của tất
cả mọi thành viên
Biểu tượng: Là một thứ gì đó mà biểu thị một cái gì đó không phải là chính nó
và có tác dụng giúp cho mọi người nhận ra hay hiểu được thứ mà nó biểu thị
Ngôn ngữ, khẩu hiệu: Khẩu hiệu là hình thức dễ nhập tâm và được không chỉ
nhân viên mà cả khách hàng và nhiều người khác luôn nhắc đến Khẩu hiệu thường rấtngắn gọn, hay sử dụng các ngôn từ đơn giản, dễ nhớ
Ấn phẩm điển hình: Là những tư liệu chính thức có thể giúp những người hữu
quan có thể nhận thấy rõ hơn về cấu trúc văn hoá của một tổ chức
Các biểu trưng phi - trực quan của văn hoá doanh nghiệp về cơ bản có thể
bao gồm:
Lý tưởng: là những động lực, ý nghĩa, giá trị cao cả, căn bản, sâu sắc giúp con
người cảm thông chia sẻ, và dẫn dắt con người trong nhận thức, cảm nhận và xúc động
Trang 6trước sự vật, hiện tượng Lý tưởng của một doanh nghiệp được ẩn chứa trong triết lý kinh doanh, mục đích kinh doanh, phương châm hành động của doanh nghiệp đó
Giá trị niềm tin và thái độ: Niềm tin là khái niệm đề cập đến việc mọi người
cho rằng thế nào là đúng, thế nào là sai Niềm tin của người lãnh đạo dần dần đượcchuyển hoá thành niềm tin của tập thể thông qua những giá trị Thái độ là chất kết dínhniềm tin và giá trị thông qua tình cảm Thái độ chính là thói quen tư duy theo kinhnghiệm để phản ứng theo một cách thức nhất quán mong muốn hoặc không mongmuốn đối với sự vật, hiện tượng
1.2.3 Yếu tố cấu thành văn hoá doanh nghiệp
Văn hoá doanh nghiệp được coi là một trong những tiểu văn hoá, là lối sống củamột cộng đồng Cơ cấu của văn hoá doanh nghiệp như là cơ cấu của lối sống cộngđồng, khi ấy văn hoá doanh nghiệp được cấu thành bởi năm yếu tố:
- Hệ thống ý niệm (thế giới quan, nhân sinh quan và xã hội quan): gồm tập hợpnhững khái niệm và biểu tượng mà dựa vào đó, các thành viên doanh nghiệp lý giảichính mình và giải thích thế giới, đi tìm đạo lý sống
- Hệ thống giá trị liên quan đến các chuẩn mực cho phép phân biệt thực giả, đánhgiá tốt xấu, nhận định đúng sai trong những tình huống hoạt động cụ thể (lý tưởng củadoanh nghiệp)
- Hệ thống biểu hiện: bao gồm thể thức, hình thức trình bày, ký hiệu, biểu tượng,nghệ thuật, phong tục tập quán, lễ hội, nhà cửa mà qua đó các tình cảm, ý niệm bộc lộ
ra và có thể cảm nhận một cách cụ thể, tạo nên sự đồng nhất hoá về văn hoá trongdoanh nghiệp
- Hệ thống hoạt động bao gồm: hệ thống các tri thức công nghệ học (gồm cả côngnghệ quản lý) Nhằm đảm bảo hiệu quả tối ưu cho các hoạt động thực tiễn của doanhnghiệp
- Nhân cách văn hoá doanh nghiệp ( văn hoá doanh nhân)
H Schein đã chia sự tác động của văn hoá doanh nghiệp theo ba tầng khác nhau
Tầng thứ nhất: bao gồm những yếu tố hữu hình: là những yếu tố có thể quan sát
được, là cơ sở vật chất của văn hoá doanh nghiệp
Tầng thứ hai: là những giá trị được thể hiện, bao gồm những nguyên tắc, quy tắc
của hành vi ứng xử, thể chế lãnh đạo, tiêu chuẩn hoá hoạt động của doanh nghiệp,niềm tin, giá trị và cách cư xử (văn hoá “quy phạm”)
Tầng thứ ba: là những giả thiết cơ bản được ngầm định có liên quan đến môi
trường xung quanh, thực tế của doanh nghiệp, đến hoạt động và mối quan hệ giữa conngười trong doanh nghiệp, là trụ cột tinh thần của doanh nghiệp (văn hoá tinh thần).Hay nói cách khác, văn hoá doanh nghiệp được cấu thành bởi ba yếu tố:
Cấu trúc hữu hình của văn hoá doanh nghiệp: lôgô, đồng phục, cách xắp xếp,
thiết trí, kiến trúc
Những giá trị được công nhận: chiến lược, quan điểm, phong tục, tập quán kinh
doanh, những quy tắc, quy định chung, mục tiêu
Những quan niệm ẩn: Quan niệm chung, niềm tin, nhận thức, được mặc nhiêncông nhận
1.2.4 Nguồn gốc hình thành văn hoá doanh nghiệp
Doanh nghiệp được hình thành từ nhiều cá thể, những cá thể này lại mang sẵnmột truyền thống dân tộc nào đó Chính vì vậy, văn hoá doanh nghiệp tất yếu mangnhững đặc điểm chung nhất của quốc gia, dân tộc, thừa hưởng những đặc trưng của
Trang 7văn hóa dân tộc, điều này giải thích sự khác biệt giữa văn hoá doanh nghiệp phươngTây so với các doanh nghiệp châu Á.
Về bản chất, văn hoá doanh nghiệp là không vĩnh cửu, nó có thể được tạo lập, vànhững người sáng lập có khả năng làm việc này qua những giá trị quan điểm,tư tưởngcủa người sáng lập, chúng sẽ tác động lên và kiểm soát hành vi của nhân viên, quyđịnh họ được phép làm gì, không được phép làm gì Nhân cách của người lãnh đạo cóvai trò quan trọng bậc nhất cấu thành nên tài sản chính yếu của doanh nghiệp (vănhoá doanh nghiệp), tạo các giá trị được mọi thành viên khác cùng tôn trọng Những giátrị đó có thể được truyền đến người lao động theo nhiều con đường khác nhau, nhưqua các bài phát biểu, các ấn phẩm, các tuyên bố về chính sách, và đặc biệt là quanhững hành vi của người lãnh đạo Họ có thể truyền đạt các giá trị văn hóa mà họmong muốn xây dựng trong doanh nghiệp tới nhân viên, cũng như giúp nhân viên thựchành các giá trị này bằng ba con đường:
- Công cụ đầu tiên người quản lý có thể sử dụng để tạo lập, củng cố, hoà nhập
hay thay đổi bản sắc và giá trị văn hoá doanh nghiệp chính là phong cách lãnh đạo.Ngay từ buổi đầu lập nghiệp họ đã định rõ sứ mệnh của tổ chức và những giá trị, bảnsắc văn hoá riêng của tổ chức Qua thực tiễn quá trình hoạt động của doanh nghiệp,người lãnh đạo luôn phải đóng vai trò của những nhân vật điển hình, là những người
có cương vị và trách nhiệm, luôn tìm cách giữ gìn và củng cố bản sắc văn hoá đã đượcthiết lập, bởi bản sắc văn hoá doanh nghiệp được hình thành từ việc củng cố Bản sắcvăn hoá doanh nghiệp có thể thay đổi được, vậy nên, người quản lý phải nắm bắt đượckhi nào cần thay đổi và thay đổi những giá trị nào trong văn hoá doanh nghiệp củamình
- Nhân viên sẽ nhận thức được các giá trị, niềm tin, mục đích qua việc quan sát
của họ, nên người quản lý cần phải nắm vững, phải xác định và sử dụng các tín hiệu,hình tượng sao cho phù hợp và thống nhất trong việc thể hiện các giá trị chủ đạo của tổchức Thông qua các hoạt động của cụ thể của người lãnh đạo: diễn thuyết, phát độngphong trào, tổ chức nghi lễ, họ sẽ tác động không nhỏ tới giá trị của tổ chức, củng cố,ngầm định hoá các biểu trưng để hình thành bản sắc văn hoá của doanh nghiệp
- Hệ thống thưởng phạt, đánh giá, ghi nhận và đề bạt nhằm khuyến khích những
hành vi phù hợp với văn hoá mà người lãnh đạo muốn xây dựng trong doanh nghiệp,góp phần ngầm định hoá chúng trở thành những quan niệm ẩn, thấm nhuần vào cácnhân viên, trở thành phản xạ tự nhiên của họ
Xây dựng văn hoá doanh nghiệp là một quá trình lâu dài (mất 5 năm, 10 năm vàthậm chí vài chuc năm), do đó những người đến sau cũng có vai trò to lớn trong việctạo dựng văn hoá doanh nghiệp, văn hoá trở nên thống nhất và phát triển do có sự tiếpnối và đồng hoá của những thế hệ sau
2 VAI TRÒ CỦA VĂN HOÁ DOANH NGHIỆP
Văn hoá được tạo ra như một cơ chế khẳng định mục tiêu của doanh nghiệp,hướng dẫn và uốn nắn những hành vi và ứng xử của các thành viên trong doanhnghiệp Bất cứ một tổ chức nào cũng có một số hiểu biết ngầm, những nguyên tắc vôhình tác động tới cách ững xử hàng ngày tại nơi làm việc
Mặc dù tác động của văn hoá doanh nghiệp đối với hoạt động của doanh nghiệp
có cả yếu tố tích cực và yếu tố cản trở, rất nhiều chức năng của nó là có giá trị đối vớidoanh nghiệp cũng như các thành viên trong doanh nghiệp Văn hoá khuyến khíchtính cam kết trong một doanh nghiệp, sự kiên định trong cách ứng xử của các thànhviên Điều này rõ ràng là có lợi cho một doanh nghiệp Văn hoá cũng rất có giá trị đối
Trang 8với các thành viên trong doanh nghiệp, bởi vì nó giảm sự mơ hồ của họ, nó nói với họmọi việc nên được làm như thế nào và điều gì là quan trọng
2.1 Vai trò của văn hoá doanh nghiệp trong hoạt động quản lý
Văn hoá doanh nghiệp chính là công cụ, phương tiện mà qua đó nhà quản trị thựchiện công việc quản lý của mình Văn hoá doanh nghiệp cũng có những ảnh hưởngnhất định đến quyết định của người quản lý cũng như định hình phong cách lãnh đạocủa họ Với những công ty có đặc trưng văn hoá không chú trọng đến việc xây dựngniềm tin vào người lao động, người quản lý thường sử dụng các biện pháp tập quyền,độc đoán, thay cho các biện pháp phân quyền và dân chủ Khi đã có được văn hoádoanh nghiệp thì sức ép về quản lý của ban lãnh đạo sẽ được giảm đi nhờ sự chia sẻcủa cấp dưới Các nhân viên sẽ được quyền tự biết điều hành và cần phải làm gì trongnhững tình huống khó khăn
Văn hoá doanh nghiệp ảnh hưởng tới hoạt động quản trị nói chung và do đó ảnhhưởng tới tất cả các hoạt động thuộc chức năng quản trị: quản trị chiến lược, quản trịnhân lực, quản trị chất lượng, quản trị sản xuất, quản trị tài chính, Marketing
Vai trò của văn hoá doanh nghiệp đối với hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp.Văn hoá doanh nghiệp có tác động toàn diện lên hoạt động của doanh nghiệp:
- Tạo ra nhận dạng riêng cho doanh nghiệp đó, để nhận biết sự khác nhau giữa
doanh nghiệp này với doanh nghiệp khác, giúp doanh nghiệp xây dựng tên tuổi củamình Sự khác biệt đó được thể hiện ra ở những tài sản vô hình như: sự trung thànhcủa nhân viên, bầu không khí của doanh nghiệp như một gia đình nhỏ, đẩy nhanh tiến
độ trong quá trình thảo luận và ra các quyết định quản lý, sự tin tưởng của nhân viênvào các quyết định và chính sách của doanh nghiệp, tinh thần đồng đội trong mọi côngviệc của doanh nghiệp
- Truyền tải ý thức, giá trị của doanh nghiệp tới các thành viên trong doanh
nghiệp đó
- Văn hoá tạo nên một cam kết chung vì mục tiêu và giá trị của doanh nghiệp, nó
lớn hơn lợi ích của từng cá nhân trong doanh nghiệp đó
- Văn hoá tạo nên sự ổn định của doanh nghiệp: chính vì vậy mà có thể nói rằng
văn hoá như một chất kết dính các thành viên trong doanh nghiệp, để giúp việc quản
lý doanh nghiệp bằng cách đưa ra những chuẩn mực để hướng các thành viên nên nói
gì và làm gì
2.2 Vai trò của văn hoá doanh nghiệp đối với xã hội
Paul Haw Ken đã viết như sau: “ Mục đích tối thượng của kinh doanh không phảihay không nên chỉ đơn giản là kiếm tiền Nó cũng không đơn thuần là hệ thống sảnxuất và buôn bán các loại hàng hoá Kinh doanh hứa hẹn làm tăng thêm phúc lợichung cho loài người thông qua hoạt động dịch vụ, hoạt động sáng tạo và triết lý đạođức Kiếm tiền bản thân nó nói chung là vô nghĩa và chuốc lấy phức tạp và làm suy tànthế giới mà chúng ta đang sống” Văn hoá của doanh nghiệp không tách rời với vănhoá của xã hội là hệ thống lớn bao gồm doanh nghiệp, văn hoá doanh nghiệp trước hết
là tuân thủ pháp luật, là bảo đảm có lãi, không những nuôi được người lao động màcòn phát huy năng lực của họ Việc xây dựng và phát huy văn hoá doanh nghiệp khôngchỉ tạo ra nguồn nội lực vững chắc cho việc liên tục nâng cao chất lượng sản phẩmhàng hoá, nâng cao khả năng cạnh tranh trên thương trường, hơn nữa đó là điều kiệnquyết định để có thể huy động cao nhất các nhân tố chủ quan, khách quan khác nhauđối với việc tập trung xây dựng thương hiệu của bản thân từng sản phẩm, từng doanh
Trang 9nghiệp, góp phần xây dựng hệ thống thương hiệu, văn hoá kinh doanh Việt Nam nóichung Xây dựng văn hoá doanh nghiệp không chỉ đem lại hiệu quả kinh doanh bềnvững mà còn đáp ứng tốt các yêu cầu của xã hội (về kinh tế, văn hoá, chính trị, xã hội,
…Vì khi ấy, lợi nhuận có được thông qua việc đặt lợi ích con người và xã hội lên trênhết, dựa trên sự giải quyết hài hoà giữa các lợi ích (của doanh nghiệp, của người tiêudùng, của toàn xã hội) cả trước mắt và lâu dài
3 CHỨC NĂNG CỦA VĂN HOÁ DOANH NGHIỆP
3.1 Chức năng chỉ đạo
Văn hoá doanh nghiệp được hình thành trong một quá trình, do chủ doanh nghiệpchủ trì, do đó nó phát huy tác dụng đối với hoạt động của toàn bộ doanh nghiệp Vănhoá doanh nghiệp tự trở thành hệ thống quy phạm và giá trị tiêu chuẩn mà không cánhân nào trong doanh nghiệp dám đi ngược lại Đến lượt nó, khi đã hình thành, vănhoá doanh nghiệp làm cho doanh nghiệp có hướng phát triển phù hợp với mục tiêu đãđịnh Chức năng chỉ đạo của văn hoá doanh nghiệp được thể hiện ở chỗ, nó có tácdụng chỉ đạo đối với hành động và tư tưởng của từng cá nhân trong doanh nghiệp.Đồng thời, nó cũng có tác dụng chỉ đạo đối với giá trị và hoạt động của toàn bộ doanhnghiệp
3.2 Chức năng ràng buộc:
Văn hoá doanh nghiệp tạo ra những ràng buộc mang tính tự giác trong tư tưởng,tâm lý và hành động của từng thành viên trong doanh nghiệp, nó không mang tínhpháp lệnh như các quy định hành chính
3.3 Chức năng liên kết:
Sau khi được cộng đồng trong doanh nghiệp tự giác chấp nhận, văn hoá doanhnghiệp trở thành chất kết dính, tạo ra khối đoàn kết nhất trí trong doanh nghiệp Nó trởthành động lực giúp từng cá nhân tham gia vào hoạt động của doanh nghiệp
3.4 Chức năng khuyến khích:
Trọng tâm của văn hoá doanh nghiệp là coi trọng người tài, coi công việc quản lý
là trọng điểm Điều đó, giúp cho nhân viên có tinh thần tự giác, chí tiến thủ; đáp ứngđược nhiều nhu cầu và có khả năng điều chỉnh những nhu cầu không hợp lý của nhânviên
3.5 Chức năng lan truyền:
Khi một doanh nghiệp đã hình thành một nền văn hoá của mình, nó sẽ có ảnhhưởng lớn tới mọi cá nhân, tổ chức trong và ngoài doanh nghiệp Hơn nữa, thông quaphương tiện thông tin đại chúng và các quan hệ cá nhân, văn hoá doanh nghiệp đượctruyền bá rộng rãi, là nhân tố quan trọng để xây dựng thương hiệu của doanh nghiệp
4 CẤU TRÚC CỦA VĂN HOÁ DOANH NGHIỆP
Văn hoá doanh nghiệp được thể hiện ở nhiều cấp độ khác nhau, từ dễ nhận biếtđến ẩn sâu trong tiềm thức của tập thể mà phải qua thời gian dài mới hình dung rađược Cấu trúc của văn hoá doanh nghiệp gồm 4 nhóm:
Nhóm yếu tố giá trị
Nhóm yếu tố chuẩn mực
Nhóm yếu tố không khí và phong cách quản lý của doanh nghiệp
Trang 10- Loại thứ hai: là các giá trị mới mà lãnh đạo mong muốn doanh nghiệp mình có
để đáp ứng với tình hình mới và phải xây dựng từng bước trong thời gian dài
Chuẩn mực là những quy định không thành văn nhưng được mọi người tự giáctuân thủ Cũng có thể xếp các yếu tố nghi lễ được sử dụng trong các sự kiện quantrọng của doanh nghiệp, logo vào nhóm này
Không khí có thể hiểu là các ngầm định về cung cách ứng xử hàng ngày của cácthành viên trong tổ chức, có thể niềm nở hay nghiêm túc, vui đùa xuề xòa hay côngthức, trang trọng, giữ khoảng cách hay thân mật, ăn nói thoải mái có phần bỗ bã hayhình thức hàn lâm, … Phong cách quản lý của doanh nghiệp thể hiện ở thái độ vàquyền lực của người quản lý trong việc thực hiện các mục tiêu của tổ chức Phongcách quản lý được thể hiện theo nhiều cách khác nhau như: độc đoán, dân chủ, cứngnhắc hay mềm dẻo
Cuối cùng nhóm yếu tố hữu hình là phần nổi dễ nhìn thấy như: bàn ghế, trangthiết bị, công nghệ, máy móc, nhà xưởng, khẩu hiệu… hoặc các chuẩn mực hành vinhư nghi lễ, nghi thức, các nguyên tắc, hệ thống thủ tục, chương trình…
Từ những đặc tính đó của văn hoá doanh nghiệp, hai tác giả Julie Heifetz &Richard Hagberg đã đề xuất một mô hình 11 bước cụ thể như sau:
Bước 1: Tìm hiểu môi trường và các yếu tố ảnh hưởng đến chiến lược doanh nghiệp
trong tương lai Xem xét có yếu tố nào làm thay đổi chiến lược doanh nghiệp trongtương lai
Bước 2: Xác định đâu là giá trị cốt lõi làm cơ sở cho thành công Đây là bước cơ bản
nhất để xây dựng văn hoá doanh nghiệp Các giá trị cốt lõi phải là các giá trị khôngphai nhòa theo thời gian, là trái tim và linh hồn của doanh nghiệp
Bước 3: Xây dựng tầm nhìn mà doanh nghiệp sẽ vươn tới Tầm nhìn chính là bức
tranh lý tưởng về doanh nghiệp trong tương lai Tầm nhìn chính là định hướng để xâydựng văn hoá doanh nghiệp Có thể doanh nghiệp mà ta mong muốn xây dựng hoànkhác biệt so với doanh nghiệp hiện mình đang có
Bước 4: Đánh giá văn hóa hiện tại và xác định những yếu tố văn hoá nào cần thay đổi.
Sự thay đổi hay xây dựng văn hoá doanh nghiệp thường bắt đầu bằng việc đánh giáxem văn hoá hiện tại như thế nào và kết hợp với chiến lược phát triển doanh nghiệp.Đánh giá văn hoá là một việc cực kỳ khó khăn vì văn hoá thường khó thấy và dễ nhầmlẫn về tiêu chí đánh giá Những ngầm định không nói ra hay không viết ra thì càng khóđánh giá Thường thì con người hòa mình trong văn hoá và không thấy được sự tồn tạikhách quan của nó
Bước 5: Khi chúng ta đã xác định được một văn hoá lý tưởng và cũng đã có sự thấu
hiểu về văn hoá đang tồn tại trong doanh nghiệp mình, thì sự tập trung tiếp theo là làmthế nào để thu hẹp khoảng cách giữa những giá trị chúng ta hiện có và những giá trịchúng ta mong muốn Các khoảng cách này nên đánh giá theo 4 tiêu chí: phong cáchlàm việc, ra quyết định, truyền thông, đối xử
Bước 6: Xác định vai trò của lãnh đạo trong việc dẫn dắt thay đổi văn hóa Lãnh đạo
đóng vai trò cực kỳ quan trọng cho việc xây dựng văn hoá Lãnh đạo là người đềxướng và hướng dẫn các nỗ lực thay đổi Lãnh đạo chịu trách nhiệm xây dựng tầmnhìn, truyền bá cho nhân viên hiểu đúng, tin tưởng và cùng nỗ lực để xây dựng Lãnh
Trang 11đạo cũng đóng vai trò quan trọng trong việc xua tan những mối lo sợ và thiếu an toàncủa nhân viên.
Bước 7: Soạn thảo một kế hoạch hành động bao gồm các mục tiêu hoạt động, thời
gian, điểm mốc và trách nhiệm cụ thể
Bước 8: Phổ biến nhu cầu thay đổi, kế hoạch hành động và động viên tinh thần, tạo
động lực cho sự thay đổi
Bước 9: Nhận biết các trở ngại và nguyên nhân từ chối thay đổi và xây dựng các chiến
lược để đối phó Lôi kéo mọi người ra khỏi vùng thoải mái của mình là một công việcrất khó Vì vậy người lãnh đạo phải khuyến khích, động viên và chỉ cho nhân viên thấylợi ích của họ tăng lên trong quá trình thay đổi
Bước 10: Thể chế hóa, mô hình hóa và củng cố sự thay đổi văn hóa Các hành vi,
quyết định của lãnh đạo phải thể hiện là mẫu hình cho nhân viên noi theo và phù hợpvới mô hình văn hoá đã xây dựng Các hành vi theo mẫu hình lý tướng cần đượckhuyến khích, động viên; hệ thống khen thưởng phải được thiết kế phù hợp với môhình xây dựng văn hoá doanh nghiệp
Bước 11: Tiếp tục đánh giá văn hoá doanh nghiệp và thiết lập các chuẩn mực mới về
không ngừng học tập và thay đổi Văn hoá không phải là bất biến, vì vậy khi ta đã xâydựng được một văn hoá phù hợp thì việc quan trọng là liên tục đánh giá và duy trì cácgiá trị tốt và truyền bá những giá trị đó cho nhân viên mới
PHẦN II: PHÂN TÍCH VÀ ĐÁNH GIÁ CẤU TRÚC VĂN HOÁ DOANH
NGHIỆP TẠI TẬP ĐOÀN BẢO VIỆT
1 GIỚI THIỆU SƠ LƯỢC VỀ TẬP ĐOÀN BẢO VIỆT
TỔNG CÔNG TY BẢO HIỂM VIỆT NAM (1989 - 2007)
Năm 1989 đánh dấu một bước phát triển quan trọng của Bảo Việt khi Công tybảo hiểm Việt Nam được Chính phủ chuyển đổi thành Tổng Công ty Bảo hiểm ViệtNam theo Quyết định số 27-TCQĐ-TCCB ban hành bởi Bộ Tài chính ngày 17/2/1989
Sự chuyển biến quan trọng trên có được là nhờ vào việc thực hiện thành công chủtrương mở rộng mạng lưới, đa dạng hoá hoạt động kinh doanh, tạo ra sự phát triểnvượt bậc về qui mô kinh doanh
Năm 1992, thương hiệu Bảo Việt lần đầu tiên xuất hiện với hình thức một pháp
nhân kinh doanh trên thị trường quốc tế bằng việc thành lập Công ty Đại lý bảo hiểm BAVINA tại Vương quốc Anh, nơi có thị trường kinh doanh bảo hiểm phát triển nhất
thế giới
Năm 1995, bắt đầu xuất hiện cạnh tranh trên thị trường bảo hiểm Việt Nam với
sự ra đời của một số công ty bảo hiểm trong nước Bảo Việt nhận thấy rõ yêu cầu kinhdoanh mới trong nền kinh tế thị trường là phải cạnh tranh và phát triển dựa trên cơ sở