BÀI GIẢNG ĐIỆN TỬ. CƠ SỞ, QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN CỦA TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH

- Khái niệm tư tưởng Hồ Chí Minh.2 Kết quả của sự vận dụng và phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin vào điều kiện cụ thể của nước ta, 3 Kế thừa và phát triển các giá trị truyền thố

TƯ TƯỞNG

HỒ CHÍ MINH

PHẦN THỨ HAI

CƠ SỞ, QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN CỦA

TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH

BÀI 1

1 KHÁI NIỆM VÀ HỆ THỐNG

TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH

- Khái niệm tư tưởng Hồ Chí Minh.

(2) Kết quả

của sự vận dụng và phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin vào điều kiện cụ thể của nước ta,

(3) Kế thừa

và phát triển các giá trị truyền

thống tốt đẹp của dân tộc, tiếp thu tinh hoa văn hoá nhân loại;

(3) Kế thừa

và phát triển các giá trị truyền

thống tốt đẹp của dân tộc, tiếp thu tinh hoa văn hoá nhân loại;

(4) Là tài sản

tinh thần vô cùng to lớn và quý giá của Đảng và dân tộc ta, mãi mãi soi đường cho sự nghiệp cách mạng của nhân dân

ta giành thắng lợi

(4) Là tài sản

tinh thần vô cùng to lớn và quý giá của Đảng và dân tộc ta, mãi mãi soi đường cho sự nghiệp cách mạng của nhân dân

ta giành thắng lợi

(5) Cốt lõi của tư tưởng HCM là độc lập dân tộc gắn liền với (5) Cốt lõi của tư tưởng HCM là độc lập dân tộc gắn liền với

Dân tộc và cách mạng giải phóng dân tộc

CNXH và con đường quá độ lên CNXH ở VN

Dân chủ và xây dựng NN của dân, do dân, vì dân

Đạo đức, nhân văn, văn hoá

Đại đoàn kết

DT , kết hợp sức mạnh DT với sức mạnh thời đại

Đảng cộng sản Việt Nam

và Nhà nước

Nhiều vấn đề

cơ bản của cách mạng VN

Hệ thống tư tưởng

Hồ Chí Minh

- Hệ thống tư tưởng Hồ Chí Minh

2 CƠ SỞ HÌNH THÀNH

TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH

Tinh hoa văn hóa nhân loại Giá trị truyền thống dân tộc

Thời đại

1.2 Tiền đề

tư tưởng - lý luận

Phẩm chất ĐĐ, năng lực HĐ th.tiễn

CƠ SỞ HÌNH THÀNH

TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH

a Bối cảnh lịch sử hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh.

C N T B

C á c h

Q u ố c

Bối cảnh thời đại

CNTB chuyển sang giai đoạn CNĐQ

ủ

Cách mạng Tháng Mười Nga thắng lợi đã lật đổ nhà nước tư sản, thiết lập chính quyền Xôviết, mở ra một thời đại mới – “thời đại cách mạng chống đế quốc,

thời đại giải phóng dân tộc”

Với sự ra đời của Quốc tế cộng sản (3/1919), PTCN trong các nước TBCN phương tây và phong trào giải phóng dân tộc thuộc địa ở phương đông có quan hệ mật thiết với nhau hơn trong cuộc đấu tranh chống

kẻ thù chung là chủ nghĩa đế quốc

Đại hội thành lập Quốc tế cộng sản

- Xã hội Việt Nam thế kỷ 19 đầu TK 20

Quân Pháp tấn công vào Thuận

an - Huế, năm 1883

Quân Pháp tấn công vào Thuận

an - Huế, năm 1883

Toà Khâm sứ Trung

kỳ, nơi Bác tham gia

phong trào chống

thuế

Toà Khâm sứ Trung

kỳ, nơi Bác tham gia

phong trào chống

thuế

Các sĩ phu yêu nước trong phong trào chống thuế bị đày ra Côn đảo, chém đầu

Các sĩ phu yêu nước trong phong trào chống thuế bị đày ra Côn đảo, chém đầu

Tóm lại, có nhiều cuộc khởi nghĩa chống Pháp trong

thời kỳ này nổ ra, nhưng đều thất bại.

Phong trào cứu nước

của nhân dân ta muốn giành

được thắng lợi phải đi theo

một con đường mới

Sứ mệnh tìm ra con

đường mới ấy đặt lên vai

người thanh niên yêu nước

Nguyễn Tất Thành.

Phong trào cứu nước

của nhân dân ta muốn giành

được thắng lợi phải đi theo

một con đường mới

Sứ mệnh tìm ra con

đường mới ấy đặt lên vai

người thanh niên yêu nước

Nguyễn Tất Thành.

Năm 1920

- Quê nội: Kim liên

Nam Đàn; Nghệ An

- Quê nội: Kim liên

Nam Đàn; Nghệ An

“Làng Sen đóng khố thay quần

Ít cơm, nhiều cháo tảo tần

quanh năm”.

“Làng Sen đóng khố thay quần

Ít cơm, nhiều cháo tảo tần

quanh năm”.

Quê hương và gia đình

- Quê ngoại: Làng Hoàng Trù (Làng Chùa)

Quê hương và gia đình

Hình ảnh những người thân của Bác

Cụ Nguyễn Sinh Sắc

(1862 - 1929)

Cụ Hoàng Thị Loan (1868 - 1901)

Cuộc thương thuyết của

phái bộ triều đình Huế với

đại diện Pháp, năm 1862

Cuộc thương thuyết của

phái bộ triều đình Huế với

đại diện Pháp, năm 1862

Cuộc họp triều đình Huế có

Bác về thăm quê, 1961

Bà con làng Sen đón Bác sau 50 năm xa cách

“Quê hương mỗi người chỉ một

Như là chỉ một mẹ thôi

Quê hương nếu ai không nhớ

Sẽ không lớn nổi thành người”

Quê hương, gia đình, truyền thống dân tộc đã chuẩn bị cho Bác về nhiều mặt.

Quê hương, gia đình, truyền thống dân tộc đã chuẩn bị cho Bác về nhiều mặt.

TÓM LẠI

Tuy nhiên, sẽ không

thành công nếu Người

không đến được với trào

lưu mới của thời đại.

Tuy nhiên, sẽ không

thành công nếu Người

không đến được với trào

lưu mới của thời đại.

Non sông ta đã sinh ra

Hồ Chủ tịch, chính

Người làm rạng rỡ non

sông đất nước ta.

Non sông ta đã sinh ra

Hồ Chủ tịch, chính

Người làm rạng rỡ non

sông đất nước ta.

Chủ nghĩa Mác-Lênin

Phẩm chất cá nhân Hồ Chí Minh

* Giá trị truyền thống dân tộc:

1 Chủ nghĩa yêu

nước, ý chí kiên cường trong đấu tranh dựng nước và

giữ nước

1 Chủ nghĩa yêu nước, ý chí kiên cường trong đấu tranh dựng nước và

giữ nước

2 Truyền thống nhân nghĩa, đoàn kết,gắn bó cộng

đồng

2 Truyền thống nhân nghĩa, đoàn kết,gắn bó cộng

đồng

3 Truyền thống lạc quan,yêu đời

3 Truyền thống lạc quan,yêu đời

HCM kế thừa những giá trị truyền thống của dân tộc

+ Chủ nghĩa yêu nước, ý chí bất khuất đấu

tranh để dựng nước và giữ nước.

Đánh giặc lên ba hiềm còn muộn Cưỡi chín tầng mây giận chưa cao

Tượng Thánh Gióng

Truyền thống này là cơ sở cho ý chí ,hành động cứu nước và xây dựng đất nước của người Việt nam nói chung và Hồ Chí Minh nói riêng:chính lòng yêu nước

đã thôi thúc Người đi đường cứu nước và ý chí kiên cường đã giúp Người vượt qua mọi khó khăn gian khổ để thực hiện mục đích của mình.

Truyền thống này là cơ sở cho ý chí ,hành động cứu nước và xây dựng đất nước của người Việt nam nói chung và Hồ Chí Minh nói riêng:chính lòng yêu nước

đã thôi thúc Người đi đường cứu nước và ý chí kiên cường đã giúp Người vượt qua mọi khó khăn gian khổ để thực hiện mục đích của mình.

Tinh thần yêu nước ,ý chí kiên cường

đấu tranh chống ngoại xâm được hình

thành rất sớm trong lịch sử dân tộc và

được kế thừa,phát huy qua nhiều thế

hệ trở thành truyền thống thiêng

liêng nhất của dân tộc Việt Nam.

Tinh thần yêu nước ,ý chí kiên cường

đấu tranh chống ngoại xâm được hình

+ Tinh thần nhân nghĩa, truyền thống đoàn kết, tương thân tương ái, “lá lành đùm lá rách” trong hoạn nạn, khó khăn.

• Đây là truyền thống hình thành cùng với sự hình thành dân tộc nên nó rất bền vững.

• Hồ Chí Minh đã kế thừa và phát huy truyền thống này trong tư tưởng và thực tiễn chỉ đạo cách mạng Việt nam

• Người Việt Nam quen sống trong tình làng nghĩa xóm, “tắt lửa tối đèn có nhau”.

• Kế thừa, phát huy truyền thống này, Bác nhấn mạnh

4 chữ “đồng”: đồng tình, đồng sức, đồng lòng, đồng minh.

• Đây là truyền thống hình thành cùng với sự hình thành dân tộc nên nó rất bền vững.

• Hồ Chí Minh đã kế thừa và phát huy truyền thống này trong tư tưởng và thực tiễn chỉ đạo cách mạng Việt nam

• Người Việt Nam quen sống trong tình làng nghĩa xóm, “tắt lửa tối đèn có nhau”.

• Kế thừa, phát huy truyền thống này, Bác nhấn mạnh

4 chữ “đồng”: đồng tình, đồng sức, đồng lòng, đồng minh.

+ Truyền thống lạc quan, yêu đời.

• Động viên nhau vượt khó khăn, gian khổ, tin

tưởng vào tương lai:

• “chớ thấy sóng cả mà ngã tay chèo”

• “Đi diệt thù như trẩy hội mùa xuân”

• “Xẻ dọc Trường sơn đi cứu nước

• Mà lòng phơi phới dậy tương lai”.

– Còn non còn nước còn người

– Thắng giặc Mỹ ta sẽ xây dựng gấp mười ngày nay

• Thi vị hoá gian khổ:

• “Cô kia tát nước đầu làng

• Sao cô múc ánh trăng vàng đổ đi”

• “Râu tôm nấu với ruột bầu

• Chồng chan, vợ húp gật đầu khen ngon”…

• Động viên nhau vượt khó khăn, gian khổ, tin

tưởng vào tương lai:

• “chớ thấy sóng cả mà ngã tay chèo”

• “Đi diệt thù như trẩy hội mùa xuân”

• “Xẻ dọc Trường sơn đi cứu nước

• Mà lòng phơi phới dậy tương lai”.

– Còn non còn nước còn người

– Thắng giặc Mỹ ta sẽ xây dựng gấp mười ngày nay

• Thi vị hoá gian khổ:

• “Cô kia tát nước đầu làng

• Sao cô múc ánh trăng vàng đổ đi”

• “Râu tôm nấu với ruột bầu

• Chồng chan, vợ húp gật đầu khen ngon”…

Còn Bác của chúng ta, thì:

“Sáng ra bờ suối, tối vào hang

Cháo bẹ, rau măng vẫn sẵn sàng

Bàn đá chông chênh dịch sử Đảng

Cuộc đời cách mạng thật là sang”.

Bác động viên một cán bộ xin chuyển công tác:

“Chú làm công tác bảo tàng

Cũng là nhiệm vụ cách màng giao cho”

(cách mạng giao cho)

Còn Bác của chúng ta, thì:

“Sáng ra bờ suối, tối vào hang

Cháo bẹ, rau măng vẫn sẵn sàng

Bàn đá chông chênh dịch sử Đảng

Cuộc đời cách mạng thật là sang”.

Bác động viên một cán bộ xin chuyển công tác:

Đầu nguồn suối Lênin, Hang Cốc Bó

+ Truyền thống cần cù, dũng cảm, thông minh,

sáng tạo trong sản xuất và chiến đấu

• Chuyện xây thành Cổ loa, nỏ thần, hồ Hoàn kiếm

• Chuyện về sự tích bánh chưng, bánh dầy

• Chuyện An Tiêm trồng dưa hấu

• Chuyện vũ khí thô sơ thắng vũ khí tối tân trong kháng chiến chống Pháp, chống Mỹ

• Chuyện thời nay về những “hai lúa” chế tạo máy bay, máy gặt, dời nhà, đình, chùa…

• Tất cả đều nói lên truyền thống ấy

• Chuyện xây thành Cổ loa, nỏ thần, hồ Hoàn kiếm

• Chuyện về sự tích bánh chưng, bánh dầy

• Chuyện An Tiêm trồng dưa hấu

• Chuyện vũ khí thô sơ thắng vũ khí tối tân trong kháng chiến chống Pháp, chống Mỹ

• Chuyện thời nay về những “hai lúa” chế tạo máy bay, máy gặt, dời nhà, đình, chùa…

• Tất cả đều nói lên truyền thống ấy

* Tinh hoa văn hoá nhân loại.

Hồ Chí Minh đã làm giàu thêm kiến thức của mình bằng cách tiếp thu tinh hoa

văn hoá nhân loại.

Hồ Chí Minh đã làm giàu thêm kiến thức của mình bằng cách tiếp thu tinh hoa

văn hoá nhân loại.

Tư tưởng

Nho giáo

Tư tưởng Phật giáo

Chủ nghĩa

“Tam dân” của Tôn Trung Sơn

Hồ chí Minh đã kế thừa những yếu tố tiến bộ của văn hoá phương Đông

Hồ chí Minh đã kế thừa những yếu tố tiến bộ của văn hoá phương Đông

- Tư tưởng và văn hoá phương Đông

Trong các tác phẩm của mình, Bác sử dụng khá nhiều mệnh đề của Nho giáo và đưa vào

đó những nội dung và ý nghĩa mới

Ví dụ Bác nói: Quân đội ta trung với Đảng, hiếu với dân, nhiệm vụ nào cũng hoàn

thành, khó khăn nào cũng vượt qua, kẻ thù nào cũng đánh thắng

Đấy là nội dung mới của tư tưởng “Trung quân, ái quốc” trong Nho giáo

Trong các tác phẩm của mình, Bác sử dụng khá nhiều mệnh đề của Nho giáo và đưa vào

đó những nội dung và ý nghĩa mới

Ví dụ Bác nói: Quân đội ta trung với Đảng, hiếu với dân, nhiệm vụ nào cũng hoàn

thành, khó khăn nào cũng vượt qua, kẻ thù nào cũng đánh thắng

Đấy là nội dung mới của tư tưởng “Trung quân, ái quốc” trong Nho giáo

Chẳng hạn:

Thượng trí - hạ ngu;

Quân tử - tiểu nhân;

Dân ngu khu đen;

Vai u thịt bắp, mồ hôi dầu;

Nhất nam viết hữu, thập nữ viết

vô…

Chẳng hạn:

Thượng trí - hạ ngu;

Quân tử - tiểu nhân;

Dân ngu khu đen;

Vai u thịt bắp, mồ hôi dầu;

Nhất nam viết hữu, thập nữ viết

vô…

Từ quan điểm của Nho giáo về bản chất con người Bác đưa nội dung

mới vào như sau:

“Ngủ thì ai cũng như lương thiện,Tỉnh dậy phân ra tính dữ, hiền;

Hiền, dữ phải đâu là tính sẵn,

Từ quan điểm của Nho giáo về bản chất con người Bác đưa nội dung

mới vào như sau:

“Ngủ thì ai cũng như lương thiện,Tỉnh dậy phân ra tính dữ, hiền;

Hiền, dữ phải đâu là tính sẵn,

Nhân chi sơ, tính bản thiện

Nhân chi sơ, tính bản thiện

Nhân chi sơ, tính bản ác

Nhân chi sơ, tính bản ác

Về rèn luyện đạo đức cách mạng:

Thể hiện qua bài thơ Nghe tiếng giã gạo:

Gạo đem vào giã bao đau đớn

Gạo giã xong rồi trắng tựa bông

Sống ở trên đời người cũng vậy

Gian nan rèn luyện mới thành công.

Về rèn luyện đạo đức cách mạng:

Thể hiện qua bài thơ Nghe tiếng giã gạo:

Gạo đem vào giã bao đau đớn

Gạo giã xong rồi trắng tựa bông

Sống ở trên đời người cũng vậy

Gian nan rèn luyện mới thành công.

Đó là sự thể hiện triết lý của Nho giáo:

Tu thân - tề gia – trị quốc – bình thiên hạ.

Trong đó, từ thiên tử cho đến thứ dân đều

Đó là sự thể hiện triết lý của Nho giáo:

Tu thân - tề gia – trị quốc – bình thiên hạ.

Trong đó, từ thiên tử cho đến thứ dân đều

Phật giáo:

Là một tôn giáo có nguồn gốc từ Ấn độ;

được du nhập vào Việt Nam từ rất sớm

( khoảng đầu công nguyên)

Là một tôn giáo có nguồn gốc từ Ấn độ;

được du nhập vào Việt Nam từ rất sớm

( khoảng đầu công nguyên)

Một ngôi chùa ở Ấn Độ

Vào Việt Nam gặp chủ nghĩa yêu nước

và tinh thần đấu tranh bất khuất chống

ngoại xâm của dân tộc đã hình thành

nên Thiền phái Trúc lâm,chủ trương sống gắn bó với nhân dân,với đất nước,tham gia vào cuộc đấu tranh của

nhân dân chống lại kẻ thù của dân tộc

Vào Việt Nam gặp chủ nghĩa yêu nước

và tinh thần đấu tranh bất khuất chống

ngoại xâm của dân tộc đã hình thành

nên Thiền phái Trúc lâm,chủ trương sống gắn bó với nhân dân,với đất nước,tham gia vào cuộc đấu tranh của

nhân dân chống lại kẻ thù của dân tộc

Có những yếu tố lạc hậu (tư tưởng

mê tín dị đoan;an bài số phận,…)

Có những yếu tố lạc hậu (tư tưởng

mê tín dị đoan;an bài số phận,…)

Có nhiều yếu tố tích cực

Tư tưởng từ bi,bác ái.

Nếp sống giản dị,trong sạch, chăm lo làm việc thiện,bỏ điều ác

Nếp sống giản dị,trong sạch, chăm lo làm việc thiện,bỏ điều ác

Tư tưởng bình đẳng,dân chủ

trong tư tưởng Hồ Chí

Minh có nhiều dấu

ấn của đạo Phật

Có ảnh hưởng sâu sắc đến tư tưởng, tình cảm con người Việt Nam nói chung và HCM nói riêng

trong tư tưởng Hồ Chí

Minh có nhiều dấu

ấn của đạo Phật

Tôn Trung Sơn - Lãnh đạo cuộc

cách mạng Tân Hợi - Trung Quốc

Sau này, khi đó là người cộng sản,Hồ Chớ Minh vẫn tỡm hiểu,tiếp thu “chủ nghĩa Tam dõn” của Tụn Trung Sơn:

- Dõn tộc độc lập

- Dõn quyền tự do

- Dõn sinh hạnh phỳc

• Ví dụ, Mặc Tử cho rằng:

• Sự giàu nghèo, thọ yểu…không phải do mệnh Trời, mà là do con người

• Nếu người ta nỗ

lực làm việc, tiết kiệm

tiền của thì ắt giàu có, tránh được nghèo đói

• Tư tưởng thực hành tiết kiệm được Bác khai thác triệt để.

• Ví dụ, Mặc Tử cho rằng:

• Sự giàu nghèo, thọ yểu…không phải do mệnh Trời, mà là do con người

• Nếu người ta nỗ

lực làm việc, tiết kiệm

tiền của thì ắt giàu có, tránh được nghèo đói

• Tư tưởng thực hành tiết kiệm được Bác khai thác triệt để.

- Hồ chí Minh đã kế

thừa những yếu tố tiến

bộ của văn hoá phương

T â y

- Hồ chí Minh đã kế

thừa những yếu tố tiến

bộ của văn hoá phương

T â y

Tại Mỹ: Nguyễn Tất Thành đã tiếp thu

được ý chí và tinh thần đấu tranh vì độc lập tự do của nhân dân Mỹ

Tại Mỹ: Nguyễn Tất Thành đã tiếp thu

được ý chí và tinh thần đấu tranh vì độc lập tự do của nhân dân Mỹ

Tại Anh,Pháp: được rèn luyện trong

phong trào công nhân,được tiếp xúc với nhiều ngành tư tưởng tiến bộ (Rút-xô,Mông-texki-ơ,…),Nguyễn Ái Quốc đã tiếp thu được nhiều tư tưởng

Tại Anh,Pháp: được rèn luyện trong

phong trào công nhân,được tiếp xúc với nhiều ngành tư tưởng tiến bộ (Rút-xô,Mông-texki-ơ,…),Nguyễn Ái Quốc đã tiếp thu được nhiều tư tưởng

Giê – Su là tâm gương sáng về đức hi

- Hồ Chí Minh quan niệm tôn giáo là văn hoá

- Hồ Chí Minh tiếp thu điểm tích cực nhất của Thiên chúa giáo là lòng nhân ái, đức hi sinh

- Hồ Chí Minh quan niệm tôn giáo là văn hoá

- Hồ Chí Minh tiếp thu điểm tích cực nhất của Thiên chúa giáo là lòng nhân ái, đức hi sinh

Ý nghĩa:

- Đối với mỗi cá nhân: học tập tiếp thu tinh hoa văn hoá nhân loại là cần thiết để làm giàu thêm đời sống tinh thần của mình.

- Đối với Đảng ta: để có đường lối cách mạng khoa học cần dựa vào nhiều yếu tố,trong đó có tinh hoa văn hoá mà nhân loại đã đạt được (Cả phương Đông lẫn phương Tây).

- Đối với mỗi cá nhân: học tập tiếp thu

tinh hoa văn hoá nhân loại là cần thiết để làm giàu thêm đời sống tinh thần của mình.

- Đối với Đảng ta: để có đường lối cách mạng khoa học cần dựa vào nhiều yếu tố,trong đó có tinh hoa văn hoá mà nhân loại đã đạt được (Cả phương Đông lẫn phương Tây).