Rèn kĩ năng nói: - Dựa vào lời kể của GV và tranh minh hoạ, HS biết kể lại được từng đoạn và toàn bộ câu chuyện với lời kể tự nhiên, biết phối hợp lời kể với điệu bộ, cử chỉ, nét mặt và
Trang 1Giáo án Tiếng việt 5
Kể chuyện Cây cỏ nước nam
I Mục tiêu
1 Rèn kĩ năng nói:
- Dựa vào lời kể của GV và tranh minh hoạ, HS biết kể lại được từng đoạn
và toàn bộ câu chuyện với lời kể tự nhiên, biết phối hợp lời kể với điệu bộ, cử chỉ, nét mặt và biết theo dõi đánh giá lời kể của bạn
- Hiểu nội dung, ý nghĩa câu chuyện; biết trao đổi với các bạn về ý nghĩa câu chuyện: Câu chuyện là một lời khuyên con người hãy yêu quý thiên nhiên; trân trọng từng ngọn cỏ, lá cây trên đất nước Chúng thật đáng quý, hữu ích nếu chúng
ta biết nhìn ra giá trị của chúng
2 Rèn kĩ năng nghe:
- Chăm chú nghe thầy (cô) kể chuyện, nhớ chuyện
- Theo dõi bạn kể chuyện, nhận xét đúng lời kể của bạn, kể tiếp lời bạn
II Đồ dùng dạy - học
- Tranh minh họa truyện trong SGK (phóng to)
- Tranh, ảnh hoặc vật thật - một số cây thuốc nam thường gặp
III Các hoạt động dạy - học
1 Giới thiệu bài
- Cây cỏ xung quanh chúng ta thật hữu
ích Từ cây cỏ, người ta có thể tìm thấy
hàng trăm vị thuốc, tổng hợp được hàng
nghìn phương thuốc dân gian trị bệnh cho
người Danh y Tuệ Tĩnh là người có công
làm cho nhiều người hiểu được điều này
Hôm nay chúng ta học tiết kể chuyện Cây
cỏ nước Nam để hiểu rõ giá trị của những
gì mà thiên nhiên đã cho ta
- HS lắng nghe
- GV ghi tên bài lên bảng - HS nhắc lại tên đầu bài và ghi vào vở
Trang 22 Giáo viên kể chuyện
- GV kể lần 1: Giọng kể chậm rãi, từ tốn thể hiện lời của Danh y Tuệ Tĩnh tha thiết, giúp HS hiểu những từ ngữ khó được chú giải cuối truyện (trưởng tràng, dược sơn) và giới thiệu sơ qua (tên, công dụng) một số cây thuốc nam trong tranh ảnh
hoặc vật thật đã mang đến lớp
- GV kể lần 2: Vừa kể vừa chỉ vào từng tranh minh họa phóng to trên bảng.
Nếu thấy HS lớp mình chưa nắm được nội dung câu chuyện, GV có thể kể lần 3 hoặc đặt câu hỏi giúp HS nhớ lại nội dung truyện để kể tiếp
Nội dung truyện như sau:
Cây cỏ nước Nam
Nguyễn Bá Tĩnh, tức Tuệ Tĩnh, là một danh y đời Trần Một hôm, ông dẫn các học trò đi ngược vùng Phả Lại để lên núi Nam Tào, Bắc Đẩu, hai ngọn núi cao uy nghi, sừng sững đối mặt với một vùng sông nước hiểm trở Dọc hai bên đường lên núi là những bụi sâm nam lá xòe như những bàn tay, những bụi cây đinh lăng lá xanh mướt, những bụi cam thảo nam leo vướng vít cả mặt đường.
Dừng chân bên sườn núi, ông trầm ngâm nói với học trò:
- Ta đưa các con đến đây để nói cho các con biết rõ điều mà ta suy nghĩ nung nấu từ mấy chục năm nay.
Vài học trò xì xào:
- Chắc hẳn là điều gì cao siêu lắm nên thầy mới phải nung nấu lâu đến thế Nguyễn Bá Tĩnh lắc đầu:
- Điều ta sắp nói với các con không cao như núi Thái Sơn, cũng chẳng xa như biển Bắc Hải mà ở gần trong tầm tay, ở ngay dưới chân các con đó.
Tất cả học trò đều im lặng, duy có người trưởng tràng kính cẩn hỏi:
- Thưa thầy, điều thầy định nói với chúng con có phải là cây cỏ ở dưới chân
- Phải, ta muốn nói về ngọn cây và sợi cỏ mà hằng ngày các con vẫn giẫm lên Chúng chính là một đội quân hùng mạnh góp vào với các đạo hùng binh của các bậc thánh nhân như Hưng Đạo Vương đánh tan giặc Nguyên xâm lược.
Rồi ông từ tốn kể:
- Ngày ấy, giặc Nguyên nhòm ngó nước ta Vua quan nhà Trần lo việc phòng giữ
bờ cõi rất cẩn trọng Bên cạnh việc luyện tập dân binh, triều đình còn cắt của người đôn đốc rèn vũ khí, chuẩn bị voi ngựa , lương thực, thuốc men Song, từ lâu
Trang 3trận tất có người bị thương và đau ốm, biết lấy gì cứu chữa? Không chậm trễ, các thái y đã tỏa đi khắp mọi miền quê học cách chữa bệnh của dân gian bằng cây cỏ bình thường Từ đó, vườn thuốc được lập ở khắp nơi Núi Nam Tào và Bắc Đẩu chính là hai ngọn dược sơn của các vua Trần xưa Cây cỏ ngước Nam đã góp phần làm cho những đạo binh thêm hùng hậu, bền bỉ, khỏe mạnh, can trường trong cuộc chiến đấu chống kẻ thù mạnh hơn mình hàng chục lần, đông hơn mình hàng trăm lần
Kể đến đây, Nguyễn Bá Tĩnh chậm rãi nói thêm:
- Ta càng nghĩ càng thêm quý từng ngọn cây, từng sợi cỏ của non sông gấm vóc
tổ tiên để lại Ta định nối gót người xưa để từ nay về sau dân ta có thể dùng thuốc Nam chữa cho người Nam Ta nói để các con biết ý nguyện của ta.
Theo con đường của danh y Tuệ Tĩnh, cho đến bây giờ, hàng trăm vị thuốc đã được lấy từ cây cỏ nước Nam, hàng nghìn phương thuốc đã được tổng hợp từ phương thuốc dân gian để trị bệnh cứu người.
Theo Tạ Phong Châu - Nguyễn Quang Vinh - Nghiêm Văn Đa
Trưởng tràng: người đứng đầu nhóm học trò cùng học một thầy xưa.
Dược sơn: núi thuốc.
3 Hướng dẫn HS kể chuyện, trao đổi về
ý nghĩa câu chuyện.
Bài tập 1
- Gọi HS đọc to nội dung bài tập 1 - Một HS đọc to, cả lớp theo dõi đọc
thầm trong SGK
- Yêu cầu HS dựa lời kể của GV, quan sát
tranh kể lại nội dung của từng đoạn câu
chuyện
- HS lần lượt kể từng đoạn câu chuyện theo từng tranh Nội dung của mỗi bức tranh có một đến hai HS kể lại Cả lớp theo dõi nhận xét
- GV cùng cả lớp theo dõi nhận xét, bổ
sung và kể mẫu cho HS nếu các em chưa
nắm được nội dung từng đoạn chuyện
+ Tranh 1: Danh y tuệ Tĩnh dẫn học
trò lên núi Nam Tào, Bắc Đẩu để nói điều ông nung nấu mấy chục năm qua ông muốn nói về giá trị to lớn của lá cây, ngọn cỏ nước Nam
+ Tranh 2: Tuệ Tĩnh kể lại câu chuyện
ngày xưa, khi giặc Nguyên xâm lược
Trang 4nước ta, vua quan nhà Trần lo luyện tập võ nghệ, chuẩn bị kháng chiến
+ Tranh 3: Có một điều làm cho vua
quan nhà Trần lo lắng: Từ lâu nhà Nguyên đã cấm chở thuốc men, vật dụng xuống bán cho người Nam Khi giáp trận tất có người bị thương và đau
ốm, biết lấy gì cứu chữa?
+ Tranh 4: Quân dân nhà Trần chuẩn
bị thuốc men cho cuộc chiến dấu: Các thái y tỏa đi mọi miền quê học cách chữa bệnh trong dân gian Các vườn thuốc mọc lên khắp nơi Người thồ cây
cỏ, người bào chế thuốc
+ Tranh 5: Cây cỏ nước Nam đã giúp
chữa bệnh cho thương binh, góp phần làm cho những đạo binh thêm hùng hậu, bền bỉ, khỏe mạnh, can trường trong cuộc chiến đấu chống kẻ thù mạnh hơn mình hàng chục lần
+ Tranh 6: Tuệ Tĩnh nói với học trò ý
nguyện của ông: nối gót người xưa, dùng thuốc Nam chữa bệnh cho người Nam
Bài tập 2,3
- Yêu cầu HS dựa vào tranh vẽ, kể lại câu
chuyện theo nhóm đôi và trao đổi với
nhau về nội dung, ý nghĩa câu chuyện
- HS làm việc theo nhóm đôi Các em tập kể toàn chuyện và tự đặt các câu hỏi để hỏi nhau về nội dung và ý nghĩa câu chuyện
- Yêu cầu HS kể toàn bộ câu chuyện
trước lớp - Các nhóm cử đại diện thi kể toàn bộcâu chuyện trước lớp
- GV hỏi: Câu chuyện Cây cỏ nước Nam
giúp em hiểu điều gì? - HS trả lời:+ Câu chuyện ca ngợi lương y Tuệ
Tĩnh đã biết yêu quý và hiểu rõ giá trị của những cây cỏ trên đất nước, biết
Trang 5dùng chúng để làm thuốc chữa bệnh + Những cây cỏ bình thường dưới chân chúng ta có khi là những vị thuốc
có giá trị
+ Cây cỏ trong thiên nhiên xung quanh chúng ta có biết bao điều giá trị nếu chúng ta biết sử dụng chúng
- GV chốt lại: Câu chuyện khuyên chúng
ta hãy yêu quý thiên nhiên, trân trọng
từng ngọn cỏ, lá cây trên đất nước Chúng
thật đáng quý, hữu ích nếu chúng ta biết
nhìn ra giá trị của chúng
- HS lắng nghe
- GV và cả lớp nhận xét các bạn kể, sau
đó bình chọn bạn kể chuyện hay, hấp dẫn
nhất
- HS thực hiện theo hướng dẫn của GV
4 Củng cố, dặn dò
- GV nhận xét tiết học, biểu dương những
HS học tốt
- Dặn HS về nhà kể lại chuyện cho nhiều
người cùng nghe và chuẩn bị một câu
chuyện theo yêu cầu của tiết kể chuyện
tuần 8
- HS lắng nghe về nhà thực hiện theo yêu cầu của GV