Từ khi còn trong bụng mẹ đến suốt 1 năm đầu đời, bé học hỏi dần dần kỹ năng ngôn ngữ bằng cách nghe người lớn nói chuyện, quan sát khẩu hình miệng để bắt chước phát âm.. Mới đầu bé chỉ c
Trang 1Dấu hiệu cảnh báo bé chậm nói và những điều mẹ cần làm
Thật hạnh phúc biết bao khi các bậc cha mẹ nhìn thấy những đứa con của mình bập bẹ tập nói Nhưng không phải trẻ nào cũng có cùng một thời gian biết nói giống nhau, tùy vào mỗi trẻ nói sớm hay chậm Sẽ có những dấu hiệu cho bạn nhận biết trẻ chậm nói để có cách khắc phục sớm cho con Hãy cùng VnDoc tham khảo những thông tin dưới đây để biết rõ hơn về dấu hiệu nhận biết trẻ chậm nói
và cách xử lý
Không phải ngẫu nhiên mà một đứa trẻ 1 tuổi có thể nói được ngay Từ khi còn trong bụng mẹ đến suốt 1 năm đầu đời, bé học hỏi dần dần kỹ năng ngôn ngữ bằng cách nghe người lớn nói chuyện, quan sát khẩu hình miệng để bắt chước phát âm
Để rồi khi được 9 tháng – 1 tuổi bé sẽ bập bẹ những câu đầu tiên Mới đầu bé chỉ
có thể phát âm những từ ngữ đơn giản, một âm tiết như mẹ, ba, bà, bố, ăn… Dần dần mới có thể nói được những câu hoàn chỉnh
Nguyên nhân khiến trẻ chậm nói
Với cuộc sống hiện đại và nhộn nhịp như ngày nay thì tình trạng trẻ ít nói và chậm
Trang 2nói khá phổ biến ở nhiều gia đình Nguyên nhân phổ biến chính đó là sự bùng nổ của công nghệ gây ra sự chậm nói ở trẻ Nhiều bậc cha mẹ thường cho trẻ xem TV hay dùng smartphone để bé ngồi yên, ăn ngoan hay mình rảnh làm việc nhà Khi xem TV và sử dụng điện thoại thông minh, các bé không cần phải nói và không cần suy nghĩ gì, chỉ ngồi nhìn, đưa tay chỉ, chạm vào màn hình dần dần tạo thói quen nghiện máy tính, ti vi, điện thoại và không giao tiếp dẫn đến tình trạng chậm nói
Ngoài nguyên nhân đó ra thì nguyên nhân gây ra chứng chậm nói ở trẻ còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố khác về mặt bệnh lý hay cấu tạo cơ thể Đôi khi những trục trặc trong vòm miệng, như tổn thương lưỡi, hở hàm ếch, dây hãm ngắn, lại là nguyên nhân khiến trẻ chậm nói Cha mẹ cần phát hiện sớm, cho trẻ tới gặp bác sĩ
để tìm cách khắc phục Trục trặc trong khả năng nghe cũng thường có liên quan đến việc chậm nói, đó là lý do vì sao trẻ nên được bác sĩ tai mũi họng kiểm tra khi
có vấn đề về nói Trẻ khó nghe cũng sẽ gặp khó khăn trong việc hiểu, bắt chước và
sử dụng ngôn ngữ
Để tránh trường hợp trẻ chậm nói, ảnh hưởng đến sự phát triển toàn diện, mẹ cần hiểu các giai đoạn phát triển ngôn ngữ của trẻ sau đây
Trang 3Dấu hiệu nhận biết trẻ chậm nói
Khi còn trong bụng mẹ
Ngay khi ở trong bụng mẹ, kỹ năng ngôn ngữ của bé đã phát triển Khi bé quen với nhịp tim của mẹ, bé bắt đầu làm quen với giọng nói của mẹ Dần dần bé phân biệt được giọng nói của mẹ với các âm thanh khác Bởi thế mà các nhà khoa học vẫn khuyến khích mẹ bầu nên nói chuyện với bé mỗi ngày Đây là bước khởi đầu, tạo nền tảng quan trọng cho bé phát triển và hoàn thiện kỹ năng ngôn ngữ sau này
Sau khi sinh đến khi được 3 tháng tuổi
Sau khi sinh, khóc là phương tiện giao tiếp duy nhất của bé Sau đó đến khi được 3 tháng tuổi, bé sẽ được làm quen với rất nhiều âm thanh khác nhau Đây là giai đoạn đầu tiên trong quá trình phát triển ngôn ngữ ở trẻ Bé có thể gào khóc to khi đói, khóc thút thít rên rỉ khi muốn thay tã bẩn hay phát ra những âm thanh khoái chí khác khi bé lớn hơn
Giai đoạn 4-7 tháng tuổi
Giai đoạn này bé sẽ cố phát âm những âm thanh nghe hơi giống từ “mẹ mẹ, “ma ma”, “baba” hoặc “tata” Thực sự bé vẫn chưa hiểu được ý nghĩa của từ ngữ, nhưng bé lại rất thích nghe và nhìn khẩu hình miệng khi bố mẹ nói chuyện với bé
Trang 4Bé cũng có khả năng ghi nhớ tên của mình Mẹ gọi tên bé và bé sẽ quay về hướng
có tiếng gọi Giai đoạn này bố mẹ cần nói chuyện với bé nhiều hơn để bé học được thêm nhiều từ mới
Giai đoạn 8-12 tháng
Giai đoạn này bé bắt đầu biết bập bẹ nói Cách tốt nhất để khuyến khích bé nói nhiều là nói chuyện nhiều hơn với bé Mẹ cũng có thể đọc sách, kể chuyện, hát hoặc cho bé nghe nhạc
Giai đoạn 12-18 tháng
Giai đoạn này vốn từ của bé đa dạng hơn rất nhiều Bé có thể nói 2 từ cùng một lúc, hiểu cơ bản ý nghĩa của một số từ và biết chỉ đồ vật mà bé muốn biểu đạt Đến
18 tháng tuổi, bé có thể nói câu ngắn như mẹ ơi, mẹ bế, bố ngồi, bố ăn… Nếu đến
13 tháng tuổi mà bé chưa thể bập bẹ nói bất cứ từ gì, bố mẹ cần đưa bé đến bệnh viện để khám
Giai đoạn 2 tuổi
Khi được 2 tuổi, vốn từ của bé được mở rộng Bé biết ít nhất 50 từ và có thể hiểu ý nghĩa của những từ ngữ, câu nói xung quanh bé, cho dù từ đó bé chưa thể phát âm được Giai đoạn này bé phải nói được một câu có ít nhất 3-4 từ
Giai đoạn 3 tuổi
Từ 2-3 tuổi, bé học hỏi thêm nhiều từ ngữ mới rất nhanh Đến khi bước sang tuổi thứ 4, bé có thể nói một câu rất dài và biết biểu đạt trọn vẹn ý muốn của mình
Khi nào mẹ cần lo lắng
Có một số dấu hiệu nhận biết sớm trẻ chậm nói hoặc gặp vấn đề về ngôn ngữ, mẹ cần chú ý, nhất là trong giai đoạn 12-24 tháng tuổi
- Trẻ không sử dụng ngôn ngữ hình thể, không biết cách chỉ đồ vật hoặc vẫy chào tạm biệt sau khi tròn 1 tuổi
Trang 5- Trẻ sử dụng nhiều động tác hơn là dùng lời nói để giao tiếp khi được 18 tháng tuổi
- Trẻ 18 tháng tuổi gặp khó khăn khi bắt chước ngôn ngữ Dấu hiệu này có thể do thính giác của bé có vấn đề
- Gặp khó khăn hoặc không hiểu các yêu cầu cơ bản
Những dấu hiệu mẹ cần chú ý khi bé hơn 2 tuổi:
- Trẻ có thể bắt chước ngôn ngữ và hành động nhưng không thể tự phát ra từ và câu
- Trẻ chỉ sử dụng một số từ ngữ nhất định, không thể tự sử dụng từ để giao tiếp ngoại trừ dùng những câu/ từ bắt chước
- Gặp khó khăn khi nghe theo lời hướng dẫn
- Âm giọng khác thường
- Không sử dụng giao tiếp bằng mắt khi nói chuyện
Cần làm gì để tránh nguy cơ bé chậm nói
Trang 6- Bắt đầu từ lúc 6 tháng, cha mẹ nên tập đọc truyện tranh cho trẻ nghe, hay cho trẻ coi những cuốn sách mà trẻ có thể bắt chước cử động, hoặc có các hình hoa văn để trẻ có thể chạm vào
- Hãy trò chuyện nhiều với con, đừng nản lòng, hãy cố gắng dành nhiều thời gian
để dạy trẻ nói, nghe nói nhiều ắt trẻ sẽ nhớ và nhìn theo miệng để nói theo
- Giải thích cho trẻ những hiện tượng, sự vật sự việc xảy ra xung quanh bé
- Dành nhiều thời gian chuyện trò với bé, hạn chế cho bé sử dụng tivi, điện thoại
và các đồ chơi công nghệ khác
- Cha mẹ nên chú ý, phát hiện kịp thời và cho bé đi khám, điều trị càng sớm càng tốt nếu trẻ nhà mình bị chậm nói
- Tầm gần 2 đến 3 tuổi là thời gian lý tưởng để cha mẹ dạy trẻ học nói nhiều, hãy
cố gắng dạy trẻ giao tiếp nhiều hơn là ngồi một chỗ xem tivi, điện thoại Nếu trẻ chậm nói mà càng để lâu càng khó điều trị Hãy hành động sớm để ngăn chặn nguy cơ chậm nói ở trẻ, để bé yêu của bạn có thể phát triển bình thường và khỏe mạnh