PHÁT TRIỂN NĂNG lực THỰC HÀNH CHO SINH VIÊN QUA DẠY HỌC MÔN CHÍNH TRỊ

PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC THỰC HÀNH CHO SINH VIÊN CAO ĐẲNG NGHỀ ĐÀ NẴNGTHÔNG QUA VIỆC DẠY VÀ HỌC MÔN CHÍNH TRỊ DEVELOPMENT OF PRACTICAL CAPACITY FOR STUDENTS OF DANANG VOCATINONAL TRAINING COL

PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC THỰC HÀNH CHO SINH VIÊN CAO ĐẲNG NGHỀ ĐÀ NẴNG

THÔNG QUA VIỆC DẠY VÀ HỌC MÔN CHÍNH TRỊ DEVELOPMENT OF PRACTICAL CAPACITY FOR STUDENTS OF DANANG VOCATINONAL

TRAINING COLLEGES THROUGH TEACHING AND LEARNING STUDIES

TÓM TẮT

Đổi mới phương pháp dạy học theo hướng tiếp cận năng lực thực hành của sinh viên là trào lưu tích cực

đã và đang diễn ra trong giáo dục nghề nghiệp Thực chất của trào lưu này là hướng toàn bộ quá trình dạy học vào người học trên cơ sở vận dụng linh hoạt các phương pháp dạy học sao cho khai thác được tối đa tiềm năng trí tuệ, tính tích cực và sự sáng tạo của họ Năng lực thực hành cho sinh viên trong dạy học lý luận chính trị là một yêu cầu thực hiện theo hướng tích cực đó.

Từ khóa: Năng lực thực hành, dạy và học lý luận chính trị, sinh viên học nghề

ABSTRACT

Renovating teaching methods in the direction of students' practical ability approach is a positive trend that has been taking place in vocational education The essence of this movement is to direct the entire teaching process to the learners on the basis of flexible application of teaching methods so as to fully exploit their intellectual potential, their activeness and creativity Practical capacity for students in the teaching of political theory is a requirement for positive direction

Key words: Practice capacity, Teach and learn political theory, Vocational students.

Hiện nay, “thực hành” trong dạy học các môn

lý luận chính trị ở các trường dạy nghề còn ít

được sử dụng và nếu có thì chủ yếu tập trung vào

việc rèn luyện các bài tập kinh tế chính trị Sự

nhận thức chưa đúng đắn này không chỉ làm hạn

chế hiệu quả mà còn là sự thực hiện không đúng

những tính chất, nguyên lý giáo dục của một nền

giáo dục hiện đại Trong giáo dục nói chung, dạy

học lý luận chính trị nói riêng, nguyên lý học đi

đôi với hành được xem là nguyên tắc giáo dục cơ

bản nhất, là một tư tưởng giáo dục vừa có tính

khoa học, vừa có tính thực tiễn Phát triển năng

lực thực hành cho sinh viên trong dạy học lý luận

chính trị thông qua việc tăng cường tổ chức các

hoạt động, hành động học tập cho sinh viên là

biện pháp đa dạng các hình thức dạy học, tích cực

hóa, hoạt động hóa sinh viên, hạn chế những giờ

học trên lớp nhàm chán thường xuyên lặp đi lặp

lại, gắn học với hành, gắn lý luận với thực tiễn, là

biện pháp khắc phục tình trạng quá coi trọng lý

thuyết và xem nhẹ thực hành, thực tiễn

1 Năng lực thực hành là gì?

Theo Từ điển tiếng Việt thì năng lực là phẩm

chất tâm sinh lí và trình độ chuyên môn tạo cho

con người khả năng hoàn thành một loại hoạt

động nào đó với chất lượng cao

Theo tài liệu tâm lí học, năng lực là những thuộc tính tâm lý riêng của mỗi cá nhân, nhờ những thuộc tính riêng này mà con người có thể hoàn thành tốt đẹp một loại hoạt động nào đó, mặc dù phải bỏ ra ít sức lao động nhưng vẫn đạt kết quả cao

Như vậy dù định nghĩa theo cách nào thì năng lực vẫn gắn với liền với khả năng thực hiện, nghĩa

là phải biết hành động, phải làm được chứ không dừng lại ở hiểu Và những hành động này lại gắn với những yêu cầu cụ thể về kiến thức, kỹ năng, trách nhiệm, thái độ để hoàn thành tốt nhiệm vụ đặt ra

Vậy Năng lực thực hành là gì? Trong từ điển tiếng Việt của Hoàng Phê, khái niệm “thực hành” được định nghĩa là “làm để áp dụng lí thuyết vào

thực tế” Vậy có thể hiểu, Năng lực thực hành là khả năng vận dụng phối hợp kiến thức, kỹ năng, thái độ vào trong các điều kiện ngoại cảnh (khách quan) khác nhau để giải quyết các vấn đề thực tiễn một cách có hiệu quả nhất Năng lực thực

hành gắn với khả năng hành động, nghĩa là đòi hỏi sinh viên phải làm được, vận dụng được kiến thức lí thuyết vào thực tiễn chứ không chỉ dừng lại ở hiểu

Các kỹ năng thực hành của môn lý luận chính trị mà sinh viên được rèn luyện chính là vận dụng

các nguyên lý của Chủ nghĩa Mác – Lênin, tư

tưởng Hồ Chí Minh vào giải quyết các vấn đề

thực tiễn đời sống xã hội và quá trình rèn luyện

bản thân

2 Môn lý luận chính trị với việc phát triển

năng lực thực hành cho sinh viên trường Cao

đẳng Nghề Đà Nẵng

Các môn học trong chương trình đào tạo nghề

đều mục tiêu phát triển năng lực thực hành cho

sinh viên với nội dung và phương pháp rất khác

nhau Do đặc thù của ngành học nên có những bộ

môn rất dễ thực hiện mục tiêu này, ví dụ các môn

thực hành nghề cho các ngành nghề cụ thể Tuy

nhiên, cũng có một số môn học rất khó thực hiện

mục tiêu phát triển năng lực thực hành cho sinh

viên, trong đó có môn lý luận chính trị

Thực trạng hiện nay cho thấy, nhiều giảng viên

rất lúng túng trong quan niệm về việc phát triển

năng lực thực hành cho sinh viên khi sinh viên

học lý luận chính trị Xuất phát từ những quan

niệm chưa đúng về phát triển năng lực thực hành

cho sinh viên qua việc học lý luận chính trị nên có

không ít giảng viên không chú trọng thậm chí còn

bỏ qua mục tiêu này và nếu có thực hiện thì hiệu

quả rất thấp Điều đó đặt ra trong dạy học lý luận

chính trị cần phải có quan niệm đúng đắn về việc

phát triển năng lực thực hành cho sinh viên Có

nghĩa là, dưới sự hướng dẫn của giảng viên, sinh

viên làm quen sau đó tập giải quyết những vấn đề

về thế giới quan, phương pháp luận của triết học,

những vấn đề kinh tế - xã hội, chính trị - xã hội,

của tư tưởng Hồ Chí Minh, có động cơ hành động

và hành động phủ hợp với yêu cầu của xã hội

Chương trình lý luận chính trị trong giáo dục

nghề nghiệp có nhiều nội dung phát triển năng lực

thực hành cho sinh viên, nhưng trong đó cần chú

trọng các nội dung cơ bản sau:

Thứ nhất, giảng viên cần phát triển cho sinh

viên năng lực làm quen và giải quyết những vấn

đề về thế giới quan và phương pháp luận khoa

học, xây dựng, rèn luyện và từng bước hoàn thiện

lối sống, phong cách sống, suy nghĩa và hành

động theo các chuẩn mực đạo đức

Thứ hai, phát triển cho sinh viên năng lực làm

quen và giải quyết những vấn đề liên quan đến

kinh tế - xã hội, chính trị - xã hội

Thứ ba, phát triển năng lực làm quen và vận

dụng những nguyên lý của tư tưởng Hồ Chí Minh

vào giải quyết các nhiệm vụ quá trình cách mạng

Việt Nam

Từ đó, giúp sinh viên có nhận thức và hành động phù hợp với lứa tuổi và quá trình rèn luyện cũng như trong nghề nghiệp sau khi ra trường

3 Nguyên tắc và biện pháp phát triển năng lực thực hành cho sinh viên qua dạy học lý luận chính trị

Việc phát triển năng lực thực hành cho sinh viên qua việc dạy học lý luận chính trị cần dựa trên các nguyên tắc cơ bản sau:

Một là, giảng viên phải xuất phát từ nội dung

kiến thức của môn học để thực hiện việc phát triển năng lực thực hành cho sinh viên Ở từng bài, giảng viên chỉ lựa chọn những kiến thức cơ bản nhất có khả năng phát triển năng lực thực hành cho sinh viên Mối bài chỉ nên lựa chọn một đến hai đơn vị kiến thức cơ bản Con đường phát triển năng lực thực hành nhất thiết phải gắn với con đường hình thành kiến thức cơ bản của sinh viên Giảng viên tuyệt đối tránh đưa nội dung thực hành không gắn với kiến thức cơ bản của bài học

Hai là, nội dung thực hành phải phù hợp với

nhận thức, tâm sinh lí lứa tuổi Nội dung thực hành phải đảm bảo tính vừa sức, tính sư phạm thì mới thực sự phát triển được năng lực thực hành cho sinh viên Giảng viên nên tránh cho sinh viên thực hành những vấn đề lí luận trừu tượng hoặc những vấn đề sinh viên chưa biết, chưa hiểu

Ba là, giảng viên thực hiện quá trình phát triển

năng lực thực hành cho sinh viên theo nguyên tắc

từ đơn giản đến phức tạp, từ dễ đến khó, từ chưa quen đến quen, đến thành thục một năng lực thực hành nào đó Ví dụ, để tập cho sinh viên có thói quen sống và làm việc theo Hiến pháp và pháp luật thì phải tập cho sinh viên từ chưa quen đến thành thục, trở thành ý thức tự giác thực hiện năng lực này Giảng viên phải kiên trì phát triển năng lực thực hành cho sinh viên, có những kỹ năng thực hành phải tập nhiều lần mới đạt được

Bốn là, khi phát triển năng lực thực hành cho

sinh viên, yêu cầu cả giảng viên và sinh viên vừa đảm bảo tính nghiêm túc, tính dân chủ và phải tập như thật mà thật lại giống như tập, chưa phải là cái thật hoàn toàn ở cuộc đời

Để thực hiện tốt việc phát triển năng lực thực hành cho sinh viên học nghề, theo tôi, cần thực hiện các biện pháp sau:

Giảng viên cần tập trung vào biện pháp làm mẫu và nêu gương trong việc phát triển năng lực thực hành cho sinh viên Trong dạy nghề, truyền nghề, người thợ cả bao giờ cũng làm mẫu trước để

người học việc thực hành Trong huấn luyện quận

sự, người sĩ quan chỉ huy, hay giảng viên hướng

dẫn bao giờ cũng làm mẫu để chiến sĩ học viên

làm theo Việc huấn luyện thể thao, võ thuật, đào

tạo vận động viên … cũng phải tuân theo nguyên

tắc ấy Trong giáo dục và đào tạo, đối với hầu hết

các môn học, muốn thành công và hiệu quả không

thể không làm mẫu, thực hành

Tuy nhiên, việc làm mẫu của giảng viên không

hoàn toàn rập khuôn cách làm mẫu của thợ cả,

người dạy quân sự, huấn luyện viên thể thao …

nhưng về hình thức làm mẫu thì cũng giống như

vậy Giảng viên đưa ra một mẫu đúng và có thể

thuyết trình để sinh viên làm theo Giảng viên có

thể lấy tấm gương danh nhân, tấm gương người

tốt, việc tốt của Thầy Cô giáo, sinh viên trong nhà

trường và ngoài xã hội để sinh viên làm theo

những tấm gương đó Những tấm gương được nêu

phải gắn với một kỹ năng thực hành nào đó để

sinh viên tập làm theo

Giảng viên tập cho sinh viên cách giải quyết

các vấn đề thực tiễn qua giờ thảo luận bằng cách

đặt ra những tình huống thực tiễn để sinh viên

thảo luận, giải quyết nhiệm vụ đặt ra Qua đó, sinh

viên sẽ tập được các kĩ năng giải quyết các vấn đề

thực tiễn, tập cách xử sự đúng với những tình

huống thực tiễn

Giảng viên cần lập chương trình, kế hoạch và

tổ chức cho sinh viên thực hiện hoạt động tham

quan, thực tế, ngoại khóa để phát triển năng lực

thực hành cho sinh viên Giảng viên phải nắm được các hoạt động của Đoàn Thanh niên cùng với các hoạt động xã hội khác để có thể uốn nắn những kỹ năng thực hành chưa đúng cho sinh viên

Tóm lại, phát triển năng lực thực hành cho sinh

viên cao đẳng nghề là một mục tiêu rất quan trọng trong việc đào tạo những công dân có năng lực thực hành thích ứng với xã hội hiện đại Để có thể thực hiện tốt mục tiêu này đòi hỏi giảng viên phải

có quan niệm đúng đắn, thấy rõ sự cần thiết và nắm vững nội dung, nguyên tắc, biện pháp phát triển năng lực thực hành cho sinh viên Đặc biệt, giảng viên phải có năng lực thực hành tốt thì mới

có thể giúp cho sinh viên phát triển năng lực thực hành

TÀI LIỆU THAM KHẢO

[1] Vũ Ngọc Am (2009), Một số vẫn đề về phương pháp giảng dạy Lý luận chính trị, Nxb

Thông tấn,Hà Nội

[2] Phùng Văn Bộ (Chủ biên) (2001), Một số vấn

đề về phương pháp giảng dạy và nghiên cứu triết học, Nxb Giáo dục, Hà Nội.

[3] Đỗ Minh Cương (2014), Đổi mới đào tạo, bồi

dưỡng lý luận chính trị, Tạp chí xây dựng Đảng,

(số 5)

[4] GS Hoàng Phê (2017) (Chủ biên), Từ điển Tiếng Việt, Nxb Hồng Đức