Tình hình các tội xâm phạm sở hữu tại các khu công nghiệp trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh (LV thạc sĩ)

Tình hình các tội xâm phạm sở hữu tại các khu công nghiệp trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh (LV thạc sĩ)Tình hình các tội xâm phạm sở hữu tại các khu công nghiệp trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh (LV thạc sĩ)Tình hình các tội xâm phạm sở hữu tại các khu công nghiệp trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh (LV thạc sĩ)Tình hình các tội xâm phạm sở hữu tại các khu công nghiệp trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh (LV thạc sĩ)Tình hình các tội xâm phạm sở hữu tại các khu công nghiệp trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh (LV thạc sĩ)Tình hình các tội xâm phạm sở hữu tại các khu công nghiệp trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh (LV thạc sĩ)Tình hình các tội xâm phạm sở hữu tại các khu công nghiệp trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh (LV thạc sĩ)Tình hình các tội xâm phạm sở hữu tại các khu công nghiệp trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh (LV thạc sĩ)Tình hình các tội xâm phạm sở hữu tại các khu công nghiệp trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh (LV thạc sĩ)Tình hình các tội xâm phạm sở hữu tại các khu công nghiệp trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh (LV thạc sĩ)Tình hình các tội xâm phạm sở hữu tại các khu công nghiệp trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh (LV thạc sĩ)

VIỆN HÀN LÂM

KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM

HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

NGUYỄN XUÂN TUẤN

TÌNH HÌNH CÁC TỘI XÂM PHẠM SỞ HỮU TẠI

CÁC KHU CÔNG NGHIỆP TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH BẮC NINH

Chuyên ngành: Tội phạm học và Phòng ngừa tội phạm

Mã số: 60 38 01 05

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: TS PHẠM MINH TUYÊN

HÀ NỘI, 2017

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi Các số liệu ghi trong luận văn là trung thực Những kết luận khoa học của luận văn chưa từng được công bố trong bất kỳ công trình nào khác

TÁC GIẢ LUẬN VĂN

NGUYỄN XUÂN TUẤN

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1 Chương 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ TÌNH HÌNH CÁC TỘI XÂM PHẠM SỞ HỮU 8 1.1 Khái niệm, đặc điểm, ý nghĩa nghiên cứu tình hình các tội xâm phạm sở hữu 8 1.2 Tình hình hiện của các tội xâm phạm sở hữu 11 1.3 Tình hình ẩn của các tội xâm phạm sở hữu 13 1.4 Những yếu tố tác động đến tình hình các tội xâm phạm sở hữu 15 1.5 Mối quan hệ giữa tình hình các tội xâm phạm sở hữu với nhân thân người phạm tội và nguyên nhân, điều kiện của tình hình các tội xâm phạm sở hữu 17 Chương 2 THỰC TIỄN TÌNH HÌNH CÁC TỘI XÂM PHẠM SỞ HỮU TẠI CÁC KHU CÔNG NGHIỆP TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH BẮC NINH 20 2.1 Tổng quát về tình hình các tội xâm phạm sở hữu tại các khu công nghiệp trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh 20 2.2 Thực tiễn phần hiện của tình hình các tội xâm phạm sở hữu tại các khu công nghiệp trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh 22 2.3 Thực tiễn phần ẩn của tình hình các tội xâm phạm sở hữu tại các khu công nghiệp trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh 41 2.4 Dự báo tình hình các tội xâm phạm sở hữu tại các khu công nghiệp trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh 46 Chương 3 TÌNH HÌNH CÁC TỘI XÂM PHẠM SỞ HỮU TẠI CÁC KHU CÔNG NGHIỆP TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH BẮC NINH VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ

ĐẶT RA ĐỐI VỚI CÔNG TÁC PHÒNG NGỪA Error! Bookmark not defined

3.1 Tình hình các tội xâm phạm sở hữu tại các khu công nghiệp trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh và vấn đề hoàn thiện pháp luật 51 3.2 Tình hình các tội xâm phạm sở hữu tại các khu công nghiệp trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh và các giải pháp phòng ngừa 58 KẾT LUẬN 71 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU

Số

2.1 Mức độ của tình hình tội phạm tại các khu công nghiệp

trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh giai đoạn 2012 – 2016 23

2.2

Mức độ của tình hình các tội xâm phạm sở hữu tại các

khu công nghiệp trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh giai đoạn

2012 – 2016

24

2.3

Diễn biến của tình hình các tội xâm phạm sở hữu tại các

khu công nghiệp trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh giai đoạn

2012 – 2016

25

2.4

Cơ cấu theo địa bàn của tình hình các tội xâm phạm sở

hữu tại các khu công nghiệp trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh

giai đoạn 2012 – 2016

26

2.5

Cơ cấu theo tội danh của tình hình các tội xâm phạm sở

hữu tại các khu công nghiệp trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh

giai đoạn 2012 – 2016

29

2.6

Cơ cấu theo mức hình phạt của tình hình các tội xâm

phạm sở hữu tại các khu công nghiệp trên địa bàn tỉnh

Bắc Ninh giai đoạn 2012 – 2016

31

2.7

Cơ cấu theo đặc điểm nhân thân người phạm tội của tình

hình các tội xâm phạm sở hữu tại các khu công nghiệp

trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh giai đoạn 2012 – 2016

32

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT

Cụm từ viết tắt Cụm từ được viết tắt

ANTT An ninh trật tự BLHS Bộ luật hình sự BLTTHS Bộ luật tố tụng hình sự KCN Khu công nghiệp LTHAHS Luật Thi hành án hình sự

SN Sinh năm HKTT Hộ khẩu thường trú TNHH Trách nhiệm hữu hạn HĐLĐ Hợp đồng lao động BLLĐ Bộ luật lao động BHXH Bảo hiểm xã hội BHTN Bảo hiểm thất nghiệp

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Bắc Ninh là tỉnh cửa ngõ phía Bắc của Thủ đô, từ khi tái lập tỉnh năm

1997 cho đến nay Bắc Ninh đã có những bước phát triển mạnh mẽ trên mọi mặt của đời sống kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội Kinh tế của Bắc Ninh đạt nhịp độ tăng trưởng cao ở nhiều lĩnh vực đặc biệt là phát triển công nghiệp Tuy nhiên mặt trái của đổi mới, phát triển cũng đem lại nhiều thách thức cho Bắc Ninh Cùng với tốc độ phát triển kinh tế - xã hội, tình hình tội phạm nói chung, tình hình các tội xâm phạm sử hữu tại các khu công nghiệp nói riêng có xu hướng ngày càng gia tăng, nghiêm trọng và phức tạp hơn, gây ảnh hưởng không nhỏ đến phát triển kinh tế - xã hội và đời sống nhân dân trên địa bàn tỉnh

Trước tình hình trên, đòi hỏi các cấp ủy Đảng, Chính quyền và các lực lượng chức năng phòng, chống tội phạm của tỉnh Bắc Ninh phải có những phương pháp, biện pháp đấu tranh mạnh mẽ hơn nữa nhất là công tác đấu tranh với tội phạm xâm phạm các tội về sở hữu tại các khu công nghiệp nhằm bảo vệ

an ninh trật tự nói chung và hoạt động sản xuất kinh doanh của các công ty, doanh nghiệp trên địa bàn nói riêng, góp phần vào sự nghiệp phát triển kinh tế,

xã hội tỉnh Bắc Ninh

Nhận thức được vấn đề trên cả hệ thống chính trị tỉnh Bắc Ninh, trực tiếp

là các cấp ủy Đảng, Chính quyền, các cơ quan, tổ chức, đơn vị, doanh nghiệp và nhân dân tại các khu công nghiệp trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh đang cùng nhau thực hiện nhiều biện pháp nhằm khắc phục nguyên nhân và điều kiện của tình hình các tội xâm phạm sở hữu Tuy nhiên công tác phòng, chống các loại tội phạm xâm phạm sở hữu tại các khu công nghiệp trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh thời gian qua vẫn còn nhiều hạn chế, bất cập, hiệu quả đấu tranh còn thấp, chưa đạt yêu cầu và mục tiêu đề ra Tình hình hoạt động của các loại tội phạm xâm phạm

sở hữu vẫn luôn tiềm ẩn, có thể diễn ra mọi lúc, mọi nơi với tính chất nghiêm

trọng, ngày càng tinh vi, phức tạp hơn, thủ đoạn xảo quyệt và manh động hơn như: Trộm cắp tài sản, cướp tài sản, cưỡng đoạt tài sản, lừa đảo chiếm đoạt tài sản, lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản gây bức xúc, hoang mang trong cộng đồng doanh nghiệp và nhân dân trên địa bàn, ảnh hưởng xấu đến môi trường sản xuất kinh doanh cũng như việc thực hiện các chính sách thu hút đầu

tư, phát triển kinh tế tại các khu công nghiệp và gây mất lòng tin của quần chúng nhân dân đối với công tác quản lý của Nhà nước

Nhằm tăng cường hiệu quả công tác đấu tranh phòng, chống tình hình các tội xâm phạm sở hữu tại các khu công nghiệp trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh, tác giả

đã mạnh dạn lựa chọn đề tài “Tình hình các tội xâm phạm sở hữu tại các khu công nghiệp trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh” để làm Luận văn tốt nghiệp Thạc sĩ Luật học chuyên ngành Tội phạm học và phòng ngừa tội phạm

2 Tình hình nghiên cứu đề tài

Nghiên cứu về tình hình các tội xâm phạm sở hữu từ trước đến nay luôn là vấn đề nhận được nhiều sự quan tâm của các nhà khoa học, các nhà nghiên cứu

lý luận và thực tiễn ở nhiều lĩnh vực đặc biệt trong lĩnh vực khoa học pháp lý Trong thời gian vừa qua tình hình các tội xâm phạm sở hữu đã được đề cập đến trong nhiều công trình khoa học, các bài viết tạp chí, bài nghiên cứu như:

- Luận án tiến sĩ Luật học “Tội trộm cắp tài sản và đấu tranh phòng, chống tội phạm này ở Việt Nam” của nghiên cứu sinh Hoàng Văn Hùng (năm 2007)

- Luận văn thạc sĩ “Các tội xâm phạm sở hữu trên địa bàn tỉnh Sóc Trăng

“Tình hình, nguyên nhân và giải pháp phòng ngừa” của tác giả Nguyễn Kiến Thức (năm 2015)

- Luận văn thạc sĩ “Định tội danh các tội xâm phạm sở hữu từ thực tiễn tỉnh Quảng Bình” của tác giả Nguyễn Văn Sáng (năm 2016)

- Luận văn thạc sĩ “Nguyên nhân và điều kiện của tình hình các tội xâm phạm sở hữu có tính chất chiếm đoạt trên địa bàn tỉnh Bình Phước của tác giả Lê Văn Tùng (năm 2017)

- Luận văn thạc sĩ “Nguyên nhân và điều kiện của tình hình các tội xâm phạm sở hữu trên địa bàn tỉnh Bình Dương” của tác giả Nguyễn Đình Thanh (năm 2017)

- Luận văn thạc sĩ “Nguyên nhân và điều kiện của tình hình các tội xâm phạm sở hữu có tính chất chiếm đoạt trên địa bàn tỉnh Cà Mau” của tác giả Quách Chí Hải” (năm 2017)

- Luận văn thạc sĩ “Phòng ngừa các tội xâm phạm sở hữu trên địa bàn huyện Thanh Oai, thành phố Hà Nội” của tác giả Nguyễn Xuân Ngạn (năm 2017)

- Luận án tiến sĩ Luật học “Tội cướp giật tài sản trên địa bàn miền Đông Nam Bộ: tình hình, nguyên nhân và giải pháp phòng ngừa” của tác giả Phạm Văn Trung (năm 2017)

Có thể thấy rằng các công trình nghiên cứu trên đã tiếp cận nghiên cứu về các tội xâm phạm sở hữu dưới nhiều góc độ khác nhau Các tác giả đã phân tích khá tỉ mỉ, công phu, đưa ra nhiều luận cứ khoa học xác đáng cũng như các ý kiến, quan điểm về bản chất, hình thức của các tội xâm phạm sở hữu, nguyên nhân, hậu quả gây ra cho xã hội và hàng loạt các biện pháp khác nhau nhằm ngăn chặn, đẩy lùi các loại tội phạm này Đó là những tri thức quan trọng mà luận văn sẽ kế thừa trong quá trình thực hiện nghiên cứu đề tài

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

3.1 Mục đích nghiên cứu

Mục đích nghiên cứu của đề tài là thông qua nghiên cứu, phân tích những vấn đề lý luận và thực tiễn của tình hình các tội xâm phạm sở hữu cũng như thực tiễn công tác đấu tranh, phòng chống các loại tội phạm xâm phạm sở hữu tại các khu công nghiệp trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh nhằm đánh giá, nhận định chính xác

về tình hình các tội xâm phạm sở hữu tại các khu công nghiệp trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh từ đó đề xuất, kiến nghị hoàn thiện các quy định của pháp luật (Luật Hình sự, Tố tụng hình sự, Thi hành án hình sự ); hoàn thiện các giải pháp

phòng ngừa và tổ chức đấu tranh phòng, chống các loại tội phạm xâm phạm sở hữu tại các khu công nghiệp trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

Để đạt được mục đích trên, luận văn phải thực hiện những nhiệm vụ cơ bản sau:

- Thứ nhất là khái quát những vấn đề lý luận chung về tình hình các tội xâm phạm sở hữu

- Thứ hai là nghiên cứu, khảo sát thực tiễn tình hình các tội xâm phạm sở hữu tại các khu công nghiệp trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh giai đoạn 2012 – 2016

- Thứ ba là phân tích tìm hiểu nguyên nhân và điều kiện của tình hình các tội xâm phạm sở hữu tại các khu công nghiệp trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh; đánh giá thực trạng công tác đấu tranh phòng, chống các loại tội phạm xâm phạm sở hữu từ đó chỉ ra những hạn chế, yếu kém trong công tác đấu tranh phòng, chống

và tình hình hình các tội xâm phạm sở hữu tại các khu công nghiệp trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh

- Thứ tư là từ nghiên cứu về tình hình tội phạm, nguyên nhân và điều kiện của tình hình các tội xâm phạm sở hữu tại các khu công nghiệp trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh đưa ra dự báo về tình hình các tội xâm phạm sở hữu; kiến nghị, đề xuất một số giải pháp nhằm hoàn thiện hệ thống pháp luật và hoàn thiện các giải pháp phòng ngừa, tổ chức đấu tranh phòng, chống các loại tội phạm xâm phạm

sở hữu tại các khu công nghiệp trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của luận văn là quy luật của tình hình các tội xâm phạm sở hữu Để làm rõ được quy luật này luận văn cần nghiên cứu các đối tượng cụ thể gồm: Thực trạng, cơ cấu, diễn biến, tính chất của tình hình các tội xâm phạm sở hữu tại các khu công nghiệp trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh giai đoạn 2012– 2016

Ngoài ra đối tượng nghiên cứu của luận văn còn bao gồm dự báo tình hình các tội xâm phạm sở hữu và các giải pháp phòng ngừa, tổ chức đấu tranh phòng, chống các loại tội phạm xâm phạm sở hữu tại các khu công nghiệp trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh

4.2 Phạm vi nghiên cứu

Luận văn nghiên cứu tình hình các tội xâm phạm sở hữu dưới góc độ tội phạm học và phòng ngừa tội phạm Những khảo sát thực tiễn của đề tài dựa trên những số liệu thống kê về tình hình các tội xâm phạm sở hữu tại các khu công nghiệp của các cơ quan bảo vệ pháp luật trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh giai đoạn

2012 – 2016 và các bản án hình sự sơ thẩm được tác giả sưu tầm một cách ngẫu nhiên

- Phạm vi về không gian: Các vụ án xảy ra tại các khu công nghiệp trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh

- Phạm vi về thời gian: Giai đoạn từ năm 2012 đến năm 2016

5 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu

5.1 Phương pháp luận

Luận văn được thực hiện trên cơ sở phương pháp luận của chủ nghĩa Mác – Lênin, Tư tưởng Hồ Chí Minh; quan điểm của Đảng và Nhà nước ta về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng trong công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm và đảm bảo trật tự an toàn xã hội, Chiến lược quốc gia về phòng chống tội phạm trong tình hình hiện nay

5.2 Phương pháp nghiên cứu

Trong quá trình nghiên cứu luận văn sử dụng các phương pháp nghiên cứu như nghiên cứu lý luận, phân tích, so sánh, bình luận, thống kê, nghiên cứu bản án mỗi nội dung cụ thể của luận văn được sử dụng những phương pháp phù hợp với đối tượng và nhiệm vụ nghiên cứu, trong đó:

Chương 1 của luận văn sử dụng các phương pháp nghiên cứu lý luận, phân tích, so sánh, bình luận nhằm tập trung làm rõ những vấn đề lý luận, nguyên nhân và điều kiện của tình hình các tội xâm phạm sở hữu

Chương 2 của luận văn sử dụng các phương pháp nghiên cứu lý luận, phân tích, bình luận, quy nạp, diễn dịch, suy luận logic, thống kê, nghiên cứu bản án, dự báo nhằm làm rõ thực tiễn tình hình các tội xâm phạm sở hữu tại các khu công nghiệp trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh từ năm 2013 – 2017

Chương 3 của luận văn sử dụng các phương pháp phân tích, suy luận logic, quy nạp, diễn dịch nhằm đưa ra các giải pháp hoàn thiện pháp luật; hoàn thiện các giải pháp phòng ngừa và tổ chức đấu tranh phòng, chống các loại tội phạm xâm phạm sở hữu tại các khu công nghiệp trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh

Quá trình nghiên cứu, tác giả cũng đã sử dụng phương pháp điều tra xã hội học thông qua phát phiếu hỏi Tác giả dự kiến sẽ phát 400 phiếu điều tra thăm dò ý kiến của người dân, công nhân, người lao động và doanh nghiệp tại các KCN: Tiên Sơn, Đại Đồng – Hoàn Sơn ở huyện Tiên Du, Yên Phong 1 ở huyện Yên Phong, Quế Võ 1 ở huyện Quế Võ để đánh giá tình hình các tội xâm phạm sở hữu cũng như lý do tội phạm ẩn, nguyên nhân làm phát sinh các loại tội phạm xâm phạm sở hữu tại các khu công nghiệp trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh Kết quả điều tra sẽ được trình bày trong các nội dung của luận văn

6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn

xâm phạm sở hữu tại các khu công nghiệp trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh Kết quả nghiên cứu của luận văn cũng sẽ là những cơ sở quan trọng để các cơ quan Nhà nước có thẩm quyền ở Bắc Ninh xây dựng chương trình, kế hoạch, giải pháp đấu tranh phòng, chống có hiệu quả đối với các loại tội phạm xâm phạm sở hữu tại các khu công nghiệp trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh

7 Cơ cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, luận văn được kết cấu thành 3 chương:

Chương 1 Những vấn đề lý luận chung về tình hình các tội xâm phạm sở hữu Chương 2 Thực tiễn tình hình các tội xâm phạm sở hữu tại các khu công nghiệp trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh

Chương 3 Những vấn đề đặt ra đối với phòng ngừa tình hình các tội xâm phạm sở hữu tại các khu công nghiệp trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh

Chương 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ TÌNH HÌNH CÁC TỘI XÂM PHẠM SỞ HỮU 1.1 Khái niệm, đặc điểm, ý nghĩa nghiên cứu tình hình các tội xâm phạm sở hữu

1.1.1 Khái niệm tình hình các tội xâm phạm sở hữu

Pháp luật Việt Nam nói chung, pháp luật hình sự Việt Nam nói riêng quy định và bảo vệ quyền sở hữu của con người Các tội xâm phạm sở hữu được quy định tại Chương XIV, Bộ luật Hình sự năm 1999 sửa đổi bổ sung năm 2009 gồm

13 tội từ Điều 133 đến Điều 145 Trong đó có 8 tội xâm phạm sở hữu có tính chất chiếm đoạt: Tội cướp tài sản (điều 133), tội bắt cóc nhằm chiếm đoạt tài sản (điều 134), tội cưỡng đoạt tài sản (điều 135), tội cướp giật tài sản (điều 136), tội công nhiên chiếm đoạt tài sản (điều 137), tội trộm cắp tài sản (điều 138), tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản (điều 139), tội lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản (điều 140); 02 tội xâm phạm sở hữu không có tính chất chiếm đoạt nhưng vụ lợi: Tội chiếm giữ trái phép tài sản (điều 141), tội sử dụng trái phép tài sản (điều 142); 03 tội xâm phạm sở hữu không có hành vi chiếm đoạt, vụ lợi: Tội hủy hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản (điều 143), tội thiếu trách nhiệm gây thiệt hại nghiêm trọng tới tài sản của Nhà nước (điều 144), tội vô ý gây thiệt hại nghiêm trọng tới tài sản (điều 145)

Theo quy định của pháp luật, quyền sở hữu tài sản của Nhà nước, tập thể hoặc tài sản công dân bao gồm quyền chiếm hữu, quyền sử dụng và quyền định đoạt tài sản Xâm phạm quyền sở hữu tài sản là hành vi xâm phạm các quyền thuộc những nội dung sở hữu nêu trên

Tuy nhiên, để hiểu rõ khái niệm tình hình các tội xâm phạm sở hữu trước hết cần nghiên cứu và tìm hiểu khái niệm tình hình tội phạm

Tình hình tội phạm là một hiện tượng xã hội, pháp lý – hình sự được thay đổi về mặt lịch sử, mang tính chất giai cấp bao gồm tổng thể thống nhất (hệ

thống) các tội phạm thực hiện trong một xã hội (quốc gia) nhất định và trong một khoảng thời gian nhất định [30, tr.61]

Tội phạm học xác định tình hình tội phạm được hình thành từ những hành

vi phạm tội do con người sống trong xã hội thực hiện chống lại xã hội Tình hình tội phạm không thể tồn tại ngoài xã hội và có mối quan hệ biện chứng với điều kiện xã hội và các hiện tượng khác trong xã hội Do đó tình hình tội phạm trước hết là một hiện tượng xã hội chứ không phải là một hiện tượng vật lý, hóa học, sinh học

Do là một hiện tượng xã hội nên tình hình tội phạm cũng thay đổi theo sự thay đổi của xã hội Điều đó thể hiện ở chỗ đặc điểm tình hình tội phạm ở các hình thái kinh tế xã hội khác nhau có sự khác nhau tùy thuộc vào sự thay đổi về

cơ cấu kinh tế – xã hội, cơ cấu giai cấp đồng thời cũng tùy thuộc vào sự phát triển của xã hội ở những giai đoạn phát triển khác nhau

Tình hình tội phạm cũng là một hiện tượng xã hội mang tính giai cấp Điều này thể hiện ở chỗ mỗi chế độ xã hội khác nhau có cơ cấu giai cấp khác nhau và đặc biệt giai cấp thống trị khác nhau, mỗi giai cấp thống trị khi quản lý

xã hội đều quy định những nhóm hành vi phạm tội và các biện pháp trừng trị tội phạm cũng khác nhau nhằm bảo vệ lợi ích giai cấp, sự thống trị và các mối quan

hệ xã hội mà giai cấp thống trị bảo vệ

Tình hình tội phạm là một hiện tượng tiêu cực nguy hiểm cho xã hội bởi

lẽ nó gây ra hậu quả thiệt hại cho các quan hệ xã hội, xâm phạm đến các giá trị vật chất và tinh thần của xã hội Tình hình tội phạm có thể gây ra những hậu quả tác hại rất lớn trên nhiều mặt của đời sống xã hội: Kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội, đạo đức, tác động xấu đến các hiện tượng xã hội khác, cản trở tiến trình phát triển xã hội

Tình hình tội phạm còn là một hiện tượng pháp lý – hình sự Hành vi phạm tội không chỉ là hành vi nguy hiểm cho xã hội mà còn là hành vi vi phạm pháp luật hình sự Việc thay đổi các quy định về tội phạm của Bộ luật hình sự

dù là tội phạm hóa hay phi tội phạm hóa các hành vi cụ thể đều có ảnh hưởng, tác động lớn đến tình hình tội phạm

Từ những phân tích nêu trên có thể hiểu khái niệm tình hình các tội xâm

phạm sở hữu như sau: “Tình hình các tội xâm phạm sở hữu là một bộ phận của

tình hình tội phạm nói chung bao gồm các hành vi xâm phạm đến quyền sở hữu tài sản của Nhà nước, tập thể hoặc cá nhân được thực hiện trong một xã hội (quốc gia) nhất định và trong một khoảng thời gian nhất định”

1.1.2 Đặc điểm của tình hình các tội xâm phạm sở hữu

Đặc điểm của tình hình các tội xâm phạm sở hữu là những hiện tượng, những biểu hiện ra bên ngoài xã hội của tình hình các tội xâm phạm sở hữu, bao gồm các yếu tố định lượng (mức độ và diễn biến) và các yếu tố định tính (cơ cấu

và tính chất) Thông qua các yếu tố đó đặc điểm của tình hình tội phạm được biểu hiện lên một cách tổng quát và đầy đủ nhất

Tình hình các tội xâm phạm sở hữu với bản chất là một hiện tượng xã hội tiêu cực luôn gắn liền với mọi biến động của đời sống xã hội Những thay đổi của xã hội trong những giai đoạn phát triển khác nhau hay sự thay đổi trên các lĩnh vực khác nhau của đời sống xã hội trong một giai đoạn phát triển đều tác động trực tiếp đến tình hình tội phạm nói chung và tình hình các tội xâm phạm

sở hữu nói riêng Sự thay đổi đó là thay đổi cả các đặc điểm về lượng và đặc điểm về chất của tình hình các tội xâm phạm sở hữu mà biểu hiện thay đổi cũng chính là thông qua các yếu tố: Mức độ, diễn biến, cơ cấu và tính chất

1.1.3 Ý nghĩa nghiên cứu tình hình các tội xâm phạm sở hữu

Kết quả nghiên cứu tình hình tội phạm nói chung, tình hình các tội xâm phạm sở hữu nói riêng cho phép chúng ta vẽ nên một bức tranh toàn cảnh về tình hình các tội phạm xâm phạm sở hữu Bức tranh này không chỉ biểu hiện các đặc điểm định lượng (tổng số vụ, số người phạm tội, hậu quả thiệt hại ) mà còn biểu hiện những đặc điểm định tính (cơ chế bên trong của tội phạm và người phạm tội phản ánh mức độ nghiêm trọng của tội phạm đã xảy ra)

Qua đó có thể mô tả, đánh giá một cách đầy đủ và toàn diện tính nghiêm trọng của tình hình các tội xâm phạm sở hữu; phân tích, nhận định chính xác các nguyên nhân, điều kiện của tình hình các tội xâm phạm sở hữu đang diễn ra; dự báo khả năng phát triển tiếp theo trong thời gian tới của tình hình các tội xâm phạm sở hữu Trên cơ sở đó xây dựng các biện pháp phòng ngừa và tổ chức phòng ngừa tình hình các tội xâm phạm sở hữu đạt hiệu quả cao

1.2 Tình hình hiện của các tội xâm phạm sở hữu

1.2.1 Mức độ (thực trạng) của tình hình các tội xâm phạm sở hữu

Mức độ của tình hình tội phạm là số lượng các tội phạm đã được thực hiện và những người thực hiện các tội phạm đó ở một địa hình nhất định và trong một khoảng thời gian nhất định [30, tr.62]

Theo đó có thể hiểu rằng: “Mức độ của tình hình các tội xâm phạm sở hữu

là số lượng các tội phạm xâm phạm sở hữu và những người phạm tội xâm phạm

sở hữu ở một địa hình nhất định và trong một khoảng thời gian nhất định”

Khi xác định mức độ của tình hình các tội xâm phạm sở hữu cần tính tổng cộng các số lượng sau: Số lượng các tội xâm phạm sở hữu và những người bị Tòa án xét xử, tuyên án có tội; số lượng các vụ án hình sự bị đình chỉ điều tra, truy tố vì không chứng minh được sự tham gia của bị can trong các tội xâm phạm sở hữu đã thực hiện; số lượng các tội xâm phạm sở hữu không được phát hiện (tội phạm ẩn); hệ số của tình hình các tội xâm phạm sở hữu; mức độ của tình hình các tội xâm phạm sở hữu tái phạm

Ngoài ra khi xác định mức độ của tình hình các tội xâm phạm sở hữu, không chỉ đánh giá theo số lượng chung của các tội phạm đã được thực hiện mà còn theo số lượng các tội phạm có tính nguy hiểm cao cho xã hội, theo tỷ trọng của những tội phạm này trong tổng số các tội phạm xâm phạm sở hữu

1.2.2 Diễn biến (động thái) của tình hình các tội xâm phạm sở hữu

Diễn biến của tình hình tội phạm nói là sự vận động và sự thay đổi của thực trạng và cơ cấu của tình hình tội phạm trong một khoảng thời gian nhất định (một năm, ba năm, năm năm ) [30, tr.64]

Theo đó có thể hiểu diễn biến của tình hình các tội xâm phạm sở hữu là sự vận động và sự thay đổi của thực trạng và cơ cấu của tình hình các tội xâm phạm

sở hữu trong một khoảng thời gian nhất định (một năm, ba năm, năm năm )

Diễn biến của tình hình các tội xâm phạm sở hữu với tính cách là một hiện tượng pháp lý – xã hội sẽ chịu sự tác động, ảnh hưởng của hai loại nhân tố: Các nhân tố xã hội (nguyên nhân và điều kiện của tội phạm, cơ cấu dân cư, các hiện tượng xã hội ) và các nhân tố pháp luật (những thay đổi của luật hình sự có liên quan đến việc tội phạm hóa hoặc phi tội phạm hóa) Điều này rất cần thiết cho việc đánh giá về mặt thực tế những thay đổi hiện thực trong diễn biến của tình hình các tội xâm phạm sở hữu

Việc phân tích diễn biến của tình hình các tội xâm phạm sở hữu trong một khoảng thời gian dài sẽ giúp cho việc nhận thức một cách chính xác và đầy đủ về thực trạng và cơ cấu của tình hình các tội xâm phạm sở hữu, làm sáng tỏ được các khuy hướng của nó, các nguyên nhân và điều kiện của việc thực hiện các tội xâm phạm sở hữu làm cơ sở cho việc nghiên cứu dự báo và xây dựng kế hoạch phòng ngừa tổng thể tình hình các tội xâm phạm sở hữu

1.2.3 Cơ cấu của tình hình các tội xâm phạm sở hữu

Cơ cấu của tình hình tội phạm là tỷ trọng và mối tương quan của của các loại tội phạm khác nhau trong số lượng chung của chúng trong một khoảng thời gian nhất định và ở một lãnh thổ (địa hình) nhất định [31, tr.65]

Theo đó có thể hiểu cơ cấu của tình hình các tội xâm phạm sở hữu là tỷ trọng và mối tương quan của các loại tội xâm phạm sở hữu cụ thể (gồm 13 tội) trong tổng số các tội xâm phạm sở hữu trong một khoảng thời gian nhất định và

ở một lãnh thổ (địa hình) nhất định

Khi xem xét cơ cấu của tình hình các tội xâm phạm sở hữu cần nghiên cứu các chỉ số sau: (1) Mối tương quan của các tội phạm ít nghiêm trọng, nghiêm trọng, rất nghiêm trọng và đặc biệt nghiêm trọng; (2) mối tương quan của các tội cố ý và tội vô ý; (3) mối tương quan và tỷ trọng của các loại tội có tính chất chiếm đoạt, không có tính chất chiếm đoạt nhưng vụ lợi và không có tính chất chiếm đoạt vụ lợi; (4) tỷ trọng và mối tương quan của các tội nghiêm trọng và phổ biến; (5) tỷ trọng của tội phạm tái phạm, chuyên nghiệp, có tổ chức; (6) tỷ trọng của các tội phạm do người chưa thành niên thực hiện; (7) tỷ trọng và mối tượng quan của tội phạm theo các vùng, địa bàn dân cư khác nhau

Việc nghiên cứu, phân tích các chỉ số về cơ cấu của tình hình các tội xâm phạm sở hữu chỉ rõ đặc điểm lượng – chất, tính nguy hiểm cho xã hội của tình hình các tội xâm phạm sở hữu Điều này có ý nghĩa lớn đối với việc xây dựng biện pháp phòng ngừa và tổ chức phòng ngừa tình hình các tội xâm phạm sở hữu, đồng thời định hướng cho công tác đấu tranh với các tội phạm này

1.2.4 Tính chất của tình hình các tội xâm phạm sở hữu

Tính chất của tình hình các tội xâm phạm sở hữu được làm sáng tỏ thông qua mức độ, diễn biến và cơ cấu của tình hình các tội xâm phạm sở hữu Trên cơ

sở nghiên cứu làm rõ mức độ, diễn biến, cơ cấu cho thấy số lượng của các tội phạm nguy hiểm nhất cho xã hội, đặc điểm nhân thân của những người thực hiện và tỷ trọng của chúng trong tổng số các tội xâm phạm sở hữu

1.3 Tình hình ẩn của các tội xâm phạm sở hữu

Khi nghiên cứu, đánh giá về tình hình tội phạm nói chung hay tình hình các tội xâm phạm sở hữu nói riêng, để nhận thức một cách đầy đủ và chính xác thì ngoài việc nghiên cứu phần hiện thông qua các thông số: mức độ, diễn biến,

cơ cấu và tính chất như trên thì phải nghiên cứu cả phần ẩn của nó Tội phạm ẩn

có trong nhiều loại tội phạm tuy nhiên chúng có sự khác nhau ở mức độ ẩn, tỷ lệ

ẩn, lý do ẩn, thời gian ẩn tùy thuộc vào từng loại tội khác nhau Vì nhiều lý do

cả chủ quan và khách quan mà người thực hiện phạm tội đã không bị phát hiện,

xử lý hoặc chưa được đưa vào thống kê hình sự

1.3.1 Các loại tội phạm ẩn của tình hình các tội xâm phạm sở hữu

Tùy thuộc vào lý do ẩn mà tội phạm ẩn của tình hình các tội xâm phạm sở hữu được phân loại theo 3 nhóm sau:

Thứ nhất, tội phạm ẩn khách quan là những tội phạm đã xảy ra trong thực

tế song các cơ quan bảo vệ pháp luật không có thông tin về chúng hoặc chưa phát hiện sự kiện phạm tội cùng chủ thể của nó Đây loại tội phạm ẩn chủ yếu của tình hình các tội xâm phạm sở hữu

Thứ hai, tội phạm ẩn chủ quan là những tội phạm đã xảy ra trong thực tế, các cơ quan bảo vệ pháp luật đã nắm được song vì nhiều lý do khác nhau tội phạm đó không được xử lý theo quy định của pháp luật Loại tội phạm ẩn này có thể xuất hiện ở bất cứ giai đoạn nào trong tố tụng hình sự từ việc tiếp nhận tin báo, tố giác về tội phạm, khởi tố vụ án đến quá trình điều tra, truy tố và xét xử

Thứ ba, tội phạm ẩn thống kê là những hành vi phạm tội đã xảy ra và bị

xử lý theo pháp luật hình sự nhưng vì lý do nào đó mà không được thống kê hình

sự Loại tội phạm ẩn này thường xuất hiện trong các trường hợp vụ án có nhiều

bị can, bị cáo hoặc có một bị can, bị cáo nhưng phạm nhiều tội danh khác nhau

1.3.2 Nguyên nhân ẩn của tình hình các tội xâm phạm sở hữu

Qua nghiên cứu, tổng kết công tác phòng, chống tội phạm thì thực trạng

ẩn của tình hình các tội xâm phạm sở hữu là bởi các nguyên nhân sau:

Đối với tội phạm ẩn khách quan, lý do ẩn có thể là do sự im lặng, không

tố giác, che giấu tội phạm của nạn nhân, người làm chứng hoặc những người có liên quan khác; do thủ phạm thực hiện bằng những thủ đoạn tinh vi, xảo quyệt khiến cho các cơ quan bảo vệ pháp luật không biết hoặc không thể biết thông tin

gì về sự kiện phạm tội xảy ra

Đối với tội phạm ẩn chủ quan, lý do ẩn là xuất phát từ phía các cơ quan,

cá nhân là chủ thể có nhiệm vụ trực tiếp đấu tranh phòng, chống tội phạm: Trình

độ năng lực chuyên môn nghiệp vụ yếu kém hoặc thiếu ý thức, trách nhiệm trong thực hiện nhiệm vụ; thiếu trang thiết bị, phương tiện nghiệp vụ, công cụ hỗ trợ phát hiện tội phạm đặc biệt trong thực tế còn có nhiều vụ việc là do cơ quan, cá nhân người tiến hành tố tụng cố tình hay bị ép buộc làm sai bản chất của sự kiện phạm tội

Đối với tội phạm ẩn thống kê, nguyên nhân dẫn đến tội phạm ẩn thống kê

là do quy định về công tác thống kê hình sự, thống kê tội phạm còn tồn tại nhiều vấn đề bất cập, các quy định về thống kê, báo cáo được thực hiện chưa thống nhất giữa các cơ quan bảo vệ pháp luật

1.4 Những yếu tố tác động đến tình hình các tội xâm phạm sở hữu

Những yếu tố tác động đến tình hình các tội xâm phạm sở hữu bao gồm những yếu tố làm phát sinh tình hình các tội xâm phạm sở hữu trong xã hội Các yếu tố đó thuộc về nhiều mặt khác nhau của đời sống xã hội như: Kinh tế, văn hóa, xã hội Song có thể nhóm các yếu tác động đến tình hình các tội xâm phạm sở hữu thành 2 nhóm sau:

1.4.1 Những yếu tố kinh tế - xã hội

Với mục tiêu phát triển nền kinh tế thị trường theo định hướng xã hội chủ nghĩa, trong những năm qua nền kinh tế Việt Nam nói chung và tỉnh Bắc Ninh nói riêng đã đạt được tốc độ phát triển kinh tế khá cao và ổn định Đặc biệt đối với tỉnh Bắc Ninh từ khi tái lập tỉnh năm 1997 cho đến nay tốc độ tăng trưởng kinh tế bình quân đạt 15.1%/, tăng trưởng cả về chất và lượng, đời sống nhân dân ngày càng được cải thiện, thu nhập ổn định, chất lượng cuộc sống được nâng cao Bên cạnh sự phát triển kinh tế - xã hội, còn có những mặt trái của xã hội: Tệ nạn cờ bạc, mại dâm, ma túy, trộm cắp tài sản cũng có xu hướng ngày càng gia tăng dẫn đến các hành vi phạm tội xâm phạm sở hữu

Xây dựng và phát triển nền kinh tế thị trường sẽ xuất hiện những vấn đề

xã hội đặc thù tác động đến con người nói chung và tội phạm nói riêng Sự quá

đề cao giá trị đồng tiền, tiền tệ hóa các mối quan hệ xã hội, bất chấp đạo đức,

chuẩn mực để kiếm tiền bằng mọi giá; tâm lý tư hữu, tham lam, ích kỷ, coi thường pháp luật là những vấn nạn kéo theo của nền kinh tế thị trường Song song với những thành tựu phát triển về kinh tế - xã hội thì các vấn nạn trên luôn tiềm ẩn nguy cơ lớn phát sinh tội phạm nói chung hay các tội xâm phạm sở hữu nói chung

Bên cạnh đó tình trạng thất nghiệp còn nhiều, sự chệnh lệch giàu nghèo ngày càng tăng, các vấn đề an sinh xã hội, y tế còn trì trệ, chưa đáp ứng được yêu cầu của nhân dân, gây bức xúc lớn trong xã hội cũng là lý do dẫn đến tình hình các tội xâm phạm sở hữu

1.4.2 Những yếu tố văn hóa – giáo dục

Trong xu thế toàn cầu hóa, Việt Nam đang tích cực hội nhập với cộng đồng quốc tế, mở rộng quan hệ ngoại giao với nhiều quốc gia trên thế giới Cùng với việc tiếp nhận những xu thế văn hóa văn minh, tiến bộ thì các yếu tố văn hóa tiêu cực, ngoại lai cũng theo đó du nhập vào nước ta như: Văn hóa bạo lực, văn hóa tình dục, văn hóa hưởng thụ ảnh hưởng đến một bộ phận không nhỏ trong

xã hội Các yếu tố văn hóa tiêu cực đã và đang gây ra nhiều vấn nạn xã hội khó kiểm soát tác động lớn đến tình hình tội phạm nói chung, tình hình các tội xâm phạm sở hữu nói riêng

Vấn đề giáo dục trong môi trường nhà trường hiện nay cũng còn tồn tại nhiều vấn đề nhức nhối Nội dung giáo dục nặng về tri thức khoa học mà chưa quan tâm đến giáo dục đạo đức lối sống; công tác tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật trong nhà trường còn chưa phù hợp với yêu cầu thực tế Những điều này gây ra hệ quả hình thành nhân cách xấu, tha hóa về đạo đức, thiếu tôn trọng pháp luật ở một bộ phận người trẻ trong xã hội và dẫn họ đến hành vi phạm các tội xâm phạm sở hữu

Bên cạnh việc giáo dục trong nhà trường thì môi trường giáo dục trong gia đình là vấn đề rất quan trọng đối với việc hình thành nhân cách, đạo đức con người Gia đình là yếu tố trực tiếp, gần gũi nhất tác động đến quá trình hình

thành nhân cách ở mỗi người, việc hình thành các đặc điểm nhân cách tích cực hay tiêu cực đều có sự ảnh hưởng rất lớn từ gia đình Thực tế hiện nay nhiều gia đình do ảnh hưởng từ nền kinh tế thị trường cha mẹ chỉ lo kiếm tiền mà buông lỏng quản lý, giáo dục con cái; tình trạng gia đình có cha mẹ ly hôn, gia đình cha

mẹ có lối sống không lành mạnh xuất hiện ngày càng nhiều trong xã hội đẩy con cái vào lối sống tự do, buông thả, dễ tiếp thụ các mặt trái của xã hội, sa ngã vào các tệ nạn xã hội Yếu tố này cũng tác động không nhỏ đến tình hình các tội xâm phạm sở hữu

1.5 Mối quan hệ giữa tình hình các tội xâm phạm sở hữu với nhân thân người phạm tội và nguyên nhân, điều kiện của tình hình các tội xâm phạm sở hữu

1.5.1 Mối quan hệ giữa tình hình các tội xâm phạm sở hữu và nhân thân người phạm tội

Nhân thân người phạm tội là tổng thể tất cả các dấu hiệu, đặc điểm có ý nghĩa về mặt xã hội, trong sự kết hợp với các điều kiện và hoàn cảnh bên ngoài ảnh hưởng đến hành vi phạm tội của người đó [36, tr.130]

Theo đó có thể hiểu nhân thân người phạm các tội xâm phạm sở hữu là tổng thể tất cả các dấu hiệu, đặc điểm có ý nghĩa về mặt xã hội, trong sự kết hợp với các điều kiện và hoàn cảnh bên ngoài ảnh hưởng đến hành vi phạm tội của người phạm các tội xâm phạm sở hữu

Một trong những mục đích quan trọng của việc nghiên cứu đặc điểm nhân thân người phạm các tội xâm phạm sở hữu là khái quát được những đặc điểm, đặc trưng trong nhân thân người phạm các tội xâm phạm sở hữu Điều này

có thể làm cơ sở cho việc đánh giá tính chất, mức độ nghiêm trọng của tình hình các tội xâm phạm sở hữu

Mặt khác, nghiên cứu đặc điểm nhân thân người phạm các tội xâm phạm

sở hữu có nhiều ý nghĩa tác động trực tiếp hoặc gián tiếp đến tình hình các tội xâm phạm sở hữu

Trước hết nghiên cứu đặc điểm nhân thân người phạm các tội xâm phạm

sở hữu có ý nghĩa đối với việc xác định tội, định khung hình phạt đối với các tội xâm phạm sở hữu Đó là những tội phạm mà cấu thành tội phạm cơ bản hoặc cấu thành tội phạm tăng nặng hay giảm nhẹ của những tội này có dấu hiệu phản ánh đặc điểm nào đó thuộc về nhân thân Ví dụ: Đối với tội trộm cắp tài sản có quy định tại Khoản 1, Điều 138, BLHS về cấu thành tội phạm cơ bản trong trường hợp giá trị tài sản dưới hai triệu đồng đòi hỏi chủ thể phải có đặc điểm nhân thân

là đã bị xử phạt hành chính (có tiền sự) hoặc đã bị kết án (có tiền án) về hành vi chiếm đoạt tài sản; đối với tội cưỡng đoạt tài sản trong cấu thành tội phạm tăng nặng có quy định tại điểm c, Khoản 2, Điều 135, BLHS đòi hỏi chủ thể có đặc điểm nhân thân là tái phạm nguy hiểm

Nghiên cứu nhân thân người phạm các tội xâm phạm sở hữu có ý nghĩa giúp cho việc đề ra được các giải pháp hữu hiệu cho việc phòng ngừa và phòng ngừa tái phạm tội đối với các tội xâm phạm sở hữu Các giải pháp phòng ngừa tội phạm từ góc độ nhân thân hướng tới loại bỏ những đặc điểm nhân thân tiêu cực có tác động làm phát sinh tội phạm; tăng cường, bổ sung các đặc điểm nhân thân tích cực để chủ thể có khả năng từ bỏ ý định phạm tội, tự giác ngăn chặn hành vi phạm tội Thông qua các giải pháp đó nhân thân người phạm tội có tác động làm giảm tình hình các tội xâm phạm sở hữu

1.5.1 Mối quan hệ giữa tình hình các tội xâm phạm sở hữu với nguyên nhân và điều kiện của tình hình các tội xâm phạm sở hữu

Nguyên nhân và điều kiện của tình hình tội phạm được hiểu là hệ thống các hiện tượng xã hội tiêu cực trong hình thái kinh tế - xã hội tương ứng quyết định sự ra đời của tình hình tội phạm như là hậu quả của mình

Theo đó có thể hiểu nguyên nhân và điều kiện của tình hình các tội xâm phạm sở hữu là hệ thống các hiện tượng xã hội tiêu cực trong hình thái kinh tế -

xã hội tương ứng quyết định sự ra đời của tình hình các tội xâm phạm sở hữu

Về mặt bản chất tình hình các tội xâm phạm sở hữu là hiện tượng xã hội tiêu cực phát sinh từ các hiện tượng tiêu cực khác trong xã hội là nguyên nhân và điều kiện của nó Mối quan hệ giữa tình hình các tội xâm phạm sở hữu với nguyên nhân và điều kiện của tình hình các tội xâm phạm sở hữu là mối quan hệ

“nguyên nhân – kết quả” Sự tác động lẫn nhau trong mối quan hệ “nguyên nhân – kết quả” đó là nguyên nhân sinh ra hậu quả, điều kiện không thể sinh ra hậu quả nhưng tạo điều kiện, bảo đảm cho hậu quả xảy ra Nguyên nhân và điều kiện

là những yếu tố của một hệ thống tác động thống nhất, hoạt động đồng thời làm gây ra hậu quả là tình hình các tội xâm phạm sở hữu Như vậy nguyên nhân và điều kiện của tình hình các tội xâm phạm sở hữu luôn tác động lẫn nhau và cùng tác động trực tiếp đến tình hình các tội xâm phạm sở hữu

Kết luận Chương 1

Trong Chương 1 tác giả đã tập trung làm rõ những vấn đề lý luận về tình hình các tội xâm phạm sở hữu như: Khái niệm, đặc điểm, ý nghĩa của tình hình các tội xâm phạm sở hữu; tình hình hiện của các tội xâm phạm sở hữu; tình hình

ẩn của các tội xâm phạm sở hữu; những yếu tố tác động đến tình hình các tội xâm phạm sở hữu; mối quan hệ giữa tình hình các tội xâm phạm sở hữu với nhân thân người phạm tội và nguyên nhân, điều kiện của tình hình các tội xâm phạm

sở hữu Những phân tích nêu trên sẽ là cơ sở để tìm hiểu, phân tích làm rõ thực tiễn tình hình các tội xâm phạm sở hữu tại các khu công nghiệp trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh ở Chương 2

Chương 2 THỰC TIỄN TÌNH HÌNH CÁC TỘI XÂM PHẠM SỞ HỮU

TẠI CÁC KHU CÔNG NGHIỆP TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH BẮC NINH 2.1 Tổng quát về tình hình các tội xâm phạm sở hữu tại các khu công nghiệp trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh

Bắc Ninh là tỉnh thuộc đồng bằng sông Hồng và nằm trong vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ Tỉnh Bắc Ninh có diện tích nhỏ nhất Việt Nam 822,7 km2; dân số 1.214.000 người trong đó dân tộc Kinh chiếm tuyệt đại đa số; mật độ dân

cư 1.545 người/km2 cao nhất nhì cả nước Năm 1997 khi tái lập tỉnh Bắc Ninh

có cơ cấu kinh tế nông nghiệp chiếm đa số, công nghiệp mới chỉ có các cơ sở sản xuất nhỏ, giá trị sản xuất thấp Từ sau năm 1997 đến nay nền kinh tế của Bắc Ninh có nhiều bước phát triển vượt trội, tăng trưởng trung bình 15,3% một năm,

cơ cấu kinh tế chuyển dịch sang công nghiệp chiếm đa số Đến nay Bắc Ninh là tỉnh có quy mô công nghiệp lớn thứ 5 cả nước, thứ 2 miền Bắc và luôn duy trì tốc độ tăng trưởng cao nhất cả nước trong nhiều năm qua

Toàn tỉnh hiện có 15 khu công nghiệp tập trung với tổng diện tích khoảng 6.874 héc ta (ha) tương đương 8.32% diện tích cả tỉnh Các khu công nghiệp tập trung (KCN) trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh bao gồm: KCN Tiên Sơn, KCN Đại Đồng – Hoàn Sơn ở huyện Tiên Du; KCN HANAKA, KCN Việt Nam – Singapore (VSIP) ở thị xã Từ Sơn; KCN Quế võ 1, KCN Quế võ 2, KCN Quế võ

3 ở huyện Quế Võ; KCN Yên Phong 1, KCN Yên Phong 2 ở huyện Yên Phong; KCN Đại Kim, KCN Nam Sơn – Hạp Lĩnh ở thành phố Bắc Ninh; KCN Thuận Thành 1, KCN Thuận Thành 2, KCN Thuận Thành 3 ở huyện Thuận Thành; KCN Gia Bình ở huyện Gia Bình Ngoài ra trên địa bàn tỉnh còn có khoảng 20 cụm công nghiệp vừa và nhỏ, cụm công nghiệp làng nghề với hàng trăm công ty, doanh nghiệp, nhà máy có vốn đầu tư lớn, công nghệ sản xuất hiện đại đã và đang hoạt động

Vị trí các KCN trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh phần lớn đều nằm sát cạnh các tuyến quốc lộ, tỉnh lộ quan trọng của quốc gia và địa phương Về phía doanh nghiệp, đây là những nơi rất thuận tiện về giao thông đi lại, giao lưu và xuất nhập khẩu hàng hoá Nhưng đối với các lực lượng phòng chống tội phạm nói chung, các tội xâm phạm sở hữu tại các KCN nói riêng thì đây là những tuyến, địa bàn trọng điểm, là nơi các đối tượng phạm tội hình sự lợi dụng hoạt động lưu động trên tuyến, liên kết giữa các băng ổ nhóm tội phạm hoạt động phạm tội, tẩu tán tang vật trong các vụ phạm tội xâm phạm sở hữu tại các KCN

Mặt khác theo thống kê của Công an tỉnh Bắc Ninh trong những năm gần đây số công nhân, người lao động làm việc tại các KCN trên địa bàn luôn ở mức cao, trung bình hàng năm khoảng 174.736 người, trong đó số lao động là người địa phương chiếm khoảng 32,7 %, người ngoài tỉnh chiếm 66,3 %, người nước ngoài chiếm 1%; số công nhân, người lao động làm việc tại các KCN trên địa bàn có xu hướng tăng dần theo từng năm, mỗi năm tăng khoảng 29.003 người, tỷ

lệ tăng khoảng 18% một năm, trong đó đa số là công nhân, người lao động ngoài tỉnh Với số công nhân, người lao động lớn, đặc biệt lại đa số là lao động ngoại tỉnh như vậy khiến cho công tác quản lý, đảm bảo ANTT tại các KCN gặp nhiều khó khăn, dễ phát sinh nhiều vấn đề phức tạp

Nhìn chung vị trí các KCN trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh đều thuận lợi cho các hoạt động kinh tế, thông thương Tuy nhiên đây cũng chính là một trong những nguyên nhân dẫn đến sự phức tạp trong vấn đề đảm bảo ANTT tại các địa bàn này Trong những năm qua, các cơ quan bảo vệ pháp luật của tỉnh Bắc Ninh

đã áp dụng đồng bộ nhiều biện pháp phòng ngừa tuy nhiên tình hình tội phạm tại các khu công nghiệp vẫn còn nhiều diễn biến phức tạp, đặc biệt tình hình các tội xâm phạm sở hữu có xu hướng ngày càng gia tăng, nổi lên một số nét cụ thể sau:

Tình hình phạm pháp hình sự nói chung xảy ra tại các KCN trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh có xu hướng gia tăng, trong đó các vụ phạm pháp hình sự liên quan đến tài sản có sự gia tăng nhanh chóng Các vụ việc phạm tội xâm phạm sở

hữu xảy ra nhiều hơn, số tài sản thiệt hại do tội phạm gây ra có dấu hiệu gia tăng

cả về số lượng và giá trị tài sản

Tình hình tội cướp tài sản, cưỡng đoạt tài sản xảy ra nhiều với động cơ, phương thức, thủ đoạn ngày càng tinh vi, xảo quyệt và nguy hiểm hơn, đặc biệt xuất hiện loại tội phạm với thủ đoạn dụ dỗ thanh niên, công nhân, lao động thích

ăn chơi, đua đòi vay nặng lãi sau đó thuê người đòi nợ, xiết nợ đang là vấn đề bức xúc trên toàn tỉnh đặc biệt tại địa bàn các khu công nghiệp

Tình hình tội trộm cắp tài sản cũng xảy ra nhiều, chiếm đa số trong các vụ phạm tội xảy ra tại các KCN trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh, nhất là trộm cắp tài sản của các công ty, doanh nghiệp trong các khu công nghiệp, trộm cắp tài sản của công nhân, người lao động làm việc tại KCN Thủ đoạn hoạt động của các đối tượng trộm cắp tài sản ngày càng tinh vi xảo quyệt, phạm tội có tổ chức, tính lưu động cao gây khó khăn cho công tác phòng ngừa, đấu tranh

2.2 Thực tiễn phần hiện của tình hình các tội xâm phạm sở hữu tại các khu công nghiệp trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh

Phần hiện của tình hình các tội xâm phạm sở hữu tại các KCN trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh bao hàm tổng thể các hành vi phạm các tội xâm phạm sở hữu cùng các chủ thể của hành vi đó đã được phát hiện, xử lý theo pháp luật hình sự

và đưa vào thống kê hình sự

2.2.1 Mức độ của thực tiễn tình hình các tội xâm phạm sở hữu tại các khu công nghiệp trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh

Trước khi cùng xem xét mức độ của thực tiễn tình hình các tội xâm phạm

sở hữu tại các KCN trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh chúng ta cần xem xét mức độ của tình hình tội phạm nói chung tại các KCN Mức độ của tình hình tội phạm tại các KCN trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh được thể hiện thông qua bảng số liệu sau:

Bảng 2.1: Mức độ của tình hình tội phạm tại các khu công nghiệp trên địa

bàn tỉnh Bắc Ninh giai đoạn 2012 – 2016

(Nguồn: Văn phòng TAND tỉnh Bắc Ninh)

Căn cứ bảng số liệu thống kê trên cho thấy trong giai đoạn từ 2012 – 2016 TAND các cấp của tỉnh Bắc Ninh đã xét xử tổng cộng 3620 vụ án hình sự xảy ra trong toàn tỉnh với 5456 bị cáo, trong đó có 236 vụ (chiếm 6,5%) xảy ra tại các khu công nghiệp với 419 bị cáo (chiếm 7,7%) Có thể thấy rằng số vụ án và bị cáo phạm tội trong các KCN trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh chiếm tỉ lệ không lớn trong tổng số tội phạm xảy ra ở tỉnh Bắc Ninh tuy nhiên mức độ nghiêm trọng và hậu quả tác hại mà nó gây ra đối với các hoạt động kinh tế - xã hội của tỉnh Bắc Ninh là rất đáng báo động

Trên cơ sở tình hình tội phạm nói chung tại các khu công nghiệp như trên

để xem xét, đánh giá chính xác hơn mức độ của thực tiễn tình hình các tội xâm phạm sở hữu tại các khu công nghiệp trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh 2012 – 2016, luận văn tiếp tục nghiên cứu bảng số liệu sau:

Bảng 2.2: Mức độ của tình hình các tội xâm phạm sở hữu tại các khu công

nghiệp trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh giai đoạn 2012 – 2016

(Nguồn: Văn phòng TAND tỉnh Bắc Ninh)

Căn cứ bảng số liệu thống kê trên cho thấy trong giai đoạn từ 2012 – 2016 TAND các cấp của tỉnh Bắc Ninh đã xét xử tổng số 236 vụ án hình sự xảy ra tại các khu công nghiệp trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh với 419 bị cáo, trong đó có 186

vụ án xâm phạm sở hữu (chiếm 78,8%), với 389 bị cáo (chiếm 87,4%) Phân tích

số vụ và số bị cáo xảy ra hàng năm cho thấy trong giai đoạn từ 2012 – 2016 số

vụ phạm tội xâm phạm sở hữu xảy ra chiếm từ 77,4% - 81,6% tổng số vụ phạm tội tại các KCN; số bị cáo phạm tội xâm phạm sở hữu chiếm từ 85,5% - 90,9% tổng số bị cáo phạm tội tại các KCN Từ tổng hợp, phân tích trên cho thấy số vụ

và số bị cáo phạm tội xảy ra tại các KCN trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh hầu hết là tội phạm xâm phạm sở hữu

2.2.2 Diễn biến của thực tiễn tình hình các tội xâm phạm sở hữu tại các khu công nghiệp trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh

Diễn biến của thực tiễn tình hình các tội xâm phạm sở hữu tại các khu công nghiệp trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh giai đoạn 2012 – 2016 được thể hiện thông qua bảng số liệu sau:

Bảng 2.3: Diễn biến của tình hình các tội xâm phạm sở hữu tại các khu công

nghiệp trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh giai đoạn 2012 – 2016

Mức độ tăng (+), giảm (-) từng năm

(Nguồn: Văn phòng TAND tỉnh Bắc Ninh)

Bảng số liệu trên sử dụng mốc năm 2012 với 68 vụ án và 158 bị cáo phạm các tội xâm phạm hữu làm mốc so sánh Căn cứ vào đó thấy rằng trong giai đoạn

5 năm, từ 2012 – 2016 tình hình các tội xâm phạm sở hữu tại các khu công nghiệp trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh có tăng, có giảm tuy nhiên xu hướng chủ đạo

là tăng, cả giai đoạn từ 2012 – 2016 tăng 12 vụ (tăng 37,5%) và 28 bị cáo (tăng 45,2%) Nếu so sánh năm sau so với năm trước thì sự tăng giảm hàng năm cụ thể như sau:

Năm 2013 so với năm 2012 giảm cả về số vụ và số bị cáo tuy nhiên tỷ lệ giảm thấp, cụ thể là giảm 01 vụ (giảm 3,1%) và 3 bị cáo (giảm 4,8%)

Năm 2014 so với năm 2013 tăng cả về số vụ và số bị cáo, tỷ lệ tăng cao một cách đột biến, cụ thể là tăng 7 vụ (tăng 22,6%), 16 bị cáo (tăng 27,1%)

Năm 2015 so với năm 2014 tăng cả về số vụ và số bị cáo, số lượng và tỷ

lệ tăng là 3 vụ (tăng 7,9%), 5 bị cáo (tăng 6,7%)

Năm 2016 so với năm 2015 tăng cả về số vụ và số bị cáo, số lượng và tỷ

lệ tăng là 3 vụ (tăng 7,3%), 11 bị cáo (tăng 12,5%)

Như vậy trong giai đoạn từ 2012 – 2016 tình hình các tội xâm phạm sở hữu tại các KCN trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh mặc dù có tăng, có giảm nhưng xu hướng chung là tăng khá nhanh cả về số vụ và số bị cáo

2.2.3 Cơ cấu của thực tiễn tình hình các tội xâm phạm sở hữu tại các khu công nghiệp trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh

Cơ cấu của thực tiễn hình hình các tội xâm phạm sở hữu tại các khu công nghiệp trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh giai đoạn 2012 – 2016 được luận văn nghiên cứu, phân tích theo các yếu tố cơ bản sau đây:

* Cơ cấu theo địa bàn hành chính – lãnh thổ của tỉnh Bắc Ninh

Tỉnh Bắc Ninh hiện được phân chia thành 08 địa bàn hành chính cấp huyện gồm: Thành phố Bắc Ninh, thị xã Từ Sơn và 06 huyện: Tiên Du, Yên Phong, Quế Võ, Thuận Thành, Gia Bình, Lương Tài Trong 08 địa bàn hành chính cấp huyện có 07 địa bàn đã có từ 01 đến 03 KCN tập trung đang hoạt động, riêng huyện Lương Tài tuy đã có quy hoạch xây dựng KCN tập trung nhưng hiện chưa có KCN nào đang hoạt động Trong đó các KCN thuộc địa bàn huyện Yên Phong và huyện Tiên Du có quy mô hoạt động rất lớn, tập trung nhiều công ty, doanh nghiệp, tập đoàn lớn của cả trong và ngoài nước

Tình hình các tội xâm phạm sở hữu tại các KCN trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh trong giai đoạn 2012 – 2016 cơ cấu theo địa bàn hành chính, lãnh thổ được thể hiện thông qua bảng số liệu sau:

Bảng 2.4: Cơ cấu theo địa bàn của tình hình các tội xâm phạm sở hữu tại các khu công nghiệp trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh giai đoạn 2012 – 2016

Huyện Quế Võ (KCN Quế Võ 1,

Quế Võ 2, Quế Võ 3) 18 9,7 32 8,7 Huyện Thuận Thành (KCN

Thuận Thành 1, Thuận Thành 2,

Thuận Thành 3)

5 2,7 9 2,5

Huyện Gia Bình (KCN Gia Bình) 3 1,6 5 1,4

(Nguồn: Văn phòng TAND tỉnh Bắc Ninh)

Căn cứ bảng số liệu trên có thể thấy rằng tình hình các tội xâm phạm sở hữu diễn ra ở hầu hết các địa bàn có KCN tập trung đang hoạt động hay nói cách khác là tại các KCN trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh đều xảy ra các vụ phạm tội xâm phạm sở hữu Tuy nhiên tình hình các tội xâm phạm sở hữu xảy ra nhiều nhất là tại địa bàn huyện Yên Phong và huyệnTiên Du, cụ thể: Trong giai đoạn từ 2012 – 2016 tại các KCN thuộc địa bàn huyện Yên Phong xảy ra 76 vụ phạm tội xâm phạm sở hữu (chiếm 40,8%) với 153 bị cáo (chiếm 41,8%); tiếp đó là huyện Tiên Du có 59 vụ (chiếm 31,7%) với 122 bị cáo (chiếm 33,3%); huyện Quế Võ

có 18 vụ (chiếm 9,7%) với 32 bị cáo (chiếm 8,7%); thị xã Từ Sơn có 16 vụ (chiếm 8,6%) với 30 bị cáo (chiếm 8,2%); thành phố Bắc Ninh có 9 vụ (chiếm 4,9%) với 15 bị cáo (chiếm 4,1%); huyện Thuận Thành có 5 vụ (chiếm 2,7%) với 9 bị cáo (chiếm 2,5%) và ít nhất là huyện Gia Bình chỉ có 3 vụ (chiếm 1,6%) với 5 bị cáo (chiếm 1,4%) Riêng huyện Lương Tài tuy có quy hoạch phát triển KCN nhưng do hiện vẫn chưa có KCN tập trung nào đang hoạt động nên không

có tội phạm xâm phạm sở hữu xảy ra tại KCN

Từ thống kê, phân tích nói trên cho thấy số vụ và số bị cáo phạm các tội xâm phạm sở hữu tại các KCN ở các địa bàn khác nhau là không giống nhau, tỷ

lệ tăng, giảm cũng sẽ khác nhau Tuy nhiên xu hướng số vụ và số bị cáo phạm tội sẽ không giảm và tập trung chủ yếu ở địa bàn các KCN tập trung có quy mô

lớn, tập trung nhiều công ty, doanh nghiệp, tập đoàn lớn cả trong và ngoài nước với số lượng công nhân, người lao động nhiều Điều này đòi hỏi các lực lượng chức năng trong công tác phòng ngừa, đấu tranh với các tội xâm phạm sở hữu tại các KCN trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh cần phải có những biện pháp tích cực, quyết liệt hơn, đặc biệt là chú trọng địa bàn các KCN trọng điểm

* Cơ cấu theo tội danh

Các tội xâm phạm sở hữu theo quy định của Bộ luật Hình sự năm 1999 sửa đổi năm 2009 gồm tất cả 13 tội danh Tình hình các tội xâm phạm sở hữu tại các KCN trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh giai đoạn 2012 – 2016 cơ cấu theo tội danh được thể hiện thông qua bảng số liệu sau:

Bảng 2.5: Cơ cấu theo tội danh của tình hình các tội xâm phạm sở hữu tại các khu công nghiệp trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh giai đoạn 2012 – 2016

Tội cướp tài sản 17 9,2 27 7,4 Tội bắt cóc nhằm chiếm đoạt

Tội cưỡng đoạt tài sản 7 3,8 12 3,3 Tội cướp giật tài sản 16 8,6 26 7,1 Tội công nhiên chiếm đoạt tài

Tội trộm cắp tài sản 128 68,8 277 75,7 Tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản 15 8 20 5,4 Tội lạm dụng tín nhiệm chiếm

Tội hủy hoại hoặc cố ý làm

hư hỏng tài sản 3 1,6 4 1,1 Tội thiếu trách nhiệm gây

thiệt hại nghiêm trọng tới tài

(Nguồn: Văn phòng TAND tỉnh Bắc Ninh)

Căn cứ bảng số liệu trên thấy rằng tại các KCN trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh trong giai đoạn từ 2012 – 2016, tội phạm xâm phạm sở hữu xảy ra chỉ bao gồm 6 tội danh, trong đó 5 tội có tính chất chiếm đoạt là: Cướp tài sản, cưỡng đoạt tài sản, cướp giật tài sản, trộm cắp tài sản, lừa đảo chiếm đoạt tài sản và 1 tội không

có tính chất chiếm đoạt là hủy hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản Đối với 7 tội danh còn lại: Bắt cóc nhằm chiếm đoạt tài sản, công nhiên chiếm đoạt tài sản, lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản, chiếm giữ trái phép tài sản, sử dụng trái phép tài sản, thiếu trách nhiệm gây thiệt hại nghiêm trọng tới tài sản của Nhà nước, vô ý gây thiệt hại nghiêm trọng tới tài sản thì trong giai đoạn từ năm 2012 đến 2016 không xảy ra vụ việc nào

Có thể thấy rằng tại các KCN tập trung trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh loại tội phạm xảy ra nhiều nhất là tội trộm cắp tài sản, cụ thể trong giai đoạn từ 2012 -

2016 số vụ án trộm cắp tài sản xảy ra là 128 vụ (chiếm 68,8%) với 277 đối tượng (chiếm 75,7%), tiếp theo là tội cướp tài sản xảy ra 17 vụ (chiếm 9,2%) với 42 bị cáo (chiếm 7,4%), cướp giật tài sản xảy ra 16 vụ (chiếm 8,6%) với 26 bị cáo (chiếm 7,1%), lừa đảo chiếm đoạt tài sản xảy ra 15 vụ (chiếm 8%) với 20 bị cáo (chiếm 5,4%), cưỡng đoạt tài sản xảy ra 8 vụ (chiếm 3,8%) với 12 bị cáo (chiếm 3,3%), hủy hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản xảy ra 3 vụ (chiếm 1,6%) với 4 bị cáo (chiếm 1,1%)

Trong số 128 vụ trộm cắp tài sản xảy ra tại các KCN thì số bị cáo phạm tội là 277 đối tượng Xem xét tỉ lệ số bị cáo với số vụ án trộm cắp tài sản (277/128 = 2,2) thấy rằng trung bình cứ 1 vụ trộm cắp tài sản có khoảng 2,2 bị cáo hay nói cách khác là có khoảng từ 2 bị cáo trở lên Qua khảo sát bản án các

vụ án trộm cắp tài sản xảy ra tại các KCN do TAND các cấp ở tỉnh Bắc Ninh xét

xử cũng cho thấy khoảng hơn 80% các vụ trộm cắp tài sản xảy ra tại các KCN đều có đồng phạm

Đối với các tội cướp tài sản, cướp giật tài sản, lừa đảo chiếm đoạt tài sản, cưỡng đoạt tài sản hàng năm đều có xảy ra tại các KCN trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh song số vụ và số bị cáo tăng, giảm không ổn định theo từng năm, xảy ra ở các địa bàn khác nhau cũng không giống nhau Tuy nhiên cũng có xu hướng thường diễn ra ở địa bàn các KCN tập trung có quy mô lớn, tập trung nhiều công

ty, doanh nghiệp, tập đoàn lớn

Đối với các tội xâm phạm sở hữu không có tính chất chiếm đoạt hầu như không xảy ra tại các KCN, chỉ có duy nhất tội hủy hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản trong giai đoạn 2012 – 2016 có xảy ra 3 vụ chiếm tỉ lệ thấp (1,6%)

* Cơ cấu theo chế tài xử phạt

Thực tiễn tình hình các tội xâm phạm sở hữu tại các KCN trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh cơ cấu theo chế tài xử phạt ở giai đoạn từ năm 2012 đến 2016 được thể hiện thông qua bảng số liệu sau:

Bảng 2.6: Cơ cấu theo mức hình phạt của tình hình các tội xâm phạm sở hữu tại các khu công nghiệp trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh giai đoạn 2012 – 2016

Chế tài xử phạt Hình phạt tù Năm

Tổng

số bị

cáo

Cải tạo không giam giữ

Án treo

Từ 3 năm trở xuống

Trên 3 năm đến

7 năm

Trên 7 năm đến

15 năm

Trên 15 năm đến

20 năm

Trên 20 năm đến chung thân, tử hình

(Nguồn: Văn phòng TAND tỉnh Bắc Ninh)

Căn cứ bảng số liệu trên (Bảng 2.6) cho thấy có nhiều mức hình phạt khác nhau được áp dụng đối với các bị cáo phạm tội xâm phạm sở hữu tại các KCN trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh trong giai đoạn từ năm 2012 - 2016, bao gồm phạt tù nhưng cho hưởng án treo và các hình phạt tù có thời hạn cao nhất đến 20 năm Không có bị cáo bị phạt cải tạo không giam giữ và cũng không có bị cáo bị phạt

tù từ 20 năm trở lên đến chung thân hoặc tử hình

Trong số các bị cáo phạm tội xâm phạm sở hữu tại các KCN bị TAND các cấp ở tỉnh Bắc Ninh tuyên có tội thì nhiều nhất là các bị cáo bị áp dụng hình phạt

tù từ trên 3 năm đến 7 năm với 163 bị cáo (chiếm 44,5%), tiếp theo là số bị cáo

bị áp dụng hình phạt tù từ 3 năm trở xuống có 127 bị cáo (chiếm 34,7%), số bị cáo bị áp dụng hình phạt tù nhưng cho hưởng án treo có 56 bị cáo (chiếm

15,3%), số bị cáo bị áp dụng hình phạt tù từ trên 7 đến 15 năm có 18 bị cáo (chiếm 4,9%) và ít nhất là số bị cáo bị áp dụng hình phạt tù từ trên 15 năm đến

20 năm chỉ có 2 bị cáo (chiếm 0,6%)

* Cơ cấu theo đặc điểm nhân thân người phạm tội

Bảng 2.7: Cơ cấu theo đặc điểm nhân thân người phạm tội của tình hình các tội xâm phạm sở hữu tại các khu công nghiệp trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh giai

Đủ 18 tuổi đến 30 tuổi

Trên 30 tuổi

Tái phạm

(Nguồn: Văn phòng TAND tỉnh Bắc Ninh)

Căn cứ bảng số liệu trên cho thấy nhân thân người phạm các tội xâm phạm sở hữu tại các KCN trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh giai đoạn 2012 – 2016 có một số đặc điểm như sau:

- Về giới tính: Trong tổng số 366 bị cáo thì chủ yếu vẫn là nam giới với

331 bị cáo (chiếm 91,4%) và nữ là 35 bị cáo (chiếm 9,6%) Thông thường trong các vụ án xâm phạm sở hữu, nữ giới chỉ đóng vai trò giúp sức hoặc tiêu thụ tài sản Tuy nhiên tại các KCN trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh, nhiều công ty, doanh nghiệp, nhà máy cần tuyển lao động làm những công việc nhẹ nhàng nhưng đòi hỏi sự khéo léo, tỉ mỉ thì tỷ lệ công nhân, người lao động là nữ tăng cao Ví dụ

như các nhà máy sản xuất sản phẩm là hàng điện tử: Điện thoại di động, máy chụp ảnh kỹ thuật số và các linh kiện điện tử khác thường rất nhỏ gọn, dễ cất giấu, vận chuyển lại có giá trị cao Khi này tỷ lệ nữ thực hiện các hành vi phạm tội xâm phạm sở hữu tăng cao hơn, thậm chí còn là chủ mưu, trực tiếp thực hiện hành vi phạm tội Ví dụ như vụ Nguyễn Thị Thơm cùng đồng bọn trộm cắp tài sản xảy ra tại công ty Sam sung KCN Yên Phong ngày 14/09/2012, nội dung vụ

án như sau:

Nguyễn Thị Thơm SN: 1990, HKTT: Đức Long, Quế Võ, Bắc Ninh làm việc tại xưởng Main của công ty Samsung và Nguyễn Trần Trung SN: 1986 ở Phấn Trung, Phù Lãng, Quế Võ, Bắc Ninh là lái xe của công ty ĐẠI TÂN chuyên chở hàng nội bộ cho công ty Sam sung có quen biết nhau Khoảng 3h00 ngày 14/09/2012, Thơm và Trung đã nói chuyện và thống nhất với nhau về việc trộm cắp tài sản của công ty Sam sung để cho Trung mang theo xe ôtô ra ngoài Sau đó Thơm đi theo xe ô tô biển kiểm soát (BKS) 99C - 00916 (cũng là xe của công ty ĐẠI TÂN) đến xưởng sản xuất và hoàn thiện bản mạch nhận một số linh kiện điện thoại về giao cho các dây truyền sản xuất ở xưởng Main Trong lúc giao nhận hàng tại cửa xưởng Main, lợi dụng lúc không ai chú ý, Thơm dùng tay bốc 11 chiếc bản mạch của điện thoại di động nhãn hiệu Sam sung loại GT - I9250 ở trong thùng nhựa trên xe ô tô BKS 99C - 00916 và giấu vào chiếc mũ vải màu xanh (loại mũ dùng cho công nhân) của Thơm Sau đó Thơm mang đến đưa cho Trung đang ngồi ở trên xe ôtô tải BKS 99L - 0287 tại nhà máy Sam sung Trung nhận số bản mạch trên từ Thơm và dùng giấy bóng bọc lại giấu vào giấu vào vị trí chắn bùn lốp sau bên phải của xe ô tô BKS 99C - 01125 đang đỗ ở trong nhà máy Sam sung Trung và Thơm sợ bị phát hiện nên đã nhờ anh Trương Văn Hà, SN: 1987 ở Phù Lãng - Phù Lãng - Quế Võ - Bắc Ninh cũng là lái xe phụ trách xe ô tô BKS 99C - 01125 giấu số bản mạch bọn Trung trộm cắp được Sau đó Thơm nhắn tin vào số điện thoại của anh Trương Văn Hà nhờ anh Hà giấu số bản mạch trên hoặc tiêu huỷ cho Thơm Tuy nhiên sau khi nhận được tin

nhắn của Thơm, anh Hà đã báo cáo sự việc cho quản lý của anh và an ninh của công ty Sam sung và sự việc được trình báo lên Đồn Công an KCN Yên Phong Đồn Công an KCN đã triệu tập Thơm đến làm việc và Thơm đã thừa nhận toàn

bộ hành vi trộm cắp 11 chiếc bản mạch điện thoại nói trên Đến ngày 24/09/2012 Nguyễn Trần Trung đã đến Công an huyện Yên Phong đầu thú về toàn bộ hành

vi trộm cắp tài sản của mình

Trong vụ việc trên ngay từ đầu bị cáo Nguyễn Thị Thơm đã là người bàn bạc, âm mưu cùng Nguyễn Trần Trung thực hiện hành vi phạm tội, sau đó chính Thơm là người trực tiếp thực hiện hành vi chiếm đoạt tài sản Sau khi chiếm đoạt, để đưa được số tài sản đã trộm cắp được ra ngoài Thơm lại trực tiếp nhắn tin nhờ anh Hà tìm cách đưa tài sản ra ngoài dùm Có thể thấy bị cáo Thơm từ đầu đến cuối vụ việc là người trực tiếp, cố ý thực hiện đến cùng hành vi phạm tội nhằm mục đích phải chiếm đoạt được tài sản

- Về độ tuổi: Trong tổng số 366 bị cáo thì nhiều nhất là số bị cáo từ đủ 18 tuổi đến 30 tuổi có 279 bị cáo (chiếm 76,2%), tiếp theo là số bị cáo trên 30 tuổi

có 67 bị cáo (chiếm 18,3%) và ít nhất là số bị cáo dưới 18 tuổi có 20 bị cáo (chiếm 5,5%) Có thể thấy rằng các công ty, doanh nghiệp, nhà máy tại các KCN khi tuyển công nhân, người lao động vào làm việc đều giới hạn độ tuổi nhất định

và trong đó chiếm đa số đều là những người trong độ tuổi từ 18 đến 30 tuổi, do

đó tội phạm nói chung hay tội phạm xâm phạm sở hữu tại xảy ra tại các KCN chủ yếu là thành phần có độ tuổi từ đủ 18 đến 30 tuổi

- Về số bị cáo tái phạm tội: Trong tổng số 366 bị cáo hầu hết đều là những trường hợp phạm tội lần đầu, số bị cáo tái phạm tội chiếm tỷ lệ thấp với tổng cộng có 28 bị cáo (chiếm 7,7%) Qua khảo sát thực tế tại các KCN thấy rằng đối với số công nhân, người lao động đã từng có tiền sử phạm tội tại một công ty, doanh nghiệp nào đó thì khi xin việc làm vào các công ty, doanh nghiệp khác trên địa bàn đều không được tuyển Do đó tỷ lệ tái phạm của tình hình các tội xâm phạm sở hữu tại các KCN không cao, số tái phạm hầu hết là do có tiền án,

tiền sự trước đó ở các địa phương khác đến làm việc tại các KCN trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh

2.2.4 Tính chất của thực tiễn tình hình các tội xâm phạm sở hữu tại các khu công nghiệp trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh

Qua nghiên cứu làm rõ mức độ, diễn biến và cơ cấu của thực tiễn tình hình các tội xâm phạm sở hữu tại các KCN trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh giai đoạn

từ năm 2012 đến năm 2016 cho thấy những tính chất cơ bản sau:

Tình hình các tội xâm phạm sở hữu tại các KCN trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh có xu hướng gia tăng cả về số vụ và số người phạm tội Sự gia tăng có thể không đồng đều ở các địa bàn khác nhau, trong những khoảng giời gian khác nhau cũng như đối với từng loại tội khác nhau tuy nhiên xu hướng chung đều là gia tăng

Xét về tỷ trọng giữa tội phạm ít nghiêm trọng, nghiêm trọng, rất nghiêm trọng và đặc biệt nghiêm trọng thấy rằng hầu hết các vụ án phạm tội xâm phạm

sở hữu xảy ra tại các KCN trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh là ít nghiêm trọng và nghiêm trọng, tội phạm rất nghiêm trọng và đặc biệt nghiêm trọng chiếm tỷ lệ thấp, cụ thể: Nhiều nhất là tội phạm nghiêm trọng tương ứng với số bị cáo bị áo dụng hình phạt tù từ trên 3 năm đến 7 năm (chiếm 44,5%); tiếp theo là tội phạm

ít nghiêm trọng tương ứng với số bị cáo bị áp dụng hình phạt tù từ 3 năm trở xuống (chiếm 34,7%) và số bị cáp bị áp dụng hình phạt tù nhưng cho hưởng án treo (chiếm 15,3%); tội phạm rất nghiêm nghiêm trọng chiếm tỷ lệ thấp tương ứng với số bị cáo bị áp dụng hình phạt tù từ trên 7 năm đến 15 (chiếm 4,9%); cuối cùng là tội phạm đặc biệt nghiêm trọng chiếm tỷ lệ rất thấp tương ứng với

số bị cáo bị áp dụng hình phạt tù từ trên 15 năm đến chung thân, tử hình chỉ có 2

bị cáo (chiếm 0,6%)

Xét về khía cạnh nhân thân người phạm tội thấy rằng người phạm các tội xâm phạm sở hữu đa số vẫn là nam giới, tuy nhiên số bị cáo nữ phạm tội xâm phạm sở hữu tại các KCN trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh chiếm tỷ lệ cao hơn so với