Sáng kiến một số kinh nghiêm giúp học sinh lớp 3 trường TH Tích Lương II giải các bài toán có lời văn

Sáng kiến một số kinh nghiêm giúp học sinh lớp 3 trường TH Tích Lương II giải các bài toán có lời vănSáng kiến một số kinh nghiêm giúp học sinh lớp 3 trường TH Tích Lương II giải các bài toán có lời vănSáng kiến một số kinh nghiêm giúp học sinh lớp 3 trường TH Tích Lương II giải các bài toán có lời vănSáng kiến một số kinh nghiêm giúp học sinh lớp 3 trường TH Tích Lương II giải các bài toán có lời vănSáng kiến một số kinh nghiêm giúp học sinh lớp 3 trường TH Tích Lương II giải các bài toán có lời vănSáng kiến một số kinh nghiêm giúp học sinh lớp 3 trường TH Tích Lương II giải các bài toán có lời vănSáng kiến một số kinh nghiêm giúp học sinh lớp 3 trường TH Tích Lương II giải các bài toán có lời vănSáng kiến một số kinh nghiêm giúp học sinh lớp 3 trường TH Tích Lương II giải các bài toán có lời vănSáng kiến một số kinh nghiêm giúp học sinh lớp 3 trường TH Tích Lương II giải các bài toán có lời vănSáng kiến một số kinh nghiêm giúp học sinh lớp 3 trường TH Tích Lương II giải các bài toán có lời văn

PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TP THÁI NGUYÊN

TRƯỜNG TIỂU HỌC TÍCH LƯƠNG II

SÁNG KIẾN MỘT SỐ KINH NGHIỆM GIÚP HỌC SINH LỚP 3

TRƯỜNG TIỂU HỌC TÍCH LƯƠNG II GIẢI CÁC

BÀI TOÁN CÓ LỜI VĂN

Sáng kiến thuộc lĩnh vực: CHUYÊN MÔN

TP Thái Nguyên, tháng 5 năm 2016

MỤC LỤC

PHẦN I: MỞ ĐẦU 1

I LÝ DO CHỌN SÁNG KIẾN 1

i

II MỤC ĐÍCH SÁNG KIẾN 2

PHẦN II: NỘI DUNG 4

I CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA ĐỂ TÀI 4

1 Cơ sở lí luận 4

2 Cơ sở thực tiễn 5

II THỰC TRẠNG DẠY HỌC MÔN TOÁN Ở LỚP 3 TRƯỜNG TIỂU HỌC TÍCH LƯƠNG II 6

1 Đặc điểm tình hình chung của Trường Tiểu học Tích Lương II 6

2 Đặc điểm chung của lớp 3A 7

3.Thực trạng về giải toán có lời văn hiện nay đối với học sinh lớp 3……… 7

III MỘT SỐ BIỆN PHÁP GIÚP HỌC SINH LỚP 3 GIẢI CÁC BÀI TOÁN CÓ LỜI VĂN 8

1 Các biện pháp giúp học sinh nắm vững phương pháp giải toán 8

2 Hướng dẫn học sinh nắm chắc phương pháp chung về các bước giải các bài toán có lời văn 10

IV KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU 22

VI KHẢ NĂNG ỨNG DỤNG, TRIỂN KHAI KẾT QUẢ SÁNG KINH NGHIỆM 24

PHẦN III: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 24

I KẾT LUẬN CHUNG VỀ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 24

II KIẾN NGHỊ VÀ ĐỀ XUẤT 25

TÀI LIỆU THAM KHẢO 26

PHẦN I: MỞ ĐẦU

I LÝ DO CHỌN SÁNG KIẾN

Song song với việc dạy và học môn Tiếng Việt, việc dạy và học Toán ởtrường Tiểu học có vai trò vô cùng quan trọng trong việc hình thành và pháttriển khả năng toán học cho học sinh Bởi từ đây, những bài học đơn giản đầutiên sẽ là nền móng đưa các em đi vào thế giới toán học bao la sau này Để pháttriển tốt khả năng toán học cho học sinh, hơn đâu hết, việc học toán ở trườngTiểu học phải đặc biệt được chú trọng Chúng ta đã và đang thực hiện tốt nộidung này

Trong môn toán ở bậc Tiểu học, các bài giải toán có lời văn có một vị tríhết sức quan trọng, chiếm phần lớn lượng thời gian trong học toán của học sinh.Việc giải thành thạo các bài toán là một trong những tiêu chuẩn để đánh giá khảnăng học toán của mỗi học sinh Việc giải toán được chú trọng như thế có lẽ vìnhững tác dụng thiết thực mà nó đạt được trên cả 2 mặt lí thuyết và thực tế vớihọc sinh tiểu học:

- Trước hết giải toán tốt là một bước củng cố tốt trong việc khắc sâu kiếnthức số học, đo lường, các yếu tố đại số, hình học ở học sinh

- Bên cạnh đó thông qua nội dung thực tế nhiều hình, nhiều vẻ của các đềtoán, học sinh sẽ tiếp nhận được những kiến thức phong phú về cuộc sống và cóđiều kiện để rèn luyện khả năng áp dụng các kiến thức toán học vào đời sống.Thực hiện tốt lời dạy “Học đi đôi với hành” của Bác Hồ

- Ngoài ra việc giái toán sẽ giúp phát triển trí thông minh, óc sáng tạo, thóiquen làm việc một cách khoa học cho các em, bởi giải toán là quá trình đòi hỏinhiều nhất sự tư duy, suy luận khả năng phân tích chọn lựa của học sinh

- Cuối cùng, giải toán là cách tốt nhất để rèn luyện tính kiên trì, tự lực vượtkhó, cẩn thận chu đáo, yêu thích sự chặt chẽ, chính xác cho học sinh, bởi khigiải toán bắt buộc các em phải tự mình xem xét vấn đề, tự mình giải quyết vấn

đề, tự mình kiểm tra lại kết quả

Vì những tác dụng thiết thực như thế, việc giải toán không chỉ giúp các emhọc giỏi môn toán mà còn học giỏi tất cả các môn học khác Muốn giải toán giỏi

các em cần phải xác định hướng đi chung trong hoạt động giải toán và việc dẫndắt các em vào đúng lối đi đó là vai trò không thể thiếu của người giáo viên.

Qua thực tế giảng dạy khối 3, tôi nhận thấy trong các kiến thức toán ởchương trình thì mạch kiến thức “Giải toán có lời văn” là mạch kiến thứckhó khăn nhất đối với học sinh bởi vì đối với một số học sinh vốn từ, vốnhiểu biết, khả năng đọc hiểu, khả năng tư duy lôgic của các em còn rất hạnchế Các em chưa biết cách tự học, chưa học tập một cách tích cực Học sinhkhi giải toán có lời văn thường rất chậm so với các dạng bài tập khác Nhiều khivới một bài toán có lời văn các em có thể đặt và tính đúng phép tính của bàinhưng không trả lời hoặc lý giải là tại sao các em lại có được phép tính như vậy?Thực tế hiện nay cho thấy, các em thực sự lúng túng khi giải bài toán có lời văn.Một số em chưa biết tóm tắt bài toán, chưa biết phân tích đề toán để tìm ra lốigiải, chưa biết tổng hợp để trình bày bài giải, diễn đạt chưa rõ ràng, thiếu lô gic Chính vì thế nhiều khi dạy học sinh đặt câu lời giải vất vả hơn so với dạy các

em thực hiện các phép tính để tìm ra đáp số của bài toán Việc đặt lời giải là mộtkhó khăn với các em học sinh vì các em mới chỉ đọc được đề toán chứ chưa hiểuđược đề, chưa trả lời các câu hỏi của giáo viên nêu: Bài toán cho biết gì? Đếnkhi giải toán thì đặt câu lời giải chưa đúng, chưa hay hoặc không có câu lời giải Vậy làm thế nào để học sinh hiểu đề bài, biết cách giải và tìm ra đáp sốđúng của bài toán, đó là điều khiến tôi rất trăn trở Đây là lí do mà tôi chọn sáng

kiến “Một số kinh nghiệm giúp học sinh lớp 3 TrườngTiểu học Tích Lương II

giải các bài toán có lời văn”, mong tìm ra những giải pháp nhằm góp phần nâng

cao kỹ năng giải toán có lời văn cho học sinh tiểu học nói chung và học sinh lớp

3 nói riêng Để các em có thể giải thành thạo hơn với những bài toán có lời vănkhó ở các lớp trên

II MỤC ĐÍCH SÁNG KIẾN

“Một số kinh nghiệm giúp học sinh lớp 3 Trường Tiểu học Tích Lương II

giải các bài toán có lời văn” nhằm giúp các em định hướng được cách giải các

bài toán có lời văn một cách thuận lợi và chính xác

III ĐỐI TƯỢNG, PHẠM VI, NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU

1 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

a Đối tượng nghiên cứu:

- Học sinh khối 3 trường Tiểu học Tích Lương II

b Phạm vi nghiên cứu:

- Dạy học nội dung môn Toán lớp 3 của trường Tiểu học Tích Lương II, thànhphố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên

2 Nhiệm vụ nghiên cứu

Sáng kiến kinh nghiệm được xây dựng qua thực tế giảng dạy nhằm giáodục học sinh sau khi học xong chương trình Toán lớp 3, các em có đủ kiến thức

và kĩ năng cần thiết để học lên các lớp trên một cách dễ dàng, tránh việc họcsinh lên lớp một cách vớt vát hay ngồi nhầm chỗ Điều đó sẽ gây khó khăn chobản thân học sinh, không phải chỉ ở thời điểm hiện tại mà trong suốt cả quá trìnhtiếp cận kiến thức ở các lớp tiếp theo, mặt khác còn ảnh hưởng khó khăn rất lớncho giáo viên chủ nhiệm

IV PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU, THỜI GIAN NGHIÊN CỨU

1 Phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp thống kê

- Phương pháp phân tích, tổng hợp

- Phương pháp kiểm tra, đánh giá

- Phương pháp nghiên cứu sản phẩm hoạt động học tập của học sinh

(Đây là phương pháp nghiên cứu chính)

2 Thời gian nghiên cứu

Sáng kiến kinh nghiệm này tôi thực hiện năm học 2015 - 2016 Trong thờigian trên tôi đã thong qua Ban giám hiệu nhà trường, các giáo viên trong trườngđặc biệt là phụ huynh học sinh của lớp 3A để thu thập số liệu và thống kê số liệuđiều tra để hoàn thiện sang kiến

V ĐIỂM MỚI CỦA ĐỀ TÀI

Nếu thực hiện tốt các biện pháp sư phạm thì có thể hình thành, phát triển vàbồi dưỡng năng lực, kỹ năng giải các bài toán có lời văn cho học sinh học tốt

môn Toán trong giai đoạn đổi mới nội dung, chương trình sách giáo khoa hiệnhành Phát triển được khả năng tư duy để học sinh lớp 3 thực hiện làm các bàitoán có lời văn

VI KẾ HOẠCH NGHIÊN CỨU

1 Dự giờ thăm lớp, tiếp xúc gần gũi với học sinh và hiểu thực trạng giải quyếtlàm các bài tập Toán có lời văn của học sinh lớp 3

2 Đề ra phương hướng để nâng cao chất lượng làm các bài tập có hiệu quả hơn

PHẦN II: NỘI DUNG

I CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA ĐỂ TÀI

1 Cơ sở lí luận

Để giúp giáo viên tiểu học hiểu rõ hơn về cơ sở của việc lựa chọn và sắpxếp các nội dung về phép nhân, phép chia các số tự nhiên, đồng thời giúp giáoviên biết được định hướng của việc lựa chọn và tận dụng các phương pháp dạyhọc đối với nội dung phép nhân, phép chia các số tự nhiên Tôi xin trình bày tómtắt các vấn đề sau:

- Nhận thức của các em còn mang tính đại thể Các em nhận thức một vấn

đề có tổ chức, nhận thức thường gắn với hành động Các em thường hay hìnhdung vấn đề nào đó bằng trực quan, sinh động dễ gây ấn tượng.Vì vậy muốntruyền thụ kiến thức cho các em chúng ta nên áp dụng trực quan sinh động đểgây sự chú ý thì các em nhanh chóng tiếp thu Tuy nhiên chúng ta không nênquá lạm dụng đồ dùng trực quan vì hình ảnh, màu sắc quá sinh động dễ dẫn đếncác em chú ý sai lệch vấn đề, dẫn đến phản tác dụng và làm cho các em quênnhiệm vụ chính của mình Hơn nữa sử dụng đồ dùng trực quan quá nhiều sẽ làmgiảm đi trí tưởng tượng của các em

- Nên tổ chức cho học sinh tham gia hoạt động vì khi tham gia hoạt độngtích cực Các em có điểu kiện để tiếp thu bằng các tri giác như: tai - nghe, mắt -nhìn,miệng - nói, tay thao tác sẽ dẫn đến các em tiếp thu và khắc sâu hơn kiến thức đó

- Giáo viên phải tạo cho học sinh ghi nhớ một cách chủ động tránh áp đặt

mà cần phải có thủ thuật ghi nhớ, có thể chia ra làm nhiều phần để học sinh dễhình dung ra khi cần thiết

- Việc học sinh ghi nhớ tốt là điều kiện cần thiết nhất để các em nhanhchóng học thuộc bảng nhân, bảng chia một cách khoa học chứ không phải máymóc, nếu khi cần các em có thể nêu nhanh tất cả các phép tính trong bảng nhân,bảng chia không theo thứ tự trong bảng.

- Chúng ta không nên áp đặt học sinh tiếp thu kiến thức sâu hơn mà chỉ cầncác em tiếp thu được những nội dumg cơ bản trong từng bài học, nội dung đóphù hợp với khả năng của tùng em

* Tóm lại: Từ những đặc điểm trên của học sinh tiểu học về quá trình nhậnthức, khi dạy học tiểu học nói chung và dạy học môn Toán nói riêng chúng ta nên:

- Quan tâm đến việc sử dụng đồ dùng học tập của các em Nên áp dụng đồdùng trực quan để hình thành kiến thức cho học sinh

- Nên chú ý đến từng đối tượng học sinh mà có biện pháp dạy học phù hợp,tránh áp đặt mà phải để cho các em làm quen từ từ với kiến thức đó

- Nên chia học sinh theo từng đối tượng để truyền thụ

- Trong khi giúp học sinh thực hành giáo viên cần cho học sinh:

+ Tự phát hiện và giải quyết vấn đề liên quan trong bài học

+ Tự chiếm lĩnh tri thức mới một cách chủ động

+ Hướng dẫn học sinh cách phát hiện và chiếm lĩnh tri thức mới

+ Thiết lập được mối quan hệ giữa kiến thức mới và kiến thức cũ đã học.+ Thực hành, rèn luyện cách diễn đạt thông tin bằng lời, bằng kí hiệu

- Trong khi thực hành luyện tập, giáo viên cần cần tổ chức và động viênhọc sinh ở mọi mức độ đều phải tham gia tích cực vào hoạt động thựchành, nhằm giúp mọi học sinh nhận ra được kiến thức mới và quy trình vậndụng kiến thức đó vào thực tiễn trong các dạng bài tập khác nhau

- Tạo ra sự hỗ trợ lẫn nhau trong mọi đối tượng học sinh

- Khuyến khích học sinh tự kiểm tra kết quả học tập thực hành nhằm giúpcác em khắc sâu hơn kiến thức đó

- Tập cho học sinh có thói quen không thoả mãn với bài làm của mình và tựtìm ra cách giải quyết mới thuyết phục hơn những cách giải đã có

2 Cơ sở thực tiễn

Sau khi đã nhận thức rõ được vai trò trách nhiệm của người giáo viên, cùng

với sự phân công của Ban giám hiệu nhà trường Năm học 2015 - 2016 tôi đã được phân công trực tiếp giảng dạy lớp 3A Ngay từ đầu năm học, lớp tôi cũng như các lớp khác trong nhà trường đã được Ban giám hiệu kiểm tra khảo sát chất lượng đầu năm hai môn Toán và Tiếng Việt Kết quả cho thấy chất lượng môn Toán của các em ở lớp tôi chưa cao Cụ thể:

Nhận thấy tầm quan trọng của môn Toán, trước chất lượng thực của họcsinh lớp mình dạy, tôi đã băn khoăn suy nghĩ: Làm thế nào để các em có thể họctốt môn Toán hơn, yêu môn Toán hơn, có hứng thú trong việc học toán và cuốicùng là để đưa chất lượng môn toán của học sinh lớp mình cao hơn Đó chính là

lí do mà tôi chọn sáng kiến “Một số kinh nghiệm giúp học sinh lớp 3 TrườngTiểu học Tích Lương II giải các bài toán có lời văn”

II THỰC TRẠNG DẠY HỌC MÔN TOÁN Ở LỚP 3 TRƯỜNG TIỂU HỌC TÍCH LƯƠNG II

1 Đặc điểm tình hình chung của Trường Tiểu học Tích Lương II

a Thuận lợi:

trên địa bàn phường Tích Lương, thành phố Thái Nguyên Năm học 2015 - 2016trường có 115 học sinh/ 5 lớp Có 14 cán bộ giáo viên, nhân viên, trong đó có 8

đồng chí trực tiếp đứng lớp giảng dạy Các đồng chí giáo viên đều đạt trình độ

chuẩn và trên chuẩn Các đồng chí đều nhiệt tình, có tinh thần trách nhiệm cao,

và rất quan tâm đến học sinh

Tập thể giáo viên trong trường luôn đoàn kết giúp đỡ nhau trong mọi lĩnhvực Các đồng chí luôn có ý thức tu dưỡng đạo đức tự học, tự rèn luyện để hoànthiện mình Các em học sinh ngoan, lễ phép và sống rất tình cảm

Nhà trường luôn nhận được sự chỉ đạo kịp thời của phòng Giáo dục và Đàotạo thành phố Thái Nguyên, sự quan tâm động viên của Đảng ủy, UBND phườngTích Lương và các bậc cha mẹ học sinh

b Khó khăn:

Cơ sở vật chất của nhà trường còn nghèo nàn, thiếu thốn Phần đa các emhọc sinh đều là con nông thôn nên điều kiện kinh tế còn hạn hẹp.Việc học tậpcủa các em chưa được gia đình quan tâm đúng mức

2 Đặc điểm chung của lớp 3A

Tổng số học sinh lớp 3A: 24 em Nữ: 14 em Dân tộc: 3 em

Năm học 2015 - 2016 tôi được phân công dạy lớp 3A Phần lớn học sinhlớp tôi là con nông thôn Điều kiện kinh tế gia đình còn gặp nhiều khó khăn nêncác em chưa thực sự được bố mẹ quan tâm đúng mức Một số phụ huynh khôngquan tâm đến con cái, tất cả mọi việc học của con đều phó mặc cho nhà trường.Điều đó ảnh hưởng rất lớn đến việc học tập của các em Nhất là với môn Toán một sốhọc sinh còn nhận thức chậm, chất lượng học tập chưa cao, có những học sinh khônghiểu được đề bài toán nên làm cho có, dẫn đế kết quả của bài toán sai khá nhiều

Để khắc phục và thực hiện được vấn đề này, tôi đã tìm hiểu và nắm rõ tìnhhình học sinh lớp tôi ngay khi được phân công Trước tiên tôi xem sổ chủ nhiệmnăm học trước đồng thời tôi trao đổi với giáo viên chủ nhiệm năm học trước để nắm

rõ hơn Sau đó tôi cho học sinh kiểm tra lại để phân loại từng đối tượng học sinh

3 Thực trạng về giải toán có lời văn hiện nay đối với học sinh lớp 3

- Qua quá trình dạy học nhiều năm ở Tiểu học, được trực tiếp thâm nhậpvào quá trình học toán của học sinh nhất là học sinh lớp 3, tôi nhận thấy đa phầnnhững hạn chế trong kĩ năng giải toán của học sinh như sau:

+ Giáo viên chưa chú ý nhiều đến việc hướng dẫn kĩ năng đọc đề toán chohọc sinh Học sinh đọc đề vội vàng, chưa biết tập trung vào những dữ kiện trọngtâm của đề toán không chịu phân tích đề toán khi đọc đề

+ Việc tóm tắt, tìm hiểu đề toán, đang còn gặp nhiều khó khăn đối với họcsinh trung bình yếu của lớp 3 Vì kĩ năng đọc thành thạo của các em chưa cao,nên các em đọc được đề toán và hiểu đề còn thụ động, chậm chạp

+ Đa số học sinh bỏ qua một bước cơ bản trong giải toán là tóm tắt đề toán.học sinh chưa xác định các kiểu tóm tắt đề toán khác nhau phụ thuộc vào từngdạng bài cụ thể

+ Học sinh chưa có kĩ năng phân tích và tư duy khi gặp những bài toánphức tạp Hầu hết, các em làm theo khuôn mẫu của những dạng bài cụ thể màcác em thường gặp trong sách giáo khoa, khi gặp bài toán đòi hỏi tư duy, suyluận một chút các em không biết cách phân tích dẫn đến lười suy nghĩ

+ Một số em biết tìm ra phép tính đúng nhưng khi đặt lời giải thì còn lúngtúng và có khi đặt lời giải cho bài toán chưa hợp lý.

+ Khi giải xong bài toán, đa số học sinh bỏ qua bước kiểm tra lại bài, dẫnđến nhiều trường hợp sai sót đáng tiếc do tính nhầm, do chủ quan Ngoài ra, còn

có những trường hợp học sinh hiểu bài nhưng còn lúng túng trong cách trình bàynhất là với các bài toán giải có lời văn phức tạp

+ Thực tế trong một tiết dạy, vừa dạy bài mới, vừa làm bài tập và các bàitoán có lời văn thường ở cuối bài nên thời gian để luyện nêu đề, nêu câu trả lờikhông được nhiều nên học sinh chưa khắc sâu kiến thức, chưa nắm được mẹo đểlàm bài

Từ những thực trạng trên tôi mạnh dạn cải tiến nội dung, phương phápgiảng dạy như sau:

III MỘT SỐ BIỆN PHÁP GIÚP HỌC SINH LỚP 3 GIẢI CÁC BÀI TOÁN CÓ LỜI VĂN

1 Các biện pháp giúp học sinh nắm vững phương pháp giải toán

a Giáo viên và học sinh:

Đối với học sinh lớp 3, đặc biệt là một số em học sinh còn thụ động, rụt rètrong giao tiếp Chính vì vậy tôi đã đề ra một số biện pháp sau:

- Để các em mạnh dạn hơn tự tin khi phát biểu, trả lời câu hỏi người giáoviên cần phải luôn luôn gần gũi, khuyến khích các em giao tiếp

- Khích lệ học sinh tạo hứng thú khi học tập Đặc điểm chung của học sinhtiểu học là thích được khen hơn chê, hạn chế chê các em trong học tập, rènluyện Tuy nhiên, nếu ta không biết kết hợp tâm lý từng học sinh mà cứ quákhen sẽ không có tác dụng kích thích Đối với những em chậm tiến bộ, thườngrụt rè, tự ti, vì vậy tôi luôn luôn chú ý nhắc nhở, gọi các em trả lời hoặc lên bảng

làm bài Chỉ cần các em có một “tiến bộ nhỏ” là tôi tuyên dương ngay, để từ đó

các em sẽ cố gắng tiến bộ và mạnh dạn, tự tin hơn Đối với những em học khá,giỏi phải có những biểu hiện vượt bậc, có tiến bộ rõ rệt tôi mới khen Chính sựkhen, chê đúng lúc, kịp thời và đúng đối tượng học sinh sẽ có tác dụng khích lệcác em trong học tập

- Để giờ học có hiệu quả thì đòi hỏi tôi phải đổi mới phương pháp dạy học

tức là kiểu dạy học: “Lấy học sinh làm trung tâm”, hướng tập trung vào học

sinh, học sinh là người hoạt động tích cực tự tìm tòi khám phá để phát hiện rakiến thức mới Thông qua các hoạt động các em sẽ lĩnh hội kiến thức và nhớ rấtlâu (nhớ kiến thức một cách khoa học chứ không học vẹt)

- Trong mỗi tiết học, tôi thường dành khoảng 3 - 4 phút để cho các em nghỉgiải lao tại chỗ bằng cách tổ chức cho học sinh chơi các trò chơi học tập vừa giúpcác em thoải mái sau giờ học căng thẳng và qua các trò chơi học tập tạo cơ hội chohọc sinh có cơ hội được trao đổi, được luyện nói nhiều trong các tiết học giúp các

em có vốn từ lưu thông, các em có thể nhận xét và trả lời tự nhiên, nhanh nhẹn màkhông rụt rè, tự ti vừa giúp các em có phản ứng nhanh nhẹn, ghi nhớ một số nộidung bài đã học kĩ hơn

- Để giúp học sinh giải toán có lời văn thành thạo, tôi luôn luôn chú ý rènluyện kỹ năng nghe, nói, đọc, viết cho các em bởi vì đọc thông, viết thạo là yếu

tố “đòn bẩy” giúp học sinh hiểu rõ đề và tìm cách giải bài toán một cách hợp lý,

chính xác

- Trong một tiết dạy để đạt được kết quả cao đòi hỏi người giáo viên phảichuẩn bị tốt Sự chuẩn bị càng tốt thì hiệu quả càng cao Vì vậy, người giáo viênphải nắm vững yêu cầu của từng loại bài để có phương pháp cụ thể phù hợp vớiloại bài đó Ngoài ra người giáo viên phải có thao tác linh hoạt và khắc sâu kiếnthức từng dạng bài tập cho học sinh

- Khuyến khích học sinh tham gia giải toán qua mạng Mua sách, báo nhiđồng để tập giải các bài toán đố trong sách, phát huy thêm kiến thức cho các em

b Đối với phụ huynh học sinh

Để giúp các em học tập tốt hn và giúp cho phụ huynh có biện pháp phù hợptrong việc giáo dục con cái, tôi đã tổ chức gặp gỡ các bậc cha mẹ học sinh vàođầu năm học để trao đổi với phụ huynh học sinh về chỉ tiêu phấn đấu của lớp vànhững yêu cầu cần thiết giúp các em học tập như: Mua sách vở, đồ dùng họctập, cách hướng dẫn các em tự học ở nhà Yêu cầu phụ huynh dành thời gianquan tâm nhắc nhở các em có cách học tập phù hợp

2 Hướng dẫn học sinh nắm chắc phương pháp chung về các bước giải các bài toán có lời văn

Mỗi bài toán các em có làm tốt được hay không đều phụ thuộc vào cácphương pháp giải toán được vận dụng ở mỗi bước giải bài toán đó Cho nênchúng ta hướng dẫn học sinh nắm được các bước giải bài toán như sau:

Bước 1: Đọc kĩ đề toán

Bước 2: Tóm tắt đề toán

Bước 3: Phân tích bài toán

Bước 4: Viết bài giải

Bước 5: Kiểm tra lời giải và kết quả bài giải

* Cụ thể yêu cầu đối với học sinh như sau:

Bước 1: Hướng dẫn học sinh đọc kĩ đề toán

- Học sinh đọc ít nhất ba lần, mục đích để giúp các em nắm được ba yếu tố

cơ bản Những “dữ kiện” là những cái đã cho, đã biết trong đầu bài, “những ẩnsố” là những cái chưa biết và cần tìm và những “điều kiện” là quan hệ giữa các

dữ kiện với ẩn số

Cần cho học sinh đọc kỹ đề toán giúp học sinh hiểu chắc chắn một số từngữ quan trọng nói lên những tình huống toán học bị che lấp dưới cái vỏ ngôn từ

Nếu trong bài toán có từ nào mà học sinh chưa hiểu rõ thì giáo viên cần hướngdẫn cho học sinh hiểu được ý nghĩa và nội dung của từ đó Phải tập cho học sinh

có thói quen tự tìm hiểu đề toán qua việc phân tích những điều đã cho và xácđịnh được những điều phải tìm

Để làm được điều đó, cần hướng sự tập trung suy nghĩ của học sinh vàonhững từ quan trọng của đề toán, từ nào chưa hiểu hết ý nghĩa thì phải tìm hiểu hết ý nghĩa của từ đó

Bước 2: Hướng dẫn học sinh đọc tóm tắt đề toán

- Sau khi đọc kĩ đề toán, các em biết lược bớt một số câu chữ, làm cho bài

toán gọn lại Nhờ đó mà mối quan hệ giữa cái đã cho và một số phải tìm hiện rõ

hơn, các em có thể tóm tắt được một đề toán và biết cách nhìn vào tóm tắt đó đểnhắc lại đề toán.

- Khi đã thâm nhập vào đề toán, việc tóm tắt đề toán sẽ giúp học sinh tựthiết lập đựơc mối liên hệ giữa những cái đã cho và những cái phải tìm Họcsinh tự tóm tắt được đề toán nghĩa là nắm được yêu cầu cơ bản của bài toán

- Khi tóm tắt đề cần gạt bỏ tất cả những gì là thứ yếu, lặt vặt trong đề toán

và hướng sự tập trung của học sinh vào những điểm chính yếu của bài toán, tìm cách biểu thị một cách cô đọng nhất nội dung bài toán

- Trên thực tế có rất nhiều cách tóm tắt thì các em càng dễ dàng giải toánđúng và nhanh hơn Cho nên, khi dạy tôi đã truyền đạt một số cách tóm tắt các

đề toán thông dụng sau:

Ví dụ 1: Bài tập 2 SGK toán 3 trang 33 Đây là dạng toán gấp một số lên nhiều lần

Con hái được 7 quả cam, mẹ hái được gấp 5 lần số cam của con Hỏi mẹ hái được bao nhiêu quả cam?

Tóm tắt bằng lời:

Con hái: 7 quả cam

Mẹ hái: gấp 5 lần số cam của con

Mẹ hái: … quả cam?

Ví dụ 2: Bài 3, 4 SGK Toán 3 trang 68

Bài 3: Có 45kg gạo, chia đều vào 9 túi Hỏi mỗi túi có bao nhiêu ki-lô-gam

gạo?

Tóm tắt:

Ví dụ 3: Bài tập 2 SGK Toán trang 51

Một thùng đựng 24 lít mật ong, lấy ra 13 số lít mật ong đó Hỏi trong thùng

còn lại bao nhiêu lít mật ong?

Tóm tắt:

Có: 24 lít

Lấy ra: 31 số lít mật ong

Còn lại: lít mật ong ?

b) Cách 2: Tóm tắt bằng sơ đồ đoạn thẳng

Muốn rèn luyện tốt cho học sinh kĩ năng tóm tắt bằng sơ đồ đoạn thẳng cầnlàm quen với cách biểu thị một số quan hệ sau:

+ Quan hệ “số a kém hơn hay lớn hơn số b một số đơn vị”