Luận văn thạc sĩ giám sát HĐND cấp xã từ thực tiễn huyện hòa vang, thành phố đà nẵng

Tuy nhiên, qua thực tiễn hoạt động theo chức năng, vị trí, vai trò, đặc biệt là việc giám sát của HĐND nói chung và HĐND cấp xã nói riêng có nhiều chuyển biến rõ nét là: trong hệ thống t

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM

HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM

HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC PGS.TS NGUYỄN THỊ VIỆT HƯƠNG

HÀ NỘI, năm 2017

đã trực tiếp hướng dẫn đề tài cho tôi với tất cả lòng nhiệt tình và sự quan tâm

Bên cạnh đó, tôi cũng xin gửi lời cảm ơn đến lãnh đạo Huyện ủy, Hội đồng nhân dân, UBND huyện, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các Ban ngành đoàn thể của Huyện Hòa Vang và HĐND, Ủy ban nhân các xã trên địa bàn Huyện, bạn bè, đồng nghiệp, luôn quan tâm, tạo điều kiện, chia sẻ, động viên tôi trong suốt thời gian học tập và nghiên cứu luận văn

Mặc dù đã rất cố gắng trong quá trình nghiên cứu nhưng luận văn không thể tránh khỏi những thiếu sót nhất định Tác giả mong nhận được sự góp ý của quý thầy, cô và bạn bè

Tôi xin chân thành cảm ơn!

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan rằng số liệu và kết quả nghiên cứu trong luận văn là hoàn toàn trung thực và không trùng lặp với các đề tài khác trong cùng lĩnh vực Các thông tin, tài liệu trình bày trong luận văn đã được ghi rõ nguồn gốc Luận văn này là công trình nghiên cứu của cá nhân tôi dưới sự hướng dẫn khoa học của PGS.TS Nguyễn Thị Việt Hương

Tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm về lời cam đoan này

Tác giả luận văn

Phan Thị Thu Hồng

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1 CHƯƠNG 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ PHÁP LUẬT VỀ GIÁM SÁT CỦA HỘI ĐỒNG NHÂN DÂN CẤP XÃ 9

1.1 Khái niệm, đặc điểm, vai trò giám sát của Hội đồng nhân dân cấp xã 9 1.2 Chủ thể, đối tượng, nội dung, hình thức, trình tự giám sát của Hội đồng nhân dân cấp xã 19 1.3 Các yếu tố ảnh hưởng tới giám sát của Hội đồng nhân dân cấp xã 27

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG GIÁM SÁT CỦA HỘI ĐỒNG NHÂN DÂN CẤP XÃ TẠI HUYỆN HÒA VANG, THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG 31

2.1 Một số yếu tố đặc thù của huyện Hòa Vang, thành phố Đà Nẵng có ảnh hưởng tới giám sát của HĐND cấp xã 31 2.2 Thực tiễn giám sát của Hội đồng nhân dân cấp xã tại huyện Hòa Vang, thành phố Đà Nẵng 34 2.3 Đánh giá chung về thực trạng giám sát của Hội đồng nhân dân cấp xã tại huyện Hòa Vang, thành phố Đà Nẵng 50

CHƯƠNG 3 QUAN ĐIỂM VÀ GIẢI PHÁP TĂNG CƯỜNG GIÁM SÁT CỦA HỘI ĐỒNG NHÂN DÂN CẤP XÃ TỪ THỰC TIỄN HUYỆN HÒA VANG, THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG 57

3.1 Quan điểm tăng cường giám sát của Hội đồng nhân dân cấp xã từ thực tiễn huyện Hòa Vang, thành phố Đà Nẵng 57 3.2 Giải pháp tăng cường giám sát của Hội đồng nhân dân cấp xã từ thực tiễn huyện Hòa Vang, thành phố Đà Nẵng 60

KẾT LUẬN 77 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT

HĐND : Hội đồng nhân dân

UBND : Ủy ban nhân dân

TT HĐND : Thường trực Hội đồng nhân dân UBMTTQVN : Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam UBND : Ủy ban nhân dân

VBQPPL : Văn bản quy phạm pháp luật

38

2.3

Thống kê số lượng chuyên đề giám sát của 2 ban thuộc các xã của Huyện Hòa Vang trong hai năm 2016-2017

45

1

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Chủ tịch Hồ Chí Minh đã từng nói: “Cấp xã gần gũi nhân dân nhất, là nền tảng của hành chính Cấp xã làm được việc thì mọi công việc đều xong xuôi” [1, tr.460] Cấp xã là nơi hằng ngày chính quyền gắn bó, tiếp xúc mật

thiết với nhân dân, là nơi bắt nguồn cho các chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách pháp luật Nhà nước, đồng thời chính từ đây, các chủ trương, chính sách đó đi vào cuộc sống của nhân dân Nếu cấp tỉnh, thành phố là cầu nối giữa chính quyền trung ương với địa phương thì cấp xã là cầu nối giữ nhà nước và nhân dân, là nơi nhân dân trực tiếp thực hiện quyền dân chủ của mình Một trong những nhiệm vụ quan trọng mà toàn Đảng, toàn quân và toàn dân ta không ngừng phấn đấu thực hiện đó là xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam của Nhân Dân, do Nhân Dân và

vì Nhân Dân Trong Hiến pháp năm 2013 ghi rõ: “Quyền lực nhà nước là

thống nhất, có sự phân công, phối hợp kiểm soát giữa các cơ quan nhà nước trong việc thực hiện các quyền lập pháp, hành pháp, tư pháp” Qua 30 năm

đổi mới, Đảng và Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam thường xuyên quan tâm đến vấn đề đổi mới tổ chức và hoạt động của Nhà nước nói chung và HĐND nói riêng

Sau khi tổng kết thực tiễn mô hình thí điểm không tổ chức HĐND ở huyện, quận, phường cho thấy rằng, việc thực hiện không tổ chức HĐND là chưa phù hợp với tình hình thực tế của nước ta trong giai đoạn hiện nay Vì vậy, Quốc hội khóa XIII đã ban hành Luật Tổ chức chính quyền địa phương ngày 19/6/2015 (thay thế cho Luật tổ chức HĐND và UBND năm 2003, trong đó quy định rõ: Cấp chính quyền địa phương gồm có HĐND và UBND được tổ chức ở các đơn

vị hành chính của nước Công hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam Chính quyền địa phương ở nông thôn gồm chính quyền địa phương ở tỉnh, huyện, xã Chính

2

quyền địa phương ở đô thị gồm chính quyền địa phương ở thành phố trực thuộc trung ương, quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh, thành phố thuộc thành phố trực thuộc trung ương, phường, thị trấn Như vậy, theo Điều 33 Luật Tổ chức chính quyền địa phương năm 2015 về nhiệm vụ, quyền hạn của HĐND xã, ở khoản

5 có nội dung: “HĐND xã có nhiệm vụ, quyền hạn là giám sát việc tuân thủ Hiến pháp và pháp luật ở địa phương, việc thực hiện nghị quyết của HĐND xã; giám sát hoạt động của TT HĐND, UBND cùng cấp, Ban của HĐND cấp mình; giám sát VBQPPL của UBND cùng cấp”

Tuy nhiên, qua thực tiễn hoạt động theo chức năng, vị trí, vai trò, đặc biệt là việc giám sát của HĐND nói chung và HĐND cấp xã nói riêng có nhiều chuyển biến rõ nét là: trong hệ thống tổ chức bộ máy nhà nước ta càng được khẳng định, thực hiện tốt chức năng là cơ quan đại diện cho ý chí và nguyện vọng của nhân dân địa phương, thay mặt nhân dân địa phương giám sát và quyết định những vấn đề quan trọng về kinh tế - văn hóa xã hội, quốc phòng - an ninh, góp phần vào thành tựu chung của sự nghiệp đổi mới và xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của Nhân Dân, do Nhân Dân và

vì Nhân Dân Nhưng theo đánh giá của nhiều nhà khoa học, nhiều báo cáo chính thức, hoạt động của HĐND các cấp nói chung và hoạt động của HĐND cấp xã nói riêng vẫn còn nhiều hạn chế, tồn tại, hoạt động còn mang tính hình thức, chưa thực hiện tốt vai trò, vị trí, chức năng, nhiệm vụ như luật định, đặc biệt là công tác giám sát; hiệu lực, hiệu quả còn thấp, có nhiều ý kiến trong dư luận nhân dân cho rằng HĐND chưa có thực quyền Cụ thể hơn tại địa phương tôi đang công tác và sinh sống ở huyện Hòa Vang, thành phố Đà Nẵng, là một huyện duy nhất của thành phố Đà Nẵng vẫn có HĐND cấp xã từ khi thực hiện thí điểm không tổ chức HĐND cấp huyện, quận, phường Nhưng trong thời gian qua, hoạt động của HĐND 11 xã trên địa bàn huyện Hòa Vang, đặc biệt là việc giám sát vẫn đạt được nhiều kết quả đáng kể, nhưng vẫn còn nhiều hạn chế, bất cập như: Nhận thức của một số Cấp ủy

3

Đảng, chính quyền, các ban ngành đoàn thể và nhân dân về vị trí, vai trò giám sát của HĐND chưa được quan tâm đúng mức, toàn diện, chưa làm tốt công tác phối hợp trong giám sát; chính bản thân HĐND cũng chưa quan tâm đúng mức, còn chung chung, hình thức, chưa đi vào chiều sâu, còn qua loa, hiệu quả giám sát chưa cao, chưa đưa ra được các vấn đề mấu chốt để giám sát; việc thực hiện kiến nghị của cơ quan giám sát chưa nghiêm khắc; các cơ quan, đơn vị, tổ chức và cá nhân chịu sự giám sát chưa thực sự coi trọng công tác giám sát của HĐND Bên cạnh đó, cơ cấu đại biểu HĐND chưa hợp lý, trình độ năng lực của đại biểu chưa tương xứng và đáp ứng kịp với yêu cầu nhiệm vụ giám sát trong tình hình mới, quy định của pháp luật chưa cụ thể rõ ràng và chưa thật sự phù hợp với thực tiễn ở địa phương thời gian dài nhưng không được nghiên cứu sửa đổi bổ sung Mặt khác, phần lớn đại biểu trong HĐND cấp xã là cán bộ, công chức của xã, cán bộ thôn, các chức danh chủ chót trong HĐND lại kiêm nhiệm Cơ sở vật chất, điều kiện tổ chức giám sát chưa đáp ứng Nhưng, từ khi thực hiện Luật Tổ chức chính quyền địa phương năm 2015 ra đời, HĐND cấp xã có thêm hai Ban Kinh tế xã hội và Ban Pháp chế, việc giám sát có phần được tăng cường nhiều hơn, tốt hơn, nhưng vẫn còn pha đợt, chưa được thường xuyên, chưa chuyên sâu và chưa chuyên đề hơn

Vì vậy, từ thực trạng nêu trên cho thấy rằng, việc nghiên cứu lý luận và thực tiễn về giám sát của HĐND nói chung và HĐND cấp xã nói riêng là nhu cầu thiết yếu trong cơ chế lãnh đạo của Đảng, quản lý, điều hành của Nhà nước ta hiện nay Việc đi sâu nghiên cứu thực trạng giám sát của HĐND cấp

xã trên địa bàn huyện Hòa Vang có ý nghĩa sâu sắc Xuất phát từ cách đặt vấn

đề nêu trên tôi lựa chọn đề tài “Giám sát HĐND cấp xã từ thực tiễn huyện Hòa Vang, thành phố Đà Nẵng” làm đề tài luận văn Thạc sĩ Luật Hiến pháp

và Luật Hành chính

4

2 Tình hình nghiên cứu đề tài

Tầm quan trọng của HĐND trong cơ chế đảm bảo quyền lực nhân dân và trong cấu trúc bộ máy nhà nước ta đã tạo nên niềm hứng khởi cho hoạt động nghiên cứu về chủ đề này Trong những năm qua đã có nhiều đề tài khoa học, cuốn sách, bài báo, các luận án, luận văn đề cập vấn đề giám sát và nâng cao chất lượng, hiệu quả giám sát của HĐND các cấp nói chung, HDND cấp xã nói riêng Có thể nêu ra một số công trình tiêu biểu sau:

-Võ Khánh Vinh, 2003, Một số vấn đề chung về hiệu quả và việc nâng

cao hiệu quả giám sát việc thực hiện quyền lực Nhà nước, NXB Công an nhân dân

-Thái Vĩnh Thắng, 2011, Tổ chức và kiểm soát quyền lực Nhà nước,

NXB Tư pháp

-Trịnh Thị Xuyến, 2008, Kiểm soát quyền lực Nhà nước, một số vấn đề

lí luận và thực tiễn ở Việt Nam hiện nay, NXB Chính trị Quốc gia

-Trần Ngọc Đường, 2004, Cẩm nang thông tin về kỹ năng nghiệp vụ

hoạt động của đại biểu HĐND và thành viên UBND các cấp, NXB Chính trị quốc gia Hà Nội

-PGS.TS Bùi Xuân Đức, 12/2003, Bàn về tính chất của HĐND trong

điều kiện cải cách bộ máy nhà nước hiện nay, Tạp chí Nhà nước và pháp luật

-Nguyễn Ngọc Kỳ, 2007, Quyền giám sát của HĐND và kỹ năng giám

sát cơ bản, NXB Tư pháp

-Đặng Đình Tân (chủ biên), 2006, Nhân dân giám sát các cơ quan dân

cử ở Việt Nam trong thời kỳ đổi mới, NXB Chính trị quốc gia Hà Nội

-Vũ Mạnh Thông, 1998, Luận văn thạc sỹ Luật học: Nâng cao hiệu lực

giám sát của HĐND cấp tỉnh trong điều kiện đổi mới ở Việt Nam hiện nay,

Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh

-Hồ Thị Hưng, 2006, luận văn thạc sỹ Luật học: Nâng cao hiệu quả giám

sát của HĐND tỉnh Nghệ An trong giai đoạn hiện nay, thực hiện tại Học viện

5

Chính trị - Hành chính quốc gia Hồ Chí Minh

-Nguyễn Thị Thanh Nhàn, 2007, luận văn thạc sỹ Luật học: Năng lực

của đại biểu HĐND tỉnh Hà Tĩnh trong thực hiện chức năng quyết định, thực hiện tại Học viện Chính trị - Hành chính quốc gia Hồ Chí Minh

-Nguyễn Thị Nhung, 2012, luận văn thạc sỹ Luật học: Hoạt động chất

vấn của đại biểu HĐND tỉnh Ninh Bình, thực hiện tại Đại học Luật Hà Nội

-Đào Thị Hồng Hạnh, 2014, luận văn thạc sỹ Luật học: Hoạt động giám

sát của HĐND từ thực tiễn tỉnh Hải Dương, thực hiện tại Học viện Khoa học

xã hội

-Lư Ngọc Thanh, 2015, luận văn thạc sỹ Luật học: Hoạt động giám sát

của HĐND cấp tỉnh từ thực tiễn tỉnh Tuyên Quang, thực hiện tại Học viện

Khoa học xã hội

Như vậy cho thấy rằng, ở phạm vi cả nước việc nghiên cứu công tác giám sát của HĐND các cấp trong những năm qua đã được chú trọng và quan tâm đúng mức, nhìn chung các đề tài, công trình nghiên cứu dưới nhiều góc

độ khác nhau và đã đề cập đến các vấn đề lý luận và thực tiễn về giám sát của HĐND như chủ thể giám sát, đối tượng giám sát, nội dung giám sát, hình thức giám sát và trình tự, thủ tục giám sát…

Tuy nhiên, ở thành phố Đà Nẵng có không nhiều công trình nghiên cứu

về giám sát của HĐND cấp xã Đặc biệt, ở huyện Hòa Vang, thành phố Đà Nẵng hiện chưa có công trình nào nghiên cứu một cách toàn diện và đầy đủ

về giám sát của HĐND cấp xã trên địa bàn huyện

Tình hình nghiên cứu nói trên cũng là một trong những lý do khích lệ

học viên lựa chọn chủ đề Giám sát của HĐND cấp xã từ thực tiễn huyện Hòa Vang, thành phố Đà Nẵng làm chủ đề luận văn tốt nghiệp của mình với mong

muốn góp thêm luận cứ khoa học cho việc đề xuất các giải pháp nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động giám sát của HĐND cấp xã trên địa bàn huyện Hòa Vang, thành phố Đà Nẵng nói riêng, ở một số địa bàn cấp huyện có điều

6

kiện tương đồng với huyện Hòa Vang nói chung

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

3.1 Mục đích nghiên cứu

Luận văn có mục đích tổng quát là xây dựng luận cứ khoa học cho việc

đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả giám sát của HĐND cấp xã huyện Hòa Vang, thành phố Đà Nẵng nói riêng, ở một số địa bàn cấp huyện

có điều kiện tương đồng với huyện Hòa Vang nói chung

3.2.Nhiệm vụ nghiên cứu

- Nghiên cứu làm sáng tỏ các khía cạnh lý luận về giám sát của HĐND cấp xã trong bộ máy nhà nước

- Đánh giá thực trạng, chỉ ra những ưu điểm và hạn chế, bất cập trong giám sát của HĐND cấp xã tại huyện Hòa Vang, thành phố Đà Nẵng, giai đoạn từ 2011 đến nay

- Đề xuất quan điểm và giải pháp nâng cao hiệu quả giám sát của HĐND cấp xã tại huyện Hòa Vang, thành phố Đà Nẵng và ở một số địa bàn có điều kiện tương đồng với huyện Hòa Vang, thành phố Đà Nẵng

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

- Các quan niệm khoa học về giám sát của HĐND các cấp và HĐND cấp

xã

- Các quy định pháp luật về giám sát của HĐND cấp xã

- Thực tiễn giám sát của HĐND cấp xã tại huyện Hòa Vang, thành phố

Đà Nẵng

- Kinh nghiệm giám sát của HĐND cấp xã tại một số địa phương khác

4.2 Phạm vi nghiên cứu

-Phạm vi nội dung: Nghiên cứu các vấn đề lý luận, pháp luật về HĐND

cấp xã, giám sát của HĐND cấp xã và thực tiễn giám sát HĐND cấp xã của huyện Hòa Vang, thành phố Đà Nẵng, từ đó đề xuất các quan điểm và giải

7

pháp để nâng cao hiệu quả giám sát của HĐND cấp xã nói chung và HĐND cấp xã tại huyện Hòa Vang, thành phố Đà Nẵng nói riêng hiện nay

- Phạm vi không gian: Luận văn tập trung nghiên cứu về giám sát

HĐND cấp xã từ thực tiễn của 11 xã trên địa bàn huyện Hòa Vang, thành phố

Đà Nẵng Luận văn có tìm hiểu kinh nghiệm giám sát của HĐND cấp xã ở một số địa phương khác tại huyện Đại Lộc, tỉnh Quảng Nam giáp ranh với huyện Hòa Vang, thành phố Đà Nẵng

- Phạm vi thời gian: Luận văn khảo sát, nghiên cứu thực tiễn giám sát

của HĐND cấp xã tại huyện Hòa Vang, thành phố Đà Nẵng trong giai đoạn từ

2011 đến 2017 Các kiến nghị, đề xuất của luận văn hướng tới nâng cao hiệu quả giám sát của HĐND cấp xã trong thời gian đến năm 2020

5 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu

5.1 Phương pháp luận

Luận văn dựa trên phương pháp luận của chủ nghĩa duy vật lịch sử và chủ nghĩa duy vật biện chứng của chủ nghĩa Mác - Lê Nin, tư tưởng Hồ Chí Minh và quan điểm của Đảng, Nhà nước ta về quyền lực nhân dân, về vai trò, chức năng của nhà nước và pháp luật, về đổi mới tổ chức và hoạt động của bộ máy nhà nước trong bối cảnh xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam hiện nay

5.2 Phương pháp nghiên cứu

Trong quá trình nghiên cứu, luận văn sử dụng các phương pháp nghiên cứu cụ thể như: Phương pháp phân tích - tổng hợp; phương pháp điều tra, thu thập thông tin, thống kê; phương pháp lịch sử; phương pháp so sánh; phương pháp định tính; phương pháp khảo cứu tài liệu, lượng hóa các số liệu; phương pháp quan sát thực tiễn

Các phương pháp trên được sử dụng để hệ thống hóa quan điểm và các VBQPPL hiện hành về giám sát của HĐND cấp xã, tập hợp và đánh giá số liệu về giám sát của HĐND cấp xã tại huyện Hòa Vang, thành phố Đà Nẵng,

8

xây dựng các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả giám sát của HĐND cấp xã

6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn

6.1 Ý nghĩa lý luận

Luận văn góp phần làm sáng tỏ một số khía cạnh lý luận về giám sát của HĐND cấp xã như khái niệm, đặc điểm, vai trò giám sát của HĐND, chủ thể, đối tượng, nội dung, hình thức, trình tự giám sát của HĐND cấp xã cũng như các yếu tố ảnh hưởng tới giám sát của HĐND cấp xã

6.2 Ý nghĩa thực tiễn

Luận văn góp phần nâng cao nhận thức và hành động trong công tác lãnh đạo, chỉ đạo, thực hiện hoạt động giám sát của HĐND cấp xã ở huyện Hòa Vang, thành phố Đà Nẵng

Kết quả nghiên cứu của luận văn có giá trị tham khảo đối với yêu cầu nâng cao hiệu quả giám sát của HĐND cấp xã ở một số địa bàn có điều kiện tương đồng với huyện Hòa Vang, thành phố Đà Nẵng

Luận văn có thể được dùng làm tài liệu tham khảo cho các nhà nghiên cứu, các nhà tư vấn chính sách, các nhà quản lý và sinh viên các trường đại học ngành Luật

7 Cơ cấu của luận văn

Ngoài phần Mở đầu, Kết luận, Danh mục tài liệu tham khảo, nội dung luận văn được kết cấu thành ba chương:

Chương 1: Những vấn đề lý luận và pháp luật về giám sát của HĐND cấp xã

Chương 2: Thực trạng giám sát của HĐND cấp xã tại huyện Hòa Vang, thành phố Đà Nẵng

Chương 3: Quan điểm và giải pháp nâng cao hiệu quả giám sát của HĐND cấp xã từ thực tiễn huyện Hòa Vang, thành phố Đà Nẵng

9

CHƯƠNG 1

NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ PHÁP LUẬT VỀ GIÁM SÁT

CỦA HỘI ĐỒNG NHÂN DÂN CẤP XÃ

1.1 Khái niệm, đặc điểm, vai trò giám sát của Hội đồng nhân dân cấp xã

1.1.1 Khái niệm giám sát của Hội đồng nhân dân cấp xã

1.1.1.1 Khái quát về Hội đồng nhân dân cấp xã

Ở Việt Nam, HĐND là cơ quan quyền lực nhà nước ở địa phương, đại diện cho ý chí, nguyện vọng và quyền làm chủ của Nhân dân, do Nhân dân địa phương bầu ra, chịu trách nhiệm trước Nhân dân địa phương và cơ quan nhà nước cấp trên (Điều 113, Hiến pháp 2013)

Chính quyền địa phương ở xã là cấp chính quyền địa phương gồm có HĐND và UBND

HĐND nói chung, HĐND cấp xã nói riêng có những tính chất sau:

- Tính quyền lực nhà nước

HĐND thay mặt nhân dân sử dụng quyền lực nhà nước tại địa phương HĐND có vị trí đặc biệt quan trọng trong bộ máy chính quyền địa phương, quyết định những vấn đề quan trọng của địa phương và giám sát việc thực hiện những quyết định đó

Tuy HĐND là cơ quan quyền lực Nhà nước nhưng xét về vị trí pháp lý, HĐND không giống với Quốc hội Quốc hội là cơ quan quyền lực Nhà nước cao nhất Sự khác biệt ở đây không chỉ ở phạm vi, cấp độ mà ở thẩm quyền Quốc hội là cơ quan có quyền lập hiến, quyền lập pháp, quyền quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước và giám sát tối cao đối với hoạt động của nhà nước.Trong khi đó, HĐND chỉ có quyền ban hành Nghị quyết trong phạm vi địa phương và phải dựa trên cơ sở Hiến pháp, luật

Tính quyền lực của HĐND thể hiện ở các điểm:

- HĐND giám sát việc tuân theo Hiến pháp, pháp luật ở địa phương

- Tính đại diện

HĐND do cử tri tại địa phương bầu trực tiếp, bỏ phiếu kín trong các cuộc bầu cử HĐND, chịu sự giám sát của nhân dân Do đặc thù này, HĐND với tư cách tập thể và từng cá nhân đại biểu có trách nhiệm trực tiếp trước cử tri đã bầu ra mình Biểu hiện của trách nhiệm này trước hết ở vai trò đại diện của HĐND và các đại biểu HĐND HĐND có vai trò đại diện cho ý chí, nguyện vọng và quyền làm chủ của nhân dân Nhân dân thực hiện quyền làm chủ thông qua người đại diện là đại biểu HĐND Bởi vậy, về nguyên tắc, HĐND bao gồm các đại biểu ưu tú đại diện cho các tầng lớp nhân dân, các ngành, các lĩnh vực, đơn vị hành chính của địa phương Bằng các hoạt động tiếp dân, tiếp xúc cử tri, đại biểu HĐND đã thu thập được nhiều ý kiến, nguyện vọng, kiến nghị của cử tri để phản ánh và tham gia quyết định tại kỳ họp HĐND Một yếu tố khác thể hiện tính đại diện của HĐND là chế độ bãi nhiệm đại biểu HĐND, đại biểu nào không còn xứng đáng với sự tín nhiệm của nhân dân thì tùy mức độ vi phạm mà bị HĐND hoặc cử tri bãi nhiệm Tính chất đại diện và tính chất quyền lực của HĐND có quan hệ biện chứng với nhau Tính đại diện là tiền đề bảo đảm và là lý do để HĐND trở thành cơ quan quyền lực Nhà nước ở địa phương Và chỉ có thể là cơ quan quyền lực Nhà nước ở địa phương, HĐND mới có đủ quyền năng thực hiện được tính chất đại diện cho nhân dân, thay mặt nhân dân quyết định những vấn đề quan trọng ở địa phương đảm bảo quyền làm chủ của nhân dân

Như vậy, với vị trí, tính chất của HĐND được quy định trong Hiến pháp

11

2013 và Luật Tổ chức chính quyền địa phương năm 2015 thì HĐND vừa là một cơ quan trong bộ máy Nhà nước, có nghĩa vụ thi hành Hiến pháp, pháp luật vừa là chủ thể quyền lực, đại diện cho nhân dân địa phương và có quyền quyết định những vấn đề quan trọng của địa phương, giám sát việc tuân theo pháp luật của cơ quan Nhà nước, tổ chức kinh tế, tổ chức xã hội, công dân ở địa phương nhằm phát huy tiềm năng của địa phương trên mọi mặt kinh tế, xã hội

Chính vị trí, tính chất là cơ sở để xác định các chức năng của HĐND Theo đó, HĐND quyết định các vấn đề của địa phương do luật định; giám sát việc tuân theo Hiến pháp và pháp luật ở địa phương và việc thực hiện nghị quyết của HĐND

- Chức năng quyết định những vấn đề quan trọng ở địa phương

HĐND quyết định các vấn đề quan trọng của địa phương, những chủ trương, biện pháp quan trọng để phát huy tiềm năng kinh tế của địa phương, xây dựng và phát triển địa phương về kinh tế - xã hội, củng cố quốc phòng, an ninh, không ngừng cải thiện đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân địa phương; làm tròn nghĩa vụ của địa phương với cả nước, thể hiện quyền làm chủ của nhân dân

HĐND quyết định các vấn đề của địa phương như quyết định ngân sách; bầu, miễn nhiệm, bãi nhiệm các chức danh trong cơ cấu của chính quyền địa phương; quyết định các biện pháp bảo đảm thi hành Hiến pháp và pháp luật, các biện pháp bảo đảm việc thực hiện các nhiệm vụ về kinh tế, tài nguyên, môi trường, giáo dục, đào tạo, khoa học, công nghệ, văn hóa, thông tin, thể thao, y tế, lao động, chính sách xã hội, dân tộc, tôn giáo, quốc phòng,

an ninh, bảo đảm trật tự, an toàn xã hội; giám sát việc tuân theo Hiến pháp, pháp luật và việc thực hiện các nghị quyết của HĐND trên địa bàn

- Chức năng bảo đảm thực hiện các quy định và quyết định của cơ quan nhà nước cấp trên và trung ương ở địa phương

12

Với vị trí là cơ quan quyền lực nhà nước ở địa phương, là cầu nối giữa nhân dân với chính quyền trung ương, việc HĐND phải bảo đảm tính thống nhất quyền lực nhà nước là điều tất yếu, nghĩa là đảm bảo cho quy định của cấp trên và trung ương được thi hành triệt để ở địa phương, đồng thời phát huy quyền chủ động, sáng tạo của địa phương Chức năng này đảm bảo cho nguyên tắc tập trung dân chủ trong xây dựng bộ máy nhà nước Việt Nam

- Chức năng giám sát của Hội đồng nhân dân cấp xã

Điều 113 Hiến pháp 2013 và Điều 87 Luật tổ chức chính quyền địa phương 2015 quy định HĐND quyết định các vấn đề của địa phương do luật định; giám sát việc tuân theo Hiến pháp và pháp luật ở địa phương và việc thực hiện nghị quyết của HĐND, các hình thức, nội dung trong thực hiện chức năng giám sát của HĐND, căn cứ vào kết quả giám sát, HĐND thực hiện các quyền của mình trong bảo đảm việc tuân thủ Hiến pháp và pháp luật của các cơ quan tại địa phương nhằm mục đích bảo đảm cho mọi hoạt động của các đối tượng chịu sự giám sát phải thực hiện đúng, đầy đủ các quy định của pháp luật và nghị quyết của HĐND, kịp thời phát hiện các sai phạm, các điểm chưa hợp lý trong tính chất và hoạt động quản lý của các cơ quan chịu

sự giám sát từ đó kiến nghị những biện pháp khắc phục có hiệu quả

Về mặt tổ chức, HĐND cấp cấp xã có TT HĐND gồm Chủ tịch, một Phó chủ tịch HĐND Phó chủ tịch HĐND là đại biểu HĐND hoạt động chuyên trách HĐND cấp xã thành lập Ban pháp chế, Ban kinh tế - xã hội Ban của HĐND gồm có Trưởng ban, một Phó trưởng ban và các Ủy viên Số lượng

Ủy viên của các Ban của HĐND do HĐND quyết định Trưởng ban, Phó trưởng ban và các Ủy viên các Ban của HĐND cấp xã hoạt động kiêm nhiệm

Số lượng Đại biểu HĐND từ 15 đến 35 đại biểu tùy theo điều kiện địa

lý, xã hội và dân số của từng địa phương Nhiệm kỳ của mỗi khóa HĐND là

05 năm, kể từ kỳ họp thứ nhất của HĐND khóa đó đến kỳ họp thứ nhất của HĐND khóa sau Nhiệm kỳ của đại biểu HĐND theo nhiệm kỳ của HĐND

và sẵn sàng tác động bằng cách các biện pháp tích cực để bắt buộc và hướng hoạt động của các tổ chức quyền lực chịu sự giám sát đi đúng quỹ đạo, đúng quy chế nhằm giới hạn quyền lực, đảm bảo cho pháp luật được tuân thủ nghiêm minh” (Nhân dân giám sát các cơ quan dân cử ở Việt Nam trong thời

kỳ đổi mới, NXB Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 2006, tr.14-15), hoặc “Giám sát

là theo dõi, kiểm tra, phát hiện, đánh giá của cá nhân, tổ chức, cộng đồng người đối với cá nhân, tổ chức, cộng đồng khác trong các lĩnh vực hoạt động kinh tế- xã hội, trong việc thực hiện Hiến pháp, pháp luật, đường lối quan điểm của Đảng, chính sách Nhà nước, các quyền lợi, nghĩa vụ của công dân, của các tổ chức chính trị xã hội và kiến nghị phát huy ưu điểm, thành tựu, xử

lý đối với cá nhân, tổ chức có những hành vi sai trái” (Trong cuốn Tìm hiểu

một số thuật ngữ trong văn kiện Đại hội X của Đảng Cộng Sản Việt Nam (NXB Chính trị Quốc gia, trang 184)

Theo từ điển Luật học thì “giám sát là sự theo dõi, quan sát hoạt mang tính chủ động, thường xuyên, liên tục và sẵn sàng tác động bằng các pháp tích cực để buộc và hướng hoạt động của đối tượng chịu sự giám đúng quỹ đạo, quy chế nhằm đạt được mục đích, hiệu quả đã định từ trước, bảo cho pháp luật được tuân theo nghiêm minh.” [39]

Căn cứ các cách hiểu nêu trên, giám sát có những đặc trưng sau:

- Giám sát luôn gắn với một chủ thể nhất định, có quyền thực hiện việc theo dõi, xem xét kiểm tra và đưa ra những nhận định, đánh giá về một việc

- Giám sát luôn gắn với một đối tượng cụ thể Đặc điểm cơ bản này giúp ta phân biệt giữa giám sát và kiểm tra, vì nói tới kiểm tra thì chủ thể hoạt động kiểm tra và đối tượng chịu sự tác động này có thể đồng nhất là một Đó

là việc tự kiểm tra của chủ thể đối với hoạt động của mình, còn trong việc giám sát thì không thể có tình trạng tự chủ thể hoạt động quan sát, theo dõi đến chính hành vi của mình mà phải là hoạt động theo dõi, thẩm tra và xem xét của một chủ thể khác, từ đó đưa ra kết luận và xử lý

- Giám sát được tiến hành trên những căn cứ do pháp luật quy định Điều này có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, vì: nếu như thiếu những quy định này thì chủ thể giám sát không có cơ sở để thực hiện quyền giám sát và tiêu chí để đưa ra những nhận định về hoạt động của đối tượng chịu giám sát

- Giám sát thể hiện quan hệ giữa các chủ thể tham gia vào hoạt động giám sát, nội dung của quan hệ này biểu hiện ở những quyền và nghĩa vụ của chủ thể giám sát và đối tượng chịu sự giám sát

- Giám sát là hoạt động có tính mục đích, nhằm đưa ra được những nhận định chính xác của chủ thể giám sát đối với hoạt động của đối tượng chịu sự giám sát, từ đó có các biện pháp xử lý đối với những việc làm sai trái nhằm bảo đảm cho những quy định của pháp luật được thực hiện đúng và có hiệu quả

1.1.1.3.Quan niệm về giám sát của Hội đồng nhân dân cấp xã

Giám sát của HĐND được quy định cụ thể trong Điều 2 Luật hoạt động

giám sát của Quốc hội và HĐND năm 2015 Theo đó, giám sát của HĐND

“là việc HĐND, TT HĐND, Ban của HĐND, tổ đại biểu HĐND, đại biểu

15

HĐND giám sát theo dõi, xem xét, đánh giá hoạt động của cơ quan, tổ chức,

cá nhân chịu sự giám sát trong việc tuân thủ theo Hiến pháp và pháp luật về việc thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn của mình, xử lý theo thẩm quyền hoặc yêu cầu, kiến nghị cơ quan có thẩm quyền xử lý”

Giám sát là chức năng quan trọng của HĐND cấp xã Về cơ bản, có thể

hiểu: Giám sát của HĐND cấp xã là tổng thể các hoạt động của HĐND cấp

xã, của TT HĐND cấp xã, các Ban của HĐND cấp xã và các đại biểu HĐND cấp xã nhằm theo dõi, xem xét, đánh giá hoạt động của các cơ quan, tổ chức,

cá nhân chịu sự giám sát trong việc thi hành Hiến pháp, luật, pháp lệnh và các văn bản của cơ quan nhà nước cấp trên và trong việc thực hiện nghị quyết của HĐND cấp xã

1.1.2 Đặc điểm giám sát của Hội đồng nhân cấp xã

Thứ nhất, giám sát của HĐND cấp xã có tính quyền lực nhà nước

Hoạt động giám sát của HĐND cấp xã đối với hoạt động của các chủ thể khác thể hiện ý chí nhà nước thông qua phương tiện quản lý nhất định mà chủ yếu là ban hành các nghị quyết của HĐND Chủ thể trong hoạt động giám sát của HĐND là tập thể HĐND, TT HĐND, các ban của HĐND, đại biểu HĐND sử dụng quyền lực của mình đối với các chủ thể khác dưới dạng ban hành các nghị quyết buộc các chủ thể khác phải thực hiện Ngược lại hoạt động giám sát của HĐND là chủ thể có quyền lực nhà nước thì hoạt động giám sát của nhân dân, của các tổ chức xã hội tuy không mang tính quyền lực nhà nước nhưng đòi hỏi các chủ thể phải đáp ứng các yêu cầu vì đã được pháp luật thừa nhận

Thứ hai, giám sát của HĐND cấp xã được thực hiện bởi tập thể HĐND,

TT HĐND, hai Ban của HĐND và các đại biểu HĐND cấp xã

Theo quy định của Luật hoạt động giám sát Quốc hội và HĐND năm

2015 thì chủ thể thực hiện quyền giám sát của HĐND cấp xã bao gồm:

- HĐND: một tập thể các đại biểu HĐND tại phiên họp Hội đồng

Thứ ba, giám sát của HĐND cấp xã là dân chủ, công khai minh bạch và

có tính chủ động

HĐND tổ chức và hoạt động theo nguyên tắc tập trung dân chủ Đặc trưng dân chủ trong hoạt động giám sát của HĐND được biểu hiện rõ nhất trong kỳ họp của HĐND, theo đó: HĐND quyết định chương trình giám sát hàng năm của mình theo đề nghị của TT HĐND, các Ban của HĐND, đại biểu HĐND, Ban TT UBMTTQVN cùng cấp và kiến nghị của cử tri ở địa phương [22, Điều 59] Việc thảo luận và quyết định theo đa số đảm bảo phát huy trí tuệ tập thể và tính dân chủ trong hoạt động của HĐND Hoạt động giám sát của HĐND từ khi xây dựng kế hoạch, mời các cơ quan liên quan tham gia, xây dựng báo cáo giám sát

Tính dân chủ trong hoạt động giám sát dẫn đến hệ qủa tất yếu là tính công khai, minh bạch trong hoạt động giám sát của HĐND cấp xã Đây là một chủ trương nhất quán xuyên suốt của Đảng, Nhà nước ta nhằm xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của Nhân Dân, do Nhân Dân và vì Nhân Dân

17

Với việc công khai minh bạch các hoạt động của cơ quan Nhà nước, người dân sẽ dễ dàng biết được các quyền và nghĩa vụ của mình để chủ động thực hiện theo các quy định của pháp luật Đồng thời việc công khai minh bạch cũng đòi hỏi cơ quan Nhà nước, cán bộ công chức có ý thức đúng đắn hơn trong việc thực hiện chức trách, nhiệm vụ của mình, làm việc theo Hiến pháp và pháp luật Sự công khai, minh bạch trong hoạt động giám sát của HĐND được thể hiện:

Trước và sau mỗi kỳ họp, đại biểu HĐND tiến hành tiếp xúc cử tri để báo cáo với cử tri nội dung chương trình kỳ họp và kết quả kỳ họp, trong đó

có cả hoạt động giám sát của HĐND HĐND họp công khai và có mời các thành phần nhân dân cũng tham dự (trừ các trường hợp họp kín theo quy định) Thời gian, địa điểm họp, kết quả kỳ họp được thông báo rộng rãi trên loa truyền thanh xã

Thứ tư, giám sát của HĐND cấp xã gắn liền với các đối tượng giám sát

cụ thể

Giám sát là nội dung quan trọng của các chủ thể được trao thẩm quyền nhằm đảm bảo cho hoạt động của các đối tượng chịu sự giám sát chấp hành nghiêm các quy định của pháp luật cũng như quy định của các cơ quan nhà nước cấp trên Mỗi chủ thể được giao thẩm quyền thực hiện giám sát đối với một số đối tượng nhất định Theo Luật Tổ chức chính quyền địa phương năm

2015, đối tượng giám sát của HĐND cấp xã bao gồm:

- TT HĐND, UBND cấp xã và các ban ngành thuộc UBND cấp xã;

- Chủ tịch HĐND, UBND, trưởng ban ngành thuộc UBND cấp xã

Ngoài ra, khi xét thấy cần thiết, HĐND cấp xã tiến hành giám sát hoạt động của cơ quan, tổ chức, cá nhân khác ở địa phương

1.1.3 Vai trò giám sát của Hội đồng nhân dân cấp xã

1.1.3.1.Giám sát của Hội đồng nhân dân cấp xã góp phần đảm bảo quyền con người, quyền công dân, phát huy dân chủ tại địa bàn cơ sở

18

HĐND cấp xã là đơn vị gần nhân dân nhất, hiểu rõ tâm tư, nguyện vọng

và yêu cầu của nhân dân Một trong những biểu hiện cụ thể của hình thức giám sát của HĐND là giải quyết khiếu nại, tố cáo của công dân, thực hiện đôn đốc, kiểm tra và và xem xét mọi hoạt động tại đối với đối tượng chịu sự giám sát Làm tốt nhiệm vụ này chính là HĐND đã thể hiện được vị trí là cơ quan đại diện của nhân dân góp phần xây dựng nền dân chủ xã hội chủ nghĩa của dân, do dân và vì dân, bảo đảm quyền của con người, bảo đảm pháp chế

và phát huy dân chủ trên địa bàn cơ sở

1.1.3.2 Giám sát của Hội đồng nhân dân cấp xã là một kênh quan trọng

để kiểm soát quyền lực nhà nước, phòng chống quan liêu, tham nhũng, bảo đảm quyền lực nhân dân

Giám sát của HĐND các cấp nói chung, HĐND cấp xã nói riêng, giúp cho việc quản lý của Nhà nước tại cấp xã trên các lĩnh vực kinh tế, văn hóa xã hội, quốc phòng, an ninh, xây dựng cơ bản, tài nguyên môi trường, các qui định của cấp trên và địa phương đạt hiệu quả, đúng kế hoạch,

Hoạt động giám sát của HĐND cấp xã đóng vai trò góp phần tích cực vào việc phát hiện những sai trái của các cơ quan trong việc chấp hành pháp luật, phát hiện tệ tham nhũng, quan liêu, cửa quyền hách dịch của tổ chức, cá nhân và trên cơ sở đó kiến nghị cấp có thẩm quyền giải quyết, xử lý kịp thời những sai phạm

Vậy, vai trò giám sát của HĐND cấp xã là rất quan trọng trong việc giúp cho người dân cũng như các cơ quan, tổ chức, đơn vị, cá nhân theo dõi trên địa bàn nắm bắt và kiểm soát lẫn nhau trong việc chấp hành chủ trương của Đảng, chính sách pháp pháp luật của Nhà nước, Nghị quyết của HĐND cùng cấp và nhiệm vụ chính trị tại địa phương, cũng như các chỉ tiêu cấp trên giao Tuy vậy, hiện nay việc giám sát có lúc có nơi còn lúng túng chưa phát huy hết hiệu quả của hoạt động giám sát; chưa bảo đảm hiệu quả quản lý của Nhà nước, giải đáp các ý kiến, kiến nghị của cử tri chưa kịp thời, thỏa đáng và xử

19

lý những sai phạm của tổ chức, cá nhân chưa triệt để Vì vậy, thời gian tới, các chủ thể có thẩm quyền giám sát cần thực nâng cao hơn nữa vai trò, trách nhiệm của mình trong hoạt động giám sát đã được khẳng định trong luật

1.1.3.3 Giám sát của Hội đồng nhân dân cấp xã góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động của chính quyền nhà nước cấp xã, phát huy năng lực của

Hệ thống chính trị cơ sở, phúc đáp mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội tại địa phương

Giám sát, kiểm tra nói chung, HĐND cấp xã nói riêng góp phần nâng cao tính chủ động, vai trò quản lý của nhà nước, xây dựng bộ máy chính quyền địa phương ở cơ sở thật sự trong sạch vững mạnh, góp phần nâng cao hoạt động của chính quyền nhà nước cấp xã Tổ chức và hoạt động của HĐND cấp xã không ngừng được củng cố, phát triển, đã và đang phát huy vai trò quan trọng của mình trong sự nghiệp xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, Nhà nước của dân, do dân và vì dân; từng bước khẳng định vị trí, vai trò của HĐND ở cơ sở

Hoạt động giám sát của HĐND phải bám sát các nhiệm vụ cụ thể của đời sống kinh tế - xã hội diễn ra hàng ngày, liên tục trên địa bàn Các hoạt động kinh tế - xã hội vận động không ngừng nghỉ và luôn luôn phát sinh các tình huống mới đòi hỏi công tác quản lý, giám sát cũng phải được thực hiện thường xuyên, liên tục mới đạt hiệu quả

1.2 Chủ thể, đối tượng, nội dung, hình thức, trình tự giám sát của Hội đồng nhân dân cấp xã

1.2.1 Chủ thể giám sát của Hội đồng nhân dân cấp xã

Chủ thể giám sát của HĐND là những chủ thể được trao quyền nhằm thực hiện các chức năng giám sát theo quy định của pháp luật nhằm đảm bảo các hoạt động quản lý nhà nước ở cấp xã đi đúng định hướng đặt ra Hiện nay, theo quy định của Luật Tổ chức chính quyền địa phương năm 2015, các chủ thể giám sát của HĐND cấp xã gồm HĐND, TT HĐND, hai Ban của HĐND:

20

(Ban Kinh tế - Xã hội, Ban pháp chế) và các vị đại biểu HĐND xã

Như vậy, với các chủ thể được giao quyền thực hiện giám sát trên đã đảm bảo thực hiện đầy đủ các nhiệm vụ giám sát theo nhiệm vụ được giao Trong quá trình giám sát, các chủ thể giám sát có quyền tổ chức lấy ý kiến, trưng cầu giám định khi cần thiết theo quy định của pháp luật Các cơ quan,

cá nhân có liên quan trong phạm vi, nhiệm vụ quyền hạn của mình có trách nhiệm cung cấp thông tin, tài liệu cho các chủ thể giám sát và chịu trách nhiệm về tính chính xác, trung thực của thông tin, tài liệu cung cấp, tạo điều kiện thuận lợi cho HĐND, TT HĐND, các Ban của HĐND và đại biểu HĐND thi hành nhiệm vụ Bên cạnh đó, cơ quan thông tin đại chúng có quyền tiếp cận, đưa tin về hoạt động giám sát theo quy định của pháp luật

1.2.2 Đối tượng giám sát của Hội đồng nhân dân cấp xã

Giám sát là nội dung quan trọng của các chủ thể được trao thẩm quyền nhằm đảm bảo cho hoạt động của các đối tượng chịu sự giám sát chấp hành nghiêm các quy định của pháp luật cũng như quy định của các cơ quan nhà nước cấp trên Mỗi chủ thể được giao thẩm quyền thực hiện giám sát đối với một số đối tượng nhất định Theo Luật Tổ chức chính quyền địa phương năm

2015, đối tượng giám sát của HĐND cấp xã bao gồm:

- TT HĐND, UBND cấp xã và các ban ngành thuộc UBND cấp xã;

- Chủ tịch HĐND, UBND, trưởng ban ngành thuộc UBND cấp xã

Ngoài ra, khi xét thấy cần thiết, HĐND cấp xã tiến hành giám sát hoạt động của cơ quan, tổ chức, cá nhân khác ở địa phương Như vậy, theo pháp luật hiện hành đối tượng giám sát của HĐND cấp xã rất phong phú và đa dạng, bao gồm các cơ quan, đơn vị, ban ngành thuộc chính quyền cấp cơ sở, đơn vị kinh tế, tổ chức xã hội, quốc phòng quân sự địa phương, an ninh chính trị trật tự an toàn xã hội trên địa bàn và mọi công dân địa phương

1.2.3 Nội dung giám sát của Hội đồng nhân dân cấp xã

Hoạt động giám sát của HĐND được thực hiện theo Luật hoạt động giám

xử lý theo thẩm quyền hoặc yêu cầu, kiến nghị cơ quan có thẩm quyền xử lý”

Theo quy định tại khoản 6, Điều 2 của Luật hoạt động giám sát của Quốc hội và HĐND năm 2015 thì giám sát của HĐND bao gồm giám sát tại kỳ họp, giám sát của TT HĐND, các Ban của HĐND, đại biểu HĐND

Với vai trò là cơ quan lựa chọn chính sách và giám sát việc thực hiện các chính sách, HĐND đảm bảo các chính sách đó đáp ứng được lợi ích công dân

và đáp ứng các mục tiêu đã đề ra, chức năng giám sát sẽ giúp cho HĐND đảm bảo tốt nhất đặc điểm dân chủ của một thể chế chính trị Bên cạnh đó, HĐND quyết định nội dung giám sát theo đề nghị của TT HĐND trình trên cơ sở các kiến nghị của Ban của HĐND, đại biểu HĐND, UBMTTQVN cùng cấp và ý kiến, kiến nghị của cử tri địa phương

Căn cứ Điều 5 Luật hoạt động giám sát của Quốc hội và HĐND năm

2015 và Điều 87 Luật Tổ chức chính quyền địa phương năm 2015, HĐND cấp xã thực hiện quyền giám sát với các nội dung như sau:

Một là, giám sát việc tuân theo Hiến pháp và pháp luật ở địa phương;

HĐND cấp xã với tư cách là cơ quan đại diện cho ý chí và nguyện vọng của nhân dân địa phương, hoạt động theo kỳ họp, ra nghị quyết về các vấn đề xây dựng trên địa bàn cấp xã.Với chủ trương sống, làm việc theo Hiến pháp

và pháp luật, không những công dân mà ngay cả các cơ quan nhà nước trong quá trình thực thi nhiệm vụ, quyền hạn cũng phải tuân thủ Hiến pháp và pháp luật Với chức năng giám sát được trao, HĐND thực hiện giám sát thông qua các phương thức khác nhau để Hiến pháp, pháp luật được đảm bảo thực hiện nghiêm minh trên địa bàn cấp xã Đồng thời, qua đó phát hiện kịp thời nhằm

22

ngăn chặn cũng như xử ý các hành vi vi phạm Hiến pháp và pháp luật địa phương trên địa bàn

Hai là, giám sát việc thực hiện Nghị quyết của HĐND cấp xã

Nghị quyết của HĐND cấp xã ban hành nhằm triển khai thực hiện chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước, Nghị quyết của cấp ủy; phản ánh ý chí nguyện vọng của nhân dân Nghị quyết của HĐND cấp xã có vai trò quan trọng trong việc định hướng phát triển kinh tế - xã hội ở địa bàn

cơ sở Vì vậy, hoạt động giám sát đối với việc thực hiện Nghị quyết của HĐND cấp xã là nội dung không thể thiếu nhằm kịp thời gỡ bỏ những khó khăn, vướng mắc phát sinh trong quá trình thực hiện Nghị quyết, đảm bảo cho Nghị quyết của HĐND cấp xã đi vào thực tiễn cuộc sống

Theo quy định, mỗi năm HĐND cấp xã họp ít nhất là hai kỳ và trong mỗi kỳ họp HĐND đều ban hành các Nghị quyết về các vấn đề xây dựng các chính sách phát triển ở địa phương, như là ban hành Nghị quyết phát triển kinh tế, văn hóa xã hội, quốc phòng, an ninh tại địa phương; nghị quyết phê chuẩn thu chi ngân sách hằng năm hoặc có nghị quyết chuyên đề vận động kinh phí trong nhân dân để đầu tư xây dựng nông thôn mới Các Nghị quyết HĐND ban hành đòi hỏi phải được triển khai vào thực tế cuộc sống một cách hiệu quả, kịp thời thông qua hệ thống các cơ quan hành chính nhà nước ở cấp

xã Để đánh giá quá trình triển khai thực hiện đó, HĐND có quyền yêu cầu xem xét báo cáo của UBND cùng cấp về tình hình thi hành nghị quyết của HĐND cấp xã đề ra Trong quá trình giám sát nếu phát hiện những sai sót trong quá trình tổ chức thực hiện Nghị quyết thì HĐND cấp xã sẽ có những điều chỉnh kịp thời

Ba là, giám sát hoạt động của TT HĐND, UBND cùng cấp và Ban của

HĐND cấp mình

Hoạt động của TT HĐND, UBND và các các Ban của HĐND cấp xã, có những chức năng, nhiệm vụ được quy định cụ thể trong Luật giám sát Quốc

23

hội và HĐND năm 2015 Với mỗi cơ quan có chức năng khác nhau nên việc giám sát cần căn cứ vào nhiệm vụ cụ thể của từng cơ quan mà tiến hành hoạt động giám sát HĐND cấp xã có thẩm quyền giám sát xem xét báo cáo công tác 6 tháng, hằng năm của TT HĐND, hai Ban của HĐND và UBND cấp xã; xem xét báo cáo công tác nhiệm kỳ của TT HĐND, hai Ban của HĐND và UBND cấp xã; xem xét báo cáo của UBND cấp xã về thực hiện kinh tế- xã hội, báo cáo về thực hiện ngân sách nhà nước, quyết toán ngân sách nhà nước của địa phương, báo cáo về thực hiện công tác quốc phòng, an ninh, báo cáo giải quyết khiếu nại tố cáo tại xã, báo cáo thực hành tiết kiệm, chống lãng phí

và báo cáo giải quyết các kiến nghị của cử tri; xem xét báo cáo việc thi hành pháp luật trong một số lĩnh vực khác theo qui định của pháp luật và báo cáo khác theo đề nghị của TT HĐND cấp xã

Bốn là, giám sát hoạt động ban hành văn bản quy phạm pháp luật của

Ủy ban nhân dân cùng cấp

Việc giám sát hoạt động ban hành VBQPPL của UBND cùng cấp là nội dung vô cùng cần thiết bởi hoạt động của UBND cấp xã là thực thi Nghị quyết của HĐND cùng cấp và các văn bản của cơ quan nhà nước cấp trên Chính vì vậy, đòi hỏi hệ thống văn bản do UBND cấp xã ban hành phải đảm bảo yêu cầu về nội dung, hình thức, tính chính xác và kịp thời nhằm đáp ứng các yêu cầu trong quá trình thực thi công vụ Nhằm kịp thời phát hiện, ngăn ngừa những sai phạm trong ban hành văn bản, các chủ thể có thẩm quyền giám sát trong lĩnh vực này thường xem xét các báo cáo, theo dõi việc ban hành văn bản của UBND cùng cấp và kịp thời hủy bỏ hoặc đình chỉ thi hành nếu phát hiện sai phạm

Vậy, hoạt động giám sát của HĐND cấp xã ở phạm vi hẹp hơn và có một

số nội dung khác với giám sát của Quốc hội, HĐND cấp tỉnh, cấp huyện HĐND cấp xã không xem xét báo cáo của Ủy ban lâm thời do Quốc hội thành lập để điều tra một vấn đề nhất định; không có xem xét báo cáo công tác của

24

Tòa án, viện kiểm sát, kiểm toán, các cơ quan thi hành án dân sự Đồng thời, cũng khác với giám sát của MTTQVN và giám sát của cá nhân công dân đó là những hoạt động không mang tính quyền lực, còn hoạt động giám sát của HĐND cấp xã hiện nay tuân theo Luật hoạt động giám sát của Quốc hội và HĐND năm 2015

Như vậy, nội dung giám sát của HĐND cấp xã rất rộng, bao quát toàn bộ hoạt động quản lý nhà nước trên tất cả các lĩnh vực của đời sống kinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh, xây dựng củng cố chính quyền thực hiện pháp luật, bảo đảm phát huy quyền làm chủ của nhân dân tại cấp xã

1.2.4 Hình thức giám sát của Hội đồng nhân dân cấp xã

Hình thức giám sát được hiểu là cách thức giám sát mà HĐND cấp xã áp dụng để giám sát các đối tượng theo quy định của pháp luật

Theo Điều 87 Luật Tổ chức chính quyền địa phương năm 2015 và Điều

57 Luật hoạt động giám sát của Quốc hội và HĐND năm 2015, thì HĐND cấp

xã thực hiện quyền giám sát thông qua các hình thức:

Thứ nhất, xem xét báo cáo công tác của TT HĐND, UBND cùng cấp

HĐND thực hiện việc xem xét các báo cáo hằng năm, báo cáo nửa năm và báo cáo chuyên đề của TT HĐND, UBND cùng cấp

Thứ hai, xem xét báo cáo của UBND cùng cấp về tình hình thi hành

Hiến pháp, VBQPPL của cơ quan nhà nước cấp trên và nghị quyết HĐND cùng cấp Với việc xem xét các báo cáo này, HĐND sẽ kiểm tra được việc tuân thủ, chấp hành Hiến pháp, pháp luật của UBND trong quá trình thực thi nhiệm vụ, quyền hạn được giao và kịp thời chấn chỉnh những sai sót

Thứ ba, xem xét việc ban hành văn bản của UBND Với chức năng này,

HĐND xem xét các văn bản của UBND cùng cấp có dấu hiệu trái pháp luật hay không và đồng thời HĐND có quyền hủy bỏ hoặc đình chỉ việc thi hành các văn bản trái với quy định của văn bản cơ quan nhà nước cấp trên và Nghị quyết của HĐND cùng cấp

25

Thứ tư, xem xét chất vấn và trả lời chất vấn của chủ tịch UBND, Phó chủ

tịch UBND, Ủy viên UBND cùng cấp tại kỳ họp Thông qua việc trả lời của người bị chất vấn, HĐND có thể giám sát được hoạt động của các cơ quan này Chất vấn là quyền của từng đại biểu HĐND nhưng khi đại biểu thực hiện quyền này thì có tính chất là một hoạt động giám sát của HĐND

Hình thức chất vấn thể hiện trực tiếp quyền giám sát của HĐND mang tính công khai, dân chủ trong hoạt động của HĐND Hiến pháp năm 2013 tiếp tục khẳng định quyền chất vấn của đại biểu HĐND bao gồm chất vấn của đại biểu HĐND tại kỳ họp HĐND và giữa hai kỳ họp HĐND

Thứ năm, thành lập đoàn giám sát về một vấn đề nhất định khi xét thấy

cần thiết (giám sát chuyên đề) và xem xét kết quả giám sát của Đoàn giám sát;

Thứ sáu, lấy phiếu tín nhiệm, bỏ phiếu tín nhiệm đối với những người

giữ chức vụ do HĐND cấp xã bầu theo quy định tại Điều 88 và Điều 89 của Luật chính quyền địa phương năm 2015 Đây là hình thức quan trọng nhằm tăng cường tính tích cực, phấn đấu của các chủ thể chịu giám sát

Ngoài ra, HĐND cấp xã còn giám sát thông qua việc tiếp dân và theo dõi việc giải quyết khiếu nại, tố cáo của công dân gửi đến HĐND xã và giám sát qua các đợt tiếp xúc cử tri

Trong quá trình giám sát, HĐND cấp xã có quyền yêu cầu UBND, Chủ tịch UBND cùng cấp ban hành văn bản để thi hành Hiến pháp, pháp luật của các cơ quan nhà nước cấp trên và Nghị quyết của HĐND cấp xã; bãi bỏ một phần hoặc toàn bộ văn bản của UBND, Chủ tịch UBND cùng cấp trái với Hiến pháp, văn bản quy phạm pháp luật của cơ quan nhà nước cấp trên và Nghị quyết của HĐND cấp xã; miễn nhiệm, bãi nhiệm Chủ tịch HĐND, Phó chủ tịch HĐND, trưởng Ban, phó trưởng Ban của HĐND, Chủ tịch, Phó chủ tịch và các Ủy viên UBND cấp xã

Như vậy, hiệu quả giám sát của HĐND cấp xã được bảo đảm bằng hiệu quả giám sát tại kỳ họp HĐND, giám sát của TT HĐND, các Ban của HĐND

26

và các đại biểu HĐND Đồng thời, để đảm bảo tính công khai, minh bạch trong hoạt động giám sát, HĐND cấp xã có trách nhiệm báo cáo về hoạt động giám sát trước cử tri địa phương thông qua phương tiện thông tin đại chúng

và hoạt động tiếp xúc cử tri của đại biểu HĐND cấp xã

1.2.5 Trình tự, thủ tục giám sát của Hội đồng nhân dân cấp xã

Giám sát là chức năng quan trọng của HĐND Để thực hiện chức năng giám sát chính xác, nhanh chóng và kịp thời thì quá trình giám sát của HĐND cấp xã cần phải được thực hiện theo đúng trình tự, thủ tục quy định, cụ thể:

Một là, TT HĐND cấp xã dự kiến chương trình giám sát hằng năm của

HĐND cấp xã trên cơ sở đề nghị của hai Ban của HĐND cấp xã, các đại biểu HĐND cấp xã, Ủy ban MTTQVN cấp xã và các kiến nghị của cử tri địa phương trình HĐND cấp xã xem xét quyết định tại kỳ họp giữa năm của năm trước

Các Ban của HĐND, đại biểu HĐND, Ủy ban MTTQVN cùng cấp và cử tri địa phương gửi đề nghị, kiến nghị giám sát của HĐND xã đến TT HĐND

xã, thời gian chậm nhất là ngày 01 của tháng 3 năm trước Đề nghị, kiến nghị giám sát phải nêu rõ sự cần thiết, nội dung, phạm vi, đối tượng giám sát Văn phòng HĐND-UBND cùng cấp tập hợp, tổng hợp đề nghị, kiến nghị giám sát và báo cáo TT HĐND xã TT HĐND cấp xã thảo luận và lập dự kiến chương trình giám của HĐND để trình HĐND xem xét, quyết định, thời gian chậm nhất là 10 ngày trước ngày khai mạc kỳ họp giữa năm của HĐND nói chung và HĐND xã nói riêng

Hai là, HĐND cấp xã quyết định chương trình giám sát hằng năm của

27

Ba là, TT HĐND cấp xã ban hành kế hoạch và tổ chức thực hiện chương

trình giám sát của HĐND cấp xã, trừ trường hợp tổ chức giám sát chuyên đề

Bốn là, TT HĐND cấp xã báo cáo kết quả thực hiện chương trình giám

sát hằng năm của HĐND tại kỳ họp giữa năm sau của HĐND cấp xã

1.2.6 Kết quả gián sát

Kết quả giám sát là việc đạt được, thu được trong quá trình giám sát của một tổ chức, hay cá nhân là chủ thể giám sát trong chương trình giám sát theo quy định đã đề ra của HĐND (kết quả, đạt được, thu được, kể cả đúng hay sai)

1.3 Các yếu tố ảnh hưởng tới giám sát của Hội đồng nhân dân cấp

Trên cơ sở nhận thức đúng đắn vị trí, vai trò hoạt động giám sát, đại biểu HĐND mới xác định đúng hướng, mục đích và nhiệm vụ của hoạt động giám sát Hơn nữa, khi nhận thức đúng đắn vai trò của hoạt động giám sát sẽ giúp HĐND xây dựng được niềm tin, động lực phát huy hết tinh thần trách nhiệm

và khả năng làm việc của mình trong hoạt động giám sát Đây là yếu tố nội tâm, giúp đại biểu HĐND vượt qua mọi khó khăn trở ngại nguy hiểm cám dỗ khi tiến hành hoạt động giám sát Mặt khác, có nhận thức đúng đắn vai trò của hoạt động giám sát mới giúp HĐND, TT HĐND, các Ban của HĐND và đại biểu HĐND cũng như các cơ quan Nhà nước, tổ chức kinh tế, tổ chức xă hội chịu sự giám sát của HĐND, xây dựng được mối quan hệ đúng đắn, phối hợp kiểm tra trên nguyên tắc quyền lực Nhà nước thuộc về Nhân dân Ngược lại nếu thiếu sự nhận thức đúng đắn trên thì mọi nỗ lực về đổi mới hoạt động

28

giám sát của HĐND cấp xã tại huyện Hòa Vang sẽ không có ý nghĩa

1.3.2 Mức độ hoàn thiện của pháp luật về giám sát của Hội đồng nhân dân cấp xã

Muốn đảm bảo chức năng giám sát của HĐND cấp xã, thì việc tiếp tục hoàn thiện cơ sở pháp lý hay việc hoàn thiện pháp luật về giám sát của HĐND cấp xã cần phải được quan tâm Hệ thống pháp luật về giám sát của HĐND cấp xã càng hoàn thiện, thông thoáng, minh bạch, rõ ràng thì quá trình giám sát sẽ được thực hiện một cách dễ dàng, nhanh chóng, tránh chồng chéo, trùng lặp, góp phần nâng cao chất lượng và hiệu quả giám sát

Nếu như hệ thống pháp luật chưa đồng bộ, manh mún, các văn bản ban hành chồng chéo nhau về các quy định thì gây khó khăn trong quá trình giám sát Nhiều quy định của pháp luật về giám sát còn thiếu, chưa có cơ chế cụ thể

để áp dụng nên khi thực tế hoạt động giám sát diễn ra vẫn còn nhiều bất cập, hiệu quả giám sát không cao, không đạt được mục đích giám sát

1.3.3 Mức độ hợp lý về cơ cấu giám sát của Hội đồng nhân dân cấp

xã

Để tăng cường hiệu lực, hiệu quả, khắc phục được tính hình thức trong thực hiện giám sát của HĐND cấp xã thì cần có một cơ cấu giám sát của HĐND hợp lý về số lượng cũng như đảm bảo chất lượng về năng lực, trình độ chuyên môn đáp ứng với yêu cầu công việc

HĐND xã gồm các đại biểu HĐND do nhân dân cử tri ở xã bầu ra đại diện cho các tổ chức, đơn vị, địa bàn dân cư và giới tính; có TT HĐND xã gồm Chủ tịch HĐND, một phó chủ tịch HĐND hoạt động chuyên trách, PCT HĐND xã cũng là đại biểu HĐND xã; HĐND xã có hai Ban: Ban kinh tế- xã hội và Ban pháp chế, các Ban có trưởng ban, phó trưởng ban và có từ 3-5 ủy viên chủ yếu hoạt động kiêm nhiệm, thư ký HĐND xã có 02 đồng chí, hiện nay HĐND xã không có tổ đại biểu HĐND Đại biểu HĐND xã là nguồn gốc của mọi vấn đề liên quan đến chất lượng và hiệu quả giám sát của cơ quan

1.3.4 Các nguồn lực của giám sát Hội đồng nhân dân cấp xã

Cơ chế chính sách hợp lý sẽ là động lực thúc đẩy hoạt động giám sát của HĐND được hiệu quả hơn Đây là yếu tố cơ bản, là điều kiện và cũng là đòn bẩy khuyến khích các chủ thể thực hiện giám sát phấn đấu nâng cao năng lực, rèn luyện phẩm chất, tận tâm với công việc Điều này yêu cầu những người dân địa phương phải thực sự công tâm, thể hiện quyền của mình khi bầu chọn đại biểu HĐND – những người đại diện cho mình, thay mình nói lên tiếng nói chung của nhân dân địa phương Bên cạnh đó, ngoài các chính sách chung của Nhà nước, địa phương cần có các chính sách cụ thể riêng nhằm tạo động lực cho các chủ thể của HĐND yên tâm thực thi nhiệm vụ Hơn nữa, cần phải đảm bảo các yếu tố về cơ sở vật chất, trang thiết bị phục vụ, quá trình hoạt động của các chủ thể trong quá trình giám sát

1.3.5 Mức độ đồng thuận xã hội, sự ủng hộ của nhân dân và sự phối hợp của các thiết chế trong Hệ thống chính trị cơ sở

Mức độ đồng thuận xã hội, sự ủng hộ của nhân dân và sự phối hợp của các thiết chế trong Hệ thống chính trị cơ sở cũng là một trong những động lực quan trọng để hoạt động giám sát đạt hiệu quả cao Khi các chủ thể giám sát tiến hành giám sát, nếu như được sự đồng thuận, nhất trí của tập thể các cơ quan ban, ngành, được sự ủng hộ, tin tưởng của Hệ thống chính trị cơ sở, sự đồng lòng của nhân dân địa phương thì hoạt động giám sát sẽ mang lại ý nghĩa thiết thực, đạt được hiểu quả cao, góp phần nâng cao chất lượng hoạt động tại địa phương

30

Kết luận Chương 1

HĐND là một thiết chế của chế độ dân chủ, là biểu hiện của nguyên tắc quyền lực Nhà nước thuộc về nhân dân Hoạt động giám sát của HĐND là hoạt động mang tính tất yếu khách quan để HĐND thực sự thể hiện vai trò

của mình “là cơ quan quyền lực Nhà nước ở địa phương, đại diện cho ý chí, nguyện vọng và quyền làm chủ của Nhân dân, do Nhân dân địa phương bầu

ra, chịu trách nhiệm trước Nhân dân địa phương và cơ quan Nhà nước cấp trên” Hoạt động giám sát của HĐND mang tính quyền lực Nhà nước; hệ quả

của kết luận giám sát có tính ràng buộc pháp lý nhất định Hoạt động giám sát nói chung, giám sát HĐND cấp xã nói riêng đều gắn với một chủ thể, đối tượng, hình thức, thẩm quyền, trình tự, thủ tục giám sát theo quy định của pháp luật

31

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG GIÁM SÁT CỦA HỘI ĐỒNG NHÂN DÂN CẤP

XÃ TẠI HUYỆN HÒA VANG, THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG

2.1 Một số yếu tố đặc thù của huyện Hòa Vang, thành phố Đà Nẵng

có ảnh hưởng tới giám sát của HĐND cấp xã

2.1.1 Đặc điểm địa lý, dân cư, tình hình kinh tế- xã hội tại huyện Hòa Vang, thành phố Đà Nẵng

- Yếu tố địa lý – dân cư:

Huyện Hòa Vang là huyện ngoại thành duy nhất của thành phố, được thành lập từ tháng 01/1997, phía Bắc giáp huyện Nam Đông, Phú Lộc tỉnh Thừa Thiên Huế, phía Đông giáp quận Cẩm Lệ, Liên Chiểu, phía Nam giáp huyện Điện Bàn, Đại Lộc tỉnh Quảng Nam, phía Tây giáp huyện Đông Giang tỉnh Quảng Nam Có diện tích tự nhiên 734,89 km2, chiếm 74,8% diện tích toàn thành phố Dân số hiện nay toàn huyện có trên 31.200 hộ dân, với dân

số 130.151 người, trong đó tỷ lệ nam là 49,8% và 50,2% nữ, mật độ dân số của Huyện là 174 người/km2 Dân số trong độ tuổi lao động là 79.642 người, chiếm tỷ lệ 62,15% Lao động có việc làm 71.620 người, chiếm 79,5% dân số trong độ tuổi lao động Lao động đã qua đào tạo tăng lên đáng kể, cụ thể cao đẳng và đại học tăng bình quân 9,75%/năm, lao động

có trình độ trung cấp chuyên nghiệp tăng 13,79%/năm, công nhân kỹ thuật tăng 10,58%/năm Huyện Hòa Vang gồm có 11 xã, có 03 loại địa hình là miền núi, trung du và đồng bằng: Vùng đồng bằng, gồm có 3 xã: Hòa Châu, Hòa Phước, Hòa Tiến; Vùng trung du: Hòa Phong, Hòa Khương, Hòa Nhơn, Hòa Sơn; Vùng đồi núi: Hòa Liên, Hòa Phú, Hòa Bắc, Hòa Ninh

- Yếu tố kinh tế - xã hội:

Về kinh tế huyện tăng trưởng khá, tốc độ tăng trưởng kinh tế bình

32

quân hằng năm ở mức 10%, cơ cấu kinh tế chuyển dịch theo hướng Dịch

vụ (51%) - Công nghiệp (29,9%) - Nông nghiệp (19%), thu nhập bình quân đầu người đạt 27,24 triệu đồng/người/năm Tuy nhiên, kinh tế phát triển chưa bền vững, cùng với quá trình đô thị hóa theo xu hướng phát triển chung của thành phố, vấn đề quy hoạch, giải tỏa đền bù, tái định cư gần

200 dự án trên địa bàn, với hơn 15.000 ha đất thu hồi, gần 8.000 hộ giải tỏa đã phát sinh nhiều vấn đề xã hội bức xúc, nhất là thực hiện chính sách

an sinh xã hội

Văn hóa - xã hội, trong những năm qua, đời sống văn hóa ở cơ sở được tập trung xây dựng, chú trọng vào các lối sống, thiết chế văn hóa, các hoạt động văn hóa, văn nghệ, lễ hội Toàn huyện có 95,76 % số thôn được công nhận thôn văn hóa, 95 % số cơ quan được công nhận đơn vị có đời sống văn hóa tốt; 87,03% số gia đình được công nhận gia đình văn hóa; 95% thôn có thiết chế văn hóa và 11 xã có nhà văn hóa Các lễ hội được tổ chức hằng năm với sự tham gia đông đảo quần chúng, có tác dụng thiết thực trong việc giữ gìn phát huy bản sắc văn hóa dân tộc và quê hương, góp phần hạn chế lối sống sùng bái lợi ích vật chất, sùng bái tiền tệ, dẫn

đến cạn kiệt tài nguyên, ô nhiễm môi trường sinh thái

2.1.2 Quyết tâm chính trị của Đảng bộ và nhân dân huyện Hòa Vang, thành phố Đà Nẵng trong việc giám sát của Hội đồng nhân dân cấp xã

Trong thời gian qua, với quyết tâm chính trị của Đảng bộ, chính quyềnnhân dân thành phố Đà Nẵng nói chung và 11 xã tại huyện Hòa Vang nói riêng với mục tiêu thực hiện nền dân chủ xã hội chủ nghĩa, phát huy quyền làm chủ của nhân dân, bảo đảm quyền lực thuộc về nhân dân Huyện

ủy, các cấp chính quyền, ban ngành, Mặt trận, hội đoàn thể và các tầng lớp nhân dân thường xuyên quan tâm lãnh chỉ đạo cấp cơ sở trong việc kiểm tra, giám sát và theo dõi việc kiểm tra giám sát của HĐND cấp xã Qua đó cùng lắng nghe ý kiến, nguyện vọng của nhân dân và cùng cấp cơ sở giải

và nhân dân huyện Hòa Vang nói riêng, thành phố Đà Nẵng nói chung đã

cụ thể hóa quyết tâm chính trị bằng cách ban hành nhiều chủ trương, nghị quyết và đề xuất HĐND cấp xã tăng cường hoạt động giám sát để đảm bảo cho pháp luật được thực thi trên thực tế, đảm bảo quyền lực nhà nước thuộc

về nhân dân, phát huy những mặt tích cực và xử lý những sai phạm, hạn chế trong công tác tổ chức và hoạt động

Bên cạnh đó, với sự quan tâm đầu tư nguồn lực cho công tác giám sát tại cấp xã như phân bổ kinh phí, bố trí nhân sự, cơ sở vật chất, nguồn lực cho HĐND cấp xã đảm bảo theo quy định;tiến hành thanh tra, kiểm tra và giải quyết những tồn tại hạn chế sau khi giám sát

2.1.3 Mức độ đầu tư về nguồn lực cho công tác giám sát của Hội đồng nhân dân cấp xã tại huyện Hòa Vang, thành phố Đà Nẵng

Trong thời gian qua, công tác giám sát của HĐND cấp xã tại huyện Hòa Vang, thành phố Đà Nẵng đã được các cấp chính quyền quan tâm đầu tư đồng

bộ vừa quan tâm chỉ đạo vừa hỗ trợ về kinh phí, vừa chú trọng về nhân lực, cơ

sở vật chất, hạ tầng, khoa học kỹ thuật, ứng dụng công nghệ thông tin vào hoạt động giám sát Cụ thể:

Một là, về phân bổ kinh phí hoạt động;

Hàng năm, Huyện ủy Hòa Vang luôn phân bổ một khoản kinh phí cho hoạt động của HĐND cấp xã, nếu như trước đây mức kinh phí là 250 triệu đồng thì từ năm 2016 mức kinh phí mà ngân sách nhà nước cấp trên cấp cho HĐND cấp xã là trên 500 triệu đồng bao gồm tất cả các chi phí lương và phụ