Kiểm tra bài cũ - GV gọi HS đọc kết quả làm Bài tập 3 tiết Luyện từ và câu trước mà các em hoàn thiện ở nhà vào vở.. + Từ câu trong câu văn đoạn văn này có 5 câu ứng với nét nghĩa đơn vị
Trang 1Giáo án Tiếng việt 5
Luyện từ và câu
Từ đồng âm
I Mục tiêu
1 Hiểu thế nào là từ đồng âm.
2 Nhận biết được một số từ đồng âm trong lời ăn tiếng nói hàng ngày Biết phân biệt nghĩa của các từ đồng âm
II Đồ dùng dạy - học
- Các mẩu chuyện, câu đố vui, sử dụng từ đồng âm
- Một số tranh ảnh nói về các sự vật, hiện tượng, hoạt động có tên gọi giống nhau
III Các hoạt động dạy - học
A Kiểm tra bài cũ
- GV gọi HS đọc kết quả làm Bài tập 3
(tiết Luyện từ và câu trước) mà các em
hoàn thiện ở nhà vào vở
- Hai HS lên bảng thực hiện theo yêu cầu của GV
- GV nhận xét, cho điểm việc làm bài và
B Bài mới
1 Giới thiệu bài
- Các em đã biết trong tiếng Việt có hiện
tượng các từ đồng nghĩa, trái nghĩa nhau
Trong tiết học hôm nay chúng ta cùng
tìm hiểu một hiện tượng khác của từ
tiếng Việt đó là từ đồng âm
- HS lắng nghe
- GV ghi tên bài lên bảng - HS nhắc lại tên đầu bài và ghi vào vở
2 Phần Nhận xét
Trang 2Bài tập 1, 2
- Yêu cầu HS đọc Bài tập 1 trong phần
Nhận xét - Một HS đọc bài Cả lớp theo dõi đọcthầm trong SGK
- Trong hai câu văn ở Bài tập 1 có từ nào
- GV yêu cầu HS: Đọc Bài tập 2 và suy
nghĩ trả lời xem từng từ câu có trong Bài
tập 1 đúng với dòng nghĩa nào ở trong
Bài tập 2
- HS suy nghĩ và trả lời:
+ Từ câu trong câu văn ông ngồi câu
cá ứng với nét nghĩa bắt cá, tôm, bằng móc sắt nhỏ (thường có mồi) buộc ở đầu một sợi dây.
+ Từ câu trong câu văn đoạn văn này
có 5 câu ứng với nét nghĩa đơn vị của lời nói diễn đạt một ý trọn vẹn, trên văn bản được mở đầu bằng chữ cái viết hoa
và kết thúc bằng một dấu ngắt câu.
- GV chốt lại: Hai từ câu ở hai câu văn
trong ví dụ trên phát âm hoàn toàn giống
nhau (đồng âm) nhưng nghĩa khác nhau
Những từ như thế được gọi là những từ
đồng âm Vậy từ đồng âm là gì?
- HS lắng nghe và trả lời: Từ đồng âm
là những từ giống nhau về mặt âm thanh nhưng khác hẳn nhau về nghĩa
3 Phần Ghi nhớ
- Yêu cầu HS đọc ghi nhớ trong SGK - Hai đến ba HS đọc phần ghi nhớ
- Gọi HS nhắc lại nội dung Ghi nhớ và
lấy ví dụ minh họa - Một đến hai HS nhắc lại phần ghi nhớvà lấy ví dụ minh họa
4 Phần Luyện tập
Bài tập 1
- Yêu cầu một HS đọc toàn bài - Một HS đọc toàn bài, cả lớp theo dõi
Trang 3khi làm bài xong trao đổi kết quả với bạn
- Gọi HS trình bày, GV theo dõi gọi HS
nhận xét và cùng chốt lại ý kiến đúng - HS lần lượt trình bày kết quả Cả lớptheo dõi nhận xét, cùng GV chốt lại lời
giải đúng
Đáp án:
a) - Đồng (cánh đồng) là khoảng đất rộng và bằng phẳng, dùng để cày cấy, trồng
trọt
- Đồng (tượng đồng) là kim loại có màu đỏ, dễ dát mỏng và kéo sợi, thường làm
dây điện và chế hợp kim
- Đồng (một nghìn đồng) là một đơn vị tiền tệ.
b) - Đá (hòn đá) là một chất rắn cấu tạo nên vỏ trái đất, kết thành từng tảng, từng
hòn
- Đá (đá bóng) là một hoạt động đưa nhanh chân và hất mạnh bóng cho xa ra
hoặc đưa bóng vào khung thành đối phương
c) - Ba (ba và má) tiếng của người miền Nam dùng để gọi bố (cha).
- Ba (ba tuổi) là chỉ một số tiếp theo số 2 trong dãy tự nhiên.
Bài tập 2
- Yêu cầu một HS đọc toàn bài - Một HS đọc toàn bài, cả lớp theo dõi
đọc thầm
- Yêu cầu HS quan sát mẫu, tự làm bài - HS làm việc cá nhân Ba HS lên bảng
làm bài (mỗi HS đặt ít nhất hai câu như mẫu) HS dưới lớp làm bài vào vở
- Gọi HS nhận xét, chữa bài của bạn trên
- Gọi HS dưới lớp nối tiếp đọc câu văn
của mình GV chú ý sửa lỗi ngữ pháp
hoặc cách dùng từ cho từng HS (nếu có)
- HS lần lượt đọc bài làm của mình
Trang 4Ví dụ:
- Cờ: Khắp phố phường rợp bóng cờ bay./ Học sinh lớp 5A đang chơi cướp cờ./ Đây là một nước cờ tàn rất hay./
- Bàn: Vua tôi đang bàn việc nước./ Trên bàn có một lọ hoa./ Bàn tay mẹ bế chúng con./
- Nước: Nước suối trong leo lẻo./ Nước mất nhà tan./ Đến nước này thì tôi cũng xin chịu./
Bài tập 3
- Yêu cầu một HS đọc toàn bài - Một HS đọc toàn bài, cả lớp theo dõi
đọc thầm
- Yêu cầu HS trao đổi, thảo luận theo
nhóm đôi - HS trao đổi, thảo luận với bạn để tìmđáp án
- Gọi HS trình bày - Đại diện các nhóm lần lượt trình bày
ý kiến của nhóm mình
- GV theo dõi gọi HS nhận xét và cùng
chốt lại ý kiến đúng - Cả lớp theo dõi nhận xét.
Đáp án:
Đọc thư ba viết "ba đang giữ tiền tiêu cho Tổ quốc", bạn Nam tưởng rằng ba mình đã chuyển sang làm việc ở ngân hàng vì nhầm lẫn hai từ đồng âm tiền tiêu (vị
trí quân sự quan trọng có bố trí canh gác ở phía trước khu vực trú quân, hướng về
phía địch) với tiền tiêu ( tiền để tiêu).
Bài tập 4: Tổ chức thi giải đố nhanh
- GV giới thiệu trò chơi giải đố nhanh,
công bố cách thức luật chơi - HS lắng nghe.
- GV lần lượt nêu từng câu đố - HS suy nghĩ tìm lời giải cho từng câu
đố
Trang 5- GV nhận xét và kết luận lời giải đúng - Cả lớp theo dõi, lắng nghe.
Giải đố:
- Câu a: là con chó thui; từ chín có nghĩa là nước chín chứ không phải là số
chín
- Câu b: Cây hoa súng và khẩu súng (khẩu súng còn gọi là cây súng)
- Nếu còn thời gian GV có thể đưa ra
một vài câu đố khác tương tự để đố HS
5 Củng cố, dặn dò
- Gọi HS nhắc lại nội dung Ghi nhớ - Hai đến ba HS nhắc lại
- GV nhận xét giờ học - HS lắng nghe