SKKN Nâng cao chất lượng dạy học thông qua đổi mới sinh hoạt chuyên môn với hình thức Dự giờ và chia sẻ bài học ở trường Tiểu học

SKKN Nâng cao chất lượng dạy học thông qua đổi mới sinh hoạt chuyên môn với hình thức Dự giờ và chia sẻ bài học ở trường Tiểu họcSKKN Nâng cao chất lượng dạy học thông qua đổi mới sinh hoạt chuyên môn với hình thức Dự giờ và chia sẻ bài học ở trường Tiểu họcSKKN Nâng cao chất lượng dạy học thông qua đổi mới sinh hoạt chuyên môn với hình thức Dự giờ và chia sẻ bài học ở trường Tiểu họcSKKN Nâng cao chất lượng dạy học thông qua đổi mới sinh hoạt chuyên môn với hình thức Dự giờ và chia sẻ bài học ở trường Tiểu họcSKKN Nâng cao chất lượng dạy học thông qua đổi mới sinh hoạt chuyên môn với hình thức Dự giờ và chia sẻ bài học ở trường Tiểu họcSKKN Nâng cao chất lượng dạy học thông qua đổi mới sinh hoạt chuyên môn với hình thức Dự giờ và chia sẻ bài học ở trường Tiểu họcSKKN Nâng cao chất lượng dạy học thông qua đổi mới sinh hoạt chuyên môn với hình thức Dự giờ và chia sẻ bài học ở trường Tiểu họcSKKN Nâng cao chất lượng dạy học thông qua đổi mới sinh hoạt chuyên môn với hình thức Dự giờ và chia sẻ bài học ở trường Tiểu họcSKKN Nâng cao chất lượng dạy học thông qua đổi mới sinh hoạt chuyên môn với hình thức Dự giờ và chia sẻ bài học ở trường Tiểu họcSKKN Nâng cao chất lượng dạy học thông qua đổi mới sinh hoạt chuyên môn với hình thức Dự giờ và chia sẻ bài học ở trường Tiểu họcSKKN Nâng cao chất lượng dạy học thông qua đổi mới sinh hoạt chuyên môn với hình thức Dự giờ và chia sẻ bài học ở trường Tiểu họcSKKN Nâng cao chất lượng dạy học thông qua đổi mới sinh hoạt chuyên môn với hình thức Dự giờ và chia sẻ bài học ở trường Tiểu học

MỤC LỤC

II Nội dung

III Kết luận, kiến nghị

PHẦN I ĐẶT VẤN ĐỀ

Chất lượng Dạy – Học ở các bậc học trong đó có bậc Tiểu học là vấn đề được xã hội nói chung và ngành Giáo dục nói riêng đặc biệt quan tâm hiện nay

Trên thực tế, sau mỗi năm học số học sinh thi lại trong hè hoặc lưu ban ở các nhà trường vẫn còn chiếm tỷ lệ đáng kể Bên cạnh đó hiện tượng học sinh lên lớp nhưng chưa thực sự đạt chuẩn về kiến thức, kĩ năng của lớp học trước vẫn xảy ra ở các trường học, trong đó có các trường Tiểu học mà vẫn chưa có biện pháp gì giải quyết triệt để Đặc biệt, từ năm học 2014 – 2015 việc đánh giá học sinh có sự thay đổi cơ bản là không đánh giá thường xuyên bằng điểm số mà đánh giá bằng nhận xét, không chữa lỗi sai cho học sinh mà chỉ gợi ý chỉ ra lỗi sai, học sinh được đánh giá ba nội dung (kiến thức các môn học và hoạt động giáo dục; sự hình thành và phát triền năng lực; sự hình thành và phát triển phẩm chất),… Những năm học trước giáo viên vẫn còn lúng túng chưa tháo gỡ được hết thì nay lúng túng lại nhân đôi Vậy chất lượng dạy – học của các trường Tiểu học đạt được như chỉ tiêu kế hoạch xây dựng đầu năm hay không ?

Quan tâm tới chất lượng day – học của nhà trường phải bắt đầu từ năng lực đội ngũ giáo viên, từ chữ “tâm” của người làm thầy Làm cho thầy hiểu, thầy biết, thầy vận dụng linh hoạt và có cả sáng tạo khi dạy thì mới có sự khả thi cho hiệu quả học của trò Và điều đó chỉ có thể hình thành được nhờ sự tương tác, chia sẻ và giúp đỡ lẫn nhau trong sinh hoạt chuyên môn mới Bởi đó là một trong các hình thức giáo viên được tự học và được bồi dưỡng nhằm nâng cao năng lực cho bản thân, từ đó nâng cao chất lượng học tập của học sinh và chất lượng giáo dục học sinh của giáo viên

Trong sinh hoạt chuyên môn có nhiều hình thức lựa chọn với nội dung đa dạng, phong phú Song đòi hỏi người phụ trách cần nghiên cứu đến tính thực tiễn

về năng lực đội ngũ và điều kiện của nhà trường để buổi sinh hoạt chuyên môn ấy đạt hiệu quả

Trước những yêu cầu đặt ra, xuất phát từ đặc điểm nhà trường, năng lực của giáo viên Đặc biệt là những hạn chế, nguyên nhân chính làm ảnh hưởng đến chất

lượng day – học, tôi đã tiến hành nghiên cứu sáng kiến: “Nâng cao chất lượng dạy

- học thông qua đổi mới sinh hoạt chuyên môn với hình thức: Dự giờ và chia sẻ bài học ở trường Tiểu học”

PHẦN II GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ

1 Cơ sở lí luận của vấn đề:

Sinh hoạt tổ chuyên môn là một hoạt động nhằm bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ, năng lực sư phạm cho giáo viên, góp phần tháo gỡ những khó khăn trong quá trình giảng dạy và thực hiện nhiệm vụ Nội dung sinh hoạt tổ chuyên môn là những vấn đề về thực hiện nhiệm vụ giảng dạy và giáo dục học sinh, thực hiện các văn bản chỉ đạo, thực thi nhiệm vụ năm học và các yêu cầu mang tính thực tiễn được mang ra thảo luận, phân tích dưới nhiều góc độ và rút ra những kết luận

sư phạm, những biện pháp khả thi có thể vận dụng vào thực tiễn, từ đó nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ của giáo viên Sinh hoạt tổ chuyên môn nhằm góp phần bồi dưỡng giáo viên theo Chuẩn nghề nghiệp giáo viên Tiểu học Vậy thực chất của việc sinh hoạt chuyên môn là gì? Đó chính là những vấn đề xoay quanh câu hỏi “Làm thế nào để nâng cao hiệu quả giờ dạy, chất lượng học tập của học sinh?”

Để việc sinh hoạt tổ chuyên môn trong nhà trường đi đúng hướng, đạt được mục tiêu thì cần thiết phải quản lí, chỉ đạo nội dung này một cách khoa học, chặt chẽ và có những biện pháp quản lí khả thi nhất phù hợp điều kiện thực tế về đội ngũ giáo viên, tình hình học sinh trong môi trường sư phạm của nhà trường

Mặt khác, việc tổ chức sinh hoạt chuyên môn có nhiều hình thức khác nhau nhưng thực tế hình thức có tác động trực tiếp đến hiệu quả dạy hàng ngày của giáo viên nhất chính là hình thức “Dự giờ - Chia sẻ bài học” trong sinh hoạt chuyên môn mới được Sở Giáo dục và Đào tạo Phú Thọ và Phòng Giáo dục và Đào tạo Cẩm Khê xác định là nhiệm vụ quan trọng trong kế hoạch chỉ đạo các trường Tiểu học từ năm học 2014 – 2015 và năm học 2015-2016

Mặc dù đã trải qua hai năm học thực hiện sinh hoạt chuyên môn mới nhưng

do thói quen của hình thức “Dự giờ học tập đồng nghiệp” (sinh hoạt chuyên môn truyền thống) mà giáo viên chưa tích cực thay đổi đã làm cho hiệu quả của sinh hoạt chuyên môn bị ảnh hưởng

Vậy làm thế nào để qua mỗi buổi sinh hoạt chuyên môn từng giáo viên sẽ học tập được một điều gì hữu ích cho chuyên môn nghiệp vụ của mình? Làm thế nào để sinh hoạt chuyên môn trở thành “món ăn tinh thần” không thể thiếu của mỗi thầy, cô giáo? Làm thế nào để sinh hoạt chuyên môn mang lại hiệu quả thiết thực nhằm nâng cao năng lực chuyên môn và mang lại hiệu quả học tập cho học sinh, nâng cao chất lượng giáo dục? Đây là những vấn đề người làm công tác chuyên môn trong nhà trường sẽ đặc biệt quan tâm và tìm ra phương hướng giải quyết trong quá trình xây dựng kế hoạch chỉ đạo của năm học, của kỳ học và từng tháng học

2 Thực trạng của vấn đề:

Trường Tiểu học Tuy Lộc 1 có tổng số 23 giáo viên, được chia thành hai tổ chuyên môn: Tổ chuyên môn 1,2,3 gồm 12 giáo viên và tổ chuyên môn 4,5 gồm 11 giáo viên Mỗi tổ chuyên đều có một tổ trưởng và một tổ phó là những giáo viên có năng lực, được tập thể tín nhiệm

Hoạt động chuyên môn của nhà trường trong nhiều năm đã có nề nếp, chất lượng dạy và học được duy trì mà chưa có sự tiến bộ Hằng năm nhà trường vẫn còn một bộ phận học sinh phải thi lại hoặc lưu ban: Cụ thể năm học 2013 – 2014

tỷ lệ thi lại và lưu ban là 6/398em = 1,5%; năm học 2014 - 2015 tỷ lệ chưa hoàn thành chương trình lớp học là 04/ 439em = 0,9%

Một bộ phận giáo viên còn coi nhẹ, chưa thực sự say mê với chuyên môn, chưa nhìn thấy được bài học giá trị từ mỗi buổi sinh hoạt chuyên môn, trong các buổi sinh hoạt chuyên môn ít phát biểu chia sẻ ý kiến của mình hoặc phát biểu chia

sẻ ý kiến mang tính định kiến Mà công tác quản lý chỉ đạo còn bộc lộ sự nể nang,

có lúc còn chưa nghiêm

Người điều hành chủ trì trong chỉ đạo còn nguyên tắc, chưa biết cách khơi gợi, động viên giáo viên nên phần lớn khiến cho họ rơi vào tình trạng “an phận thủ thường”, ngại xung phong chuẩn bị bài dạy; mặt khác việc phối hợp hỗ trợ chuẩn bị bài của các thành viên trong tổ, nhóm chưa tích cực cũng là nguyên nhân

Trong dự giờ đồng nghiệp, nhiều giáo viên chưa nhập tâm được hình thức sinh hoạt chuyên môn mới như chọn vị trí quan sát chưa phù hợp (vài giáo viên còn ngồi cuối lớp), chủ yếu quan sát và ghi theo nội dung bài học đó Mà chưa biết cách quan sát xem học sinh học như thế nào? học được những gì? các em có gặp khó khăn không? ai giúp đỡ các em? các em biết cách tìm kiếm sự hỗ trợ chưa?

Khi tham gia chia sẻ tiết dạy, các ý kiến còn mang tính áp đặt một chiều nên giáo viên dạy không tránh khỏi áp lực về tâm lý gần như phê phán Thậm chí còn

có ý kiến đưa ra cách dạy cứng nhắc cho một loại bài hay một bộ môn nào đó Việc này khiến cho nhiều giáo viên dễ dập khuân theo một quy trình trong dạy học, mà dạy theo quy trình thường không phù hợp với tất cả các lớp và năng lực giáo viên, không phát huy được khả năng sáng tạo, linh hoạt của giáo viên, dẫn tới chất lượng học tập của học sinh không được cải thiện

Người chủ trì chưa đổi mới được cách thức tổ chức điều hành buổi sinh hoạt chuyên môn, còn lúng túng trước những ý kiến chia sẻ chung chung, không biết khơi gợi để làm rõ được những yếu tố thành công, những yếu tố chưa thành công?, nguyên nhân?, giải pháp? bài học? Không khí buổi sinh hoạt chuyên môn thường trầm lắng hoặc căng thẳng khiến giáo viên bị ức chế, thậm chí không học được gì

từ buổi sinh hoạt chuyên môn

Khi tìm hiểu và nghiên cứu những thực trạng trên về sinh hoạt chuyên mới với hình thức “Dự giờ - Chia sẻ bài học” Tôi nhận thấy cán bộ quản lý nhà trường cần phải tổ chức thực hiện nghiêm túc sinh hoạt chuyên môn mới thay thế sinh hoạt chuyên môn truyền thống Phài làm cho đội ngũ giáo viên nhận thức đúng, đủ về những cái mới trong sinh hoạt chuyên mới với hình thức “Dự giờ - Chia sẻ bài

học” Trong đó mọi thành viên đều tôn trọng, tin tưởng và mở rộng tâm hồn học hỏi đồng nghiệp, giúp bản thân họ nắm bắt sâu sắc hơn về học sinh Nâng cao năng lực dạy học cho giáo viên

3 Các giải pháp đã thực hiện:

3.1 Chia sẻ tầm nhìn, giúp người tham gia nhận thức được ý nghĩa, tầm quan trọng của sinh hoạt chuyên môn mới.

Trước những khó khăn ấy, tôi đã tổ chức sinh hoạt chuyên môn tập trung với mục đích giúp giáo viên hiểu: Từ việc xác định sinh hoạt chuyên môn nói chung và hình thức “Dự giờ - Chia sẻ bài học” là quá trình các giáo viên tham gia vào các khâu từ chuẩn bị, thiết kế bài học sáng tạo; dạy thể nghiệm, dự giờ; suy ngẫm và chia sẻ các ý kiến sâu sắc về những gì đã diễn ra trong việc học của học sinh Đây

là hoạt động học tập lẫn nhau, học tập trong thực tế, là nơi thử nghiệm và trải nghiệm cái mới, là nơi kết nối lý thuyết với thực hành, giữa ý định và thực tế Trong quá trình học tập đó, giáo viên sẽ học được nhiều điều để phát triển năng lực chuyên môn mới Họ có động lực tham gia sinh hoạt chuyên môn để học tập lẫn nhau Họ thấy được sinh hoạt chuyên môn có mục đích chính là nâng cao chất lượng bài học của học sinh Để đạt được mục tiêu chính đáng ấy nhà trường biết tổ chức thực hiện:

Dự giờ đồng nghiệp

Tránh để giáo viên có suy nghĩ coi đó chỉ là việc sinh hoạt chuyên môn thông thường mà họ đã và đang thực hiện từ trước đến nay và không học tập được nhiều

Giúp giáo viên biết chọn vị trí quan sát hợp lý ngay từ những buổi đầu học cách quan sát tinh tế, nhạy cảm của học sinh Hình thành khả năng quan sát, phán đoán và phản ứng trước thông tin thu thập được về học sinh – đây là một năng lực mới đặc biệt quan trọng và cần thiết đối với giáo viên khi tham gia dự giờ

- Đào sâu hiểu biết về công việc của mỗi giáo viên, làm cho họ hiểu sâu, rộng hơn về học sinh, đồng nghiệp, về bản thân trước các yêu cầu luôn thay đổi trong hoạt động dạy học ở từng năm học ( Phương pháp dạy học “Bàn tay nặn bột”, chương trình dạy Tiếng Anh mới, dạy học nâng cao năng lực Tiếng Việt, dạy học lồng ghép giáo dục kỹ năng sống, Dạy học Tiếng Việt 1 – CGD,…) Hình thành sự chấp nhận lẫn nhau giữa các giáo viên; giữa giáo viên với học sinh (thể hiện thông qua sự tôn trọng lắng nghe ý kiến của người khác và đưa ra ý kiến mang tính xây dựng, vận dụng có sự sáng tạo …)

Cùng nhau xây dựng môi trường sinh hoạt chuyên môn thân thiện: Cộng tác giải quyết các vấn đề đặt ra ( ví dụ: các tình huống khó khăn học sinh gặp trong bài học, nội dung chương trình chưa phù hợp đối tượng, học sinh nhận được sự giúp đỡ kịp thời hây chưa, học sinh biết tìm kiếm sự hỗ trợ không,… từ đó sẽ có những giải pháp thiết thực được chia sẻ cho mỗi tình huống) giữa các giáo viên; xây dựng tình đồng nghiệp, mối quan hệ nhà trường thân thiện, học tập lẫn nhau Tạo động lực sư phạm tích cực, sự quan tâm, niềm say mê chuyên môn của tất cả giáo viên, bộ quản lý; giáo viên hiểu biết về mối quan hệ giữa các qui định, chính sách của ngành (đổi mới phương pháp, đổi mới đánh giá, xếp loại học sinh,…) và công việc hàng ngày của mỗi giáo viên

Buổi chia sẻ sinh hoạt chuyên môn liên trường

3.2 Đề ra và thực hiện các nguyên tắc để đảm bảo việc sinh hoạt chuyên môn với hình thức “Dự giờ - Chia sẻ” đạt hiệu quả:

* Sáu nguyên tắc chung về quản lý:

- Coi sinh hoạt chuyên môn nói chung và với hình thức “Dự giờ - Chia sẻ bài học” là trụ cột, là chính sách quan trọng nhất

- Hiểu rõ và tin tưởng ý nghĩa, tầm quan trọng và cùng nhau nhất trí quan tâm thực hiện

- Cùng được tham gia và thực hiện đúng kỹ thuật

- Có sự hỗ trợ cụ thể, thường xuyên từ các cấp quản lý

- Vận dụng, trải nghiệm những ý tưởng sáng tạo, những hiểu biết mới

- Thực hiện theo hai giai đoạn và thực hiện liên tục, đó là:

Thứ nhất, là hình thành cách dự giờ, suy ngẫm mới, xây dựng quan hệ đồng nghiệp mới

Thứ hai, là tập trung phân tích các nguyên nhân, các mối quan hệ trong giờ học và tìm ra biện pháp cải tiến và nâng cao chất lượng bài học

* Các nguyên tắc chung về kỹ thuật:

- Khuyến khích sự chủ động tìm tòi, sáng tạo của tất cả các giáo viên khi chuẩn bị bài dạy minh họa và áp dụng vào việc dạy học hàng ngày về việc học và các vấn đề liên quan đến việc học của học sinh

- Ai cũng phải có ý kiến riêng; ý kiến phải cụ thể, tỷ mỉ Lắng nghe và tôn trọng các ý kiến của nhau; không xếp loại giờ dạy; không phê bình, chì chích (giáo viên và học sinh)

3.3 Xây dựng và tổ chức thực hiện kế hoạch hoạt động.

Mỗi buổi sinh hoạt chuyên môn “Dự giờ - Chia sẻ bài học” cần thực hiện đầy

đủ 4 bước:

Bước 1 Chuẩn bị bài dạy minh họa:

Phân công người dạy trên cở sở động viên, khuyến khích để giáo viên tự xung phong chuẩn bị bài dạy và một nhóm hoặc một tổ giáo viên tham gia hỗ trợ xây dựng bài dạy Yêu cầu bài dạy minh họa phải có sự sáng tạo

Bước 2 Tiến hành bài học và dự giờ:

Đây là bước để giáo viên dạy minh họa bài học và các giáo viên dự giờ thu thập thông tin để chuẩn bị cho việc suy ngẫm và chia sẻ Vì thế, cần giúp giáo viên chọn vị trí quan sát phù hợp (đứng ở hai bên sườn lớp học hoặc phía trên lớp học)

và phải thực hiện tốt nguyên tắc tập trung quan sát vào việc học của học sinh, ghi chép cụ thể những gì quan sát được về học sinh (học tích cực phần nào? Nguyên nhân? Chưa học hoặc gặp khó khăn phần nào? Nguyên nhân? Đã được hỗ trợ chưa? Có kịp thời không ? Giải pháp tốt hơn là gì ? Bài học được là gì ? )

Quay vi deo bài học

Bước 3 Suy ngẫm và thảo luận về bài học:

Suy ngẫm và chia sẻ ý kiến của các giáo viên về bài học sau khi dự giờ là đặc biệt quan trọng, là công việc có ý nghĩa quan trọng nhất trong sinh hoạt chuyên môn, là yếu tố quyết định chất lượng và hiệu quả của sinh hoạt chuyên môn Vì suy ngẫm gắn liền với thảo luận và chia sẻ ý kiến Các ý kiến đưa ra nhiều hay ít, tinh

tế và sâu sắc hay hời hợt và nông cạn sẽ quyết định hiệu quả học tập, phát triển

năng lực của tất cả những người tham gia sinh hoạt chuyên môn Tuy nhiên đây là khâu khó, phức tạp nhất nhưng đặc biệt thú vị, rất cần có tinh thần cộng tác, xây dựng của người tham gia và đặc biệt là vai trò, năng lực của người chủ trì Vì vậy người chủ trì cần biết tạo không khí vui vẻ, thoải mái trước khi chia sẻ và trong quá trình chia sẻ bằng những câu nói khôi hài nhưng hướng về chủ đề chia sẻ, biết khơi gợi, hỗ trợ và động viên khi giáo viên gặp khó khăn hoặc chia sẻ ý kiến chưa rõ

Suy ngẫm khác với đánh giá ở chỗ không có tiêu chuẩn và tiêu chí cụ thể nào Do đó bằng những phán đoán về những thực tế vừa xảy ra trong giờ dự và đã từng xảy ra với bản thân người dự ( dựa vào năng lực, hiểu biết, kinh nghiệm vốn

có để suy ngẫm) để người dự chia sẻ một cách thoải mái và mang tính xây dựng

Bước 4 Vận dụng cho thực tế dạy học hàng ngày:

Đây là bước làm gián tiếp, không nằm trực tiếp trong quy trình sinh hoạt chuyên môn Tuy nhiên nó không tách rời việc sinh hoạt chuyên môn, giáo viên sẽ nghiên cứu, vận dụng, kiểm nghiệm những gì đã học và tự đúc rút thêm những vấn

đề thắc mắc, băn khoăn Trên cơ sở đó, tiếp tục tìm tòi trong sinh hoạt chuyên môn ( giáo viên có thể dạy lại bài học đó, chuẩn bị bài minh họa tiếp theo) hoặc vận dụng các giờ dạy hàng ngày của mình

Trong quá trình thực hiện 4 bước, cần giúp giáo viên chú ý đến các nguyên tắc đổi mới bài học hàng ngày: Đó là, ngừng truyền thụ kiến thức bằng phương pháp truyền thống; tăng cường áp dụng học tập cộng tác; sử dụng đồ dùng học tập thực tế (phù hợi với nội dung, đối tượng và điều kiện); học tập “cùng nhảy” (đó là

tổ chức các nhóm học tập nhỏ gồm ba, bốn học sinh); Học tập vươn tới ( hướng các

em khám phá, tìm tòi ra những kiến thức trên cơ sở hiểu biết hoặc hợp tác cùng bạn, không ngừng tìm kiếm ở các mảng nội dung kiến thức khác); chia sẻ ý tưởng (mạnh dạn nêu lên những ý tưởng của mình trong quá trình học hoặc tìm tòi trinh phục kiến thức)

3.4 Xây dựng chiến lược hành động gắn liền với vai trò của cá nhân để thực hiện sinh hoạt chuyên môn mới thành công.