Tổng quan về tài chính công và quản lí tài chính công

1.1 Quan niệm về TCC1.1.1 Quan niệm1.1.2 Phân loại1.2 Quản lý TCC1.2.1 Khái niệm1.2.2 Mục tiêu quản lý1.3 Bộ máy quản lýKết thúc phần 1.1, người học phải trả lời được:Khu vực công bao gồm những bộ phận gì?Các tổ chức thuộc khu vực chính phủ chung có đặc điểm gì?Các quan niệmgóc nhìn về TCC?Phân loại TCC?

Chương 1:

Tổng quan về TCC và QLTCC

1.1 Quan niệm về TCC

• Kết thúc phần 1.1, người học phải trả lời

được:

– Khu vực công bao gồm những bộ phận gì?

– Các tổ chức thuộc khu vực chính phủ chung có đặc điểm gì?

– Các quan niệm/góc nhìn về TCC?

– Phân loại TCC?

Khu vực công và khu vực NN

• KV công gồm: KV chính phủ chung (KV NN) và

DN công

• KV chính phủ chung gồm: chính quyền TW, chính quyền địa phương

• Vẽ sơ đồ

Khu vực công và khu vực NN

Quan niệm về TCC

• Tài chính công có thể hiểu theo 2 góc độ:

– Kinh tế học: thường gọi là Kinh tế công cộng Đi nghiên cứu các nội dung.

• Nhà nước nên cung cấp các hàng hóa, dịch vụ gì?

• Nhà nước nên đánh các loại thuế nào?

– Thể chế: quy định, nguyên tắc về quản lý thu chi

• Các khoản thu, chi của khu vực công (nghĩa rộng)

• Các khoản thu, chi của khu vực NN (nghĩa hẹp)

• Khái niệm: TCC là những hoạt động thu, chi gắn với các quỹ tiền tệ của các cấp chính quyền nhằm thực hiện chức năng KTXH của NN

• Tương ứng có TCC TƯ, TCC ĐP (tỉnh, huyện, xã)

Khái niệm QLTCC

• “Quản lý” và “Quản trị” có nghĩa tương đương

và thường dùng thay thế cho nhau

Khái niệm QLTCC

• QLTCC là quá trình các cấp chính quyền sử

dụng các công cụ lên kế hoạch, hướng dẫn,

theo dõi, đánh giá nhằm thực hiện hiệu quả

các chính sách thu, chi

• Thế nào thì gọi là thực hiện hiệu quả các chính sách thu, chi?

Các mục tiêu QLTCC

• Mục tiêu của QLTCC là thực hiện các chính sách thu, chi hiệu quả

• Cụ thể:

– Đảm bảo kỷ luật tài khóa

– Hiệu quả phân bổ

– Hiệu quả hoạt động

Đảm bảo kỷ luật tài khóa

• Chúng ta đã biết mục tiêu quản lý là thực hiện hiệu quả chính sách thu, chi Thế nào là hiệu quả? Hãy xem xét một số ví dụ sau:

• Ví dụ 1:

• Dự án đường sắt Cát Linh – Hà Đông theo hợp

đồng ký kết với nhà thầu Trung Quốc năm 2008 thì tổng chi phí là 553 triệu USD

• Đến 10/2015 dự án đã xong khoảng 70%, nhà thầu Trung Quốc xin điều chỉnh tăng lên 880 triệu USD

Đảm bảo kỷ luật tài khóa

• Năm 2015, giá dầu trên thị trường thế giới giảm mạnh xuống $52/thùng làm hụt thu so với dự

kiến khoảng 40%

Đảm bảo kỷ luật tài khóa

• Quản lý thu, chi sẽ không hiệu quả nếu:

– Cho phép chi vượt kế hoạch đã đề ra

– Dự báo các biến động về kinh tế không chính xác

• Vậy phải làm thế nào để quản lý thu, chi hiệu quả hơn?

– Thiết lập các giới hạn trần chi tiêu (ở cả cấp độ

quốc gia, các bộ, các đơn vị)

– Dự báo về các biến động kinh tế phải đảm bảo độ chính xác

Đảm bảo kỷ luật tài khóa

• Đảm bảo các khoản chi nằm trong giới hạn cho phép (thiết lập trần chi tiêu)

• Các khoản thu được lên kế hoạch dựa trên những dự báo kinh tế đáng tin cậy (kế hoạch tài chính – ngân sách trung hạn)

• Nếu đề xuất thêm các khoản chi mới thì phải

có nguồn thu tương ứng

Hiệu quả phân bổ

• Ví dụ 3:

• Năm 2015, UBND tỉnh Sơn La đề xuất dự án

xây dựng tượng đài và khu bảo tàng Bác Hồ về thăm Tây Bắc với mức chi phí ước tính 1400 tỷ đồng

• Sơn La nằm ở khu vực Tây Bắc là khu vực có tỷ

lệ hộ nghèo cao nhất cả nước (55%) Thu ngân sách của Sơn La năm 2015 khoảng 3000 tỷ

Hiệu quả phân bổ

• Ví dụ 4:

• Năm 2012, ca sỹ Đàm Vĩnh Hưng kê khai mức thu nhập cả năm gần 1 tỷ đồng và anh phải

đóng thuế thu nhập khoảng 350 triệu đồng

• Một giảng viên làm việc khoảng 20 năm tại

HVTC sẽ có mức lương khoảng >10

triệu/tháng, cộng thêm các thu nhập khác

khoảng 10 triệu/tháng Giảng viên này sẽ phải đóng thuế khoảng 48 triệu/năm

Hiệu quả phân bổ

• Trong ví dụ 3, quản lý chi tiêu có hiệu quả không? Chưa hiệu quả ở chỗ nào?

• Trong ví dụ 4, quản lý thu thuế đã hiệu quả hay chưa

Hiệu quả phân bổ

• Việc giới hạn các trần chi tiêu chưa đủ để đảm bảo hiệu quả mà còn phải xem xét thứ tự ưu tiên của các khoản chi Nói cách khác nhiệm

vụ nào quan trọng, cấp thiết hơn thì phải ưu tiên chi trước

• Việc dự báo chính xác về các khoản thu cũng chưa đủ để đảm bảo hiệu quả mà còn phải

xem xét việc phân chia gánh nặng thuế có

đồng đều và công bằng hay không

Hiệu quả phân bổ

• Thu thuế phải đảm bảo công bằng giữa các đối tượng

• Chi tiêu phải phù hợp với các ưu tiên chiến

lược của chính sách Ưu tiên chiến lược được xây dựng trên cơ sở tính toán chi phí, lợi ích

của các khoản chi tiêu

Hiệu quả hoạt động

• Ví dụ 5:

• Năm 2014, chi phí tuân thủ thuế (mua hóa

đơn, kê khai thuế, nộp thuế, làm việc với cơ quan thuế, cập nhật quy định) của DN Việt

Nam khoảng 900 giờ/năm

• Mức này ở Singapore là 80 giờ/năm, Thailand

260 giờ/năm, Lào 360 giờ/năm (xem báo cáo Doing Business 2014 – Worldbank)

Hiệu quả hoạt động

• Ví dụ 6:

• Làng văn hóa dân tộc Việt được xây dựng tại Đồng Mô với số vốn hơn 3200 tỷ đồng

• Làng văn hóa dân tộc Việt bắt đầu mở cửa từ

2010 nhưng đến thời điểm hiện tại nhiều hạng mục đã xuống cấp và hư hỏng nặng

Hiệu quả hoạt động

Hiệu quả hoạt động

• Thủ tục, quy trình áp dụng các chính sách thu,

chi phải đơn giản, gọn nhẹ, tiết kiệm

• Xây dựng các mục tiêu về kết quả thực hiện

• Có cơ chế thưởng nếu vượt mục tiêu, và phạt

nếu không đạt mục tiêu

Các mục tiêu QLTCC

• Chúng ta đã học xong 3 mục tiêu của QLTCC là

– Mục tiêu 1: Đảm bảo kỷ luật tài khóa

– Mục tiêu 2: Đảm bảo hiệu quả phân bổ

– Mục tiêu 3: Đảm bảo hiệu quả hoạt động

• Theo các bạn, 3 mục tiêu này có mối quan hệ

gì với nhau không?

Cơ quan QLTCC

• Tổ chức chính quyền ở Việt Nam

• Một chính quyền điển hình sẽ gồm 3 bộ phận: lập pháp, hành pháp, và tư pháp

• Cơ quan lập pháp có quyền ban hành và sửa đổi hiến pháp, pháp luật Trách nhiệm giám sát hoạt động của các cơ quan khác

– Ở trung ương: Quốc hội

– Ở địa phương: Hội đồng nhân dân

Cơ quan QLTCC

• Tổ chức chính quyền ở Việt Nam

• Cơ quan hành pháp có quyền ban hành các

văn bản hướng dẫn thi hành luật, và có trách nhiệm tổ chức quản lý để pháp luật được tuân thủ

– Ở trung ương: Chính phủ

– Ở địa phương: Ủy ban nhân dân

Cơ quan QLTCC

• Tổ chức chính quyền ở Việt Nam

• Cơ quan tư pháp có quyền và trách nhiệm truy

tố, xét xử các hành vi vi phạm pháp luật

– Ở trung ương: Tòa án nhân dân tối cao, Viện kiểm sát nhân dân tối cao

– Ở địa phương: TAND cấp cao, TAND tỉnh, TAND

huyện, Tòa án quân sự, VKSND tương tự

Cơ quan QLTCC

• Trong 3 bộ phận lập, hành, tư Bộ phận nào chịu trách nhiệm quản lý nói chung và quản lý hoạt động thu, chi của nhà nước nói riêng?

• Cụ thể cơ quan nào sẽ thực hiện quản lý các hoạt động thu, chi?

Cơ quan QLTCC

• Cơ quan quản lý hoạt động thu, chi

• Chính phủ Việt Nam có 18 bộ Trong đó 2 Bộ chịu trách nhiệm quản lý trực tiếp là:

– Bộ Tài chính

– Bộ Kế hoạch đầu tư

• Ở địa phương, cơ quan

– Tỉnh: Sở Tài chính, Sở kế hoạch đầu tư

– Huyện: Phòng Tài chính – Kế hoạch

Cơ quan QLTCC

– Ở xã không có cơ quan chuyên trách về quản lý tài chính mà chỉ có (1 hoặc một số) công chức tài

chính – kế hoạch

– Tại từng đơn vị cụ thể cũng có bộ phận chuyên

trách (thường gọi là phòng/ban) phụ trách về

quản lý tài chính – kế hoạch

– Kế toán, kiểm toán

– Hoạt động tài chính (bảo hiểm, chứng khoán, v.v…)

Cơ quan QLTCC

• Chức năng của Bộ Kế hoạch & đầu tư là quản

lý về kế hoạch, đầu tư, phát triển, gồm:

– Xây dựng chiến lược, kế hoạch phát triển

– Quản lý hoạt động đầu tư trong và ngoài nước

– Quản lý ODA, viện trợ không chính thức

• Cơ cấu tổ chức của bộ KH&ĐT cũng bao gồm các vụ, cục tương ứng với chức năng

Cơ quan QLTCC

• Trong Bộ TC có 3 cơ quan quan trọng chịu

trách nhiệm về quản lý các khoản thu và quản

lý NSNN là những cơ quan nào?

• Mỗi cơ quan đó có chức năng gì và cơ cấu tổ chức như thế nào?

hiện thu từ hoạt động hải quan

• Kho bạc NN: quản lý quỹ NS và các quỹ khác theo quy định, phát hành công trái, trái phiếu

Tổng kết chương 1

• 3 Mục tiêu của QLTCC

– Đảm bảo kỷ luật tài khóa

– Hiệu quả phân bổ

– Hiệu quả hoạt động

• Cơ cấu, chức năng của Bộ TC

• Cơ cấu, chức năng của Bộ KHĐT

• Cơ cấu, chức năng của cơ quan thuế, kho bạc