Thực hành quyền công tố và kiểm sát hoạt động tư pháp đối với tội phạm về ma túy (trên cơ sở số liệu thực tiễn địa bàn thành phố đà nẵng) (tt)

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI KHOA LUẬT NGUYỄN TUẤN THANH TỨ thực hành quyền công tố và kiểm sát hoạt động t- pháp đối với tội phạm về ma túy trên cơ sở số liệu thực tiễn địa bàn thành phố

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

KHOA LUẬT

NGUYỄN TUẤN THANH TỨ

thực hành quyền công tố và kiểm sát hoạt động t- pháp

đối với tội phạm về ma túy (trên cơ sở số liệu thực tiễn địa bàn thành phố Đà Nẵng)

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

KHOA LUẬT

NGUYỄN TUẤN THANH TỨ

thực hành quyền công tố và kiểm sát hoạt động t- pháp

đối với tội phạm về ma túy (trên cơ sở số liệu thực tiễn địa bàn thành phố Đà Nẵng)

Chuyờn ngành: Luật hỡnh sự và tố tụng hỡnh sự

Mó số: 60 38 01 04

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

Cỏn bộ hướng dẫn khoa học: PGS TS NGUYỄN NGỌC CHÍ

MỤC LỤC

Trang

Trang phụ bìa

Lời cam đoan

Mục lục

Danh mục bảng

MỞ ĐẦU 4

CHƯƠNG 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ THỰC HÀNH

QUYỀN CÔNG TỐ VÀ KIỂM SÁT HOẠT ĐỘNG TƯ

PHÁP ĐỐI VỚI TỘI PHẠM VỀ MA TÚYError! Bookmark not defined

1.1 Khái niệm, đặc điểm, ý nghĩa thực hành quyền công tố và

kiểm sát hoạt động tư pháp của Viện kiểm sát nhân dânError! Bookmark not defined 1.1.1 Khái niệm, đặc điểm, ý nghĩa của quyền công tốError! Bookmark not defined

1.1.2 Khái niệm, đặc điểm, ý nghĩa của quyền kiểm sát hoạt động tư phápError! Bookmark not defined 1.2 Khái niệm, đặc điểm, ý nghĩa thực hành quyền công tố và

kiểm sát hoạt động tư pháp đối với tội phạm về ma túyError! Bookmark not defined 1.2.1 Vài nét về tội phạm ma túy Error! Bookmark not defined

1.2.2 Khái niệm thực hành quyền công tố và kiểm sát tư pháp với tội

phạm ma túy Error! Bookmark not defined

1.2.3 Đặc điểm thực hành quyền công tố và kiểm sát hoạt động tư

pháp trong tố tụng hình sự đối với các tội phạm về ma túyError! Bookmark not defined 1.3 Nội dung thực hành quyền công tố và kiểm sát hoạt động tư

pháp đối với tội phạm về ma túy Error! Bookmark not defined

1.3.1 Đối tượng và phạm vi Error! Bookmark not defined

1.3.2 Thực hành quyền công tố và kiểm sát hoạt động tư pháp đối với

các tội phạm về ma túy trong giai đoạn điều traError! Bookmark not defined

1.3.3 Thực hành quyền công tố và kiểm sát hoạt động tư pháp đối với

các tội phạm về ma túy trong giai đoạn xét xửError! Bookmark not defined

1.3.4 Thực hành quyền công tố và kiểm sát hoạt động tư pháp đối với

các tội phạm về ma túy trong giai đoạn thi hành ánError! Bookmark not defined

CHƯƠNG 2: PHÁP LUẬT VÀ THỰC TIỄN THỰC HÀNH

QUYỀN CÔNG TỐ VÀ KIỂM SÁT HOẠT ĐỘNG TƯ

PHÁP ĐỐI VỚI TỘI PHẠM MA TÚY TẠI ĐỊA BÀN

THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG Error! Bookmark not defined

2.1 Quy định của pháp luật về thực hành quyền công tố và kiểm

sát hoạt động tư pháp đối với tội phạm ma túyError! Bookmark not defined

2.1.1 Quy định của pháp luật về thực hành quyền công tố và kiểm sát

hoạt động tư pháp trước 2003 Error! Bookmark not defined

2.1.2 Quy định của pháp luật về thực hành quyền công tố và kiểm sát

hoạt động tư pháp từ năm 2003 tới nayError! Bookmark not defined

2.2 Thực tiễn thực hành quyền công tố và kiểm sát hoạt động tư

pháp đối với các tội phạm ma túy tại địa bàn thành phố Đà

Nẵng giai đoạn 2011 - 2015 Error! Bookmark not defined

2.2.1 Thực trạng tội phạm ma túy tại địa bàn thành phố Đà NẵngError! Bookmark not defined

2.2.2 Thực tiễn thực hành quyền công tố và kiểm sát hoạt động tư

pháp đối với tội phạm ma túy tại địa bàn thành phố Đà NẵngError! Bookmark not defined

2.2.3 Một số tồn tại trong quá trình thực thi quyền công tố và kiểm

sát hoạt động tư pháp đối với thực tiễn xét xử tội phạm ma túy

trên địa bàn thành phố Đà Nẵng Error! Bookmark not defined

CHƯƠNG 3: HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VÀ CÁC GIẢI PHÁP

NÂNG CAO HIỆU QUẢ THỰC HÀNH QUYỀN CÔNG

TỐ VÀ KIỂM SÁT HOẠT ĐỘNG TƯ PHÁPError! Bookmark not defined

3.1 Định hướng và quan điểm hoàn thiện pháp luật về thực hành

quyền công tố và kiểm sát hoạt động tư pháp tại Việt NamError! Bookmark not defined 3.2 Giải pháp hoàn thiện pháp luật về thực hành quyền công tố

và kiểm sát hoạt động tư pháp tại Việt NamError! Bookmark not defined

3.2.1 Đối với quyền công tố của Viện kiểm sát nhân dânError! Bookmark not defined

3.2.2 Đối với kiểm sát hoạt động tư pháp của Viện kiểm sát nhân dânError! Bookmark not defined

3.2.3 Biện pháp nâng cao hiệu quả thực hành quyền công tố đối với

các tội phạm ma túy trên địa bàn thành phố Đà NẵngError! Bookmark not defined

KẾT LUẬN Error! Bookmark not defined

TÀI LIỆU THAM KHẢO 11

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Hiến pháp năm 2013 mới nhất đã khẳng định vị trí, vai trò quan trọng của ngành kiểm sát nhân dân trong việc bảo đảm pháp chế xã hội chủ nghĩa thông qua công tác thực hiện quyền công tố và kiểm sát tuân theo pháp luật trong hoạt động điều tra, truy tố và xét xử tội phạm Theo quy định tại Điều

112 Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2003 nhiệm vụ, quyền hạn của Viện Kiểm sát khi thực hiện quyền công tố và kiểm sát tư pháp được cụ thể hóa trong Luật Về chủ trương, Nghị quyết số 49/NQ-TW của Bộ Chính trị về chiến

lược cải cách tư pháp trong những năm tới cũng ghi nhận “Hoạt động công tố

được thực hiện ngay từ khi khởi tố vụ án và suốt quá trình tố tụng nhằm bảo đảm không bỏ lọt tội phạm và người phạm tội, không làm oan người vô tội”

Hệ thống cơ quan kiểm sát nhân dân là công cụ hữu hiệu bảo vệ pháp luật và pháp chế xã hội chủ nghĩa, đấu tranh có hiệu quả với các loại tội phạm và vi phạm trong đó có tội phạm ma túy, góp phần bảo vệ công lý, quyền con người, giữ vững an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội, tạo môi trường ổn định cho sự phát triển kinh tế, hội nhập quốc tế, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc

Có thể nói, cơ quan Kiểm sát nhân dân được coi là cánh tay thực thi của nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam có vai trò kiểm sát đối với việc ngăn ngừa, đưa ra truy tố tội phạm nói chung và tội phạm ma túy nói riêng – loại tội phạm đặc biệt nguy hiểm cho xã hội

Tại địa bàn thành phố Đà Nẵng, những diễn biến phức tạp của tình hình tội phạm ma túy thời gian vừa qua đã đặt ra những thách thức cho ngành kiểm sát trong việc thực thi quyền công tố và kiểm sát tư pháp Theo số liệu thống

kê của Công an thành phố Đà Nẵng, trên địa bàn thành phố tính đến giữa năm

2014, số lượng người nghiện ma túy lên đến 1.888 người; con số này tăng so với năm 2013 là 248 người [13, tr 2] Trong khi đó, ngành kiểm sát Đà Nẵng đối mặt với nhiều bất cập và thực trạng chung của các cơ quan kiểm sát địa phương cũng như từ những chính sách mới ảnh hưởng tới hiệu quả thực thi quyền công tố và giám sát tư pháp trên địa bàn thành phố Điều này đặt ra yêu cầu cần có những nghiên cứu cụ thể và thiết thực để công tác thực hành quyền công tố và kiểm sát điều tra vụ án ma túy của Viện kiểm sát nhân dân thành phố Đà Nẵng đáp ứng được các tôn chỉ hoạt động của ngành kiểm sát cụ thể:

Mọi hành vi phạm tội đều phải được khởi tố, điều tra và xử

lý kịp thời, không để lọt tội phạm và người phạm tội, không làm oan người vô tội; Không để người nào bị khởi tố, bị bắt, tạm giữ, tạm giam, bị hạn chế các quyền công dân, bị xâm phạm tính mạng, sức khoẻ, tài sản, tự do, danh dự và nhân phẩm một cách trái pháp luật; Việc điều tra phải khách quan, toàn diện, đầy đủ, chính xác, đúng pháp luật; những vi phạm pháp luật trong quá trình điều tra phải được phát hiện kịp thời; khắc phục và xử lý nghiêm minh; Việc truy cứu trách nhiệm hình sự đối với bị can phải có căn cứ và

đúng pháp luật [42, tr 14]

Với các lý do trên, tôi mạnh dạn chọn đề tài: “Thực hành quyền công

tố và kiểm sát hoạt động tư pháp đối với tội phạm về ma tuý (trên cơ sở số liệu thực tiễn địa bàn thành phố Đà Nẵng)” cho luận văn thạc sỹ của mình

2 Tình hình nghiên cứu

Hiện nay, các nghiên cứu về quyền công tố và kiểm sát tư pháp của cơ quan kiểm sát nhân dân khá nhiều và đầy đủ

Phải kể tới một số công trình nghiên cứu có giá trị liên quan tới các khía cạnh của tội phạm ma túy như:

- ThS Nguyễn Tuyết Mai, Một số đặc điểm cần chú ý về nhân thân của

người phạm tội về ma tuý ở Việt Nam, Tạp chí Luật học số 11/2006, Trường

Đại học Luật Hà Nội, tr 32 – 37;

- ThS Nguyễn Tuyết Mai, Hoàn thiện pháp luật hình sự về tội sử dụng

trái phép chất ma tuý ở Việt Nam, Tạp chí Kiểm sát số 15/2006, Viện Kiểm

sát nhân dân tối cao, tr 29 – 31;

- Nguyễn Việt Hùng, Một số vấn đề đặt ra trong việc áp dụng các quy

định về tội phạm ma tuý của Bộ luật hình sự năm 1999, Tạp chí Kiểm sát số

16/2006, Viện Kiểm sát nhân dân tối cao, tr 45 – 49;

- Nguyễn Xuân, Kinh nghiệm thực tiễn công tác thực hành quyền công

tố, kiểm sát điều tra, kiểm sát xét xử sơ thẩm đối với các vụ án ma tuý lớn,

Tạp chí Kiểm sát số 4/2005, Viện Kiểm sát nhân dân tối cao, tr 16 – 25;

- ThS Phạm Minh Tuyên, Một số bất cập và những kiến nghị đối với

các quy định của Bộ luật hình sự về các tội phạm ma tuý theo pháp luật hiện hành, Tạp chí Toà án nhân dân số 18/2005, Toà án nhân dân tối cao, tr 9-14;

- Nguyễn Thị Hoàng Lan, Một số ý kiến về việc hoàn thiện các quy

định pháp luật về các tội phạm về ma tuý trong Bộ luật hình sự năm 1999,

Tạp chí Kiểm sát số 11/2005, Viện Kiểm sát nhân dân tối cao, tr 36 – 37…

Một số công trình nghiên cứu liên quan tới nội dung về quyền công tố

và kiểm sát tư pháp hình sự như:

- ThS Nguyễn Kim Sáu, Các bước tiến hành thanh tra nghiệp vụ thực

hành quyền công tố và kiểm sát hoạt động tư pháp trong lĩnh vực hình sự, Tạp

chí Kiểm sát số 8/2016, Viện Kiểm sát nhân dân tối cao, tr 19 – 26;

- Bùi Sơn Cường, Nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác thực hành

quyền công tố, kiểm sát điều tra, kiểm sát xét xử sơ thẩm các vụ án ma túy,

Tạp chí Kiểm sát số 21/2015, Viện Kiểm sát nhân dân tối cao, tr 16 – 22;

- TS Trần Công Phàn, Tiếp tục quan tâm làm tốt công tác thực hành

quyền công tố và kiểm sát giải quyết các vụ án ma túy trong tình hình hiện nay, Tạp chí Kiểm sát số 20/2015, Viện Kiểm sát nhân dân tối cao, tr 2-6, 18;

- Nguyễn Thị Hường, Luận văn thạc sĩ luật học “Thực hành quyền

công tố, kiểm sát việc tuân theo pháp luật tại phiên tòa sơ thẩm theo Bộ luật Tố tụng hình sự Việt Nam” do PGS TS Nguyễn Văn Huyên hướng

dẫn, Hà Nội, 2014;

- Đặng Văn Thực, Khóa luận tốt nghiệp “Thực hành quyền công tố và

kiểm sát các hoạt động tư pháp trong giai đoạn khởi tố vụ án hình sự” do TS

Vũ Gia Lâm hướng dẫn, Hà Nội, 2012;

- Nguyễn Thị Kiều Trang, Khóa luận tốt nghiệp “Thực hành quyền

công tố và kiểm sát các hoạt động tư pháp trong giai đoạn xét xử sơ thẩm vụ

án hình sự” do TS Vũ Gia Lâm hướng dẫn, Hà Nội, 2012;

- Trần Đức Phong, Một số kinh nghiệm qua thực tiễn thực hành quyền

công tố và kiểm sát điều tra các vụ án về tội phạm ma tuý, Tạp chí Kiểm sát

số 20/2011, Viện Kiểm sát nhân dân tối cao, tr 2 – 9;

- Phạm Mạnh Hùng, Bảo vệ quyền con người qua hoạt động thực

hành quyền công tố và kiểm sát việc tuân theo pháp luật của viện kiểm sát trong tố tụng hình sự, Tạp chí Kiểm sát số 21/2011, Viện Kiểm sát nhân

dân tối cao, tr 11-17…

Một số bài báo đáng chú ý trong đề tài nghiên cứu này kể tới như:

- Hoàng Thế Hanh, Một số vấn đề cơ bản để bảo đảm chất lượng thực

hành quyền công tố của kiểm sát viên trong giai đoạn điều tra các vụ án tham nhũng, Tạp chí Kiểm sát của Viện Kiểm sát nhân dân tối cao, Số 16/2015, tr 52;

- Vũ Thị Thùy Dương, Nâng cao chất lượng kiểm sát việc tuân theo

pháp luật trong hoạt động tố tụng hình sự đối với bị can, bị cáo là người chưa thành niên, Tạp chí Thanh tra của Thanh tra Chính phủ, Số 6/2015, tr 33;

- Đoàn Thị Vĩnh Hà, Giải pháp nâng cao chất lượng thực hành quyền công

tố và kiểm sát điều tra các vụ án về ma túy trên địa bàn Quận Hoàng Mai, Hà Nội, Tạp chí Kiểm sát của Viện Kiểm sát nhân dân tối cao, Số 8/2015, tr 23…

Tuy nhiên, việc nghiên cứu đặc thù tội phạm ma túy trên địa bàn đặc thù là thành phố Đà Nẵng lại rất ít ỏi Điều đáng nói là, các kết quả nghiên cứu thu được cho đến nay còn hết sức khiêm tốn Phần lớn các công trình khoa học về lĩnh vực này còn chưa chuyên sâu, đại đa số được công bố dưới hình thức các bài viết được đăng tải trên các tạp chí khoa học chuyên ngành luật hoặc tham luận trong các Hội thảo quốc gia và quốc tế

3 Mục đích, nhiệm vụ, phạm vi, phương pháp nghiên cứu

3.1 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở phân tích một số quy định pháp luật hiện hành về quyền công tố và kiểm sát tư pháp, luận văn đi sâu phân tích, đánh giá quá trình và kết quả hoạt động thực thi pháp luật liên quan, phân tích đặc thù của tội phạm

ma túy và của địa bàn thành phố Đà Nẵng đồng thời đưa ra các ý kiến góp phần hoàn thiện các quy định pháp luật về thực hành quyền công tố và kiểm sát hoạt động tư pháp đối với các tội phạm ma tuý trên địa bàn thành phố Đà

Nẵng trong điều kiện hiện nay

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

Trên cơ sở nghiên cứu, hệ thống hoá các công trình khoa học của các tác giả đi trước có liên quan đến đề tài luận văn, tác giả kế thừa có chọn lọc và phát triển ý tưởng khoa học, từ đó đưa ra những luận điểm của mình về vấn

đề nghiên cứu Nhiệm vụ nghiên cứu mà luận án hướng tới cụ thể sau:

Một là, phân tích tổng quát các về đề lý luận về pháp luật về thực hành

quyền công tố và kiểm sát hoạt động tư pháp

Hai là, phân tích, đánh giá về pháp luật về thực hành quyền công tố và

kiểm sát hoạt động tư pháp, từ đó phân tích thực tiễn tội phạm ma túy trên địa bàn thành phố Đà Nẵng để rút ra các vướng mắc, hạn chế của pháp luật hiện

hành và nguyên nhân của những bất cập trong thực thi pháp luật liên quan

Ba là, đề xuất các ý kiến nhằm hoàn thiện pháp luật về thực hành quyền

công tố và kiểm sát hoạt động tư pháp hiện nay

3.3 Phạm vi nghiên cứu

Luận văn tập trung nghiên cứu một cách có hệ thống, sâu sắc những khía cạnh pháp lý của một số quy định của pháp luật về thực hành quyền công

tố và kiểm sát hoạt động tư pháp Nghiên cứu còn sử dụng thực tiễn áp dụng đối với tội phạm ma túy trên địa bàn Đà Nẵng cũng như trên các địa bàn khác, pháp luật của một số quốc gia phát triển nhằm đánh giá về quy định pháp luật liên quan và đưa ra những quan điểm hoàn thiện tại Việt Nam hiện nay

3.4 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu

Luận văn được hoàn thành trên cơ sở vận dụng các phương pháp luận duy vật biện chứng, duy vật lịch sử của chủ nghĩa Mác - Lê nin và quan điểm của Đảng cộng sản Việt Nam Luận văn cũng sử dụng những phương pháp nghiên cứu luật học truyền thống như phương pháp phân tích, phương pháp tổng hợp, pháp so sánh, phương pháp thống kê, phương pháp lịch sử, tư duy logic, phương pháp quy nạp, diễn giải… nhằm làm sáng tỏ nội dung và phạm

vi nghiên cứu của đề tài

4 Ý nghĩa khoa học và giá trị ứng dụng của đề tài

Với việc thực hiện đề tài này, tác giả mong muốn góp phần hoàn thiện hơn các quy định liên quan đến thực hành quyền công tố và kiểm sát hoạt động tư pháp của cơ quan kiểm sát nhân dân trên cơ sở lý luận và thực tiễn áp dụng với tội phạm ma túy trên địa bàn thành phố Đà Nẵng Luận văn này sẽ là một trong những tài liệu khoa học hữu ích cho việc giảng