Tìm hiểu lễ hội đền quả sơn tại xã bồi sơn, huyện đô lương, tỉnh nghệ an

MỤC LỤC MỞ ĐẦU 2 Chương 1. LÍ LUẬN VỀ LỄ HỘI VÀ KHÁI QUÁT VỀ KHÔNG GIAN LỄ HỘI ĐỀN QUẢ SƠN, XÃ BỒI SƠN, HUYỆN ĐÔ LƯƠNG, TỈNH NGHỆ AN. 4 1.1. Những vấn đề về lễ hội. 4 1.1.1. Một số khái niệm. 4 1.1.2. Phân loại lễ hội. 4 1.2. Không gian lễ hội đền Quả Sơn. 5 1.2.1. Đặc điểm về địa lí. 5 1.2.2. Đặc điểm về văn hóa. 6 Chương 2. DIỄN TRÌNH CỦA LỄ HỘI ĐỀN QUẢ SƠN. 9 2.1. Công tác chuẩn bị. 9 2.1.1. Phân công nhiệm vụ. 9 2.1.2. Chuẩn bị không gian, môi trường. 9 2.1.3. Lễ vật dâng cúng. 10 2.1.4. Chuẩn bị các tiết mục văn nghệ. 10 2.1.5 Chuẩn bị các tiết mục thể thao. 11 2.2. Các nghi thức. 12 2.2.1. Tế. 12 2.2.2. Rước. 12 2.2.3. Lễ. 13 2.3. Các hoạt động hội. 14 2.3.1. Văn Nghệ. 14 2.3.2. Các hoạt động thể thao. 15 2.3.3. Các trò chơi dân gian. 15 Chương 3. GIẢI PHÁP BẢO TỒN VÀ PHÁT HUY GIÁ TRỊ LỄ HỘI ĐỀN QUẢ SƠN 18 3.1. Đánh giá thực trạng lễ hội đền Quả Sơn. 18 3.1.1. Ưu điểm. 18 3.1.2. Nhược điểm. 20 3.2. Giải pháp. 21 3.2.1. Quy hoạch không gian. 21 3.2.2. Đấy mạnh công tác tuyên truyền và nâng cao nhận thức về giữ gìn nét văn hóa trong lễ hội đền Quả Sơn. 21 3.2.3. Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng và biện pháp quản lí của lãnh đạo của Tỉnh đối với Lễ hội đền Quả Sơn. 21 3.2.4. Đẩy mạnh công tác giáo dục lớp thế hệ trẻ về tầm quan trọng của lễ hội. 22 KẾT LUẬN 23 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 24 PHỤ LỤC 25  

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 2

Chương 1 LÍ LUẬN VỀ LỄ HỘI VÀ KHÁI QUÁT VỀ KHÔNG GIAN LỄ HỘI ĐỀN QUẢ SƠN, XÃ BỒI SƠN, HUYỆN ĐÔ LƯƠNG, TỈNH NGHỆ AN 4

1.1 Những vấn đề về lễ hội 4

1.1.1 Một số khái niệm 4

1.1.2 Phân loại lễ hội 4

1.2 Không gian lễ hội đền Quả Sơn 5

1.2.1 Đặc điểm về địa lí 5

1.2.2 Đặc điểm về văn hóa 6

Chương 2 DIỄN TRÌNH CỦA LỄ HỘI ĐỀN QUẢ SƠN 9

2.1 Công tác chuẩn bị 9

2.1.1 Phân công nhiệm vụ 9

2.1.2 Chuẩn bị không gian, môi trường 9

2.1.3 Lễ vật dâng cúng 10

2.1.4 Chuẩn bị các tiết mục văn nghệ 10

2.1.5 Chuẩn bị các tiết mục thể thao 11

2.2 Các nghi thức 12

2.2.1 Tế 12

2.2.2 Rước 12

2.2.3 Lễ 13

2.3 Các hoạt động hội 14

2.3.1 Văn Nghệ 14

2.3.2 Các hoạt động thể thao 15

2.3.3 Các trò chơi dân gian 15

Chương 3 GIẢI PHÁP BẢO TỒN VÀ PHÁT HUY GIÁ TRỊ LỄ HỘI ĐỀN QUẢ SƠN 18

3.1 Đánh giá thực trạng lễ hội đền Quả Sơn 18

3.1.1 Ưu điểm 18

3.1.2 Nhược điểm 20

3.2 Giải pháp 21

3.2.1 Quy hoạch không gian 21

3.2.2 Đấy mạnh công tác tuyên truyền và nâng cao nhận thức về giữ gìn nét văn hóa trong lễ hội đền Quả Sơn 21

3.2.3 Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng và biện pháp quản lí của lãnh đạo của Tỉnh đối với Lễ hội đền Quả Sơn 21

3.2.4 Đẩy mạnh công tác giáo dục lớp thế hệ trẻ về tầm quan trọng của lễ hội 22

KẾT LUẬN 23

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 24

PHỤ LỤC 25

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài.

Từ xưa đến nay lễ hội được ví như một món ăn tinh thần, một nét đẹptruyền thống của người Việt Nam Lễ hội thể hiện truyền thống “ Uống nướcnhớ nguồn” của dân tộc, là nơi sinh hoạt văn hóa và giao lưu cộng đồng

Lễ hội được tổ chức nhằm tưởng nhớ và tôn vinh đến các hiện tượng tựnhiên được định danh như các vị thần, các vị anh hùng có công trong lịch sử dântộc, các vị tổ nghề

Ở Việt Nam, đến với bất vì vùng miền nào trên tổ quốc vào bất kỳ khoảngthời gian nào trong năm đều thấy xuất hiện và tồn tại các lễ hội Lễ hội lưu giữcác giá trị văn hóa đặc sắc của dân tộc trên các lĩnh vực kinh tế, văn hóa, chínhtrị, tôn giáo tín ngưỡng

Các lễ hội ở nước ta tập trung chủ yếu được tổ chức vào mùa xuân, đây làkhoảng thời gian chuyển giao mùa vụ khi tiết trời đẹp cỏ cây hoa lá đâm chồinảy lộc, ngày tháng nông nhàn tạo điều kiện về thời gian cũng như về tinh thần

để tổ chức lễ hội Lễ hội ngoài việc tập trung tưởng nhớ các vị anh hùng, cầucho một năm mới may mắn, mùa vụ bội thu, cuộc sống sung túc còn là nơi đểngười dân giải trí nghỉ ngơi sau một mùa vụ, một năm vất vả

Mỗi lễ hội đều có những nét đặc trưng văn hóa riêng biệt, lễ hội đền QuảSơn cũng là một lễ hội như vậy

Xuất phát từ những vấn đề trên tôi chọn đề tài “ Tìm hiểu Lễ hội đền Quả Sơn tại xã Bồi Sơn, huyện Đô Lương, tỉnh Nghệ An” làm đề tài khảo sát

của mình

2 Lịch sử nghiên cứu.

Trong đề tài nghiên cứu này, tôi xin nêu một số tác phẩm, bài báo của một

số tác giả viết về lễ hội đền Quả Sơn

Cuốn sách “Lịch sử Đền Quả Sơn” của tác giả Đào Đức Lộc, nhà xuất bản

Nghệ An năm 1996 Cuốn sách giới thiệu về lịch sử hình thành và phát triểncũng như những lần tu tạo của đền Quả Sơn

Cuốn sách “Lễ hội Quả Sơn – Đậm đà bản sắc người dân bắc trung bộ”

của tác giả Vũ Khắc Đoan, nhà xuất bản Nghệ An năm 2004 Cuốn sách nói về

lễ hội đền Quả Sơn như một lễ hội lớn nhất của khu vực bắc trung bộ vào dịpđầu năm

Đề xuất giải pháp bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa lễ hội đền Quả Sơn

4 Đối tượng nghiên cứu và phạm vi nghiên cứu.

Đối tượng nghiên cứu của đề tài là lễ hội đền Quả Sơn

Phạm vi nghiên cứu của đề tài tại địa bàn huyện Đô Lương, tỉnh Nghệ An

5 Phương pháp nghiên cứu.

- Phương pháp thu thập và xử lý thông tin: Thu thập các tài liệu liên quanđến quá trình khảo sát, lựa chọn những thông tin cần thiết và sử dụng chúng chomục đích nghiên cứu

- Phương pháp đánh giá: Trên cơ sở số liệu thu thập được tiến hành đánhgiá về công tác tổ chức lễ hội

- Phương pháp nghiên cứu tài liệu : dựa trên các tài liệu thu thập được vậndụng để sử dụng cho mục đích nghiên cứu

6 Đóng góp của đề tài.

Kết quả nghiên cứu của đề tài là một phần nguồn tư liệu để tham khảoứng dụng vào việc bảo tồn và phát huy lễ hội đền Quả Sơn

7 Cấu trúc của đề tài.

Ngoài phần Mở đầu, Tài liệu tham khảo và Phụ lục, đề tài được chia làm

3 chương:

Chương 1: Lí luận về lễ hội và khái quát về không gian lễ hội đền Quả Sơn, xã Bồi Sơn, huyện Đô Lương, tỉnh Nghệ An.

Chương 2: Diễn trình của lễ hội đền Quả Sơn.

Chương 3: Giải pháp bảo tồn và phát huy giá trị lễ hội đền Quả Sơn.

Chương 1

LÍ LUẬN VỀ LỄ HỘI VÀ KHÁI QUÁT VỀ KHÔNG GIAN LỄ HỘI ĐỀN QUẢ SƠN, XÃ BỒI SƠN, HUYỆN ĐÔ LƯƠNG, TỈNH NGHỆ AN 1.1 Những vấn đề về lễ hội.

1.1.1 Một số khái niệm.

Lễ hội là một sự kiện văn hóa được tổ chức mang tính cộng đồng "Lễ" là

hệ thống những hành vi, động tác nhằm biểu hiện sự tôn kính của con ngườivới thần linh, phản ánh những ước mơ chính đáng của con người trước cuộcsống mà bản thân họ chưa có khả năng thực hiện "Hội" là sinh hoạt văn hóa, tôngiáo, nghệ thuật của cộng đồng, xuất phát từ nhu cầu cuộc sống

1.1.2 Phân loại lễ hội.

Mười năm trở lại đây, xuất hiện một loại lễ hội mới, đó là lễ hội văn hóathể thao, lễ hội văn hóa du lịch Lễ hội văn hóa thể thao thường liên quan đến lễ

kỷ niệm một sự kiện nào đó, như: kỷ niệm tròn 5, chẵn 10 năm của một ngành,của một địa phương hoặc được chính quyền tổ chức định kỳ đáp ứng nhu cầuvăn hóa của nhân dân Lễ hội văn hóa du lịch được một địa phương hay một đơn

vị tổ chức hay liên kết một số địa phương, đơn vị tổ chức nhằm mục đích quảng

bá du lịch, thu hút du khách đến với một vùng đất Đặc điểm của loại hình lễ hộinày là chính quyền và đơn vị đăng cai tổ chức lễ hội bỏ kinh phí cùng với nguồntài trợ của các thành phần kinh tế qua hình thức xã hội hóa cho mọi hoạt độngdiễn ra lễ hội để phục vụ vui chơi giải trí của nhân dân, thông qua đó giáo dụcchính trị tư tưởng, việc người dân có đến lễ hội đó hay không là quyền của mỗingười Nhà tổ chức dựa theo kịch bản huy động số lượng lớn các nghệ sĩ chuyênnghiệp và không chuyên nghiệp tập luyện, trình diễn các loại hình nghệ thuật;mời gọi các doanh nghiệp tham gia triển lãm, hội chợ thương mại Tùy từngchủ đề, các nhà viết kịch bản và đạo diễn có sử dụng kết hợp các loại hình vănhóa đương đại với các loại hình văn hóa truyền thống Ví dụ: Lễ hội du lịchcarnaval Hạ Long (Quảng Ninh), festival biển Bà Rịa - Vũng Tàu, festival hoa

Đà Lạt (Lâm Đồng), festival cà phê (Đắc Lắc), lễ hội Quảng Nam hành trình disản Do phụ thuộc vào chủ quan của một số người nên nội dung lễ hội này luôn

được thay đổi sau mỗi lần tổ chức Quần chúng, nhân dân là người thụ độnghưởng thụ văn hóa chứ không phải là chủ thể tham gia một cách trực tiếp, tựgiác, phi vụ lợi như người dân trong lễ hội truyền thống vào quá trình chuẩn bị

và diễn các sinh hoạt lễ hội Vì nguyên do này, một số nhà nghiên cứu dựa vàobản chất của lễ hội còn băn khoăn là có nên gọi loại này là lễ hội văn hóa thểthao du lịch không, hay gọi đó là một loại hình sự kiện văn hóa thể thao du lịch,hay gọi nó là lễ hội đại chúng khác với lễ hội quần chúng Lễ hội quần chúng làmột thành tố của văn hóa quần chúng Đây là lễ hội mới ra đời trong thời kỳ đấtnước ta thực hiện chính sách kinh tế tập trung, kế hoạch hóa với hai thành phầnkinh tế chủ chốt là kinh tế nhà nước và kinh tế tập thể Từ hai nguồn kinh tế này,quần chúng, nhân dân được huy động tham gia trực tiếp vào hoạt động và hưởngthụ văn hóa lễ hội Cách thức tổ chức lễ hội quần chúng nước ta học và áp dụngtheo các giáo trình về lễ hội quần chúng ở Liên Xô Dù còn ý kiến khác nhaunhưng nếu xét dưới góc nhìn của một lễ hội hiện đại, đồng thời xem xét xu thếchung của lễ hội ở các nước trong khu vực Đông Á và Đông Nam Á những nămgần đây, yếu tố lễ ngày một giảm, yếu tố hội gắn với vui chơi, giải trí tăng lên;

sự tham gia của người dân vào các sự kiện văn hóa giảm phần trực tiếp mà tăngphần gián tiếp, thông qua sự chiêm ngưỡng vẻ đẹp mà tự giác hòa đồng vàokhông gian sự kiện, được quay phim, chụp ảnh, phấn khích, reo vui bộc lộ cảmxúc cá nhân, thì sự kiện văn hóa thể thao du lịch ấy được coi là một loại hình lễhội với tính chất hiện đại của nó

1.2 Không gian lễ hội đền Quả Sơn.

1.2.1 Đặc điểm về địa lí.

Đền Quả Sơn hiện nay năm ở chân núi Quả (xã Bồi Sơn, Huyện ĐôLương, tỉnh Nghệ An) thuộc vùng đất Lý Nhật Quang đóng lỵ sở khi xưa Đềnthờ được khởi dựng từ thời Lý, được tu bổ, tôn tạo nhiều lần dưới các triều đạiphong kiến Trần, Lê, Nguyễn Qua mỗi lần trùng tu, sửa chữa, đền lại càng thêm

uy nghi và hoành tráng

Đô Lương là huyện thuộc khu vực đồng bằng, nằm ở phía Tây của tỉnhNghệ An, có đặc điểm địa hình dạng bán sơn địa Với tổng diện tích tự nhiên

trong địa giới hành chính là 35.008,35 ha Toạ độ địa lý: 105015' đến 105045'Kinh độ Đông và 18055' đến 19010' Vỹ độ Bắc.

Trong đó đền Quả Sơn nằm dưới chân núi Quả và thuộc vùng ven bãisông Lam gồm 7 xã là: Nam Sơn, Bắc Sơn, Đặng Sơn, Lưu Sơn, Đà Sơn, TrungSơn và Thuận Sơn

1.2.2 Đặc điểm về văn hóa.

Toà đền có tuổi thọ ngót gần một ngàn năm, được trùng tu nhiều lần, đãtrở thành một di tích lịch sử văn hoá uy nghi, tôn nghiêm, có quy mô khá đồ sộtrong một khuôn viên rộng lớn và rất đẹp mắt Đền Quả Sơn không chỉ nổi tiếngbởi giá trị nghệ thuật, quy mô to lớn và linh thiêng, mà còn bởi đây là nơi thờ

Uy Minh Vương Lý Nhật Quang - Tri châu Nghệ An, người có công lao to lớnxây dựng quê hương xứ Nghệ và mở mang, bảo vệ bờ cõi cho quốc gia Đại Việtdưới triều Lý

Theo thần phả Đền Quả Sơn và nhiều tư liệu lịch sử khác, Lý Nhật Quang

là con trai thứ 8 của vua Lý Thái Tổ Năm 1039, ông được triều đình cử vàoNghệ An lo việc thu thuế Đến tháng 11/1041, triều đình xuống chiếu cho UyMinh Vương làm Tri châu Nghệ An Trong quá trình thay vua trị vì xứ Nghệ,ông đã có nhiều chủ trương, chính sách cải cách phát triển kinh tế, chính trị, vănhoá, giữ vững trật tự an ninh, thu phục nhân tâm biến vùng biên viễn rộng lớnphía nam của đất nước thành một căn cứ địa vững chắc, phồn vinh, hậu thuẫncho nhiều triều đại sau

Để tưởng nhớ vị Tri châu đã có nhiều công lao to lớn đối với sự nghiệpdựng nước, giữ nước, ngoài đền thờ chính đặt tại núi Quả (xã Bồi Sơn, huyện

Đô Lương) người dân xứ Nghệ đã lập nhiều đền đài, miếu mạo để thờ tự và đờiđời ghi nhớ công ơn của ông Tác giả cuốn "Việt điện u linh tập" đã khẳng địnhNgài "là phúc thần của cả châu" Hiện nay, trên đất Nghệ Tĩnh có trên 30 điểmlập đền thờ Lý Nhật Quang làm Thành hoàng Trải qua các triều đại phong kiến

Lý, Trần, Lê, Nguyễn, Uy Minh Vương Lý Nhật Quang đã được gia phongnhiều tước hiệu cao quý

Bên cạnh việc xây dựng, tôn tạo Đền và tổ chức tế tự chu đáo, từ lâu nhân

dân trong vùng được sự chỉ đạo và giúp đỡ của Nhà nước đã tổ chức Lễ hội ĐềnQuả Sơn rất linh đình và trọng thể Theo truyền thuyết dân gian, tướng quân LýNhật Quang đi đánh giặc, trên đường lui quân được Bà Bụt (hiện hình cô hàngnước ven sông) chỉ cho đất huyết thực ngàn năm, sau khi hiển thánh, Uy MinhVương nhớ ơn nên có Lễ tạ ơn này Lúc đầu lễ hội được tổ chức hàng năm, vềsau dân xã thấy cần phải chuẩn bị thật chu đáo để tăng thêm phần trọng thể nên

đã tổ chức đều kỳ: 3 năm 2 lần Cũng có thể gọi đây là Lễ hội mừng Xuân, nhândân trong vùng thay mặt cho nhân dân xứ Nghệ bày tỏ tấm lòng tri ân đối với vịanh hùng thời dựng nước, Thành hoàng của xứ, đồng thời cũng là dịp đón Xuânbằng tinh thần thượng võ và những trò chơi dân gian truyền thống

Từ năm 1996, được sự giúp đỡ của ngành VHTT tỉnh Nghệ An, Đảng bộ,chính quyền và nhân dân huyện Đô Lương đã khởi công phục hồi lại Đền QuảSơn trên chính vị trí ngày xưa Ngày 12/02/1998, Bộ VHTT đã ra quyết địnhcông nhận Đền Quả Sơn là Di tích Lịch sử văn hoá cấp quốc gia

Từ năm 1998, Lễ hội Đền Quả Sơn được phục hồi, tổ chức với quy môngày càng lớn Mỗi kỳ lễ hội đã thu hút hàng vạn người dân trong vùng vàkhách thập phương tham dự Việc phục hồi, tổ chức lễ hội Đền Quả Sơn là thểhiện một cách sâu sắc đạo lý truyền thống "Uống nước nhớ nguồn", khơi dậytinh thần thượng võ và các hoạt động văn hoá, văn nghệ truyền thống, đáp ứngnhu cầu, nguyện vọng của đông đảo các tầng lớp nhân dân và con em quê hươngđang sống ở mọi miền của Tổ quốc Đây cũng là dịp để nhân dân vui chơi, giảitrí, mở rộng giao lưu và thoả mãn nhu cầu tâm linh

Được sự nhất trí của Sở Văn hoá Thể thao và Du lịch tại Thông báo số2851/TB-SVHTTDL ngày 14/12/2009 và sự đồng ý của Ban Thường vụ huyện

uỷ Đô Lương, Lễ hội Đền Quả Sơn sẽ do UBND huyện Đô Lương chỉ đạo, tổchức với sự tham dự trực tiếp của các xã Bồi Sơn, Ngọc Sơn, Lam Sơn, BắcSơn, Tràng Sơn và nhiều lực lượng khác trong toàn huyện

Bắt đầu từ ngày 17 tháng Giêng âm lịch, các hoạt động thể thao, vănnghệ, các trò chơi dân gian truyền thống được tổ chức tại khuôn viên của đền.Tối 19, Hội diễn văn nghệ chào mừng Lễ hội và sau đó vào lúc 22 giờ, Lễ cáo

yết được tổ chức tại Đền Quả Sơn và Chùa Bà Bụt Lễ rước thần chính thứcđược bắt đầu từ 6 giờ ngày 20 Đầu tiên là Lễ xuất thần; tân lễ; lộn quân thuỷbộ; sau đó là lễ rước với 2 cánh quân thuỷ, bộ Trên đường rước bộ, tổ chức lễbái hạ ở các làng Nhân Bồi, Tập Phúc, Phúc Hậu, Nhân Trung, Trạc Thanh vàPhúc Yên Việc bái hạ là việc làm thể hiện tấm lòng ngưỡng mộ, tri ân của nhândân đối với Đức Thánh, cũng là một nét đặc sắc của Lễ hội Đền Quả Sơn Lễ tạ

ơn ở chùa Bà Bụt với phần cổ lễ mang ý nghĩa tạ ơn Cuối cùng là lễ rước kiệuĐức Thánh hồi cung trở về và lễ yên vị, kết thúc Lễ hội

Chương 2 DIỄN TRÌNH CỦA LỄ HỘI ĐỀN QUẢ SƠN.

2.1 Công tác chuẩn bị.

2.1.1 Phân công nhiệm vụ.

Trước ngày diễn ra lễ hội 30 ngày, ủy ban nhân dân huyện Đô Lương đãhọp bàn về việc phân công nhiệm vụ chuẩn bị cho lễ hội đền Quả Sơn như sau :

- Đồng chí Nguyễn Như Khanh phó chủ tịch huyện phụ trách chuẩn bịkhông gian, môi trường cho lễ hội

- Đồng chí Lê Minh Ngọc phó chủ tịch huyện phụ trách vấn đề an ninh,trật tự khu vực diễn ra lễ hội

- Đồng chí Nguyễn Văn Biển trưởng phòng văn hóa huyện phụ trách vấn

đề lễ vật dâng cúng

- Đồng chí Nguyễn Văn Việt phó phòng văn hóa huyện phụ trách chuẩn

bị các tiết mục văn nghệ phục vụ lễ hội

- Đồng chí Trần Văn Toàn phó phòng văn hóa huyện phụ trách các hoạtđộng thể thao dưới nước (đua thuyền, bơi lội)

- Đồng chí Lê An phụ trách các hoạt động thể dục thể thao trên cạn ( đábóng, bóng chuyền)

- Đồng chí Hoàng Văn Minh bí thư đoàn huyện có nhiệm vụ tập hợp đoànviên thanh niên trên địa bàn sẵn sang giúp đỡ công tác chuẩn bị lễ hội, cũng nhưhướng dẫn, giúp đỡ du khác trong khi diễn ra lễ hội

- Các đồng chí Hoàng Minh Sơn, Cao Thế Hưng, Tăng Nhật Phúc là chủtịch xã ba xã Ngọc Sơn, Lam Sơn, Bồi Sơn có trách nhiệm tạo điều kiện tốt nhấtcho các đồng chí trên hoàn thành công việc

- Đồng chí Trần Văn Nhâm chủ tịch huyện phụ trách, điều hành, và xử línếu có sự cố

2.1.2 Chuẩn bị không gian, môi trường.

Đồng chí Nguyễn Như Khanh đảm nhiệm nhiệm vụ chuẩn bị không gian,môi trường diễn ra lễ hội

Trong 2 ngày 1-2 tháng 2 đã huy động nhân dân 3 xã Ngọc Sơn, Lam Sơn

và Bồi Sơn cùng toàn thể các đồng chí thanh niên tình nguyện trên địa bàn thựchiện dọn dẹp khu vực xung quanh Đền Quả Sơn cùng với đó là đoạn đường từđền quả Sơn đến chùa Bà Bụt

Trong ngày 12-2 huy động các học sinh trường Trung học cơ Sở Lí NhậtQuan đến vệ sinh khu vực đền, phần mộ của Uy Minh Vương Lí Nhật Quang vàkhu vực núi quả

Ngày 13-2 tiến hành vệ sinh lau chùa các pho tượng, đồ thờ trong đền docác sư thầy trông đền trực tiếp phụ trách

Ngày 14-15 tháng chuẩn bị chỗ để xe, khu ăn nghỉ của khách và đại biểuđến dự lễ hội đền Quả Sơn

Ngày 14-15-16 liên tục đưa tin quảng bá về lễ hội đền Quả Sơn trên cácphương tiện thông tin đại chúng để du khách biết và hiểu thêm về lễ hội này

2.1.3 Lễ vật dâng cúng.

Phần lễ vật dâng cúng do đồng chí Nguyễn Văn Biển phụ trách

Đồng chí đã phân công mâm lễ chính( gồm 1 đầu heo, 1 mâm xôi lớn, 1

vò rượu ngon, bánh chưng, bánh dày và 1 số lễ vật khác) do 3 xã Ngọc Sơn,Lam Sơn, Bồi Sơn chuẩn bị

Mâm lễ phụ (xôi, gà, bánh chưng, bánh giày, hoa quả và các đồ lễ khác)

do thị trấn Đô Lương chuẩn bị gồm có đầu heo, xôi gà

28 xã còn lại đều phải chuẩn bị mâm lễ, hoa quả, vàng mã dâng lên đềnQuả Sơn chia ra 3 ngày 19-20-21 tháng 2

2.1.4 Chuẩn bị các tiết mục văn nghệ

Công tác chuẩn bị các tiết mục văn nghệ do đồng chí Nguyễn Văn Việtphụ trách

Đồng chí đã chuẩn bị hội trường nhà văn hóa xã Bồi Sơn để diễn ra hộidiễn văn nghệ Ngoài ra chuẩn bị một sân khấu nhỏ để tổ chức, thể hiện các tácphẩm chèo, tuổng cổ, cũng như nhạc hầu đồng, trâu văn phục vụ lễ hội

Đồng chí cũng đã triển khai tới các xã, thị trấn mỗi xã thị trấn hoặc cụm

xã thị trấn chuẩn bị 1 tiết mục văn nghệ

Đặc biệt các xã Ngọc Sơn, Lam Sơn, Bồi Sơn, Hồng Sơn phải chuẩn bị

các tiết mục ca trù, trầu văn… vì đây là 4 xã có truyền thống cũng như có cácnghệ nhân ca trù, trầu văn

Các xã Nhân Sơn, Trù Sơn, Đại Sơn có truyền thống về chèo và tuồng cổthì chuẩn bị các tiết mục chèo và tuồng cổ phục vụ du khác cũng như quảng báhình ảnh quê hương

Các xã Tràng Sơn, Yên Sơn kết hợp với các nghệ nhân từ huyện YênThành chuẩn bị các tiết mục ví dặm, dân ca Nghệ Tĩnh

Tất cả các cá nhân tập thể đăng kí các tiết mục văn nghệ với ban tổ chứctrước ngày 10-2

2.1.5 Chuẩn bị các tiết mục thể thao.

Đồng chí Trần Văn Toàn phụ trách tổ chức các môn thể thao dưới nước

đã huy động lực lượng làm làn bơi lội, cũng như khu vực thi đấu môn đuathuyền tại khúc sông Lam ngay trước cửa đền thuộc địa phận xóm 6 xã Bồi Sơn,huyện Đô Lương, tỉnh Nghệ An

Đồng chí cũng đã thông báo tới toàn bộ 33 xã thị trấn có 1 vận động viên

để thi đấu môn bơi lội

Riêng môn đua thuyền, xã Bồi Sơn sẽ tự tổ chức gồm 9 đội đua là cácthanh niên của 9 xóm trên địa bàn xã

Ngoài ra vào đêm ngày 19 tháng 2 sẽ tổ chức thả đèn hoa đăng tại đây.Đồng chí Lê An phụ trách tổ chức các môn thể thao trên cạn cũng đã huyđộng lực lượng là đoàn viên thanh niên trên địa bàn huyện đô lương chuẩn bịsân thi đấu cho các bộ môn vật, đẩy gậy, kéo co cùng 1 số hoạt động hội nhưchơi đu, cờ người, chọi gà… Riêng môn bóng chuyền và bóng đá sẽ được tổchức tại sân vận động xã Lam Sơn

Đồng chí cũng đã thông báo tới 33 xã thị cử các đại diện môn đấu vật, cờngười, kéo co, đẩy gậy

Riêng môn bóng chuyền và bóng đá, bắt buộc mỗi xã, thị trấn phải có mộtđội bóng nam riêng

Môn bóng chuyền ngoài 1 đội nam mỗi xã chuẩn bị them 1 đội nữ

Tất cả các đội tuyển,cá nhân, vận động viên đăng kí với ban tổ chức trước

cơ quan chức năng cùng với nhân dân địa phương tổ chức Lễ Cáo yết trangtrọng theo đúng truyền thống của lễ hội trước kia [Phụ lục ảnh 1; Tr 25]

Sau Lễ Cáo yết, Lễ hội Đền Quả Sơn sẽ diễn ra từ 19-21 tháng 2 (tức từ19/1-21/1 âm lịch) với nhiều hoạt động nghi lễ, văn hóa, thể thao để tưởng niệm

950 năm ngày mất của Uy Minh Vương Lí Nhật Quang; 90 năm ngày thành lậphuyện Đô Lương, đồng thời, thể hiện truyền thống "uống nước nhớ nguồn" củadân tộc

Lễ hội Đền Quả Sơn có nhiều nghi thức tế lễ và diễn xướng dân gian như:

Lễ rước cỗ tiến Bà Bụt, Lễ hội quân trên sông Lam, Lễ hội cầu an và hội hoađăng trên sông Lam, tục hầu Đồng, lễ ban ấn của Uy Minh Vương Lí NhậtQuang; các trò chơi dân gian như đấu vật, đua thuyền, đẩy gậy, bơi lội, bóng đá

Từ tích xưa nhân dân 3 xã Ngọc Sơn, Lam Sơn, Bồi Sơn nói riêng vànhân dân huyện Đô Lương nói chung hằng năm đều tổ chức rước di tượng vàlàm lễ tạ ơn tại chùa Bà Bụt

Đúng 8 giờ ngày 20-2 (tức ngày 20 tháng giêng âm lịch) nhân dân tổ chức

lễ rước di tượng Uy Minh Vương Lí Nhật Quang từ đền Quả Sơn ( xóm 6, xãBồi Sơn, huyện Đô Lương, tỉnh Nghệ An ) đến chùa Bà Bụt (xóm 8, xã LamSơn, huyện Đô Lương, tỉnh Nghệ An) [Phụ lục ảnh 2; Tr 25] Tượng Uy Minh

Vương Lí Nhật Quang được đặt lên kiệu 8 người khiêng, do 8 thanh niên traitráng, khỏe mạnh khiêng Tiếp theo đó là các mâm lễ đầu lợn, mâm lễ quả, bánhchưng, bánh dày đi theo sau, 2 bên là các thanh niên trai tráng trong trang phụcquân lính thời xưa Theo ngay sau kiệu rước thần là các tỳ nữ đi theo phục vụthần Và cuối cùng là hàng nghìn người dân và du khách thập phương đi theorước thần

Quãng đường từ đền Quả Sơn tới chùa Bà Bụt dài khoảng 5km đoàn rước

đi hoàn toàn là đi bộ Dọc đường nghỉ chân ở 2 nơi là cổng trường trung học phổthông Đô Lương 2 và sân vận động xã Lam Sơn Đến khoản 10 giờ rưỡi thìtượng của Uy Minh Vương Lí Nhật Quang được rước tới chùa Bà Bụt Tại đây

sẽ diễn ra lễ “tạ ơn Bà Bụt” phỏng lại tích xưa

Đến 8 giờ ngày 21-2 (tức ngày 21 tháng giêng âm lịch) tổ chức lễ rước lạitức di tượng Uy Minh Vương Lí Nhật Quang từ chùa Bà Bụt về lại đền QuảSơn Giống với lượt đi cũng sẽ có mâm xôi, ngủ quả cùng kiệu rước tượng thần

về đền Tuy nhiên khác với lượt đi lần này sẽ rước về theo đường sông Từ khúcsông Lam đối diện chùa Bà Bụt (xóm 8, xã Lam Sơn, huyện Đô Lương, tỉnhNghệ An) sẽ cho một đoàn thuyền gồm 1 thuyền chính chở 8 người khênh kiệu

và các tỳ nữ theo hầu thần Tiếp theo sau là 3 thuyền nhỏ chỡ các lễ vật dângcúng Một số thuyền có thể du khách đi rước cùng Tất cả các con thuyền đều cóhình đầu rồng độ lớn nhỏ khác nhau do thợ đóng thuyền ở các làng khác nhauđóng Dọc theo dòng chảy của sông tầm 6 km sẽ tới đoạn sông đối diện đền QuảSơn [Phụ lục ảnh 3; Tr 26] Tầm 11 giờ trưa sẽ mang được tượng của Uy MinhVương Lí Nhật Quang về yên vị tại chùa Vào buổi chiều ngày hôm đó sẽ diễn

ra lễ yên vị

2.2.3 Lễ.

Buổi chiều ngày 20 -2 (tức ngày 20 tháng giêng âm lịch) nhân dân tổ chức

lễ tạ ơn Bà Bụt tại chùa Bà Bụt (xóm 8, xã Lam Sơn, huyện Đô Lương, tỉnhNghệ An)

Đúng 13 giờ chiều Sau khi rước được tượng của Uy Minh Vương LíNhật Quang từ đền Quả Sơn về chùa Bà Bụt nhân dân tiến hành lễ tạ ơn Bà Bụt

Tương truyền, trong thời gian nhậm chức Tri Châu Nghệ An và những lần chỉhuy đánh giặc và xây dựng đất nước, Uy Minh Vương Lý Nhật Quang đều đãđược Phật Bà Quan Âm giúp đỡ nên trước và sau mỗi lần đánh trận ông đềucùng các tướng lĩnh đến cầu nguyện và tạ ơn Nhân dân bây giờ vẫn giữ néttruyền thống từ xưa lễ tạ ơn được tiến hành như bao đời trước Thầy chủ trì chùa

Bà Bụt sẽ tiếp nhận các lễ vật dâng cúng và di dời tượng của Uy Minh Vương LíNhật Quang vào chùa để tiến hành lễ tạ ơn Lễ tạ ơn diễn ra trong vòng hơn haigiờ đồng hồ trong buổi lễ ngoài các nghi thức cúng viếng, văn khấn thì có một

số loại hình nghệ thuật dân gian biểu diễn như tuồng, chèo cổ, các bài hát trầuvăn, hầu đồng… do các nghệ sĩ nhân dân thể hiện Qua đây cũng thể hiện đượcnét đặc sắc riêng có của lễ hội đền Quả Sơn

Buổi chiều ngày 21 -2 (tức ngày 21 tháng giêng âm lịch) nhân dân huyện

Đô Lương tổ chức “lễ tạ yên vị” sau khi làm lễ rước xuôi tượng của Uy MinhVương Lí Nhật Quang từ sáng

Đúng 13 giờ chiều lễ tạ yên vị được diễn ra Trong quá trình diễn ra lễ tạyên vị thì cũng sẽ có các loại hình nghệ thuật dân gian như ca trù, trầu văn, hầuđồng diễn ra do chính các nghệ sĩ nhân dân thể hiện

Đến 17h thì kết thúc buổi lễ và tiếp theo đó lễ dâng hương của du kháchcũng là người dân và lời bế mạc lễ hội của đồng chí chủ tịch huyện Trần VănNhâm

2.3 Các hoạt động hội.

2.3.1 Văn Nghệ.

Ngày 15-2 diễn ra vòng loại của hội thi tiếng hát đền Quả Sơn diễn ra tạihội trường nhà văn hóa của xã Bồi Sơn, huyện Đô Lương, tỉnh Nghệ An Saukhi vòng loại kết thúc đã tìm ra được 8 đội thi xuất sắc nhất là đội thi của các

xã : Hồng Sơn, Nhân Sơn, Bồi Sơn, Mỹ Sơn, Lam Sơn, Thị Trấn, Tràng Sơn,Lạc Sơn

Ngày 19-2 8 đội thi sẽ trực tiếp biểu diễn tại lễ hội đền Quả Sơn

Cùng với đó là các tác phầm chèo, tuồng cổ diễn lại tích xưa về Uy MinhVương Lí Nhật Quang, và các loại hình nghệ thuật dân gian như ca trù, trầu văn,