Vi phạm hành chính là loại vi phạm pháp luật xảy ra rất phổ biến trong đời sống xã hội. Tuy mức độ nguy hiểm cho xã hội thấp hơn tội phạm nhưngvi phạm hành chính đe dọa gây thiệt hại cho lợi ích của Nhà nước, tập thể cũng như cá nhân và toàn xã hội, là nguyên nhân dẫn đến tình trạng phạm tội nảy sinh trên các lĩnh vực của đời sống xã hội nếu như không được ngăn chặn kịp thời. Trong thời gian hiện nay, khi những vi phạm hành chính đang có chiều hướng gia tăng về số lượng với tính chất càng ngày càng phức tạp, thì yêu cầu cấp thiết là phải quy định một hệ thống hình thức xử phạt và biện pháp khắc phục hậu quả để áp dụng cho cá nhân hay tổ chức vi phạm sao cho phù hợp, hiệu quả, phát huy được tính răn đe, giáo dục, ngăn chặn đẩy lùi và phòng chống hiệu quả nhất. Pháp lệnh xử lý vi phạm hành chính năm 2002 (sửa đổi bổ sung năm 2007 và năm 2008) đã quy định về các hình thức xử phạt vi phạm hành chính và các biện pháp khắc phục hậu quả. Việc “đánh giá tính hợp lý của pháp luật về các hình thức xử phạt vi phạm hành chính và các biện pháp khắc phục hậu quả” cho chúng ta một cách nhìn toàn diện hơn về phương diện lý luận cũng như thực tiễn xử phạt vi phạm hành chính ở nước ta hiện nay, nhất là trong lúc Quốc hội đang tiến hành thông qua Luật Xử phạt vi phạm hành chính.
Trang 1A) MỞ ĐẦU
Vi phạm hành chính là loại vi phạm pháp luật xảy ra rất phổ biến trong đời sống xã hội Tuy mức độ nguy hiểm cho xã hội thấp hơn tội phạm nhưngvi phạm hành chính đe dọa gây thiệt hại cho lợi ích của Nhà nước, tập thể cũng như cá nhân và toàn xã hội, là nguyên nhân dẫn đến tình trạng phạm tội nảy sinh trên các lĩnh vực của đời sống xã hội nếu như không được ngăn chặn kịp thời Trong thời gian hiện nay, khi những vi phạm hành chính đang có chiều hướng gia tăng về số lượng với tính chất càng ngày càng phức tạp, thì yêu cầu cấp thiết là phải quy định một hệ thống hình thức xử phạt và biện pháp khắc phục hậu quả để áp dụng cho cá nhân hay tổ chức vi phạm sao cho phù hợp, hiệu quả, phát huy được tính răn đe, giáo dục, ngăn chặn đẩy lùi và phòng chống hiệu quả nhất Pháp lệnh xử
lý vi phạm hành chính năm 2002 (sửa đổi bổ sung năm 2007 và năm 2008) đã quy định về các hình thức xử phạt vi phạm hành chính và các biện pháp khắc phục hậu quả Việc “đánh giá tính hợp lý của pháp luật về các hình thức xử phạt
vi phạm hành chính và các biện pháp khắc phục hậu quả” cho chúng ta một cách nhìn toàn diện hơn về phương diện lý luận cũng như thực tiễn xử phạt vi phạm hành chính ở nước ta hiện nay, nhất là trong lúc Quốc hội đang tiến hành thông qua Luật Xử phạt vi phạm hành chính
B) NỘI DUNG I) Cơ sở lý luận:
1) Khái niệm xử phạt vi phạm hành chính:
Xử phạt vi phạm hành chính là hoạt động của các chủ thể có thẩm quyền, căn
cứ vào các quy định của pháp luật hiện hành, quyết định áp dụng các biện pháp
xử phạt hành chính và các biện pháp cưỡng chế hành chính khác (trong trường hợp cần thiết, theo quy định của pháp luật) đối với các tổ chức, cá nhânvi phạm hành chính
Theo khoản 2, Điều 1 pháp lệnh xử lý vi phạm hành chính năm 2002 (sửa đổi
bổ sung năm 2007 và năm 2008): “Xử phạt vi phạm hành chính được áp dụng đối với cá nhân, cơ quan tổ chức (sau đây gọi chung là cá nhân, tổ chức) có hành vi
cố ý hoặc vô ý vi phạm các quy định của pháp luật về quản lý nhà nước mà không phải là tội phạm và theo quy định của pháp luật phải bị xử phạt vi phạm hành chính”
Trang 22) Các hình thức xử phạt vi phạm hành chính và các biện pháp khắc phục hậu quả:
Các hình thức xử phạt vi phạm hành chính thể hiện sự răn đe, trừng phạt của pháp luật đối với những cá nhân, tổ chức có hành vi vi phạm các quy tắc quản lý nhà nước thông qua việc buộc người vi phạm phải gánh chịu những hậu quả bất lợi về vật chất hoặc tinh thần, mang tính giáo dục đối với cá nhân, tổ chức bị xử phạt, góp phần nâng cao ý thức của công dân trong việc chấp hành pháp luật và các quy tắc quản lý nhà nước
Trong nhiều trường hợp ngoài việc bị áp dụng các biện pháp xử phạt hành chính như đã nêu trên, tổ chức, cá nhân vi phạm hành chính còn có thể bị áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả do vi phạm hành chính gây ra Về mặt bản chất, biện pháp cưỡng chế hành chính này không có tính trừng phạt người vi phạm hành chính mà chỉ nhằm mục đích khắc phục những hậu quả do vi phạm hành chính đã để lại trên thực tế
Theo Điều 12 Pháp lệnh xử lý vi phạm hành chính năm 2002 (sửa đổi bổ sung năm 2007 và năm 2008) quy định về các hình thức xử phạt vi phạm hành chính
và các biện pháp khắc phục hậu quả như sau:
“ Điều 12 Các hình thức xử phạt vi phạm hành chính và các biện pháp khắc phục hậu quả
1 Đối với mỗi vi phạm hành chính, cá nhân, tổ chức vi phạm phải chịu một trong các hình thức xử phạt chính sau đây:
a) Cảnh cáo;
b) Phạt tiền
2 Tuỳ theo tính chất, mức độ vi phạm, cá nhân, tổ chức vi phạm hành chính còn có thể bị áp dụng một hoặc các hình thức xử phạt bổ sung sau đây:
a) Tước quyền sử dụng giấy phép, chứng chỉ hành nghề;
b) Tịch thu tang vật, phương tiện được sử dụng để vi phạm hành chính
3 Ngoài các hình thức xử phạt được quy định tại khoản 1 và khoản 2 Điều này,
cá nhân, tổ chức vi phạm hành chính còn có thể bị áp dụng một hoặc nhiều biện pháp khắc phục hậu quả sau đây:
a) Buộc khôi phục lại tình trạng ban đầu đã bị thay đổi do vi phạm hành chính gây ra hoặc buộc tháo dỡ công trình xây dựng trái phép;
b) Buộc thực hiện các biện pháp khắc phục tình trạng ô nhiễm môi trường, lây lan dịch bệnh do vi phạm hành chính gây ra;
Trang 3c) Buộc đưa ra khỏi lãnh thổ Việt Nam hoặc buộc tái xuất hàng hoá, vật phẩm, phương tiện;
d) Buộc tiêu huỷ vật phẩm gây hại cho sức khỏe con người, vật nuôi và cây trồng, văn hoá phẩm độc hại;
đ) Biện pháp khắc phục hậu quả khác do người có thẩm quyền quyết định áp dụng theo quy định của Chính phủ
4 Người nước ngoài vi phạm hành chính còn có thể bị xử phạt trục xuất Trục xuất được áp dụng là hình thức xử phạt chính hoặc xử phạt bổ sung trong từng trường hợp cụ thể”
II) Đánh giá tính hợp lý của pháp luật về các hình thức xử phạt vi phạm hành chính và các biện pháp khắc phục hậu quả:
1) Đánh giá tính hợp lý của các hình thức xử phạt vi phạm hành chính: 1.1) Các hình thức xử phạt chính:
a) Cảnh cáo:
Điều 13, Pháp lệnh xử lý vi phạm hành chính: “Cảnh cáo được áp dụng đối với
cá nhân, tổ chức vi phạm hành chính nhỏ, lần đầu, có tình tiết giảm nhẹ hoặc đối với mọi hành vi vi phạm hành chính do người chưa thành niên từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi thực hiện Cảnh cáo được quyết định bằng văn bản”
Như vậy, người chưa đủ 16 tuổi thực hiện vi phạm hành chính này có thể bị xử phạt cảnh cáo với điều kiện: họ thực hiện vi phạm đó lần đầu và có tình tiết giảm nhẹ Điều này phù hợp với ý nghĩa của quy định là giáo dục nhiều hơn trừng phạt Tuy nhiên, cảnh cáo thể hiện thái độ răn đe nghiêm khắc của nhà nước đối với cá nhân, tổ chức vi phạm hành chính Hình thức xử phạt hành chính cảnh cáo là hình thức xử phạt mang tính giáo dục đối với tổ chức, cá nhân vi phạm hành chính; đối tượng bị áp dụng hình thức xử phạt cảnh cáo không được coi là có án tích và không bị ghi vào lí lịch tư pháp Do nó vẫn mang tính cưỡng chế nhà nước nên nó gây cho người bị xử phạt những tổn hại nhất định về mặt tinh thần Thực tế, hình phạt cảnh cáo có tác dụng khác biệt đối với từng cá nhân vi phạm cho nên hình phạt cảnh cáo có thực hiện được mục đích phòng ngừa vi phạm pháp luật hay không, vẫn là điều cần xem xét
Hình thức cảnh cáo ít được áp dụng trong thực tiễn xử phạt có nhiều lý do Chủ yếu là ý thức pháp luật của mọi người chưa cao và tình trạng tiêu cực trong đội ngũ cán bộ áp dụng chế tài nên dẫn đến tình trạng cảnh cáo ít được áp dụng và áp dụng không đúng Một số người có thẩm quyền phạt nặng người vi phạm hành chính ngay cả khi chỉ đáng phạt cảnh cáo
Trang 4Nếu đối tượng áp dụng là tổ chức: người đại diện khi thực hiện các quyền và nghĩa vụ của tổ chức thường có nhận thức tốt, thậm chí rất am hiểu về pháp luật trong hoạt động của mình, nên áp dụng hình thức cảnh cáo có mức độ tác động thấp đối với tổ chức là không tương xứng
b) Phạt tiền:
Phạt tiền là hình thức xử phạt hành chính được quy định tại Điều 14 Pháp lệnh
xử lí vi phạm hành chính năm 2002 (sửa đổi bổ sung năm 2007 và năm 2008) Theo khoản 1, Điều 14, Pháp lệnh xử phạt xử phạt vi phạm hành chính: “Mức phạt tiền trong xử phạt vi phạm hành chính là từ 10.000 đồng đến 500.000.000 đồng”
Hình thức phạt tiền là biện pháp cưỡng chế hành chính được quy định sớm nhất trong pháp luật về xử phạt vi phạm hành chính ở nước ta, được áp dụng đối với hầu hết các loại vi phạm hành chính Hình thức này đóng vai trò chủ yếu trong trong hệ thống các hình thức xử phạt hành chính
Việc lựa chọn, áp dụng mức tiền phạt đối với người vi phạm phải trong khung phạt cụ thể được văn bản pháp luật quy định cho loại vi phạm đã thực hiện theo cách: Khi phạt tiền, mức tiền phạt cụ thể đối một hành vi vi phạm hành chính là mức trung bình của khung tiền phạt được quy định đối với hành vi đó, nếu có tình tiết giảm nhẹ thì mức phạt có thể giảm xuống nhưng không được giảm quá mức tối thiểu của khung tiền phạt, nếu có tình tiết tăng nặng thì mức tiền phạt có thể tăng lên nhưng không được vượt quá mức tối đa của khung tiền phạt Điều này là phù hợp với điều kiện kinh tế xã hội, đảm bảo mức phạt không quá cao, cũng không quá thấp để mọi người không tuân thủ theo pháp luật Mức phạt này cũng được điều chỉnh liên tục kể từ năm 1989 cho đến nay để phù hợp với tình hình đất nước Khoảng cách quá lớn giữa mức phạt tối đa và tối thiểu làm ta tưởng nhầm
đó là điều vô lý, nhưng thực tế vi phạm hành chính rất đa dạng diễn ra trên mọi lĩnh vực với tính chất, mức độ khác nhau nên quy định như vậy là hợp lý Phạt tiền là biện pháp tác động có mức độ nghiêm khắc cao hơn so với cảnh cáo
1.2) Hình thức xử phạt bổ sung:
a) Tước quyền sử dụng giấy phép, chứng chỉ hành nghề:
Hình thức xử phạt được áp dụng khi có đủ hai điều kiện sau:
- Văn bản pháp luật về xử phạt hành chính quy định có thể áp dụng biện pháp xử phạt này đối với vi phạm hành chính cụ thể nào đó;
Trang 5- Cá nhân, tổ chức đã có hành vi trực tiếp vi phạm quy tắc sử dụng giấy phép, chứng chỉ hành nghề;
Pháp luật quy định rõ ai có thẩm quyền được tước quyền sử dụng những loại giấy phép, chứng chỉ hành nghề nào Trong thời gian bị tước quyền sử dụng giấy phép, chứng chỉ hành nghề, tổ chức, cá nhân vi phạm không được tiến hành các hoạt động ghi trong giấy phép, chứng chỉ hành nghề Đây là hình thức xử phạt bổ sung nhưng hình thức xử phạt này rất nghiêm khắc Do ảnh hưởng trực tiếp đến lợi ích vật chất, uy tín của người vi phạm hành chính Do đó, hình thức xử phạt này mang lại hiệu quả lớn và ngăn ngừa vi phạm hành chính
Mặc dù là hình thức xử phạt bổ sung nhưng hình thức phạt bổ sung trên rất nghiêm khắc, trong trường hợp phạt cảnh cáo (chỉ áp dụng với các vi phạm nhỏ, lần đầu, có tình tiết giảm nhẹ) nếu áp dụng kèm theo hình phạt bổ sung trên sẽ không hợp lý Như vậy, ta thấy chưa hợp lý, cần có sự điều chỉnh
b) Tịch thu tang vật, phương tiện được sử dụng để vi phạm hành chính:
Theo Điều 17, Pháp lệnh xử lý vi phạm hành chính:
“1 Tịch thu tang vật, phương tiện được sử dụng để vi phạm hành chính là việc sung vào quỹ nhà nước vật, tiền, hàng hoá, phương tiện có liên quan trực tiếp đến
vi phạm hành chính
2 Không tịch thu tang vật, phương tiện bị cá nhân, tổ chức vi phạm hành chính chiếm đoạt, sử dụng trái phép mà trả lại cho chủ sở hữu hoặc người quản lý, người
sử dụng hợp pháp”
Đây là việc người có thẩm quyền xử phạt quyết định áp dụng biện pháp tịch thu để sung vào công quỹ nhà nước các tài sản, vật dụng, hàng hóa tiền bạc… dùng để thực hiện hành vi vi phạm hành chính hoặc do vi phạm hành chính mà
có Thẩm quyền, thủ tục tịch thu tang vật, phương tiện vi phạm hành chính được pháp luật quy định cụ thể Hình thức xử phạt này đã tước bỏ quyền sở hữu đối với tài sản của người vi phạm và chuyển sang sở hữu nhà nước Điều này đã hạn chế khả năng tiếp tục vi phạm hành chính của tổ chức, cá nhân Vì đã làm ảnh hưởng đến lợi ích vật chất của người vi phạm hành chính Quy định của pháp luật còn chú ý đến việc bảo vệ quyền lợi hợp pháp về tài sản cho người chủ sở hữu, người quản lý, sử dụng hợp pháp khi họ không có lỗi
Trong thực tế, ta thấy hình thức tịch thu đang bị vận dụng tùy tiện, còn nhiều vướng mắc trong thực tế
Ví dụ: việc đua xe trái phép của một số thanh thiếu niên trong thời gian gần đây,sẽ bị phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng đối với người đua xe
Trang 6mô tô, xe gắn máy, xe máy điện trái phép và tịch thu phương tiện (theo khoản 3, khoản 6, Điều 37, Xử phạt người đua xe trái phép, cổ vũ đua xe trái phép, Nghị định quy định xử phạt trong lĩnh vực giao thông đường bộ Số: 34/2010/NĐ-CP) Nhưng nếu phương tiện không thuộc sở hữu của người vi phạm mà bị chiếm dụng, sử dụng trái phép thì sẽ không bị tịch thu vì vậy làm giảm tính răn đe đối với đối tượng vi phạm Điều này làm nảy sinh mâu thuẫn về việc có nên cho phép tịch thu phương tiện đua xe hay không
1.3) Trục xuất:
Theo Điều 15, Pháp lệnh xử lý vi phạm hành chính:
“Trục xuất là buộc người nước ngoài có hành vi vi phạm pháp luật Việt Nam phải rời khỏi lãnh thổ nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam
Chính phủ quy định thủ tục trục xuất”
Trục xuất vừa là hình thức phạt chính vừa là hình thức phạt bổ sung Trục xuất
là hình thức phạt độc lập hoặc áp dụng cùng với hình thức phạt bổ sung tước quyền sử dụng giấy phép, chứng chỉ hành nghề; tịch thu tang vật, phương tiện được sử dụng để vi phạm hành chính
Ngoài mục đích trừng phạt, răn đe người nước ngoài vi phạm pháp luật Việt Nam, quy định này còn ngăn ngừa khả năng tiếp tục vi phạm pháp luật của người nước ngoài đó trên lãnh thổ Việt Nam
Tuy vậy, trục xuất là một vấn đề phức tạp, nhạy cảm, có thể làm ảnh hưởng đến quan hệ quốc tế và giữa các quốc gia, nên pháp luật quy định thẩm quyền quy định thủ tục trục xuất thuộc về Chính phủ và thẩm quyền quyết định áp dụng hình thức xử phạt trục xuất thuộc về Bộ trưởng bộ công an là hợp lý, phù hợp với tính chất quan trọng của vấn đề
2) Đánh giá tính hợp lý của các biện pháp khắc phục hậu quả:
Các biện pháp khắc phục hậu quả quy định tại khoản 3 Điều 12 Pháp lệnh xử phạt vi phạm hành chính năm 2002 (sửa đổi bổ sung năm 2007 và năm 2008) Các biện pháp khắc phục được quy định cụ thể từ Điều 18 đến Điều 21 của Pháp lệnh xử phạt vi phạm hành chính năm 2002 (sửa đổi bổ sung năm 2007 và năm 2008)
2.1) Buộc khôi phục lại tình trạng ban đầu đã bị thay đổi do vi phạm hành chính gây ra hoặc buộc tháo đỡ công trình xây dựng trái phép:
Trang 7Quy định này buộc cá nhân, tổ chức đã thực hiện hành vi vi phạm hành chính dẫn đến những thay đổi so với tình trạng ban đầu của sự vật thì phải tự mình bằng mọi cách đưa sự vật trở lại trạng thái ban đầu Việc tháo dỡ các công trình xây dựng trái phép chủ yếu để khắc phục hậu quả những vi phạm hành chính trong lĩnh vực xây dựng
Trong thực tế, việc áp dụng quy định trên hoàn toàn cần thiết nhằm đảm bảo giữ gìn cơ sở vật chất quốc gia, trật tự quản lý nhà nước, để đảm bảo khi vi phạm xảy ra không những phải có biện pháp xử phạt răn đe Đồng thời, phải khắc phục hậu quả đã xảy ra, khôi phục tình trạng ban đầu
2.2) Buộc thực hiện các biện pháp khắc phục tình trạng ô nhiễm môi trường, lây lan dịch bệnh do vi phạm hành chính gây ra:
Xã hội ngày càng phát triển, nhưng ý thức của người dân cũng như các tổ chức lại không hề cao trong vấn đề giữ gìn bảo vệ môi trường mình đang sống và làm việc
Việc pháp luật quy định các biện pháp khắc phục khi làm ô nhiễm môi trường hay lây lan dịch bệnh là hoàn toàn cần thiết, nhằm mục đích bảo vệ sức khỏe lợi ích cộng đồng, bảo vệ môi trường sinh thái chung Tùy trường hợp cụ thể, người
có thẩm quyền sẽ quyết định biện pháp thích hợp và có hiệu quả nhất
2.3) Buộc đưa ra khỏi lãnh thổ Việt Nam hoặc buộc tái xuất hàng hóa, vật phẩm, phương tiện:
Biện pháp này được áp dụng chủ yếu trong quá trình xử lý các vi phạm hành chính trong lĩnh vực hải quan hoặc lĩnh vực có liên quan đến xuất nhập khẩu Khi
có sự vi phạm, công việc này là cần thiết: nhập khẩu trái phép thì bị đưa ra khỏi lãnh thổ, nếu hàng tạm nhập tái xuất mà không tái xuất thì bị buộc tái xuất
Biện pháp này đảm bảo cho sự ổn định của thị trường, không gây hoang mang
lo lắng cho người dân và giữ vững sự quản lý của nhà nước trong mọi lĩnh vực Chỉ bằng cách đưa ra khỏi lãnh thổ hay tái xuất những hàng hóa, vật phẩm, phương tiện này thì mới bảo đảm những điều nêu trên
2.4) Buộc tiêu hủy vật phẩm gây hại cho sức khỏe con người, vật nuôi, cây trồng và văn hóa phẩm độc hại:
Biện pháp này chủ yếu được áp dụng để khắc phục những hậu quả do vi phạm hành chính trong các lĩnh vực liên quan đến việc kinh doanh những sản phẩm liên quan đến con người như thuốc chữa bệnh, bảo vệ những giá trị về sức khỏe, giá trị về cuộc sống vật thực phẩm, văn hóa…
Trang 8Biện pháp này trên thực tế đã được chứng minh là cần thiết để bảo chất và những mặt tinh thần chung của cộng đồng Để bảo vệ con người, vật nuôi, cây trồng khỏi những tác động nguy hại của những vật, sản phẩm là tang vật của vi phạm hành chính, pháp luật quy định tang vật này phải được tiêu hủy là hoàn toàn cần thiết Cũng như vậy, văn hóa phẩm độc hại cũng gây ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống tinh thần của nhân dân, truyền thống văn hóa dân tộc, nên phải bị tiêu hủy Tiêu hủy nhằm mục đích ngăn chặn sự phát tán ra cộng đồng những sản phẩm này một lần nữa
2.5) Các biện pháp khác do Chính phủ quy định:
Do pháp luật không thể dự liệu hết và đặt ra toàn bộ những biện pháp khắc phục hậu quả của mọi vi phạm hành chính nên nhằm khắc phục những lỗ hổng của pháp luật đó, Pháp lệnh đã đặt ra quy định về vấn đề này để tránh tạo ra kẽ hở
3) Thực trạng của các hình thức xử phạt trong việc áp dụng các hình thức xử phạt vi phạm hành chính:
Hiện nay vẫn còn tồn tại xu hướng muốn phạt nặng người vi phạm, ngay cả khi
vi phạm chỉ đáng phạt cảnh cáo Hình thức phạt cảnh cáo vẫn được áp dụng khá phổ biến đối với các vi phạm trong lĩnh vực trật tự công cộng, trật tự an toàn giao thông Ngày nay, ý thức pháp luật của người dân được nâng cao, vai trò của hình thức xử phạt cảnh cáo càng lớn và mang tính phổ biến và đạt được mục đích áp dụng của hình thức xử phạt chính là mục đích phòng ngừa vi phạm pháp luật Pháp luật hiện hành quy định việc xử phạt vi phạm hành chính chỉ áp dụng đối với người từ đủ 14 tuổi trở lên Trên thực tế, số lượng vi phạm hành chính do người chưa thành niên thực hiện rất phổ biến là ở độ tuổi từ 11 tuổi đến 12 tuổi trở lên
Hiện nay, Pháp lệnh hiện hành của ta chỉ quy định ba hình thức xử phạt chính là: cảnh cáo, phạt tiền và trục xuất như vậy là quá ít, chúng ta có thể so sánhh với các nước trên thế giới như Nga hoặc Trung Quốc Ví dụ: “Chương 3 Bộ luật về vi phạm hành chính của Nga Quy định về các hình thức xử phạt hành chính Cụ thể,
có chín hình thức (biện pháp ) xử phạt: 1) Cảnh cáo; 2) Phạt tiền; 3) Thu giữ công
cụ, phương tiện vi phạm; 4) Tịch thu tang vật, phương tiện vi phạm; 5) Tước các loại giấy phép (Quyền) đối với cá nhân; 6) Giam hành chính; 7) Trục xuất người nước ngoài hoặc người không quốc tịch; 8) Cấm giữ chức vụ (trong cơ quan nhà nước và trong cơ quan lãnh đạo của pháp nhân); 9) Tạm ngưng hoạt động ” Trong khi hình thức phạt tiền chỉ có tính răn đe với “người nghèo” còn “người giàu” thì tình nguyện chịu nộp phạt để tiếp tục vi phạm Ngoài ra, hình thức xử
Trang 9phạt trục xuất cũng có điều cần bàn Theo Điều 15 PLXLVPHC năm 2002 (sửa đổi, bổ sung năm 2007, 2008) quy định về hình thức xử phạt trục xuất thì “Trục xuất là buộc người nước ngoài có hành vi vi phạm pháp luật Việt Nam phải rời khỏi lãnh thổ nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam” Nhưng sống trên lãnh thổ một quốc gia không chỉ có công dân của quốc gia đó mà còn có người nước ngoài và người không quốc tịch Quy định này đã bỏ sót đối tượng là “người không quốc tịch”. 1
Những hạn chế trên do những nguyên nhân khác nhau như do: khiếm khuyết trong quá trình soạn thảo văn bản pháp luật về xử phạt vi phạm hành chính; điều kiện kinh tế xã hội thay đổi; sự phát triển của xã hội nảy sinh nhiều vấn đề mà pháp luật chưa kịp điều chỉnh,
4) Một số giải pháp:
Các hình thức xử phạt vi phạm hành chính cần xuất phạt từ thực tế xã hội Khi xây dựng cần đặt ra mục đích là giáo dục, phòng ngừa, răn đe, phải nghiêm khắc
để người vi phạm không tái phạm lần nữa Không nên áp đặt ý chí chủ quan của nhà làm luật mà nên xem xét liệu có phù hợp với đời sống xã hội
Các hình phạt cũng không quá nặng hay quá nhẹ Quá nặng sẽ mang tính hà khắc, trừng phạt hơn là giáo dục Nếu quá nghiêm khắc thì sẽ gây ra sự phản ứng mạnh mẽ của người dân Tuy nhiên, nếu quá nhẹ thì dẫn đến tình trạng không tuân thủ pháp luật, coi thường pháp luật nên ngày càng nhiều vi phạm nghiêm trọng hơn Phải bảo đảm nguyên tắc công bằng, giáo dục đi đôi với tính răn đe, kết hợp thuyết phục và cưỡng chế Các quy định của pháp luật không được mâu thuẫn nhau, tránh sự chồng chéo giữa các văn bản pháp luật với nhau
Những quy định về các hình thức xử phạt và các biện pháp khắc phục hậu quả phải có khả năng áp dụng, xử lý linh hoạt đối với các vi phạm hành chính đa dạng xảy ra trong đời sống xã hội Nhưng phải tránh áp dụng tùy tiện gây khó khăn cho nhân dân Cần phân rõ thẩm quyền áp dụng hình thức xử phạt
Giữa chế tài hành chính và chế tài hình sự phải xác định rõ ràng, tránh sự nhầm lẫn, đảm bảo mục đích của từng loại chế tài tương ứng với tính chất mức độ của các loại vi phạm
Luật học.Nguyễn Cảnh Hợp - Trưởng khoa Hành chính – Nhà nước, Đại học Luật TP Hồ Chí Minh; ThS Luật học.Cao Vũ Minh - Giảng viên khoa Hành chính – Nhà nước, Đại học Luật TP.
Hồ Chí Minh.
Trang 10Cần phải bổ sung các quy định pháp luật về xử lý vi phạm trong từng loại lĩnh vực Do mỗi lĩnh vực khác nhau thì việc xử phạt cũng phải khác nhau Quy định chặt chẽ về thẩm quyền áp dụng để tránh tình trạng lạm dụng quyền hạn để xử phạt sai thẩm quyền của mình
Học tập các kinh nghiệm xây dựng pháp luật của nước ngoài và áp dụng một cách phù hợp với điều kiện Việt Nam
C) KẾT LUẬN
Xử phạt vi phạm hành chính được coi là biện pháp có hiệu quả trong việc đấu tranh phòng chống vi phạm chính, bảo vệ trật tự pháp luật, không ngừng tăng cường pháp chế xã hội chủ nghĩa Có thể nói xử phạt vi phạm hành chính là nội dung rất quan trọng của hoạt động quản lí nhà nước Một trong những điều kiện đảm bảo thực hiện có động xử phạt vi phạm hành chính là hoàn thiện hệ thống pháp luật về xử phạt hành chính Một trong những điều quan trọng đó là không ngừng hoàn thiện hệ thống hình thức xử phạt vi phạm hành chính và các biện pháp khắc phục hậu quả Sắp tới khi Luật xử lývi phạm hành chính ra đời hy vọng các hình thức xử phạt vi phạm hànhh chính và các biện pháp khắc phục hậu quả sẽ được hoàn thiện hơn nữa đáp ứng nhu cầu của sự phát triển đất nước