Hoạt động của Hội đồng nhân dân cấp huyện từ thực tiễn tỉnh Phú Yên (tt)

Hoạt động của Hội đồng nhân dân cấp huyện từ thực tiễn tỉnh Phú Yên (tt)Hoạt động của Hội đồng nhân dân cấp huyện từ thực tiễn tỉnh Phú Yên (tt)Hoạt động của Hội đồng nhân dân cấp huyện từ thực tiễn tỉnh Phú Yên (tt)Hoạt động của Hội đồng nhân dân cấp huyện từ thực tiễn tỉnh Phú Yên (tt)Hoạt động của Hội đồng nhân dân cấp huyện từ thực tiễn tỉnh Phú Yên (tt)Hoạt động của Hội đồng nhân dân cấp huyện từ thực tiễn tỉnh Phú Yên (tt)Hoạt động của Hội đồng nhân dân cấp huyện từ thực tiễn tỉnh Phú Yên (tt)Hoạt động của Hội đồng nhân dân cấp huyện từ thực tiễn tỉnh Phú Yên (tt)Hoạt động của Hội đồng nhân dân cấp huyện từ thực tiễn tỉnh Phú Yên (tt)Hoạt động của Hội đồng nhân dân cấp huyện từ thực tiễn tỉnh Phú Yên (tt)Hoạt động của Hội đồng nhân dân cấp huyện từ thực tiễn tỉnh Phú Yên (tt)Hoạt động của Hội đồng nhân dân cấp huyện từ thực tiễn tỉnh Phú Yên (tt)Hoạt động của Hội đồng nhân dân cấp huyện từ thực tiễn tỉnh Phú Yên (tt)

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Hội đồng nhân dân là cơ quan quyền lực nhà nước ở địa phương, do cử tri địa phương bầu ra, đại diện cho ý chí, nguyện vọng

và quyền làm chủ của nhân dân Hội đồng nhân dân có vai trò đặc biệt quan trọng trong việc phát huy dân chủ, đảm bảo quyền lực nhà nước thuộc về nhân dân, đảm bảo hoạt động đúng đắn của các cơ quan nhà nước ở địa phương Hiện nay, khi toàn Đảng, toàn dân đang

nỗ lực xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam của nhân dân, do nhân dân và vì nhân dân thì vấn đề đổi mới tổ chức và hoạt động của Hội đồng nhân dân nói chung và Hội đồng nhân dân cấp huyện nói riêng càng mang tính cấp thiết Trong hơn 30 năm đổi mới, chủ trương đổi mới tổ chức và hoạt động của Hội đồng nhân dân được thể hiện rất rõ trong nhiều văn kiện của Đảng như: Cương lĩnh năm 1991, Cương lĩnh năm

2011, Văn kiện các Đại hội Đảng lần thứ VI, VII, VIII, IX, X, XI, XII và các văn kiện Hội nghị Trung ương Đảng các khóa Những quan điểm, chủ trương đổi mới tổ chức và hoạt động của Hội đồng nhân dân trong các Văn kiện của Đảng được Nhà nước cụ thể hóa thành các văn bản pháp luật và những mô hình thực tiễn để thực hiện Nghị quyết Hội nghị Trung ương 5 (khóa X) về đẩy mạnh cải cách hành chính, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý của bộ máy nhà nước đã đề ra chủ trương thực hiện thí điểm không tổ chức Hội đồng nhân dân cấp quận, huyện, phường Để cụ thể hóa chủ trương nói trên, ngày 15/11/2008, Quốc hội khóa XII đã ban hành Nghị quyết số 26/2008/QH12 về việc thực hiện thí điểm không tổ chức Hội đồng nhân dân huyện, quận, phường ở một số địa phương và Ủy ban thường vụ Quốc hội đã ban hành Nghị quyết số 724/2009/UBTVQH,

ngày 16/01/2009 thực hiện thí điểm không tổ chức Hội đồng nhân dân tại 67 huyện, 32 quận, 483 phường của 10 tỉnh, thành phố trong

cả nước

Qua tổng kết thực tiễn về mô hình thí điểm không tổ chức Hội đồng nhân dân ở huyện, quận, phường thấy rằng việc thí điểm chỉ dừng lại ở việc điều chỉnh nhiệm vụ, quyền hạn của Hội đồng nhân dân huyện, quận, phường trước đây cho Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân cấp tỉnh và Ủy ban nhân dân cùng cấp, chưa đổi mới đồng

bộ tổ chức và hoạt động của Ủy ban nhân dân Vì vậy, Bộ Chính trị

đã có Kết luận số 89-KL/TW, ngày 03/3/2014 về tổng kết thực hiện thí điểm không tổ chức Hội đồng nhân dân huyện, quận, phường và Quốc hội ban hành Luật tổ chức chính quyền địa phương ngày 19/6/2015 (thay thế cho Luật Tổ chức Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân năm 2003), trong đó quy định rõ cấp chính quyền địa phương gồm Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân được tổ chức ở tất cả các đơn vị hành chính Chính quyền địa phương ở nông thôn gồm chính quyền địa phương ở tỉnh, huyện, xã Chính quyền địa phương ở đô thị gồm chính quyền địa phương ở thành phố trực thuộc trung ương, quận, thị xã thuộc tỉnh, thành phố thuộc thành phố trung ương, phường, thị trấn

Trong thời gian qua, hoạt động Hội đồng nhân dân cấp huyện nói chung và hoạt động Hội đồng nhân dân cấp huyện trên địa bàn tỉnh Phú Yên nói riêng đã có những chuyển biến tích cực, đổi mới về nội dung và phương thức hoạt động để nâng cao hiệu quả thực hiện các chức năng, nhiệm vụ theo quy định của pháp luật, đóng góp tích cực vào sự phát triển kinh tế - xã hội, đảm bảo an ninh quốc phòng của địa phương

Tuy nhiên, bên cạnh những ưu điểm đã đạt được, hoạt động của HĐND cấp huyện trên địa bàn tỉnh Phú Yên vẫn còn những hạn chế, tồn tại nhất định như: nhiều nơi hoạt động của HĐND còn mang tính hình thức; chất lượng kỳ họp HĐND chưa cao; công tác giám sát của HĐND chưa mang lại nhiều kết quả thiết thực; trong chất vấn và trả lời chất vấn còn tình trạng nể nang, né tránh; hoạt động tiếp xúc

cử tri, tiếp công dân, tiếp nhận kiến nghị của công dân chưa được thường xuyên, liên tục; hiệu lực, hiệu quả hoạt động của HĐND còn thấp, chưa tương xứng với vị trí, vai trò quan trọng mà Hiến pháp quy định và nhân dân giao phó

Từ thực trạng nêu trên cho thấy rằng, việc nghiên cứu lý luận

và thực tiễn về hoạt động của HĐND các cấp nói chung và của HĐND cấp huyện nói riêng là đòi hỏi khách quan, là yêu cầu cấp thiết Đặc biệt việc đi sâu nghiên cứu thực trạng hoạt động của HĐND cấp huyện trên địa bàn tỉnh Phú Yên, trên cơ sở đó, đưa ra những quan điểm và giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động của Hội đồng nhân dân cấp huyện càng có ý nghĩa thực tiễn quan trọng

Vì vậy, tác giả chọn đề tài: “Hoạt động của Hội đồng nhân dân cấp huyện từ thực tiễn tỉnh Phú Yên” để làm luận văn Thạc sĩ luật

2 Tình hình nghiên cứu

Hiện nay, vấn đề hoạt động của Hội đồng nhân dân được nhiều tác giả nghiên cứu với các góc độ khá nhau Tuy nhiên, có thể nói cho đến nay chưa có một đề tài độc lập đi sâu nghiên cứu hoạt động của Hội đồng nhân dân cấp huyện ở tỉnh Phú Yên để tổng kết, đánh giá những thành tựu đạt được và những hạn chế cần khắc phục, qua

đó đưa ra những giải pháp có giá trị thực tiễn nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động của HĐND cấp huyện ở tỉnh Phú Yên Do vậy, nghiên

cứu việc nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động của HĐND cấp huyện trên địa bàn tỉnh Phú Yên là việc làm cần thiết

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

3.1 Mục đích nghiên cứu

Nghiên cứu những vấn đề lý luận về hoạt động của Hội đồng nhân dân cấp huyện, để từ đó đánh giá thực trạng hoạt động của Hội đồng nhân dân cấp huyện tỉnh Phú Yên, nhằm đề xuất những quan điểm và giải pháp tăng cường hiệu quả hoạt động của Hội đồng nhân dân cấp huyện ở nước ta hiện nay

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

Để đạt được mục tiêu nghiên cứu, đề tài thực hiện các nhiệm

vụ sau:

- Nghiên cứu làm rõ những vấn đề lý luận về hoạt động của Hội đồng nhân dân cấp huyện

- Đánh giá thực trạng hoạt động của Hội đồng nhân dân cấp huyện tại tỉnh Phú Yên

- Đề xuất những quan điểm và giải pháp tăng cường hoạt động của Hội đồng nhân dân cấp huyện ở nước ta hiện nay

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Hoạt động của Hội đồng nhân dân cấp huyện trên địa bàn tỉnh Phú Yên

4.2 Phạm vi nghiên cứu

- Về thời gian: Nhiệm kỳ Hội đồng nhân dân khóa 2011 –

2016

- Về không gian: Số liệu khảo sát tại thành phố Tuy Hòa, thị xã Sông Cầu, tỉnh Phú Yên

5 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu

5.1 Phương pháp luận

Trong quá trình nghiên cứu, dựa trên cơ sở lý luận của chủ nghĩa Mác-Lê nin, tư tưởng Hồ Chí Minh và quan điểm của Đảng, Nhà nước về hoạt động của HĐND cấp huyện

5.2 Phương pháp nghiên cứu

Có rất nhiều phương pháp nghiên cứu, ở đây tác giả chủ yếu dùng các phương pháp phân tích những tài liệu sẵn có; phương pháp thu thập và xử lý thông tin; phương pháp thống kê, phân tích, tổng hợp và xử lý số liệu; phương pháp so sánh, đánh giá; phương pháp quan sát;… để nghiên cứu

6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn

Kết quả nghiên cứu đề tài sẽ có một số đóng góp nhất định sau:

6.1 Ý nghĩa lý luận

Qua nghiên cứu đề tài sẽ khái quát những nét cơ bản về hoạt động của Hội đồng nhân dân cấp huyện

6.2 Ý nghĩa thực tiễn

Kết quả quá trình nghiên cứu của đề tài có ý nghĩa trong việc nâng cao nhận thức pháp lý trong hoạt động của Hội đồng nhân dân cấp huyện trong cả nước nói chung và của Hội đồng nhân dân cấp huyện trên địa bàn tỉnh Phú Yên nói riêng; qua đó đưa ra được các giải pháp để tăng cường hoạt động của Hội đồng nhân dân cấp huyện trên địa bàn tỉnh Phú Yên

7 Cơ cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, nội dung luận văn gồm 3 chương:

Chương 1: Những vấn đề lý luận về hoạt động của Hội đồng nhân dân cấp huyện

Chương 2: Thực trạng hoạt động của Hội đồng nhân dân cấp huyện tại tỉnh Phú Yên

Chương 3: Quan điểm và giải pháp tăng cường hoạt động của Hội đồng nhân dân cấp huyện nước ta hiện nay

CHƯƠNG 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ HOẠT ĐỘNG CỦA

HỘI ĐỒNG NHÂN DÂN CẤP HUYỆN

1.1 Vị trí, tính chất, chức năng của Hội đồng nhân dân cấp huyện

1.1.1 Vị trí của Hội đồng nhân dân cấp huyện

HĐND được xác định là cơ quan quyền lực nhà nước ở địa phương, đại diện cho ý chí, nguyện vọng và quyền làm chủ của Nhân dân, do Nhân dân địa phương bầu ra, chịu trách nhiệm trước Nhân dân địa phương và cơ quan nhà nước cấp trên

Trong suốt quá trình hình thành và phát triển, HĐND cấp huyện đã khẳng định được vị trí, vai trò, trách nhiệm to lớn của mình HĐND là một trong hai bộ phận cấu thành chính quyền địa phương; HĐND cấp huyện là cầu nối giữa chính quyền Trung ương và cấp trên với chính quyền địa phương; trực tiếp tổ chức thực hiện đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước tại địa phương; là nơi để người dân bày tỏ trực tiếp ý chí, nguyện vọng của mình, đóng góp ý kiến xây dựng chính quyền của dân, do dân, vì dân

và là nơi trực tiếp quyết định những chủ trương, biện pháp quan trọng

để xây dựng và phát triển địa phương về kinh tế - xã hội, củng cố quốc phòng - an ninh

1.1.2 Tính chất của Hội đồng nhân dân cấp huyện

1.1.2.1 Tính quyền lực nhà nước

Tính quyền lực nhà nước của HĐND cấp huyện thể hiện ở quyền quyết định những vấn đề quan trọng của địa phương và thực hiện quyền giám sát việc tuân theo Hiến pháp, pháp luật và các nghị quyết của HĐND huyện đối với các cơ quan, tổ chức, cá nhân trên địa bàn huyện

1.1.2.2 Tính đại diện

Tính đại diện của HĐND thể hiện ở việc HĐND là cơ quan do

cử tri địa phương bầu ra, đại diện cho ý chí, nguyện vọng và quyền làm chủ của nhân dân, thay mặt nhân dân quyết định những vấn đề quan trọng của địa phương Hình thức hoạt động chủ yếu thông qua

kỳ họp toàn thể Mọi quyết định của HĐND được biểu quyết thông qua theo nguyên tắc đa số

1.1.3 Chức năng của Hội đồng nhân dân cấp huyện

- Chức năng quyết định

- Chức năng giám sát

Nội dung và nguyên tắc hoạt động của Hội đồng nhân dân cấp huyện

1.1.4 Nội dung hoạt động của Hội đồng nhân dân cấp huyện

Hoạt động của HĐND cấp huyện là việc HĐND các huyện, quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh, thành phố thuộc thành phố trực thuộc trung ương (gọi chung là cấp huyện) thực hiện những chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của HĐND theo luật định

Hoạt động của HĐND cấp huyện được thực hiện thông qua các hoạt động tại kỳ họp của HĐND, hoạt động của Thường trực HĐND, các ban của HĐND, đại biểu HĐND

1.1.5 Nguyên tắc hoạt động của Hội đồng nhân dân cấp huyện

- Nguyên tắc tuân theo Hiến pháp và pháp luật

- Nguyên tắc tập trung dân chủ

- HĐND làm việc theo chế độ đại nghị và quyết định theo đa số

- Nguyên tắc HĐND chịu sự giám sát của nhân dân

Hiệu quả hoạt động của Hội đồng nhân dân cấp huyện

1.1.6 Các tiêu chí đánh giá hiệu quả hoạt động của Hội đồng nhân dân cấp huyện

Xuất phát từ quan niệm về hiệu quả hoạt động của HĐND cấp huyện, việc đánh giá hiệu quả hoạt động của HĐND cấp huyện có thể dựa vào các tiêu chí như sau:

Thứ nhất, tạo ra sự chuyển biến tích cực về tình hình kinh tế -

xã hội ở địa phương

Thứ hai, kết quả hoạt động mang lại so với chi phí bỏ ra

1.1.7 Các yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động của Hội đồng nhân dân cấp huyện

- Cơ sở pháp lý về hoạt động của HĐND huyện

- Năng lực và trách nhiệm của đại biểu HĐND cấp huyện

- Tổ chức bộ máy, hoạt động của các bộ phận trong HĐND huyện

- Về chương trình, kế hoạch hoạt động của HĐND cấp huyện

- Điều kiện cơ sở vật chất, kinh phí phục vụ cho hoạt động của HĐND huyện

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG CỦA HỘI ĐỒNG NHÂN DÂN

CẤP HUYỆN, TỈNH PHÚ YÊN 2.1 Các yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động của Hội đồng nhân dân cấp huyện, tỉnh Phú Yên

2.1.1 Điều kiện tự nhiên và tình hình kinh tế - xã hội 2.1.2.Cơ cấu, chất lượng, tổ chức đại biểu Hội đồng nhân dân cấp huyện

Qua kết quả bầu cử ở hai nhiệm kỳ (2011 – 2016 và 2016-2021) cho thấy số lượng, chất lượng của đại biểu HĐND cấp huyện ở tỉnh Phú Yên ngày càng nâng lên, điều này sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho các đại biểu hoàn thành tốt nhiệm vụ của mình, góp phần nâng cao vị thế của HĐND cấp huyện trong chính quyền địa phương

2.2.Thực trạng hoạt động của Hội đồng nhân dân cấp huyện tỉnh Phú Yên

2.2.1 Hoạt động tại kỳ họp của Hội đồng nhân dân:

2.2.2 Hoạt động của Thường trực HĐND

2.2.3 Hoạt động các ban của Hội đồng nhân dân

2.2.4 Hoạt động của đại biểu Hội đồng nhân dân

2.3 Đánh giá về hiệu quả hoạt động của Hội đồng nhân dân cấp huyện trong thời gian qua tại tỉnh Phú Yên

2.3.1 Những ưu điểm và kết quả đạt được trong hoạt động của Hội đồng nhân dân cấp huyện tại tỉnh Phú Yên

Chất lượng hoạt động của Hội đồng nhân dân cấp huyện ở tỉnh Phú Yên (nhiệm kỳ 2011-2016) ngày càng được nâng cao, từng bước đáp ứng được đòi hỏi mà nhân dân giao phó Các kỳ họp của Hội

đồng nhân dân được chuẩn bị chu đáo, tạo được không khí dân chủ, cởi mở, phát huy được trí tuệ tập thể đại biểu HĐND khi thảo luận và biểu quyết những vấn đề quan trọng của địa phương Chất lượng chất vấn và trả lời chất vấn từng bước được cải tiến và đi sâu và việc giải quyết những vấn đề bức xúc mà cử tri quan tâm Hoạt động giám sát của HĐND, Thường trực HĐND, các Ban HĐND được tăng cường, kết quả hoạt động giám sát đã có tác dụng tích cực trong việc giải quyết những vấn đề nổi cộm ở địa phương Hoạt động tiếp xúc cử tri

có nhiều đổi mới về nội dung và hình thức, tạo được mối liên kết chặt chẽ giữa cử tri và đại biểu Hội đồng nhân dân

2.3.2 Những tồn tại, vướng mắc trong hoạt động của Hội đồng nhân dân cấp huyện tại tỉnh Phú Yên

Tuy nhiên, hiệu quả hoạt động của Hội đồng nhân dân cấp huyện ở tỉnh Phú Yên thời gian qua chưa tương xứng với vị trí, vai trò mà pháp luật đã quy định Một số nghị quyết của HĐND chưa phản ánh được tâm tư, nguyện vọng của nhân dân; kết luận sau giám sát nhiều nơi chưa thực hiện nghiêm túc; còn tình trạng nể nang, ngại

va chạm, tiếp xúc cử tri mang tính hình thức, tiếp công dân và đôn đốc giải quyết các kiến nghị chính đáng của công dân chưa triệt để

2.3.3 Nguyên nhân của những hạn chế trong hoạt động của Hội đồng nhân dân cấp huyện

Nhận thức về vị trí, vai trò, chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của HĐND cấp huyện chưa thật sự thống nhất

Cơ cấu tổ chức của HĐND cấp huyện chưa tương xứng với nhiệm vụ được giao

Trình độ pháp lý của phần lớn đại biểu vẫn còn hạn chế Công