Em soạn giáo án mới nhất năm 2017 để gửi lên trao đổi kinh nghiệm cùng anh chị. Những bạn sinh viên muốn tìm hiểu về giáo án không nên bỏ qua giáo án này vì bạn có thể dùng giáo án này để đi dạy mà không cần chỉnh sửa.Giáo án gồm 2 cột và đầy đủ các hoạt động. Có mục tiêu bàu học về kiến thức, kĩ năng... giáo dục kĩ năng sống và phát triển năng lực. Có dùng các phép tích hợp....
Trang 1Ngày soạn: 3/ 9/ 2017
Tuần 1 Tiết 1: A TÔI ĐI HỌC
(Thanh Tịnh)
I.MỤC TIÊU BÀI HỌC :
1.Kiến thức : Cốt truyện, nhân vật, sự kiện trong đoạn trích “Tôi đi học”.
2.Kĩ năng : Đọc hiểu đoạn trích có yếu tố miêu tả và biểu cảm.
3.Thái độ : Giáo dục học sinh biết rung động, cảm xúc với những kỉ niệm thời học trò 4.Kỹ năng sống , phát triển năng lực:
- Trình bày suy nghĩ, thảo luận về tâm trạng nhân vật ngày đầu tiên đến trường
- Phân tích, bình luận diễn biến tâm trạng nhân vật
- Biết trân trọng những kỷ niệm trong sáng của tuổi học trò
II.CHUẨN BỊ VÀ DK PHƯƠNG PHÁP :
1.Chuẩn bị: Sgk, giáo án, sgv, phiếu học tập….
2.DK Phương pháp: gợi mở, định hướng, phân tích, bình giảng, tích hợp.
III.
TIẾN TRÌNH LÊN LỚP :
1.Ổn định : (1’)
2.Kiểm tra bài cũ : (4’)
- Giới thiệu tổng quát về môn học ngữ văn
- Hướng dẫn phương pháp học tập
- Dặn dò và yêu cầu một số sách vở cần thiết cho môn học
3.Bài mới : (35’) Các em thân mến, có thể nói trong cuộc đời của mỗi con người thì
tuổi học trò gắn liền với những kỉ niệm tuổi thơ, gắn liền với bạn bè, thầy cô luôn làquảng thời gian đẹp nhất, để lại trong chúng ta những kí ức ngọt ngào nhất Và trong
số muôn vàn các kỉ niệm hồn nhiên, trong trẻo của tuổi cắp sách đến trường chắc hẳnmỗi chúng ta không ai có thể quên được những kỉ niệm, những cảm xúc trong lòng khilần đầu tiên được tham dự một buổi tựu trường Chẳng vậy mà trong chương trình ngữ
văn 7 các em đã được học một văn bản vô cùng thú vị đó là “cổng trường mở ra”,
nhưng đó là tâm trạng của người mẹ trước buổi tựu trường của con trai mình Trongchương trình ngữ văn 8 chúng ta lại gặp một văn bản nữa nói về những kỉ niệm, nhữngcảm xúc trong ngày tựu trường đầu tiên, đó là hồi ức của cậu học trò khi nhớ lại nhữngngày đầu mình cắp sách đến trường Để hiểu hơn về những tâm trạng ấy chúng ta cùng
nhau vào bài mới: văn bản tôi đi học (Thanh Tịnh).
Hoạt động của GV và HS Nội dung ghi bảng Hoạt động 1: Tìm hiểu chung: (15’)
?Quan sát chú thích SGK/tr8 Nêu những nét chính về nhà
văn Thanh Tịnh?
Thanh Tịnh có mặt trên nhiều lĩnh vực: truyện ngắn,
truyện dài, thơ, ca dao, bút kí văn học… Song thành
công hơn cả ở truyện ngắn và thơ.
Mảnh đất quê hương với thiên nhiên thơ mộng buồn
lặng với những điệu Nam Ai, Nam Bình, mái nhì mái
đẩy trên sông nước đã ảnh hưởng sâu sắc đến tâm
hồn thơ văn Thanh Tịnh.
?Văn bản được in và xuất bản năm nào?
Hướng dẫn cách đọc: Giọng nhẹ nhàng, truyền cảm,
dạt dào cảm xúc
?Đọc văn bản em hiểu Thanh Tịnh muốn kể gì?
-Kỉ niệm ngày đầu tiên đi học
I Tìm hiểu chung: 1.
Tác giả :
Thanh Tịnh (1911–1988)
-Quê : Huế
-Tên thật : Trần VănNinh
2.
Tác phẩm:
- “Tôi đi học” in trongtập “Quê mẹ” (1941)
Trang 2?Những kỉ niệm của buổi tựu trường được tác giả diễn tả
theo trình tự nào?
Từ hiện tại nhớ về dĩ vãng “Tôi đi học” không thuộc
loại truyện ngắn chứa đựng nhiều sự kiện, nhân vật,
những xung đột xã hội Toàn bộ tác phẩm là “Những
kỉ niệm mơn man của buổi tựu trường” qua hồi tưởng
của nhân vật tôi Truyện ngắn có bố cục theo dòng
hồi tưởng của nhân vật tôi.
?Vậy em nào có thể cho biết truyện ngắn này nên chia thành
mấy đoạn? Nội dung của mỗi đoạn là gì?
-Đ1: Diễn biến tâm trạng của NV tôi trên đường đến
trường
-Đ2: Tâm trạng và diễn biến của NV khi xếp hàng
vào lớp
-Đ3: Nhân vật vào lớp và học bài học đầu tiên
“Tôi đi học” được trích trong tập “Quê mẹ”, đây là
một tác phẩm tiêu biểu cho phong cách nghệ thuật
của nhà văn TT TT thường khai thác chiều sâu nội
tâm và vẻ đẹp ẩn sâu bên trong tâm hồn của mỗi
người Các em có thể nhớ, trong cuộc đời của mỗi
chúng ta có rất nhiều ngày khai trường nhưng ngày
khai trường đầu tiên luôn để lại những dấu ấn không
bao giờ mờ phai trong kí ức, trong tâm hồn Để nhớ
lại những cảm xúc tinh tế, sâu sắc ấy chúng ta cùng
nhau tìm hiều VB.
Hoạt động 2: Hướng dẫn tìm hiểu văn bản: (20’)
?Theo dõi phần đầu VB, em hãy cho biết nỗi nhớ buổi tựu
trường của TG được khơi nguồn ntn? Vì sao ?
? Hãy phân tích giá trị biểu đạt cảu các từ ngữ ấy ?
-Sử dụng ngôn ngữ giàu hình ảnh
?Tâm trạng của “Tôi” khi nhớ lại kĩ niệm cũ như thế nào ?
?Kỉ niệm ngày đầu đến trường của nhân vật gắn với không
gian, thời gian nào?
-Buổi sáng cuối thu trên con đường dài hẹp
?Vì sao không gian và thời gian ấy trở thành kỉ niệm trong
tâm trí tác giả?
-Đó là thời điểm và nơi chốn quen thuộc, gần gũi, gắn
liền với tuổi thơ của tác giả ở quê hương, là lần đầu
được cắp sách tới trường Tác giả là người yêu quê
hương tha thiết
Biến chuyển của trời đất cuối thu và hình ảnh mấy em
nhỏ rụt rè gợi cho nhân vật nhớ lại mình ngày ấy
cùng những kỉ niệm trong sáng Có thể xem thời điểm
“cứ vào cuối thu lá ngoài đường rụng nhiều” là hoàn
cảnh khơi gợi cảm xúc nền, tạo ra ấn tượng chung,
hình ảnh “mỗi lần thấy mấy em nhỏ rụt rè núp dưới
nón mẹ” có tính chất hạt nhân quy tụ và định hướng
cho những liên tưởng, để từ đó mở ra các tình huống
II Tìm hiểu văn bản
1 Trên đường đến trường:
-Cuối thu: thời điểmkhai trường
-Thiên nhiên: lá rụngnhiều, mây bàng bạc-Cảnh sinh hoạt : Mấy
em bé rụt rè cùng mẹđến trường
=> Tâm trạng của
“Tôi” : Náo nức, mơnman, tưng bừng, rộnrã
-Trên đường tớitrường
+Con đường : quen đilại lắm lần => thấy lạ+Hành vi : không lộiqua sông thả diều,không ra đồng nô đùa
=> đi học +Cảm thấy trang
Trang 3và chi tiết cụ thể sau này.
?Tìm những chi tiết, hình ảnh bộc lộ tâm trạng hồi hộp, ngỡ
ngàng của nhân vật “tôi” trên đường cùng mẹ tới trường?
?Khi nhớ lại ý nghĩ “chỉ có người thạo mới cầm nổi bút
thước”, tác giả viết “ý nghĩ ấy thoáng qua trong trí tôi nhẹ
nhàng như một làn mây lướt ngang trên ngọn núi” Hãy cho
biết TG sử dụng phép nghệ thuật gì?
?Phân tích ý nghĩa của biện pháp nghệ thuật so sánh được
sử dụng trong câu văn trên?
Từ những chi tiết ấy đã cho chúng ta hiểu được tầm
quan trọng của việc học trong cuộc đời của mỗi con
người Không phải vô tình tác giả nhớ đến những chi
tiết nhỏ như trên đâu, bởi mùa thu nào chẳng có
sương có gió, con đường làng bao nhiêu năm nay,
bao đời nay vẫn thế vẫn dài vẫn hẹp nhưng bỗng chốc
đã hoàn toàn thay đổi Đó là bởi tâm trạng của tác
giả có sự thay đổi lớn, tác giả lo lắng, hồi hộp và
mong đợi điều khác biệt xảy ra Những tâm trạng đó
chúng ta sẽ cùng nhau tìm hiểu ở phần tiếp theo
trọng, đứng đắn trong
bộ quần áo mới +Cẩn thận, nâng niu mấy quyển vở, đòi cầm bút thước => muốn thử sức, muốn khẳng định mình
=> Nghệ thuật so sánh ->dấu hiệu đổi khác trong tình cảm và nhận thức của cậu bé
4.Củng cố: (2’) ?Tình cảm nào được khơi gợi, bồi đắp khi em đọc truyện ngắn? 5.Dặn dò: (3’) Xem lại kiến thức đã học và chuẩn bị tiếp bài Tôi đi học ở tiết 2.
IV.
Rút kinh nghiệm:
………
.………… ………
………
………
Trang 4Ngày soạn: 3/9/2017
Tuần 1 Tiết 2: A TÔI ĐI HỌC
(Thanh Tịnh)
I.MỤC TIÊU BÀI HỌC :
1.Kiến thức : Nghệ thuật miêu tả tâm lí trẻ nhỏ ở tuổi đến trường trong văn bản qua
- Trình bày suy nghĩ, thảo luận về tâm trạng nhân vật khi vào lớp
- Phân tích, bình luận về nội dung, nghệ thuật
- Biết trân trọng kỷ niệm và hiểu được giá trị của việc học trong cuộc sống
II.CHUẨN BỊ VÀ DK PHƯƠNG PHÁP :
1.Chuẩn bị: Sgk, Giáo án, Sgv, phiếu học tập….
2.DK Phương pháp: gợi mở, định hướng, phân tích, bình giảng, tích hợp.
Hoạt động 2: Hướng dẫn tìm hiểu văn bản: (20’)
?Nhân vật “Tôi” đã cảm nhận như thế nào về ngôi trường
Mĩ Lí của mình trong lần đầu tiên đến trường?
?Tả những học trò nhỏ tuổi lần đầu đến trường, TG dùng
h/ảnh so sánh nào? Em hiểu gì qua hình ảnh so sánh này ?
?GV cho HS đọc đoạn văn : “Các cậu lưng lẻo trong
cổ” Em nghĩ gì về tiếng khóc của cậu học trò?
-Hồi hộp, lúng túng và lo sợ
?Hình ảnh mái trường gắn liền với ông đốc Em hãy cho
biết hình ảnh ông đốc được nhớ lại qua chi tiết nào ?
?Qua đó cho thấy TG nhớ đến ông đốc bằng tình cảm ntn?
-Trân trọng , biết ơn và đầy tin tưởng
Có bạn nào giải thích được vì sao khi xếp hàng đợi
vào lớp, nhân vật “Tôi ” lại cảm thấy “trong thời thơ
ấu tôi chưa lần nào thấy xa mẹ tôi như lần này” hay
không? Bởi vì khi nghe ông đốc (hiệu trưởng) dặn dò
các em vẫn có ba mẹ ở sau, bây giờ xếp hàng vào lớp
tức là tạm rời xa vòng tay của cha, của mẹ mất đi một
điểm tựa ở sau lưng rõ ràng là các em đã bắt đầu
bước đi những bước đi đầu tiên bằng chính đôi chân
của mình để bước vào một thế giới mới, một thế giới
lạ lẫm, một thế giới hứa hẹn nhiều điều thú vị mà các
I Tìm hiểu chung: 1.
Tác giả : 2.
Tác phẩm:
II Tìm hiểu văn bản
1 Trên đường đến trường:
2 Đến trường:
-Rất đông người, ngườinào cũng đẹp
-Trường Mĩ Lí : caoráo, sạch sẽ, xinh xắn,oai nghiêm như đìnhlàng khiến tôi lo sợvẩn vơ
=> Miêu tả sinh động
Trang 5em chưa từng biết đến Đó cũng chính là bước chuyển
biến trong tâm trạng của nhân vật khi bước vào lớp
học.
?Cảm giác của NV tôi ntn khi bước vào lớp học?
?Đoạn cuối văn bản có 2 chi tiết
+ “Một con chim luôn liệng đến … cánh chim”
+Và “nhưng tiếng phấn… vần đọc”
-Dòng chữ “Tôi đi học” kết thúc truyện có ý nghĩa gì ?
?Ngày đầu tiên đi học của nhân vật là thế đấy, học văn bản
trên bản thân em có sự đồng cảm với tâm trạng, cảm xúc
của tác giả không? Vì sao?
-Có Vì: ai cũng có buổi khai trường đầu tiên
Rõ ràng ở đây tác giả muốn khắc sâu ý nghĩa của
buổi tựu trường đầu tiên trong cuộc đời của mỗi con
người Đó là khoảnh khắc con người đã dần khôn
lớn, trưởng thành, là khoảnh khắc con người bắt đầu
bước vào một thế giới mới giống như nhà văn Lý Lan
đã từng so sánh rất hay trong cổng trường mở ra “khi
cổng trường khép lại cũng có nghĩa là cả một thế giới
được mở ra đó là thế giới với biết bao điều kì thú với
biết bao điều bổ ích làm kho tàng tri thức của nhân
loại, là tình thầy trò gắn bó, là những kỉ niệm ấu thơ
thuở học trò một đi không bao giờ trở lại.”
T
hảo luận nhóm (3’)
?Theo em, những hình ảnh nghệ thuật đặc sắc nào được
tác giả vận dụng trong văn bản này? Nêu tác dụng biểu đạt
của hình ảnh nghệ thuật ấy?
So sánh + miêu tả: sinh động, cụ thể giàu hình ảnh
diễn tả tâm trạng cảm xúc của nhân vật một cách cụ
thể, rõ ràng, gợi sự đồng cảm
Thông qua văn bản, TG còn giúp cho chúng ta hiểu
thêm về thái độ, cử chỉ của những người lớn đối với
các em lần đầu tiên đi học Tất cả mọi người đều
tham dự buổi lễ này.
-Mẹ: dắt con đến trường; chuẩn bị chu đáo mọi thứ
cho con; vuốt ve và âu yếm con
-Ông Đốc: Từ tốn, bao dung
-Thầy giáo trẻ: Vui tính, giàu tình thương yêu.
Chúng ta nhận ra trách nhiệm, tấm lòng của gia
đình, xã hội đối với thế hệ tương lai Đó là một môi
trường giáo dục ấm áp, là một nguồn nuôi dưỡng
giúp các em trưởng thành.
Hoạt động 3: Hướng dẫn tổng kết (5’)
?Văn bản thuộc thể loại nào?
-Văn xuôi - trữ tình + miêu tả, kể
?Qua đó chúng ta có thể hiểu được nhà văn Thanh Tịnh
muốn gửi gắm tâm tình gì qua tác phẩm?
-Ghi nhớ SGK
hình ảnh, tâm trạngcác em nhỏ lần đầu tớitrường
3 Vào lớp:
- Nhìn cái gì cũng thấymới lạ và hay hay, lạmnhận chổ ngồi… là củariêng mình, nhìn ngườibạn mới quen mà thấyquyến luyến…
=> Sự biến đổi tự nhiêncủa tâm lí vì lần đầuđược học ở lớp, ý thứcđược gắn bó với bạn
bè, mái trường
*Nghệ thuật
-Sử dụng ngôn ngữgiàu yếu tố biểu cảm,hình ảnh so sánh độcđáo
-Giọng điệu trữ tìnhtrong sáng
III Tổng kết:
*Ghi nhớ: SGK/9
Trang 6Hoạt động 4: Hướng dẫn luyện tập (10’)
?Sức cuốn hút của tác phẩm, theo em, được tạo nên từ
đâu? (Thảo luận nhóm)
? Phát biểu cảm nghĩ của em về dòng cảm xúc của nhân
vật “tôi” trong văn bản “Tôi đi học”?
(HS tự phát biểu cảm nghĩ)
I V Luyện tập:
Bài 1: Sức cuốn hút của tác phẩm được tạo nên từ:
-tình huống truyện (buổi tựu trường đầu tiên trong đời đã chứa đựng cảm xúc thiết tha, mang bao kỉ niệm mới
lạ, “mơn man” của nhân vật tôi)
-Tình cảm ấm áp của người lớn đối với các
em nhỏ lần đầu tiên đến trường
4.Củng cố: (2’) ?Em học tập được gì từ nghệ thuật kể truyện của tác giả?
5.Dặn dò: (3’)
- Học ghi nhớ và làm bài tập số 2/ 9
- Soạn bài:
1) Cấp độ khái quát của từ ngữ
+ Thế nào là từ nghĩa rộng?
+ Thế nào là từ nghĩa hẹp?
2) Tính thống nhất về chủ đề của văn bản
- Chủ đề của văn bản là gì?
- Tìm hiểu tính thống nhất về chủ đề của văn bản
IV.
Rút kinh nghiệm:
………
………… ………
………
………
Thanh Tịnh
Trang 7Ngày soạn: 4/9/2017
Tuần 1 Tiết 3 - B CẤP ĐỘ KHÁI QUÁT CỦA NGHĨA TỪ NGỮ (HDTH)
- C TÍNH THỐNG NHẤT VỀ CHỦ ĐỀ CỦA VĂN BẢN
I MỤC TIÊU BÀI HỌC
1.Kiến thức: Các cấp độ khái quát về nghĩa của từ ngữ và chủ đề của văn bản.
2.Kĩ năng: Thực hành so sánh, phân tích các cấp độ khái quát về nghĩa của từ ngữ 3.Thái độ : Sử dụng từ có nghĩa thích hợp trong giao tiếp
4 Kỹ năng sống , phát triển năng lực:
- Trình bày suy nghĩ, trao đổi thảo luận về đặc điểm nghĩa rộng, nghĩa hẹp
- Phân tich, so sánh nghĩa khái quát và nghĩa hẹp
- Nhận ra và biết sử dụng từ đúng nghĩa/ trường nghĩa theo mục đích giao tiếp
II.CHUẨN BỊ VÀ DK PHƯƠNG PHÁP :
1.Chuẩn bị : Sgk, giáo án,phếu học tập , bảng phụ…
2.DK Phương pháp : Phân tích , rèn luyện theo mẫu , gợi mở , giao tiếp….
3.Bài mới: (35’) Các em đã học 2 mối quan hệ của từ: “Quan hệ đồng nghĩa” và
“Quan hệ trái nghĩa” ở lớp 7 Tiết học hôm nay, chúng ta sẽ cùng nhau tìm hiểu về mộtmối quan hệ khác về nghĩa của từ ngữ, đó là quan hệ bao hàm qua bài: “Cấp độ kháiquát của nghĩa từ ngữ”
Hoạt động 1: Từ nghĩa rộng,từ
nghĩa hẹp: (8’)
?Nghĩa của từ “Động vật” hẹp hay
rộng hơn so với nghĩa của các từ:
“Thú, Chim, Cá”? vì sao?
-Nghĩa khái quát hơn, bao hàm
phạm vi nghĩa của các từ đó
?Nghĩa của các từ: “Thú, Chim, Cá”
rộng hơn hay hẹp hơn so với nghĩa
của từ: “Voi, Hươu, Tu hú, Sao, Cá rô,
Cá thu”? Vì sao?
?Nghĩa của các từ “thú, chim, cá”
rộng hơn nghĩa của những từ nào,
đồng thời hẹp hơn nghĩa của những từ
nào? Tại sao?
*Cho 3 từ: cây, cỏ, hoa.
?Một từ ngữ vừa có nghĩa rộng, vừa
có nghĩa hẹp được không ? Vì sao ?
Trang 8Từ những ví dụ trên các em có
thấy tiếng việt của chúng ta
phong phú và đa dạng không
nào? Cũng vì sự phong phú ấy
mà chúng ta nên chọn lựa và sử
dụng từ ngữ một cách thích hợp
trong giao tiếp.
Hoạt động 2: Hướng dẫn luyện tập (7’)
Bài 5: khóc (òa lên, nức nở)
Hoạt động 3: C hủ đề của văn bản (10’)
? Xác định đối tượng chính trong văn bản này ?
-NV: tôi
?Vấn đề chính ở đây là gì?
-Kỉ niệm và tâm trạng của TG
?Tác giả nhớ lại những kỉ niệm sâu sắc nào trong thời
thơ ấu của mình?
?Hồi tưởng ấy gợi lên cảm xúc và tâm trạng gì trong
lòng tác giả?
?Qua ví dụ trên em hiểu chủ đề của văn bản là gì?
Các em thân mến, để cảm nhận và hiểu tốt về
nội dung văn bản thì yêu cầu quan trọng nhất là
chúng ta phải nắm được chủ đề của văn bản.
Một văn bản có hay có dễ hiểu hay không phụ
thuộc vào tính thống nhất của chủ đề.
Hoạt động 2: T ính thống nhất về chủ đề của văn
bản
(10’)
?Căn cứ vào đâu em biết văn bản “Tôi đi học” nói lên
những kỉ niệm sâu sắc về buổi tựu trường đầu tiên của
tác giả?
-Căn cứ vào nhan đề “Tôi đi học”, vào các từ
ngữ, câu văn nói về tâm trạng náo nức, ngỡ
ngàng, cảm giác trong sáng của tác giả trong
buổi đầu đi học
?Tìm các từ ngữ chứng tỏ tâm trạng, cảm giác trong
sáng nảy nở trong lòng nhân vật “tôi”?
?Tìm các từ ngữ, chi tiết nêu bật cảm giác mới lạ xen
lẫn bỡ ngỡ của nhân vật “tôi” khi cùng mẹ đến trường,
khi cùng các bạn đi vào lớp?
?Theo em sự thống nhất về chủ đề của VB được thể
hiện qua những phương diện nào?
Các em cần nhận thức được tầm quan trọng của
việc xác định chủ đề khi tạo lập văn bản và vận
dụng vào bài tập làm văn của mình, tránh tình
trạng viết lan man và lạc đề,
II.
TÍNH THỐNG NHẤT CHỦ ĐỀ CỦA VĂN BẢN
-Hồi tưởng ấy gợi cảm giácxao xuyến, bỡ ngỡ, hồi hộp
Chủ đề là đối tượng vàvấn đề chính mà văn bảnbiểu đạt
4 Tính thống nhất của chủ
đề trong văn bản:
-Nội dung: Khẳng định vănbản nói về những kỉ niệmtrong buổi tựu trường đầutiên
-Hình thức:
+Nhan đề+Từ ngữ, câu+Tính mạch lạc, sự quan hệgiữa các phần trong văn bản
*Ghi nhớ: sgk/12
Trang 94 Củng cố : (2’)
Câu hỏi trắc nghiệm:
Câu 1 :Từ nào dưới đây không phù hợp với phạm vi nghĩa của từ “trường học”?
a – Thầy giáo b – Học sinh c – Công nhân d – Hiệu trưởng
Câu 2 : Tìm từ ngữ có nghĩa rộng so với nghĩa của các từ ngữ “bút mực, thước kẻ,
com-pa, sách vở”: a – Đồ dùng dạy học b – Dụng cụ học tập
c – Dụng cụ lao động d – Tất cả đều đúng 5 Dặn dò : (3’) Học ghi nhớ -“Tính thống nhất về chủ đề của văn bản” + Chủ đề của văn bản + Những thể hiện của chủ đề trong một văn bản Chuẩn bị: Tính thống nhất chủ đề của văn bản (Tiếp) -Thực hiện các bài tập phần luyện tập. - Thực hành viết bài văn, đoạn văn theo chủ đề IV.RÚT KINH NGHIỆM:
Trang 10
Ngày soạn: 6/ 9/ 2017
Tuần 1 Tiết 4 - C TÍNH THỐNG NHẤT VỀ CHỦ ĐỀ CỦA VĂN BẢN I MỤC TIÊU BÀI HỌC 1.Kiến thức: Nắm được: chủ đề văn bản 2.Kĩ năng: Trình bày một văn bản (nói, viết) thống nhất về chủ đề 3.Thái độ: Có ý thức xác định chủ đề trong quá trình tạo lập văn bản 4.Kỹ năng sống, phát triển năng lực: giao tiếp, suy nghĩ sáng tạo, xử lí tình huống
II.CHUẨN BỊ VÀ DK PHƯƠNG PHÁP 1.Chuẩn bị:-Giáo án, bảng phụ, phiếu học tập, SGK 2.DK Phương pháp: Phân tích mẫu, gợi mở , giao tiếp, động não
III.TIẾN TRÌNH LÊN LỚP: 1.Ổn định (1’) 2.Kiểm tra bài cũ : (4’) Kiểm tra vở của của HS 3.Bài mới: (35’) Khi chúng ta đọc một văn bản dài, ta khó mà nhớ được hết các ý tưởng của bài văn Nhưng nếu ta nắm được chủ đề của văn bản, thì những ý tưởng, cảm xúc nổi bật… sẽ không bị lệch hướng Chính vì vậy chúng ta cần tìm hiểu tính thống nhất về chủ đề của văn bản HOẠT ĐỘNG CỦA GV- HS ND GHI BẢNG Hoạt động 1: Chủ đề của văn bản (5’) - HS nhắc lại kiến thức đã học ở bài trước Hoạt động 2: Tính thống nhất của chủ đề (5’) - HS nhắc lại kiến thức đã học ở bài trước Hoạt động 3: Luyện tập (25’) 1.BT1: GV gọi HS đọc và trả lời 2 BT 2: Câu b, c 3 BT 3: GV hướng dẫn HS trả lời miệng Bài tập thực hành: - HS tự lựa chọn chủ đề và viết đoạn văn hoàn chỉnh - HS lần lượt trình bày đoạn văn - HS nhận xét , sửa , bổ sung - GV nhận xét, đánh giá I.Chủ đề của văn bản : II.Tính thống nhất chủ đề của văn bản: III.Luyện tập : 1 BT 1/a – Văn bản nói về Rừng cọ quê tôi - Các ý chính: rừng cọ rất đẹp, đâu đâu cũng có, cuộc sống gắn bó với cây cọ -Từ ngữ lặp: rừng cọ, lá cọ b- Miêu tả cây cọ Sự hiện diện của cọ khắp nơi c – Tình cảm: “Cuộc sống … cây cọ”. “Người sông Thao … quê mình” CM sự gắn bó giữa rừng cọ và người dân: căn nhà, trường học, đường đến lớp, chổi cọ, nón lá cọ, mành cọ, trái cọ, nhớ về rừng cọ Từ ngữ: “Dù ai đi ngược về xuôi Cơm nắm lá cọ là người sông Thao” 4.Củng cố: (2’) Chủ đề văn bản là gì? Làm thế nào để có thể viết một văn bản đảm bảo tính thống nhất về chủ đề của văn bản? 5.Dăn dò: (3’) - HS về học bài cũ và làm lại các bài tập - Chuẩn bị bài: Trong lòng mẹ (Cuộc đời và sự nghiệp của Nguyên Hồng; tâm trạng của bé Hồng khi đối thoại với bà cô) IV.RÚT KINH NGHIỆM
Ngày dạy: 9/9/ 2017
Trang 11Tuần 2 Tiết 5 A TRONG LÒNG MẸ
( Trích “Những ngày thơ ấu ”) - Nguyên
Hồng-I.
MỤC TIÊU BÀI HỌC
1.Kiến thức:
- Có được những kiến thức sơ giản về thể văn hồi ký
- Thấy được đặc điểm của thể văn hồi ký qua ngòi bút Nguyên Hồng: thấm đượm chấttrữ tình, lời văn chân thành, dạt dào cảm xúc
2.Kĩ năng: Bước đầu biết đọc - hiểu một văn bản hồi ký.
3.Thái độ: GD tình thương yêu , sự đồng cảm và biết chia sẻ
4.Kỹ năng sống , phát triển năng lực:
- Phân tích, bình luận diễn biến tâm trạng nhân vật
- Trình bày suy nghĩ, trao đổi thảo luận về nỡi buồn cơ đơn, nỗi nhớ nhung da diết củanhân vật khi không có mẹ
II.CHUẨN BỊ VÀ DK PHƯƠNG PHÁP
1.Chuẩn bị: SGK, giáo án, tài liệu về tác giả
2.DK Phương pháp : đọc sáng tạo, gợi tìm, dùng lời
III.TIẾN TRÌNH LÊN LỚP:
1.Ổn định: (1’)
2.Kiểm tra bài cũ: (4’) Kiểm tra vở soạn bài.
3.Bài mới: (35’) Có lẽ, những bạn nào hay tìm hiểu thông tin báo chí thời gian gần đây
cũng sẽ không còn xa lạ với câu chuyện về người cảnh sát nhân dân đã hi sinh, nhườngmạng sống của mình cho cậu con trai Đó là cô cảnh sát Đậu Thị Huyền Trâm (Hà Tĩnh)
Và đó là một trong những minh chứng nói về tình mẫu tử hết sức thiêng liêng Tuy nhiên,ngày hôm nay chúng ta sẽ không đi sâu vào vấn đề người mẹ ưu ái hay yêu người con nhưthế nào Mà chúng ta sẽ đi tìm hiểu một đoạn trích, trong đó chúng ta sẽ nhìn được tìnhcảm của một cậu bé dành cho chính người mẹ đẻ của mình Đó là đoạn trích: “Trong lòngmẹ” được trích từ tác phẩm “Những ngày thơ ấu” của cố nhà văn Nguyên Hồng
Hoạt động 1: Tìm hiểu chung (15’)
?Quan sát chú thích sgk/ 18 Nêu những nét chính về
nhà văn NH?
Nguyên Hồng có tuổi thơ cơ cực và cay đắng
vốn sống, bản lĩnh sống
-Là “nhà văn của những người cùng khổ”, “nhà
văn của phụ nữ và trẻ em” -Tại sao khi tìm hiểu
về một tác phẩm, điều đầu tiên chúng ta làm là
phải tìm hiểu về tác giả?
Ta hiểu về tác giả cũng chính là ta hiểu về cuộc
đời, nguồn gốc xuất xứ, tinh thần của tác phẩm.
Và đây cũng là những thông tin quan trọng nhất
mà chúng ta cần nhớ về nhà văn Nguyên Hồng
mà cô đã bổ sung thêm Sau khi tìm hiểu về tác
giả chúng ta sẽ cùng nhau tìm hiểu về tác phẩm.
?Em hãy nêu vài nét về tác phẩm?
?Hướng dẫn đọc văn bản (đọc giọng biểu cảm, chú ý
lời thoại, phân biệt lời bà cô: cay độc, mỉa mai Giọng
-Là nhà văn hiện thực xuất sắcgiai đoạn 1930-1945 với phongcách trữ tình đặc sắc
2 Tác phẩm
- Thể loại: Hồi kí (Tính chânthực của sự việc, chiều sâu củacảm xúc)
- Là chương 04 trong tập hồi kí
“ Những ngày thơ ấu”
II.Tìm hiểu văn bản:
Trang 12?Tóm tắt truyện (dựa vào chữ nhỏ)
?Đoạn trích “Trong lòng mẹ “có thể chia làm mấy
phần ? Nội dung từng phần ?
-Phần 1: “Từ đầu … hỏi đến chứ ?”Cuộc đối
thoại giữa người cô và chú bé Hồng
- Phần 2: còn lại :Cuộc gặp gỡ bất ngờ với mẹ
Đoạn trích này nằm ở đoạn nửa đầu của tập hồi
kí Nó sẽ hé mở ra rất nhiều câu chuyện ở đằng
sau đó nữa về tuổi ấu thơ của nhà văn Nguyên
Hồng Đoạn trích này được xem là đoạn văn
đáng chú ý nhất Tại sao lại là đoạn đáng chú ý
nhất, chúng ta sẽ cùng bước sang phần đọc –
hiểu văn bản.
Hoạt động 2: Hướng dẫn tìm hiểu văn bản: (20’)
?Em hãy cho biết ở phần một có mấy nhân vật
-Bà cô và bé Hồng
?Dựa vào phần 1 và cho biết bé Hồng đang sống trong
hoàn cảnh như thế nào?
?Mất cha, xa mẹ, bé Hồng chỉ còn chỗ dựa là bà nội.
Người gầm gũi với bé Hồng lúc ấy là ai ?
-Bà cô
Càng hiểu về cảnh ngộ chú bé Hồng, ta càng
hiểu được Hồng là một người rất sâu sắt, rất
yêu thương mẹ Và chính nhờ vào điều ấy, Hồng
đã chiến thắng tâm địa độc ác, giả dối, nham
hiểm của người cô Đó cũng chính là phần đầu
tiên chúng ta cần phải hiểu để đi vào tìm hiểu
sâu hơn về cuộc đối thoại của người cô và chú
?Cùng trong một cuộc đối thoại nhưng có điều gì
đáng chú ý về thái độ của hai cô cháu?
?Vậy em hãy nhận xét về nhân vật bà cô và chú bé
Hồng, họ là những người như thế nào?
?Nhìn lại toàn bộ cuộc đối thoại thì vai trò của Hồng
như thế nào?
-Vô cùng lép vế
?Qua cuộc đối thoại, em thấy thái độ của Hồng như
thế nào đối với xã hội lúc bấy giờ?
?Nhận xét lời văn , cách kể chuyện ?
Các em thân mến! Mẹ là người luôn ở bên cạnh
chúng ta, giúp đỡ chúng ta mọi lúc mọi nơi Cô
xin chia buồn với những bạn đã mất đi người
mẹ và mong rằng những bạn còn mẹ sẽ không
để mẹ phải khóc Chúng ta phải luôn học tập
không tình yêu+Mồ côi cha, xa mẹ+Giỗ đầu cha Hồng
Hiểu được cảnh ngộ đángthương của chú bé Hồng
-Cười hỏi…
-Giọng vẫnngọt
-Vỗ vai cười
và nói
-Vẫn tươicười kể cácchuyện
-Đổi giọng,lại vỗ vai,nhìn ngườicháu nghiêmnghị
-Tỏ sự ngậmngùi
giả dối,thâm hiểm,độc ác
không đáp-Cười đáplại…
-Hồng im lặngcuối đầu
trong tiếngkhóc
-Nghẹn ứ khóckhông ra tiếng-Im lặng
-Im lặng
minh, nhạycảm và yêuthương k
nh trọng mẹCăm tứcXHPK đã đày đọa mẹ
Kết hợp nhuần nhuyễn kể vàbộc lộ cảm xúc Lời văn dồndập với các hình ảnh , các động
từ mạnh mẽ
Trang 13cho thật giỏi, xứng đáng là một đứa con ngoan
để bố mẹ vui lòng Đồng thời, chúng ta còn phải
biết đồng cảm với nỗi đau của tác giả
4.Củng cố: (2’) ?Tóm tắt lại đoạn trích
5.Dặn dò: (3’) Chuẩn bị phần còn lại của bài học.
IV RÚT KINH NGHIỆM:
Trang 14
Ngày dạy: 9/ 9/ 2017
Tuần 2 Tiết 6 : A TRONG LÒNG MẸ
( Trích “Những ngày thơ ấu ”) - Nguyên
Hồng-I.
MỤC TIÊU BÀI HỌC
1.Kiến thức:
- Cốt truyện, nhân vật, sự kiện trong đoạn trích “Trong lòng mẹ”
- Ngôn ngữ truyện thể hiện niềm khát khao tình cảm ruột thịt cháy bỏng của nhân vật
- Ý nghĩa giáo dục: những thành kiến cổ hủ, nhỏ nhen, độc ác không làm khô héo tìnhcảm ruột thịt sâu nặng thiêng liêng
2.Kĩ năng: Vận dụng kiến thức về sự kết hợp các phương thức biểu đạt trong văn bản
tự sự để phân tích tác phẩm truyện
3.Thái độ: GD tình thương yêu , sự đồng cảm và biết chia sẻ
4 Kỹ năng sống , phát triển năng lực:
- Phân tích, bình luận nội dung, nghệ thuật
- Trân trọng tình cảm gia đình, thương cảm nỗi bất hạnh người khác
II.CHUẨN BỊ VÀ DK PHƯƠNG PHÁP
1.Chuẩn bị: SGK, giáo án, tài liệu về tác giả
2.DK Phương pháp: đọc sáng tạo, gợi tìm, dùng lời
III.TIẾN TRÌNH LÊN LỚP:
1.Ổn định: (1’)
2.Kiểm tra bài cũ: (4’) ?Nêu vài nét về tác giả và tác phẩm?
3.Bài mới: (35’) Hôm trước chúng ta đã cùng nhau tìm hiểu văn bản “Trong lòng mẹ”
của nhà văn Nguyên Hồng Hôm nay chúng ta sẽ tiếp tục cùng nhau tìm hiểu tiếp phầncòn lại của bài học
Hoạt động 1: Tìm hiểu chung
Hoạt động 2: Hướng dẫn tìm hiểu văn bản: (20’)
?Buổi tan trường, mới thoáng thấy bóng một người
ngồi trên xe kéo giống mẹ, Hồng đã có hành động gì?
Vì sao lại làm thế?
?HS thảo luận (3’) Trong bài có đoạn “ Nếu người
quay lại … ngã gục giữa sa mạc…”, Giữa thẹn và tủi
cực điều nào làm cho chú đau đớn hơn?Vì sao?
-Khát khao tình mẹ như người bộ hành đi trên
sa mạc khát nước
?Nhận xét nghệ thuật được sử dụng ở đoạn văn? Tác
dụng của biện pháp nghệ thuật đó?
?Bao nỗi nhớ thương mong chờ, giờ đây được gặp mẹ
Hồng đã có hành động và cử chỉ như thế nào?
?Trong đoạn trích này ta nhận thấy Hồng đã hai lần
khóc, em hãy so sánh ý nghĩa của những giọt nước mắt
ấy?
1 Khóc vì buồn 2 Khóc vì mừng
?Phân tích cảm giác của bé Hồng khi được ở trong
lòng mẹ?
Trong cuộc sống sẽ có nhiều lúc chúng ta đối
mặt với rất nhiều người như người cô của chú
bé Hồng Những người sẵn sàng tấn công vào
I Tìm hiểu chung
1 Tác giả :
2 Tác phẩm II.Tìm hiểu văn bản:
1 Cuộc đối thoại giữa bà
cô và bé Hồng 2.Bé Hồng khi gặp mẹ :
- Liền đuổi theo gọi bối rối-Như nguòi bộ hành trên
sa mạc
-> Hình ảnh so sánh thểhiện nổi khát khao cháybỏng được gặp mẹ
- Òa lên khóc nức nở
- Phải lăn vào lòng mộtngười mẹ…êm dịu vôcùng
Tự sự kết hợp miêu tả
và biểu cảm thể hiện tìnhmẫu tử thiêng liêng và bấtdiệt
Trang 15niềm tin của chúng ta, sẳn sàng có thể làm tổn
thương ta Nhưng quan trọng là chúng ta phải
có bản lĩnh và giữ được niềm tin của chính
mình Hãy tin vào những tình cảm chân thành
mà chúng ta có trong cuộc sống Khi đó chúng
ta sẽ tìm được những điều ý nghĩa trong cuộc
sống này.
?Theo em những nghệ thuật đặc sắc nào được tác giả
sử dụng trong đoạn trích này?
Cô mong rằng sau khi học xong bài này các em
sẽ hiểu được thông điệp của tác phẩm từ đấy
biết yêu thương gia đình và đặc biệt là yêu
thương mẹ nhiều hơn.
Hoạt động 3 : Hướng dẫn tổng kết (5’)
?Chương chuyện này giúp em hiểu được điều gì?
Hoạt động 4: Luyện tập (10’)
Sưu tầm những câu chuyện về tình mẫu tử và nêu cảm
nghĩ của em về những câu chuyện ấy?
-Mẹ Mạnh Tử: 3 lần chuyển nhà vì lo cho việc học
-Elsa (Pháp): hứng đạn thay con trong đợt khủng bố
-Đậu Thị Huyền Trâm (VN): không trị bệnh để cứu
con
-Người mẹ Nhật: Ôm con và bị vùi trong đất trong trận
động đất
*Nghệ thuật
- Tình huống truyện độc đáo cao trào cảm xúc
- Xây dựng nhân vật sinh động qua ngôn ngữ và cử chỉ
- Ngôn ngữ kể chuyện giàu cảm xúc, chân thực
III.Tổng kết:
Ghi nhớ: sgk/ 21
IV Luyện tập
HS tự nêu
4.Củng cố: (3’) ?Kể về kỉ niệm đáng nhớ nhất của em khi vô tình làm mẹ tổn thương? 5.Dặn dò: (2’) Học bài và làm bài tập.
Soạn bài “Trường từ vựng”
+Thế nào là trường từ vựng?
+Một số lưu ý về đặc điểm của trường từ vựng
+Xem trước các bài ở phần luyện tập
IV RÚT KINH NGHIỆM:
Trang 16
Ngày soạn: 10/ 9/ 2017
Tuần 2 Tiết 7 : B TRƯỜNG TỪ VỰNG
I.MỤC TIÊU BÀI HỌC:
1.Kiến thức: Khái niệm trường từ vựng
2.Kĩ năng:
- Tập hợp các từ có chung nét nghĩa vào cùng một trường từ vựng
- Vận dụng kiến thức về trường từ vựng để đọc – hiểu và tạo lập văn bản
3.Thái độ: HS hiểu được thế nào là trường từ vựng, biết cách sử dụng trường từ vựng
vào việc tạo lập văn bản
4 Kỹ năng sống, phát triển năng lực:
- Trình bày suy nghĩ, trao đổi thảo luận về đặc điểm của trường từ vựng
- Phân tích đặc điểm và cách sử dụng trường từ vựng
- Nhận ra và biết sử dụng từ đúng nghĩa/ trường nghĩa khi giao tiếp
II.CHUẨN BỊ VÀ DK PHƯƠNG PHÁP
1.Chuẩn bị: SGK, phiếu thảo luận, bài hát
2.Phương pháp: Quy nạp, phân tích ngôn ngữ, rèn luyện theo mẫu, giao tiếp,
III.TIẾN TRÌNH LÊN LỚP
1.Ổn định (1’)
2.Kiểm tra bài cũ (4’) Nêu ghi nhớ văn bản trong lòng mẹ - Nguyên Hồng?
3.Bài mới (35’) Để học văn, làm văn tốt, diễn đạt được ý nghĩa của các từ ngữ, tiết học
hôm nay chúng ta sẽ cùng nhau tìm hiểu bài: trường từ vựng.
Hoạt động 1: Tìm hiểu khái niệm “ Trường từ
vựng” (10’)
Đọc đoạn văn: SGK/T21
?Chỉ ra các từ in đậm có trong đoạn văn? Các từ đó
đều có điểm chung nào? Nét nghĩa chung đó là gì?
?Em hiểu thế nào là trường từ vựng ?
Cơ sở để hình thành trường từ vựng là đặc
điểm chung về nghĩa Nếu không có đặc điểm
chung về nghĩa thì không có trường từ vựng.
?Em thử tìm vài trường từ vựng như: bộ phận của
mắt, đặc điểm của mắt, hoạt động của mắt, bệnh về
?Đọc đoạn vă: “Con chó ông nuôi” Tìm từ in
đậm trong đoạn văn? Những từ này thường áp dụng
cho đối tượng nào?
Khi học bài này các em cần lưu ý sự khác
nhau giữa bài cấp độ khái quát nghĩa của từ
và bài trường từ vựng Đối với bài cấp độ
khái quát nghĩa của từ chúng ta đi tìm hiểu về
I.Thế nào là trường từ vựng:
*Ví dụ:
- “mặt, mắt, da, gò má, đùi,đầu, cánh tay, miệng”
-Có nét chung về nghĩa: chỉ bộphận cơ thể con người
trường từ vựng
*Ghi nhớ: sgk/ 21