SKKN Một vài kinh nghiệm để dạy tốt phân môn Lịch sử lớp 4

SKKN Một vài kinh nghiệm để dạy tốt phân môn Lịch sử lớp 4SKKN Một vài kinh nghiệm để dạy tốt phân môn Lịch sử lớp 4SKKN Một vài kinh nghiệm để dạy tốt phân môn Lịch sử lớp 4SKKN Một vài kinh nghiệm để dạy tốt phân môn Lịch sử lớp 4SKKN Một vài kinh nghiệm để dạy tốt phân môn Lịch sử lớp 4SKKN Một vài kinh nghiệm để dạy tốt phân môn Lịch sử lớp 4SKKN Một vài kinh nghiệm để dạy tốt phân môn Lịch sử lớp 4SKKN Một vài kinh nghiệm để dạy tốt phân môn Lịch sử lớp 4SKKN Một vài kinh nghiệm để dạy tốt phân môn Lịch sử lớp 4SKKN Một vài kinh nghiệm để dạy tốt phân môn Lịch sử lớp 4SKKN Một vài kinh nghiệm để dạy tốt phân môn Lịch sử lớp 4SKKN Một vài kinh nghiệm để dạy tốt phân môn Lịch sử lớp 4SKKN Một vài kinh nghiệm để dạy tốt phân môn Lịch sử lớp 4SKKN Một vài kinh nghiệm để dạy tốt phân môn Lịch sử lớp 4

Người viết : Nguyễn Thị Ngọc Lan Trang 1

Lời dạy của Bác như một lời nhắc cho tất cả mọi người Việt Nam phải có hiểu biết về lịch sử nước nhà Vậy chúng ta - những người thầy cô giáo - phải làm sao trong công tác giảng dạy của mình có những đóng góp lớn nhằm giáo dục truyền thống lịch sử dân tộc cho thế hệ trẻ thông qua nhiều cách trong đó chủ yếu là qua việc giảng dạy môn Lịch sử

Nhận thức rõ mục tiêu của giáo dục tiểu học là giúp HS có kiến thức toàn diện về con người, tự nhiên và xã hội Mỗi môn học bắt buộc trong nhà trường đều góp phần vào việc thực hiện mục tiêu chung đó Môn Lịch sử ở tiểu học cung cấp một số kiến thức cơ bản, thiết thực về các sự kiện, hiện tượng, nhân vật lịch sử tiêu biểu của lịch sử Việt Nam…… Vì vậy, môn học càng có ý nghĩa quan trọng Dạy học tốt môn Lịch sử lớp 4 còn giúp các em bước đầu nhận thức đúng và yêu thích môn học, góp phần lớn trong việc giáo dục truyền thống lịch

sử hào hùng của dân tộc ta Từ đó các em thêm tự hào, yêu thiên nhiên, đất nước con người Việt Nam, kế thừa và phát huy truyền thống quý báu của dân tộc

Qua tìm hiểu thực tế, tôi thấy nhiều giáo viên vẫn nghĩ rằng môn Lịch sử

là môn phụ, không quan trọng, chưa chú trọng đầu tư cho môn học Thậm chí một số giáo viên còn cho rằng nếu lo dạy lịch sử thì sẽ ảnh hưởng đến môn Toán

và môn Tiếng Việt Tôi cho rằng đây là suy nghĩ sai lầm Vì thế đã dẫn đến học sinh nắm kiến thức lịch sử mù mờ, nhiều bài làm của các em sai kiến thức rất trầm trọng mặc dù đó là những kiến thức cơ bản mà các em đã được học, các em còn không thích học môn Lịch sử vì thấy bài học khô khan, tẻ nhạt, khó nhớ

Người viết : Nguyễn Thị Ngọc Lan Trang 2

Môn Lịch sử lớp 4 cũng là môn học mới mà các em bắt đầu được học từ năm lớp 4, được nhiều giáo viên đánh giá là khó dạy, khó tổ chức

Vậy làm thế nào để dạy học tốt phân môn Lịch sử lớp 4 ?

Tôi đã suy nghĩ rất nhiều và qua thực tế, tôi nhận thấy kiến thức môn Lịch

sử lớp 4 không quá khó, các em không thể tiếp thu Nếu người giáo viên nắm chắc kiến thức, biết dẫn dắt, sử dụng những phương pháp dạy học thích hợp thì học sinh sẽ rất hứng thú và yêu thích môn học Ngược lại nếu chỉ dạy qua loa, giáo viên tự cho đây là môn học không quan trọng, không cần thiết thì học sinh cũng cảm thấy “chán” môn học vì thấy bài học khô khan, khó nhớ Sau đây tôi xin nêu một vài kinh nghiệm để dạy học tốt phân môn Lịch sử lớp 4

II ĐẶC ĐIỂM TÌNH HÌNH:

1.Thuận lợi:

- Ban giám hiệu nhà trường rất coi trọng tổ chức các buổi học tập, triển khai chuyên đề về chuyên môn như: chuyên đề giáo án điện tử, chuyên đề dạy học theo Chuẩn kiến thức, Sau khi học tập trường thường xuyên tổ chức thao giảng, dự giờ để các giáo viên nắm vững chuyên đề, trao đổi kinh nghiệm, học hỏi lẫn nhau

- Trường được cung cấp máy chiếu, laptop, kết nối Internet đến các phòng học … phục vụ cho việc giảng dạy bằng giáo án điện tử Ngoài ra, thư viện trường có nhiều loại sách lịch sử, truyện kể phục vụ cho môn học

- Bản thân giáo viên luôn cố gắng trau dồi kiến thức, rèn kĩ năng nghiệp

vụ, nhiệt tình, có ý thức làm việc nghiêm túc, chịu khó tìm tòi học hỏi, tích góp các kinh nghiệm của bản thân và đồng nghiệp, thích tìm hiểu về lịch sử Việt Nam

- Học sinh có đầy đủ sách giáo khoa

- Hàng năm, trường kết hợp với Đội có tổ chức cuộc thi “ Dân ta phải biết

sử ta” Đây là hội thi giúp học sinh nhớ kiến thức lịch sử cũng như kích thích

các em tìm hiểu về lịch sử của dân tộc

Người viết : Nguyễn Thị Ngọc Lan Trang 3

2 Khó khăn:

- Do môn Lịch sử mới được học từ năm lớp 4 nên học sinh còn bỡ ngỡ, chưa quen với cách học Việc lĩnh hội kiến thức lịch sử của các em còn hạn chế

- Đồ dùng dạy học như tranh ảnh, bản đồ …còn thiếu

- Ở địa phương không có các di tích lịch sử thời kì phong kiến nên không thể tổ chức cho các em tham quan tìm hiểu

III NỘI DUNG:

1 Nghiên cứu một số kiến thức cần thiết :

Để có một kế hoạch bài học tốt, người giáo viên tự tin, chủ động trên bục giảng, dẫn dắt, tổ chức tốt các hoạt động giúp các em nắm được kiến thức lịch

sử thì GV cần :

 Nghiên cứu nắm vững mục tiêu của môn học, mục tiêu cần đạt trong từng bài, trong từng hoạt động.Việc tưởng chừng như đã cũ nhưng trong khi dạy hàng ngày thì nhiều giáo viên vẫn còn xem sơ sài, hoặc chỉ dạy theo trình tự của sách giáo khoa mà chưa chú ý đến mục tiêu Mục tiêu của môn Lịch sử lớp 4 là :

- Cung cấp một số kiến thức cơ bản, thiết thực về : Các sự kiện, hiện tượng, nhân vật lịch sử có hệ thống theo dòng lịch sử Việt Nam từ buổi đầu dựng nước cho đến thời Nguyễn

- Hình thành và rèn luyện cho HS các kĩ năng:

+ Quan sát các sự vật , hiện tượng, thu thập, tìm kiếm tư liệu lịch sử từ các nguồn khác nhau

+ Nêu thắc mắc, đặt câu hỏi trong quá trình học tập và chọn thông tin để giải đáp

+ Trình bày kết quả học tập bằng lời nói

+ Vận dụng các kiến thức đã học vào cuộc sống

- Góp phần bồi dưỡng và phát triển ở học sinh những thái độ và thói quen: + Ham học hỏi, tìm hiểu để biết về môi trường xung quanh các em

+ Yêu thiên nhiên, con người, quê hương, đất nước

Người viết : Nguyễn Thị Ngọc Lan Trang 4

+ Tôn trọng, bảo vệ cảnh quan thiên nhiên và văn hóa gần gũi với học sinh

Từ năm học 2009-2010, Bộ Giáo dục ban hành tài liệu Hướng dẫn thực hiện Chuẩn kiến thức kĩ năng các môn học ở tiểu học theo quyết định số

16/2006/QĐ - BGDĐT ban hành Chương trình giáo dục phổ thông – cấp Tiểu học Khi thực hiện chuyên đề này, một số giáo viên vẫn còn hiểu nhầm là chỉ

cần dạy theo Chuẩn đã đạt yêu cầu Thực ra, khi dạy học theo Chuẩn thì người

giáo viên cần nghiên cứu kĩ để xây dựng kế hoạch bài dạy phù hợp với các đối tượng học sinh của lớp mình nhằm giúp tất cả mọi học sinh trong lớp phải đạt được những yêu cầu theo Chuẩn Ngoài ra, giáo viên cần linh động nhằm phát huy tối đa tính tích cực và khả năng của từng cá nhân học sinh, nhất là đối với học sinh khá giỏi, học sinh thích tìm hiểu về lịch sử Giáo viên cần hiểu dạy theo

Chuẩn không có nghĩa là cắt xén bớt nội dung chương trình mà Chuẩn là cơ

bản, tối thiểu đòi hỏi tất cả học sinh phải đạt được

Ví dụ : Bài Nước Văn Lang theo Chuẩn kiến thức, kĩ năng thì mục tiêu

cần đạt là :

- Kiến thức:

Nắm được một số sự kiện về nhà nước Văn Lang

+ Khoảng năm 700 TCN nước Văn Lang, nhà nước đầu tiên trong lịch sử dân tộc ra đời

+ Người Lạc Việt biết làm ruộng, ươm tơ, dệt lụa, đúc đồng làm vũ khí

và công cụ sản xuất

+ Người Lạc Việt ở nhà sàn, họp nhau thành các làng, bản

+ Người Lạc Việt có tục nhuộm răng, ăn trầu, ngày lễ hội thường có hoạt động đua thuyền, đấu vật…

Tuy nhiên với đối tượng học sinh khá, giỏi giáo viên có thể khai thác

để các em nắm như :

Người viết : Nguyễn Thị Ngọc Lan Trang 5

+ Biết các tầng lớp của xã hội Văn Lang: Nô tì, Lạc dân, Lạc tướng, Lạc hầu …

+ Biết những tục lệ của người Lạc Việt còn tồn tại đến ngày nay: đua thuyền đấu vật…

+ Xác định trên lược đồ Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ những khu vực mà người Lạc Việt đã từng sinh sống

Khi nghiên cứu mục tiêu của bài này, tôi lên kế hoạch theo Chuẩn kiến thức, kĩ năng ngoài ra còn có thêm những câu hỏi khác nhằm “phát triển” cho đối tượng học sinh khá, giỏi như sau:

1 Điền vào sơ đồ sau : Các tầng lớp trong xã hội Văn Lang

2 Những tục lệ nào của người Lạc Việt còn tồn tại đến ngày nay ?( trồng

khoai, tổ chức lễ hội vào mùa xuân, ….) Địa phương em còn lưu giữ những tục

lệ nào?( ăn trầu, làm bánh chưng…)

3 Treo lược đồ như hình 1-SGK Lịch sử và Địa lí trang 1, yêu cầu HS đọc thông tin SGK và lên chỉ những khu vực mà người Lạc Việt đã từng sinh sống ?

Qua thực tế đã dạy tôi nhận thấy với phần câu hỏi hướng dẫn như trên thì đối tượng HS khá, giỏi các em đều trả lời được Ngay cả câu 1, câu 2 học sinh trung bình vẫn có thể làm tốt Như vậy giáo viên cần nghiên cứu kĩ để tránh hiểu

nhầm dạy theo Chuẩn là chỉ cần dạy đủ theo yêu cầu cần đạt còn những câu hỏi

dành cho học sinh khá, giỏi, học sinh yêu thích tìm hiểu lịch sử là không cần thiết

VUA HÙNG

LẠC TƯỚNG, LẠC HẦU

LẠC DÂN

NÔ TÌ

Người viết : Nguyễn Thị Ngọc Lan Trang 6

Ngoài việc nắm vững chuyên đề về dạy học theo Chuẩn kiến thức, kĩ năng thì giáo viên cần tích hợp thêm nội dung giáo dục môi trường vào bài dạy Ví dụ

khi dạy bài Chùa thời Lý, giáo viên cần giáo dục cho học sinh lòng tự hào về

trình độ văn hóa và nghệ thuật kiến trúc của nước ta từ thời nhà Lý Từ đó nâng cao ý thức bảo vệ di sản văn hóa của cha ông

 Thứ hai là cần tìm hiểu kiến thức lịch sử liên quan đến nội dung dạy Bởi vì chỉ khi có kiến thức lịch sử thì người thầy mới hứng thú với giờ dạy, thiết kế những kế hoạch bài học hay, phong phú, đưa ra những thông tin chính

xác Ví dụ như trong bài Nước Âu Lạc, thông tin trong SGK là : Năm 179 TCN

Triệu Đà lại đem quân sang…… nhưng trong SGV lại ghi năm 207 TCN…

Như vậy có sự khác nhau về thời gian Nếu người GV có kiến thức lịch sử thì sẽ

dễ dàng nhận thấy SGV in sai, thông tin SGK là chính xác

Để có kiến thức lịch sử thì giáo viên cần tự trang bị cho mình bằng cách đọc sách lịch sử hoặc tìm hiểu các trang web nói về lịch sử Việt Nam Tôi xin giới thiệu một số trang web nói về lịch sử Việt Nam từ buổi dầu dựng nước :

- Giới thiệu bài :

Người viết : Nguyễn Thị Ngọc Lan Trang 7

Đây là một bước để thu hút học sinh vào bài học mà nhiều giáo viên còn xem nhẹ Tôi thường giới thiệu bài bằng nhiều cách như : Đặt vấn đề gây tò mò cho học sinh hoặc dẫn dắt từ những kiến thức lịch sử đã học, cũng có thể sử dụng tranh ảnh hoặc bắt đầu bằng một câu chuyện lịch sử…

Ví dụ : Khi giới thiệu bài Nước Văn Lang SGK Lịch sử và Địa lí trang

11, tôi làm như sau:

Giới thiệu cả lớp về ảnh Lễ giỗ tổ Hùng Vương (Tranh do giáo viên sưu tầm)

GV đọc câu ca dao:

Dù ai đi ngược về xuôi

Nhớ ngày giỗ tổ mồng mười tháng ba

Hỏi: Vậy ngày giỗ tổ trong câu ca dao là ngày tưởng nhớ ai? (Vua Hùng)

Ngày mồng mười tháng ba âm lịch hàng năm là ngày tất cả những người Việt Nam chúng ta dù sống ở đâu đều hướng về vùng đất Phú Thọ để tưởng nhớ đến các vua Hùng- những người đầu tiên xây dựng nên đất nước ta Vậy nhà nước đầu tiên của dân tộc ta có tên là gì? Ra đời khi nào? Để biết những điều

đó, hôm nay, cô mời cả lớp lên cỗ máy thời gian trở về với lịch sử để tìm hiểu những điều này trong bài Nước Văn Lang

Người viết : Nguyễn Thị Ngọc Lan Trang 8

Ví dụ khác: Khi GTB bài Nhà Trần thành lập tôi giới thiệu bằng cách

liên hệ đến kiến thức của bài cũ : Nhà Lý tồn tại từ năm 1009-1226 trải qua hơn

hai trăm năm, nhà Lý có nhiều công lao to lớn trong việc xây dựng và bảo vệ đất nước ta Tuy nhiên, cuối thời Lý, vua quan bắt đầu ăn chơi sa đọa, nhân dân đói khổ Trước tình hình này, chắc hẳn sẽ có một triều đại khác lên thay thế Vậy tiếp theo nhà Lý là triều đại nào? Bài học hôm nay chúng ta sẽ tìm hiểu về

sự kiện này, ngoài ra các em còn biết thêm một số chính sách của nhà Trần ngay từ những ngày đầu mới thành lập

Hoặc, giới thiệu bài Nhà Trần và việc đắp đê : GV cho HS quan sát tranh

trang 39 hỏi: Tranh vẽ gì? (Cảnh mọi người đang khiêng đất) GT : Đây là tranh

vẽ cảnh đắp đê dưới thời Trần Triều đại nhà Trần được sử sách ghi rằng nhà Trần là “Triều đại đắp đê” Vậy tại sao nhà Trần được gọi là “Triều đại đắp đê”? Chúng ta sẽ tìm hiểu trong bài học hôm nay

Tâm lí học sinh tiểu học rất thích nghe kể chuyện, vì vậy cũng có thể giới thiệu bài bằng một câu chuyện kể ngắn có liên quan đến bài học để tạo cho các

em sự chú ý, hứng thú với giờ học.Ví dụ : Giới thiệu bài Nước Âu Lạc tôi làm

như sau: Các em đã được nghe câu chuyện Trọng Thủy, Mỵ Châu chưa ? (Nếu

HS kể được mời lên kể, còn chưa nghe thì GV kể tóm tắt câu chuyện)

GV dẫn dắt : Tuy có chi tiết thần thoại nhưng dấu tích về thành Cổ Loa

là có thật và đến nay vẫn còn được giữ gìn và trở thành khu di tích ở Đông Anh

Người viết : Nguyễn Thị Ngọc Lan Trang 9

– Hà Nội Vậy nội dung câu chuyện đó có liên quan gì đến sự kiện lịch sử trong bài học hôm nay Cô mời cả lớp đến thành Cổ Loa để cùng tìm hiểu nha!

Như vậy có nhiều cách giới thiệu bài, tùy từng bài mà tôi có cách giới thiệu phù hợp, nhằm thu hút học sinh vào bài học, tránh sự nhàm chán

Để tạo hứng thú cho học sinh trong khi học lịch sử, ngoài việc chuẩn bị giới thiệu bài, tôi luôn chú trọng bước củng cố bài Đây vừa là bước không những giúp các em nắm những kiến thức cơ bản mà còn là bước kích thích các

em ham mê, tìm hiểu, chú ý trong các giờ học bài mới Vì thế phần củng cố tôi

thường tổ chức theo hình thức thi đua giữa các nhóm Ví dụ khi củng cố bài

Chiến thắng Bạch Đằng do Ngô Quyền lãnh đạo( năm 938) SGK LS và ĐL trang 21, tôi củng cố bằng trò chơi ô chữ : Ô chữ gồm 8 hàng ngang Cách chơi

như sau: Chia lớp thành 4 đội Các đội lần lượt chọn hàng ngang, sau đó GV đọc gợi ý về từ hàng ngang, đội chơi nhanh chóng đưa ra câu trả lời Nếu sai hoặc sau thời gian 30 giây không đoán được thì đội khác có quyền đoán Mỗi từ hàng ngang đúng được 10 điểm Trò chơi kết thúc khi các ô hàng ngang được tìm ra Đội dành chiến thắng là đội có số điểm cao hơn và đọc được ô chữ hàng dọc

Nội dung ô chữ và gợi ý :

Người viết : Nguyễn Thị Ngọc Lan Trang 10

1, Hậu quả mà quân Nam Hán phải nhận khi sang xâm lược nước ta vào năm 938( thất bại)

2, Nơi Ngô Quyền chọn làm kinh đô (Cổ Loa)

3, Vũ khí làm thủng thuyền của giặc( cọc gỗ)

4, Ngô Quyền đã dựa vào hiện tượng thiên nhiên này để đánh giặc (thủy triều)

5, Quê của Ngô Quyền (Đường Lâm)

6, Quân Nam Hán đến từ phương này ( Bắc)

7, Người lãnh đạo trận Bạch Đằng ( Ngô Quyền)

8, Tướng giặc tử trận ở Bạch Đằng (Hoàng Tháo)

Tổng kết trò chơi, khen nhóm thắng cuộc Khi tổ chức củng cố theo hình thức này tôi thấy các em học rất hào hứng, sôi nổi Chắc chắn qua trò chơi, các

em sẽ khắc sâu những kiến thức này Tuy nhiên, giáo viên có thể thay trò chơi ô

chữ bằng cách cho học sinh xem bộ phim hoạt hình Đại chiến Bạch Đằng (bộ

phim dài 5 phút nhưng phản ánh đầy đủ về sự kiện diễn biến trận Bạch Đằng)

Hoặc củng cố bài Nhà Lý đời đô ra Thăng Long, tôi cho học sinh xem

một trích đoạn phim hoạt hình lịch sử nói về Lý Thái Tổ để nhằm khắc sâu bài học và giúp các em cảm thấy thích thú, tiếp thu kiến thức lịch sử một cách nhẹ nhàng, thoải mái

Ngoài giới thiệu bài và củng cố, trong khi tổ chức các hoạt động, tôi luôn tạo không khí học tập bằng cách phát huy tính tích cực tối đa của học sinh, không làm thay mà chỉ tổ chức, hướng dẫn và giúp đỡ khi cần thiết Để thuận tiện trong việc giúp đỡ các nhóm, tôi làm các biểu tượng mặt cười, mặt mếu và quy ước mặt mếu là nhóm đang gặp khó khăn cần được giúp đỡ, mặt đỏ là đã hoàn thành phần thảo luận Đây là một việc nhỏ nhưng cũng góp phần gây hứng thú cho học sinh Sau thời gian làm việc nhóm, tôi tổ chức báo cáo kết quả làm việc theo hình thức thi đua

Người viết : Nguyễn Thị Ngọc Lan Trang 11

Biểu tượng mặt mếu – mặt cười

Ví dụ : Bài Khởi nghĩa Hai Bà Trưng SGK LS và ĐL trang 19, khi

hướng dẫn học sinh trình bày tóm tắt cuộc khởi nghĩa của Hai Bà Trưng thì với

sĩ số 27 học sinh tôi chia lớp thành 7 nhóm, yêu cầu các nhóm đọc SGK, xem lược đồ để tường thuật lại diễn biến của cuộc khởi nghĩa Trong khi HS làm việc tôi đi đến các nhóm, giúp đỡ thêm cho những nhóm gặp khó khăn bằng các câu hỏi nhỏ Sau thời gian họp nhóm, tôi tổ chức thi tường thuật lại bằng cách gọi ngẫu nhiên học sinh trong nhóm Nếu HS trình bày đúng, đủ và hấp dẫn thể hiện được khí thế của quân ta sẽ được tuyên dương

Lưu ý khi tổ chức thi đua giữa các nhóm là tránh tạo tâm lí ganh đua

giữa các nhóm một cách quá mức mà phải làm sao nhóm không giành được điểm cao cảm thấy mình phải cố gắng nhiều hơn chứ không ganh ghét, ngược lại nhóm thắng cuộc không quá tự cao Vì vậy sau khi thi đua giữa các nhóm, giáo viên cần động viên tất cả các học sinh

Người viết : Nguyễn Thị Ngọc Lan Trang 12

Tóm lại, có nhiều cách tạo hứng thú cho học sinh tuy nhiên giáo viên phải luôn nhớ rằng, dù tổ chức theo hình thức và phương pháp nào thì mục đích cuối cùng đều phải giúp các em đạt được mục tiêu về kiến thức, kĩ năng và thái độ

3 Hướng dẫn học sinh nắm kiến thức qua việc khai thác kênh hình, đọc thông tin trong SGK

Sách giáo khoa môn Lịch sử được trình bày theo hướng tổ chức các hoạt động học tập nhằm giúp học sinh quan sát, tự tìm tòi phát hiện kiến thức và rèn luyện kĩ năng Sách giáo khoa có hệ thống kênh hình khá phong phú gồm tranh ảnh, bản đồ, lược đồ Nó là phương tiện dạy học đặc trưng của môn Lịch sử, giúp cho học sinh tái hiện lại những sự kiện, nhân vật lịch sử trong quá khứ

Trước hết tôi xin nói về cách hướng dẫn HS sử dụng lược đồ, bản đồ Phần Lịch sử lớp 4 có một số lược đồ đơn giản về các cuộc khởi nghĩa Tuy nhiên, nếu không làm tốt việc hướng dẫn học sinh sử dụng lược đồ thì các

em sẽ gặp khó khăn trong việc tìm hiểu kiến thức, nguy hiểm hơn nữa là tạo cho học sinh thói quen lười quan sát, tưởng tượng, suy nghĩ Vì vậy, để học sinh làm việc với bản đồ, lược đồ một cách có hiệu quả tôi chú ý hướng dẫn các em một

số kiến thức, kĩ năng cần thiết như:

Thứ nhất phải giúp học sinh biết xác định phương hướng trên bản đồ, lược đồ theo quy ước đơn giản phía trên là hướng Bắc , phía dưới là hướng

Nam, bên phải là hướng Đông, bên trái là hướng Tây Ở bài Làm quen với bản

đồ trong sách Lịch sử và Địa lí lớp 4 các em đã được học nhưng giáo viên cũng

cần củng cố thường xuyên kĩ năng này Chẳng hạn khi học sinh xác định được phương hướng trên bản đồ, lược đồ thì các em có thể tự biết được tại sao gọi là

giặc phong kiến phương Bắc, hoặc cụ thể như trong bài Cuộc kháng chiến chống quân Tống xâm lược lần thứ hai (1075-1077) Khi yêu cầu thuật lại

cuộc chiến đấu trên sông Như Nguyệt thì học sinh dễ dàng xác định được vị trí của phòng tuyến của quân ta là ở bờ nam, quân giặc ở bờ bắc sông Như Nguyệt

Thứ hai, hướng dẫn học sinh đọc chú giải để hiểu được ý nghĩa biểu thị của các kí hiệu trên lược đồ Khi nắm được ý nghĩa biểu thị của các kí hiệu, các

Người viết : Nguyễn Thị Ngọc Lan Trang 13

em sẽ làm tốt các bài tập yêu cầu thuật lại diễn biến cuộc chiến đấu hoặc cuộc khởi nghĩa

Ví dụ : Dựa vào lược đồ, em hãy trình bày lại trận chiến tại phòng tuyến

sông Như Nguyệt (bài Cuộc kháng chiến chống quân Tống xâm lược lần thứ hai (1075-1077) trang 34 SGK LS và ĐL) tôi hướng dẫn như sau :

- Yêu học sinh quan sát lược đồ trong SGK trang 35, xem bảng chú giải biết các kí hiệu thể hiện trên lược đồ để các em phân biệt được mũi tên biểu thị quân ta và mũi tên biểu thị giặc Tống Ví dụ mũi tên màu đen là biểu thị quân Tống tiến công , mũi tên màu đỏ nhà Lý chặn đánh… Sau khi HD xem chú giải, đọc thông tin trong SGK bằng hệ thống câu hỏi như sau:

+ Lý Thường Kiệt cho xây dựng phòng tuyến ở đâu ?

+ Lực lượng của quân Tống như thế nào ? Do ai chỉ huy ?

+ Chỉ vị trí trận tuyến quân Tống trên lược đồ ?

+ Chỉ trên lược đồ vị trí mà quân nhà Lý phòng ngự, chặn đánh, tiến công, đường rút chạy của giặc ?

Từ việc trả lời các câu hỏi theo gợi ý của giáo viên, học sinh nắm được diễn biến chính của trận chiến đấu Các em sẽ dựa vào lược đồ thuật lại rất tốt kể

cả đối tượng học sinh trung bình mà không cần nhớ từng câu chữ trong SGK