giao an ngu van 10 tam dai con ga nhung no phai bang hai may

giao an ngu van 10 tam dai con ga nhung no phai bang hai may tài liệu, giáo án, bài giảng , luận văn, luận án, đồ án, bà...

Tiết 25 Ngày soạn

TAM ĐẠI CON GÀ NHƯNG NĨ PHẢI BẰNG HAI MÀY

(Truyện cười)

I MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT:

1 Tam đại con gà

- Hiểu được mâu thuẫn trái tự nhiên trong cách ứng phĩ của nhân vật “thầy”, hiểu được ý nghĩa phê phán của truyện

- Nắm được những đặc trưng cơ bản của truyện cười trào phúng

2 Nhưng nĩ phải bằng hai mày:

- Thấy được tình cảnh bi hài của người lao động xưa khi lâm vào cảnh kiện tụng và thái độ của nhân dân đối với nạn tham nhũng của quan lại địa phương

- Hiểu được nghệ thuật gây cười của truyện

II TRỌNG TÂM, KIẾN THỨC, KỸ NĂNG:

1 Kiến thức:

1 Tam đại con gà:

- Bản chất của nhân vật “thầy” qua những việc gây cười và ý nghĩa phê phán của truyện: cái dốt khơng che đậy được, càng che giấu càng lộ ra, càng làm trị cười cho thiên hạ

- Kết cấu truyện ngắn gọn, chặt chẽ; lối kể chuyện tự nhiên, kết thúc truyện bất ngờ; sử dụng hiệu quả nghệ thuật phĩng đại, “nhân vật tự bộc lộ”

2 Nhưng nĩ phải bằng hai mày:

- Sự kết hợp giữa lời nĩi và hành động trong việc thể hiện bản chất tham nhũng của thầy lý

và tình cảnh vừa đáng thương vừa đáng trách của người lao động khi lâm vào cảnh kiện tụng

- Truyện ngắn gọn, chặt chẽ, lối kể chuyện tự nhiên, kết thúc bất ngờ Thủ pháp chơi chữ, kết hợp giữa ngơn ngữ và hành động của các nhân vật

2 Kỹ năng:

1 Tam đại con gà:

- Phân tích một truyện cười thuộc loại trào phúng

- Khái quát hố ý nghĩa và những bài học mà tác giả gửi gắm

2 Nhưng nĩ phải bằng hai mày:

- Phân tích các tình huống gây cười

- Khái quát, rút ra ý nghĩa và những bài học mà tác giả gửi gắm

3 Phương tiện:

SGK, SGV, chuẩn kiến thức kĩ năng, thiết kế bài giảng

III NỘI DUNG LÊN LỚP:

1 Kiểm tra bài cũ (3 phút):

- Quá trình biến hoá của Tấm nói lên điều gì?

- Suy nghĩ như thế nào về hành động trả thù của Tấm?

2 Bài mới (40 phút):

Hoạt động 1: Tạo tâm thế tiếp

nhận cho học sinh

- GV: Gọi HS đọc phần tiểu dẫn:

+ Phần tiểu dẫn giới thiệu nội dung

gì?

+ Phân loại truyện cười?

- HS: trả lời

I Giới thiệu chung:

- Truyện cười cĩ hai loại: Truyện khơi hài và truyện trào phúng

+ Truyện khơi hài: Mục đích giải trí

+ Truyện trào phúng: Mục đích phê phán (tầng lớp trên, thĩi hư tật xấu của nhân dân)

Hoạt động 2: Đọc, tóm tắt tác

phẩm văn bản “Tam đại con gà”

- GV: Gọi HS đọc truyện cười Tam

đại con gà:

Hoạt động 3: Phân tích cắt nghĩa

văn bản “Tam đại con gà”

- GV: Hai dòng đầu có ý nghĩa gì

trong toàn bộ câu chuyện?

- HS: trả lời

- GV: Toàn bộ phần sau của truyện

nói về sự việc gì?

- HS: trả lời

- GV: Nêu các tình huống khó xử

của thầy đồ:

+ tình huống 1 là gì?

+ Thầy đồ đã xử lý tình huống này

như thế nào?

+ Việc xử lý như vậy có ý nghĩa gì?

- HS: trả lời

- GV:Các tình huống 2, 3, 4 đặt

câu hỏi tương tự

- HS: trả lời

- GV: Qua các tình huống em rút

ra kết luận về mâu thuẫn trái tự

nhiên ở nhân vật thấy đồ?

- HS: trả lời

Hoạt động 4: Tổng hợp, đánh giá

chung văn bản “Tam đại con gà”

- GV: Truyện gây cười bằng thủ

pháp nghệ thuật gì?

- HS: trả lời

- Cho HS thảo luận ngắn về ý

nghĩa phê phán của truyện

II Đọc hiểu văn bản TAM ĐẠI CON GÀ

1 Nội dung: Mâu thuẫn trái tự nhiên ở nhân vật thầy đồ

- Dốt >< khoe giỏi

- Các tình huống khó xử của “thầy”

+ Trường hợp 1: Chữ “ kê “ thầy không nhận ra Học trò hỏi gấp, Thầy nói liều “Dủ dỉ là con

dù dì”

 “Thầy” đã đến tận cùng của dốt nát Dốt đến mức chữ tối thiểu trong sách cũng không biết (dốt kiến thức sách vở và dốt kiến thức thực tế)

+ Trường hợp 2: Thầy cũng khôn sợ nhỡ sai người nào biết thì xấu hổ nên:

Bảo học trò đọc khe khẽ  Thận trọng việc giấu dốt

+ Trường hợp 3:

Sau khi khấn Thổ Công  đắc ý bảo trẻ đọc to: Cái dốt được khuếch đại và nâng lên

+ Trường hợp 4: Bố học trò hỏi Thầy:

Thầy nghĩ: Mình đã dốt Thổ Công nhà nó cũng dốt nữa  nhận thức được sự dốt nát của mình

Nhưng vẫn tìm cách chống chế  giấu cái dốt

 Dốt >< giấu dốt

2 Nghệ thuật:

- Truyện ngắn gọn, kết cấu chặt chẽ, chỉ xoay

quanh một mâu thuẫn gây cười là dốt - giấu dốt, mọi chi tiết đều hướng vào mục đích gây

cười

- Cách vào truyện tựnhiên, cách kết thúc truyện rất bất ngờ

- Thủ pháp "nhân vật tự bộc lộ": cái dốt của nhân vật tự hiện ra, tăng dần theo mạch phát triển của truyện cho đến đỉnh điểm là lúc kết thúc

- Ngôn ngữ truyện giản dị nhưng rất tinh, nhất

là ở phần kết, sử dụng yếu tố vần điệu để tăng tính bất ngờ và yếu tố gây cười

3 Ý nghĩa văn bản:

- Không chỉ nhằm vào một con người cụ thể,

- GV hướng HS vào phần ghi nhớ

Gọi HS đọc to và rõ phần GN

Hoạt động 5: Đọc, tóm tắt tác

phẩm văn bản “Nhưng nó phải

bằng hai mày”

- GV: Gọi HS đọc truyện

Hoạt động 6: Phân tích cắt nghĩa

văn bản “Nhưng nó phải bằng hai

mày”

- GV: Nêu tên nhân vật chính?

Hãy cho biết mối quan hệ giữa 2

nhân vật: Cải và thầy lí?

- HS: trả lời

- GV: Kịch tính thể hiện qua yếu tố

bất ngờ Vậy yếu tố bất ngờ đó là

gì?

- HS: trả lời

- GV: Trước hành động xử kiện

của thầy lý, Cải có lời nói và cử

chỉ ra sao?

- HS: trả lời

- GV: Sau đó thầy lý phản ứng như

thế nào trước lời nói cử chỉ của

Cải

- HS: trả lời

- GV: Hãy nêu giá trị nghệ thuật

kết hợp hai” ngôn ngữ” trên?

- HS: trả lời

- GV: Cái cười được thể hiện bằng

thủ pháp nghệ thuật nào? Hãy

phân tích?

- HS: trả lời

- GV: Tác dụng của thủ pháp gây

cười?

- HS: trả lời

- GV: Em đánh giá như thế nào về

nhân vật Cải?

Hoạt động 7: Tổng hợp, đánh giá

chung văn bản “Nhưng nó phải

bằng hai mày”

- GV: Nghệ thuật của truyện ?

- HS: Trả lời

truyện Tam đại con gà còn phê phán thói dốt

hay nói chữ, dốt học làm sang, dốt lại bảo thủ, qua đó nhắn nhủ đến mọi người phải luôn học hỏi, không nên che giấu cái dốt của mình

B NHƯNG NÓ PHẢI BẰNG HAI MÀY

1 Nội dung:

a Mối quan hệ giữa Cải và thầy lí:

Cải: Người đưa đơn kiện

Thầy lí: Người xử kiện

- Cải lót tiền trước cho thầy lí

- Mâu thuẫn đột ngột xuất hiện: Thầy lý tuyên

bố đánh Cải 10 roi

 Một bên chủ động, một bên hoàn toàn bị động

b Sự kết hợp của hai thứ “ngôn ngữ” trong truyện:

Động tác Lời nói

- “xoè năm ngón tay”- “lẽ phải về con”

- “xoè năm ngón tay trái…mặt”- “nó lại phải bằng hai mày”

 lẽ phải = ngón tay = tiền

 lẽ phải được đo bằng tiền

 Tố cáo bản chất tham nhũng của quan lại địa

phương “xử kiện bằng tiền”

c Lời nói gây cười kết thúc truyện

- Câu nói của thầy lí: “ Tao biết mày phải… bằng hai mày”

+ “ Phải và phải… bằng hai mày”: hình thức chơi chữ độc đáo để gây cười

+ Phải: chỉ tính chất  lẽ phải, cái đúng

+ Phải bằng hai: Từ chỉ tính chất kết hợp với từ chỉ số lượng

Vừa vô lí: trong tư duy Vừa hợp lý với 5 đồng, 10 đồng

 Che đậy bản chất tham nhũng của thầy lí

2 Nghệ thuật:

- Tạo tình huống gây cuồi: thầy lý xử kiện "giỏi

có tiếng" cải lót năm đồng và yên tâm là mình thắng Nhưng cải bất ngờ vì bị thua kiện, phải đến phút cuối mới biết Ngô lót tiền cho thầy lý nhiều gấp hai lần mình

- Xây dựng được những cử chỉ và hành động gây cười như trong kịch câm, mang nhiều nghĩa

- Kết hợp cử chỉ gây cười và lời nói gây cười,

- GV: Em hãy cho biết ý nghĩa của

truyện ?

- HS: Trả lời

Hoạt động 8: Củng cố, kiểm tra,

đánh giá

Qua 2 truyện rút ra nhận xét gì về

truyện cười dân gian

giữa ngôn ngữ nói và ngôn ngữ cửchỉ

- Chơi chữ: phải là từ chỉ tính chất được dùng

kết hợp với từ chỉ số lượng tạo sự vô lý (trong xửkiện) nhưng lại hợp lý (trong quan hệ thực

tế giữa các nhân vật)

3 Ý nghĩa văn bản:

Truyện Nhưng nó phải bằng hai mày vạch trần

bản chất tham nhũng của hàng ngũ quan lại

xưa

III Luyện tập

3 Hướng dẫn học sinh học bài ở nhà (2 phút):

- Dặn dò:

+ Làm bài tập

+ Học bài

- Chuẩn bị bài mới: “Ca dao than thân, tình nghĩa”

RÚT KINH NGHIỆM