PHÒNG GDĐT GIỒNG RIỀNG CỘNG HOÀ XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM TRƯỜNG THCS HOÀ LỢI Độc lập – Tự do – Hạnh phúc Giồng Riềng, ngày 20 tháng 5 năm 2015 BÁO CÁO ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU Họ và tên: Nguyễn Phước Thông. Chức danh: Giáo viên. Đơn vị công tác: Trường THCS Hoà Lợi, huyện Giồng Riềng, tỉnh Kiên Giang. 1. Tên kinh nghiệm: “Áp dụng một số phương pháp trực quan dạy học các phép tính trong tập hợp số nguyên” 2. Căn cứ: Căn cứ nhiệm vụ năm học 2014 – 2015 của Phòng giáo dục và đào tạo, kế hoạch năm học 2014 – 2015, chỉ tiêu chất lượng bộ môn toán của Trường THCS Hoà Lợi, thực hiện theo chỉ đạo của Ban giám hiệu về biện pháp nâng cao chất lượng học sinh khá giỏi và yếu kém. Trong quá trình giảng dạy tôi thấy đa số học sinh chưa có kỹ năng giải toán cộng, trừ, nhân, chia trong tập hợp số nguyên ở lớp 6. Trong khi đó, các phép tính này lại là nền tảng vững chắc, hỗ trợ các em ở những lớp học kế tiếp, và còn được áp dụng rất nhiều trong cuộc sống. 3. Thực trạng yêu cầu: Ở những năm học trước, tôi được phân công dạy môn toán 7. Tôi thấy rằng, khi tính toán cộng, trừ nhân chia các số (nhất là với các số khác dấu), không ít học sinh có kết quả sai. Theo tôi, sở dĩ các em gặp phải những sai sót đó là do các em chưa nắm vững các qui tắc, chưa biết mẹo để tính toán. Năm học 2014 2015 này, trong quá trình dạy các bài học về các phép tính trong tập hợp số nguyên. Bản thân tôi nhận thấy mỗi phép tính đều có một quy tắc để tính và không ít học sinh cứ mỗi lần làm bài lại phải ngồi nhớ lại quy tắc thì mới làm được. Đối với các em học sinh yếu, kém có khi không nhớ quy tắc lại không làm được.
Trang 1PHÒNG GD&ĐT GIỒNG RIỀNG CỘNG HOÀ XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
TRƯỜNG THCS HOÀ LỢI Độc lập – Tự do – Hạnh phúc
Giồng Riềng, ngày 20 tháng 5 năm 2014
BÁO CÁO KINH NGHIỆM TRONG CÔNG TÁC
- Họ và tên: Nguyễn Phước Thông
- Chức danh: Giáo viên
- Đơn vị công tác: Trường THCS Hoà Lợi
huyện Giồng Riềng, tỉnh Kiên Giang
1. Tên kinh nghiệm:
“Sử dụng phần mềm GSP 5.0 dạy hình học quỹ tích môn toán lớp 9 Trường THCS Hoà Lợi”
2. Căn cứ:
Căn cứ nhiệm vụ năm học 2013 – 2014 của Phòng giáo dục
và đào tạo, kế hoạch năm học 2013 – 2014, chỉ tiêu chất lượng bộ môn toán của Trường THCS Hoà Lợi, thực hiện theo chỉ đạo của Ban giám hiệu về biện pháp nâng cao chất lượng học sinh khá giỏi
và yếu kém
3. Thực trạng tình hình:
- GSP là phần mềm hình học xuất xứ từ Mỹ, biểu diễn động các đối tượng hình học GSP 5.0 với phiên bản Việt hoá để người Việt Nam sử dụng dễ dàng hơn Trong hình học lớp 9, GSP có thể
mô phỏng động các hình không gian, quỹ đạo chuyển động của điểm, góc, Giúp học sinh dự đoán được quỹ tích điểm, tính chất hình học của điểm, tập hợp điểm; giúp giáo viên bớt thuyết trình, tiết kiệm thời gian giảng bài
- Môn toán là một môn học rất khó, toán hình học lại càng khó hơn Học sinh rất sợ học môn toán hình vì môn học này rất khó tiếp thu, thậm chí không hiểu bài dẫn đến áp đặt kiến thức Mặc khác, một lý do quan trọng nữa khiến học sinh ngại học toán hình là vì phương tiện dạy học thiếu hình ảnh trực quan, sinh động Cho nên chất lượng môn toán vẫn còn thấp so với các môn
Trang 2học khác, đặc biệt là hình học Cụ thể, chất lượng bài kiểm tra hình 1 tiết học kì 2 khối lớp 9 năm học 2012 – 2013 như sau:
Chất lượng học lực Bài kiểm tra hình học 1 tiết học
kì 2 Giỏi
Khá
Trung bình
Yếu
Kém
11,3%
15%
34,5%
21,2%
18%
4. Các nội dung chính của kinh nghiệm:
Trong sách giáo khoa toán 9, tôi lựa chọn một số nội dung kiến thức sử dụng phần mềm GSP dựng hình, tạo các hiệu ứng chuyển động theo quỹ tích như sau:
Nội dung 1: Hệ thức lượng trong tam giác: dựng “tam
giác động” là một tam giác vuông với số đo hai góc nhọn và ba cạnh thay đổi Lập các hệ thức lượng với tam giác vuông này để kiểm chứng Nhằm mục đích để học sinh thấy rõ mối liên hệ giữa góc với tỉ số các cạnh tương ứng theo từng hình động Tổ chức dạy trình chiếu trong bài học §4 Một số hệ thức về cạnh và góc trong tam giác vuông
Nội dung 2: Sự xác định đường tròn: dựng tập hợp điểm
cách đều một điểm O cho trước bằng một phép chuyển động điểm tạo vết Mục đích là trực quan hoá khái niệm đường tròn Tổ chức dạy trình chiếu trong bài §1 Sự xác định đường tròn
Nội dung 3: Liên hệ giữa dây và khoảng cách từ tâm đến dây: Dựng đường tròn tâm O xác định với hai “dây động”.
Lập phép đo và so sánh độ dài hai dây, hai khoảng cách tương ứng từ tâm đến hai dây đó Mục đích là trực quan hoá mối liên hệ giữa dây và khoảng cách từ tâm đến dây Tổ chức dạy trình chiếu trong bài học §3.Liên hệ giữa dây và khoảng cách từ tâm đến dây
Nội dung 4: Tính chất của hai tiếp tuyến cắt nhau:
Dựng đường tròn tâm O xác định với hai tiếp tuyến cắt nhau di động tương đối Lập các phép đo và so sánh độ dài, số đo góc khi chúng thay đổi tương ứng theo hình động Mục đích là trực quan hoá các tính chất của hai tiếp tuyến cắt nhau Tổ chức dạy trình chiếu trong bài học §6 Tính chất của hai tiếp tuyến cắt nhau
Trang 3Nội dung 5: Vị trí tương đối của hai đường tròn: Dựng
hai đường tròn (O,R) và (O,r) di động tương đối Lập các phép đo
và so sánh độ dài, khoảng cách khi chúng thay đổi tương ứng theo hình động Mục đích là trực quan hoá các mối liên hệ khoảng cách OO’- r - R Tổ chức dạy trình chiếu trong bài học §7, §8 Vị trí tương đối của hai đường tròn
Nội dung 6: Mối liên hệ ba góc “góc nội tiếp, góc ở tâm, góc tạo bởi tiếp tuyến và dây cung” trong một đường tròn: Dựng góc nội tiếp, góc ở tâm, góc tạo bởi tiếp tuyến và dây
cung sao cho chúng cùng chắn một cung AB của đường tròn tâm
O xác định Lập các phép đo cung, đo góc để so sánh khi cung AB thay đổi số đo Mục đích là học sinh thấy rõ mối liên hệ của ba góc này Tổ chức trình chiếu trong bài §4 Góc tạo bởi tiếp tuyến
và dây cung
Nội dung 7: Quỹ tích của “Cung chứa góc”: Dựng đoạn
AB cố định, góc AMB không đổi sao cho đỉnh M di động tương đối Tạo vết cho điểm M Mục đích là học sinh thấy được quỹ tích điểm
M nhìn đoạn AB một góc không đổi luôn là các cung tròn xác định
Tổ chức dạy trình chiếu trong bài học §6 Cung chứa góc
Nội dung 8: Tứ giác nội tiếp: Dựng tứ giác nội đường tròn
(O, R), với các đỉnh di động tương đối Lập các phép đo và so sánh các góc đối thay đổi tương ứng theo hình động Mục đích để học sinh thấy rõ tính chất của tứ giác nội tiếp Tổ chức dạy trình chiếu trong bài học §7.Tứ giác nội tiếp
Nội dung 9: Diện tích hình tròn, hình quạt: Lập các
phép đo độ dài, đo góc Lập công thức tính diện tích, lập phép đo diện tích miền trong bằng ứng dụng để so sánh khi hình động thay đổi Mục đích là thấy tính chính xác của các công thức này
Tổ chức dạy trình chiếu trong bài học §10 Diện tích hình tròn, hình quạt
Nội dung 10: Dựng hình trụ, hình nón, hình cầu: Dựng
hình động tạo vết thành các hình trụ, hình nón, hình cầu Mục đích là trực quan hoá các khái niệm Tổ chức trình chiếu trong bài
§1, 2, 3 trong chương 4: Hình trụ - Hình nón – Hình cầu
5. Kết quả thực hiện và phạm vi áp dụng nhân rộng:
Trang 4Bảng so sánh đối chứng số lượng học sinh nắm được kiến thức sau khi xem hình động qua một số bài:
Tên nội dung kiến thức
Tỉ lệ học sinh nắm được kiến
thức Lớp có xem
hình động (9A)
Lớp không được xem hình động
(9B) Liên hệ giữa dây và khoảng
Tính chất của hai tiếp tuyến
cắt nhau
Vị trí tương đối của hai đường
Quỹ tích của “Cung chứa góc” 33/40hs 23/40hs
Bảng so sánh chất lượng bài kiểm tra hình học khối 9 theo tỉ lệ:
Các bài kiểm tra
hìn
h học
Chất lượng học lực
Bài kiểm tra
1 tiết học kì
2 năm 2012-2013
Bài kiểm tra
1 tiết học kì
2 năm 2013-2014
So sánh tỉ lệ
Giỏi
Khá
Trung bình
Yếu
Kém
11,3%
15%
34,5%
21,2%
18%
33,7%
20%
28,8%
11%
6,5%
Tăng 22,4% Tăng 5% Giảm 5,7% Giảm 10,2% Giảm 11,5% Qua thực hiện và kiểm chứng, việc sử dụng GSP dựng hình
và tạo các hiệu ứng chuyển động theo quỹ tích đã giúp học sinh chú ý, tỉ lệ học sinh hiểu bài tăng cao; giúp giáo viên bớt thuyết trình, tiết kiệm thời gian giảng bài Góp phần nâng cao chất lượng
bộ môn cũng như chất lượng giáo dục toàn trường
Kinh nghiệm này có thể áp dụng rộng rãi trong toàn quốc cho học sinh khối 9 THCS có đủ các trang thiết bị cần thiết
6. Kiến nghị:
Các cấp lãnh đạo cần tổ chức tập huấn sử dụng các phần mềm hỗ trợ dạy học cũng như khuyến khích giáo viên sử dụng các phần mềm này và trang bị thêm cơ sở vật chất phục vụ việc dạy học Các tổ chuyên môn cần tổ chức các buổi sinh hoạt chuyên đề
về sử dụng phần mềm hổ trợ dạy học Giáo viên phải không
Trang 5ngừng nghiên cứu, tìm tòi, và sử dụng các phần mềm dạy học nhằm nâng cao chất lượng giáo dục
HIỆU TRƯỞNG XÁC NHẬN, ĐỀ NGHỊ: NGƯỜI BÁO CÁO:
Nguyễn Phước Thông
PHÒNG GD&ĐT XÁC NHẬN THÀNH TÍCH: