Luận văn huyện uỷ tương dương lãnh đạo lĩnh vực văn hoá xã hội trong giai đoạn hiện nay

Xét trong mối quan hệ với Tỉnh ủy Nghệ An thì Huyện ủy Tương Dương là cấp dưới trực tiếp của Tỉnh ủy lãnh đạo toàn diện các mặt hoạt động trên địabàn bao gồm: Lãnh đạo xây dựng tổ chức Đ

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Cùng với lãnh đạo hệ thống chính trị và các lĩnh vực trọng yếu nhưkinh tế, quốc phòng, an ninh trật tự sự lãnh đạo của Đảng đối với lĩnh vựcvăn hoá - xã hội cũng là vấn đề thường xuyên được đặt ra từ khi Đảng Cộngsản Việt Nam ra đời và lãnh đạo sự nghiệp cách mạng của dân tộc

Kinh nghiệm cho thấy, cứ mỗi lần đất nước có những bước ngoặt thì sựlãnh đạo của Đảng đối với lĩnh vực văn hoá- xã hội lại được đặt ra một cách cấpthiết, và dĩ nhiên từ văn hoá- xã hội sẽ đi tới các vấn đề khác của đời sống

Vì vậy, sự lãnh đạo của Đảng đối với lĩnh vực văn hoá- xã hội là mộtvấn đề có ý nghĩa chính trị to lớn Đồng thời đó cũng là một yêu cầu kháchquan nhằm định hướng chiến lược thúc dẩy các quá trình văn hoá, thoả mãnnhu cầu đời sống tinh thần của nhân dân

Đường lối đổi mới do Đảng ta khởi xướng và lãnh đạo đã tạo nên diệnmạo mới cho đất nước trên tất cả các lĩnh vực chính trị, kinh tế, văn hoá, xãhội Trong đó, Nghệ An - vùng đất địa linh nhân kiệt cũng có những bướcphát triển nhanh chóng, các huyện miền núi cao của tỉnh cũng có nhữngchuyển biến tích cực Tuy nhiên, bên cạnh những thành tựu đã đạt được, đờisống văn hoá, xã hội của đồng bào các huyện miền núi cao của tỉnh Nghệ Anvẫn còn nhiều vấn đề bức xúc, có tính thời sự rất nóng hổi Giải quyết nhữngvấn đề đó là cả một quá trình lâu dài, khó khăn, đòi hỏi sự quan tâm sâu sắccủa các cấp lãnh đạo, các nhà khoa học bằng việc nghiên cứu nghiêm túc, chuđáo chứ không thể giải quyết vấn đề một cách giản đơn hay áp đặt

Sự phát triển nhanh chóng của kinh tế, khoa học kỹ thuật hiện đại tácđộng mạnh mẽ vào lĩnh vực văn hoá - xã hội nói chung Thực trạng đời sốngvăn hoá, xã hội của nhân dân các huyện miền núi cao tỉnh Nghệ An nhữngnăm qua diễn ra trong cơ chế thị trường với những tác động tích cực và tiêucực đan xen nhau Hơn nữa, các huyện miền núi cao của tỉnh Nghệ An mà

trong đó Tương Dương là một huyện lớn, hầu hết là huyện biên giới (trừhuyện Quỳ Châu), các thế lực thù địch đã và đang lợi dụng các yếu tố vănhoá, xã hội trong đời sống của đồng bào miền núi để thực hiện âm mưu “diễnbiến hoà bình”.

Sau hơn 20 năm thực hiện đường lối đổi mới của Đảng, nhất là bướcvào thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước, hoạt động lãnhđạo văn hoá -xã hội của cấp uỷ các huyện miền núi cao của tỉnh Nghệ An nóichung và Huyện uỷ Tương Dương nói riêng, bên cạnh những kết quả đạtđược vẫn còn nhiều mặt yếu kém, khuyết điểm đang đặt ra vấn đề cần phảitiếp tục nghiên cứu bổ sung Sự lãnh đạo của Huyện ủy đối với lĩnh vực vănhoá- xã hội vẫn còn không ít lúng túng trong nội dung và phương thức lãnhđạo, còn biểu hiện buông lỏng sự lãnh đạo, khoán trắng một số nội dung quantrọng, chưa thường xuyên coi trọng công việc sơ kết, tổng kết, rút kinhnghiệm Những yếu kém đó đã hạn chế không nhỏ không chỉ đối với việcnâng cao năng lực lãnh đạo của Huyện uỷ mà còn làm chậm việc thực hiện cókết quả các mục tiêu đề ra của lĩnh vực văn hoá- xã hội của huyện nhà

Trước yêu cầu của sự nghiệp đổi mới, CNH, HĐH nông nghiệp, nôngthôn ở khu vực miền núi của tỉnh Nghệ An và trước thực trạng lãnh đạo đócủa Huyện uỷ Tương Dương, đòi hỏi phải nghiên cứu, tìm giải pháp tăngcường sự lãnh đạo của Huyện ủy đối với lĩnh vực văn hoá- xã hội Đây là vấn

đề thực sự cần thiết và cấp bách

Là một cán bộ lãnh đạo chủ chốt của Huyện uỷ Tương Dương lại có vinh

dự và điều kiện được học tập cơ bản, hệ thống lý luận về xây dựng Đảng, tôinhận thấy trách nhiệm của mình trong thực hiện nhiệm vụ cấp bách nói trên Vìthế, mặc dù còn nhiều khó khăn thách thức cả khách quan và chủ quan, nhưng

tôi đã chủ động chọn và thực hiện đề tài “Huyện uỷ Tương Dương lãnh đạo lĩnh vực văn hoá- xã hội trong giai đoạn hiện nay” làm luận văn thạc sỹ

Khoa học chính trị, chuyên ngành Xây dựng Đảng Cộng sản Việt Nam

2 Tình hình nghiên cứu đề tài

Trên cơ sở chủ nghĩa Mác- Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh, vấn đềĐảng lãnh đạo các lĩnh vực trọng yếu đã được đặt ra từ khi Đảng ta ra đời Đó

là quy luật tất yếu của một Đảng cầm quyền Tuy nhiên, cho đến nay các côngtrình khoa học chủ yếu chỉ tập trung nghiên cứu sự lãnh đạo của Đảng đối vớimột số lĩnh vực trọng yếu như:

- Đảng lãnh đạo xây dựng kinh tế trong giai đoạn công nghiệp hoá hiện đại hoá đất nước.

- Đảng lãnh đạo nền quốc phòng toàn dân.

- Đảng lãnh đạo lĩnh vực an ninh, trật tự…

Về lĩnh vực văn hoá- xã hội cũng đã có một số bài viết, công trìnhnghiên cứu từ những góc độ khác nhau nhằm từng bước giải quyết về nhậnthức hoặc đi sâu vào từng nội dung cụ thể của lĩnh vực văn hoá - xã hội nóichung, như: Đảng lãnh đạo văn hoá, văn nghệ (xem Lê Văn Lý- chủ biên,Đảng lãnh đạo một sô lĩnh vực trọng yếu, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội

1999; Nguyễn Duy Bắc- Tuyển chọn, Về lãnh đạo, quản lý văn học nghệ thuật trong công cuộc đổi mới, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội 2001;….), Đảng lãnh đạo báo chí (xem Nguyễn Vũ Tiến, Vai trò lãnh đạo của Đảng đối với báo chí trong thời ký đổi mới, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội.2005….) hoặc Đảng lãnh đạo Giáo dục- Đào tạo (xem Nguyễn Đức Nhuận, Tỉnh uỷ Thái Bình lãnh đạo công tác giáo dục phổ thông, Luận văn thạc sỹ Khoa học

chính trị, chuyên ngành xây dựng Đảng 2007;…); Còn Huyện uỷ lãnh đạolĩnh vực văn hoá- xã hội đối với cấp huyện ở bình diện cả nước nói chung vàcác huyện miền núi cao của tỉnh Nghệ An nói riêng, có thể nói chưa có côngtrình nghiên cứu nào đề cập một cách hệ thống

3 Mục đích và nhiệm vụ của luận văn

3.1 Mục đích

Trên cơ sở nghiên cứu lý luận, tổng kết thực tiễn, đánh giá thực trạng

về tình hình lãnh đạo của Huyện uỷ nhằm xác lập các cơ sở khoa học cho việc

xây dựng và hoàn thiện chương trình, nội dung, phương thức lãnh đạo củaHuyện uỷ đối với lĩnh vực văn hoá- xã hội trong thời gian tới nhằm đáp ứngyêu cầu, nhiệm vụ của thời kỳ công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước.

3.2 Nhiệm vụ

- Nghiên cứu cơ sở lý luận của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ ChíMinh, đường lối, quan điểm của Đảng ta về lãnh đạo lĩnh vực văn hoá- xã hộitrong giai đoạn hiện nay

- Làm rõ về phương diện lý luận các khía cạnh: nội dung, phương thức,quy trình lãnh đạo của Huyện uỷ đối với lĩnh vực văn hoá - xã hội

- Nghiên cứu, khảo sát, phân tiách thực trạng một số mặt đời sống thuộclĩnh vực văn hoá - xã hội và sự lãnh đạo của Huyện uỷ đối với lĩnh vực văn hoá -

xã hội qua đó tổng kết, rút ra nguyên nhân và những bài học kinh nghiệm

- Trình bày các mục tiêu, nhiệm vụ và giải pháp thiết thực, khả thinhằm tăng cường sự lãnh đạo của Huyện uỷ đối với lĩnh vực văn hoá - xã hộitrong giai đoạn hiện nay

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Sự lãnh đạo của Huyện uỷ đối với lĩnh vực văn hoá - xã hội là hoạtđộng lãnh đạo trên một lĩnh vực rất rộng lớn, nhiều vấn đề: văn hoá-tư tưởng,thông tin, thể thao, y tế, giáo dục- đào tạo, dân số- việc làm và xoá đói giảmnghèo, bảo vệ, giáo dục và chăm sóc trẻ em, thực hiện chính sách người cócông, đấu tranh phòng, chống tệ nạn xã hội,…và được thực hiện trong mộtquá trình lâu dài

Trong khuôn khổ của một luận văn thạc sỹ, đề tài này chỉ tập trungnghiên cứu sự lãnh đạo của Huyện uỷ Tương Dương đối với một số côngtác trọng yếu, cấp bách nhất ở địa phương, như: Văn hoá thông tin, thểthao; Y tế- chăm sóc sức khoẻ cộng đồng; Giáo dục - Đào tạo và dạy nghề;Lao động, việc làm và xoá đói giảm nghèo trên địa bàn huyện trong giaiđoạn hiện nay

5 Cơ sở lý luận, thực tiễn và phương pháp nghiên cứu

5.1 Cơ sở lý luận và thực tiễn của luận văn

- Cơ sở lý luận của đề tài là chủ nghĩa Mác- Lênin, tư tưởng Hồ ChíMinh và quan điểm, đường lối, nghị quyết của Đảng ta về lĩnh vực văn hoá-

xã hội

- Cơ sở thực tiễn của đề tài là thực trạng đời sống văn hoá - xã hội và

sự lãnh đạo của Huyện uỷ đối với lĩnh vực văn hoá - xã hội ở huyện TươngDương của tỉnh Nghệ An trong giai đoạn hiện nay

5.2 Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng phương pháp luận duy vật biện chứng mácxít,phương pháp nghiên cứu lôgic và lịch sử, thống kê, phân tích, tổng hợp, điềutra, khảo sát và tổng kết kinh nghiệm thực tiễn

6 Những đóng góp về khoa học của luận văn

- Kết quả nghiên cứu của luận văn sẽ góp phần bổ sung, làm phong phúthêm kinh nghiệm và lý luận về sự lãnh đạo của Đảng đối với các lĩnh vựctrọng yếu, nhất là sự lãnh đạo của Huyện uỷ đối với lĩnh vực văn - hoá xã hội

ở các huyện miền núi trong giai đoạn hiện nay

- Luận văn có thể sử dụng làm tài liệu tham khảo trong công tác lãnhđạo thực tiễn của cấp uỷ huyện và cấp uỷ cơ sở đối với lĩnh vực văn hoá xãhội; đồng thời có thể sử dụng làm tài liệu nghiên cứu, giảng dạy trong cáctrường chính trị tỉnh, các trung tâm bồi dưỡng chính trị cấp huyện

7 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục,luận văn được kết cấu thành 2 chương, 5 tiết

Chương 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN

VỀ SỰ LÃNH ĐẠO CỦA HUYỆN ỦY TƯƠNG DƯƠNG, TỈNH NGHỆ AN

ĐỐI VỚI LĨNH VỰC VĂN HÓA- XÃ HỘI

1.1 HUYỆN ỦY VÀ LĨNH VỰC VĂN HÓA - XÃ HỘI CỦA HUYỆN TƯƠNG DƯƠNG, TỈNH NGHỆ AN

1.1.1 Huyện uỷ huyện Tương Dương

1.1.1.1 Khái quát về huyện Tương Dương và Đảng bộ huyện Tương Dương

* Về huyện Tương Dương

Tương Dương là huyện vùng cao, biên giới, nằm ở phía Tây Nam tỉnhNghệ An, cách thành phố Vinh 190 km, cách cửa khẩu quốc tế Nậm Cắn 90

km, cách cửa khẩu Tam Hợp 70 km Huyện Tương Dương nằm ở toạ độ từ

+ Phía Đông và Đông Nam giáp huyện Con Cuông

+ Phía Tây và Tây Bắc giáp huyện Kỳ Sơn

Diện tích tự nhiên của huyện là 2.806,36 km2, chiếm 17% diện tích tựnhiên của tỉnh Nghệ An Tính đến tháng 12/2007 huyện Tương Dương có 21

xã, thị trấn với 167 thôn, bản, khối xóm Thị trấn Hoà Bình là trung tâm chínhtrị, kinh tế, xã hội của huyện Huyện Tương Dương có 4 xã biên giới và 01cửa khẩu quốc tế tại xã Tam Hợp.Tổng chiều dài đường biên giới với nướcCộng hoà dân chủ nhân dân Lào là 58 km Dân số tính đến 12/2007 là 74148người, trong đó các dân tộc thiểu số chiếm 88.7% Mật độ dân số 26.5 người/

km2

Tương Dương có hệ thống giao thông khá thuận lợi: Đường bộ với cáctuyến Quốc lộ 7 (đoạn đi qua Tương Dương dài 54 km), đường 7-48 và cáctuyến đường biên giới Bãi Xa- Tùng Hương,Tam Hợp- Bulikhămxay (Lào).

So với các huyện miền núi khác, huyện Tương Dương có lợi thế về đườngthuỷ Toàn huyện có 4 tuyến sông chính: Nậm Mộ, Nậm Nơn, Sông Lam, HộiNguyên với tổng chiều dài 188 Km, tạo diều kiện cho việc phát triển kinh tế

và giao lưu văn hoá giữa các vùng trong huyện

Hệ thống sông, suối của huyện Tương Dương còn là tiềm năng thuỷđiện rất lớn Ngoài 2 công trình thuỷ điện lớn nhất khu vực Bắc Trung bộ nhưthuỷ điện Bản Vẽ (2004) có công suất 320MW, thuỷ điện Khe Bố (2007), cócông suất 100MW đang thi công xây dựng, còn có các công trình thủy điệngắn với thuỷ lợi (công suất từ 08-50MW) đã được quy hoạch và đang xúc tiếnđầu tư xây dựng

Tương Dương nằm trong hệ uốn nếp Trường Sơn (Pù Xai Lai Leng), cónhiều dạng địa hình khác nhau, phần lớn là đất núi đồi Tương Dương có địahình hiểm trở, nhiều núi cao Đồi, núi bị chia cắt bởi nhiều con suối lớn, nhỏ, tạonên những nếp nhăn, lượn sóng, cao dần về phía Tây và Tây Bắc, thấp dần về

phía Nam và Đông Nam Núi cao, độ dốc lớn (độ dốc trung bình 300) tạo nên địahình đa dạng và phức tạp Theo tài liệu điều tra thổ nhưỡng Nghệ An, huyệnTương Dương có 14 loại đất trên tổng số 32 loại đất toàn tỉnh (chiếm 43.75%)

Trong nhiều năm qua, nhân dân các dân tộc huyện Tương Dương đãtừng bước phát huy hiệu quả nguồn tài nguyên thiên nhiên để xoá đói giảmnghèo và phát triển văn hoá-xã hội, không ngừng nâng cao đời sống mọi mặt

Tổ chức UNESCO đã công bố, các huyện phía Tây Nghệ An là khu dựtrữ sinh quyển lớn nhất cả nước, trong đó các huyện Tương Dương, ConCuông, Quì Hợp nằm ở vùng lõi của khu dự trữ sinh quyển đó Rừng TươngDương phong phú về chủng loại, hàng trăm loài cây, trong đó 42 loài đã đượcghi vào sách đỏ Việt Nam, có nhiều loại động vật quí hiếm hổ, gấu, bò tót,voi, sóc bay, voọc xám (đã được ghi vào Sách đỏ Việt Nam)

Trong lòng đất Tương Dương còn chứa đựng những khoáng sản quýnhư mỏ vàng Hội Nguyên, mỏ than đá Khe Bố (với loại than nâu, lửa dai).Nguồn đá các loại rất dồi dào, đặc biệt là đá vôi có trữ lượng lớn phân bốkhắp nơi, đá Granit ở Lưu Kiền với trữ lưọng lớn

Tương Dương chịu ảnh hưởng của khí hậu gió mùa; gió Đông Bắc (thổi

từ tháng 10 năm trước đến tháng 4 năm sau), làm cho khí hậu khô hanh, rét;

gió Lào(thổi từ tháng 5 đến tháng 9) làm cho nhiệt độ lên cao, độ ẩm thấp, khíhậu khô hanh và nóng Nhiệt độ trung bình 23.40C, cao nhất là 470C, thấpnhất là 1.70C Lượng mưa trung bình hàng năm 1351mm, lớn nhất 1637mm,nhỏ nhất 882mm; ngày mưa trung bình trong năm là 130 ngày, độ ẩm trungbình 83%

Trong tương lai, khi loại hình du lịch sinh thái, du lịch văn hoá đangngày càng trở nên hấp dẫn, Tương Dương sẽ là điểm đến lý tưởng cho dukhách trong và ngoài nước với các địa danh như: Vườn quốc gia Pù Mát, khubảo tồn thiên nhiên Pù Huống (với rừng Cây Lùn), rừng xăng lẻ Tam Đình,rừng lạnh nguyên sinh ở Tam Hợp, cùng với hệ thống hang động thiên nhiênnhư Thằm Nặm, Thằm Kèo ở xã Hữu Khuông, Thằm Cùng ở Tam Đình,…Hồthuỷ điện Bản Vẽ, Khe Bố và những bản làng người Thái, Mông, Khơmú, Ơđu,Poọng tạo lợi thế cho ngành du lịch của Tương Dương phát triển mạnh mẽ

Tương Dương là nơi tụ cư của 6 dân tộc: Kinh, Thái, Mông, Khơmú,Ơđu, Poọng (thuộc Thổ) Nhân dân các dân tộc Tương Dương có bề dàytruyền thống văn hoá và truyền thống cách mạng rất đáng tự hào Vượt lênnhững khắc nghiệt của thiên nhiên, trong bất kỳ hoàn cảnh nào, nhân dân cácdân tộc ở đây luôn đoàn kết một lòng, chiến đấu dũng cảm, lao động cần cùxây dựng cuộc sống no ấm và bảo vệ vững chắc vùng biên giới của Tổ quốc

Theo Giáo sư Ninh Viết Giao trong cuốn Địa chí huyện Tương Dương

thì đất Tương Dương xưa gọi là Kiềm Châu, đời Trần gọi là Mật Châu, đếnthời thuộc Minh gọi là châu Trà Long (có sách viết là Trà Lung) sau đổi thành

châu Trà Thanh, nhà Lê gọi là phủ Trà Lân, có 4 huyện (thường gọi là TứLân) Điều này được ghi trong Đại Việt sử ký toàn thư: Quang Thuận năm thứ

10 (1469), Lê Thánh Tông “Định bản đồ các phủ, châu, huyện, trang, sáchthuộc 12 thừa tuyên trong nước: Nghệ An 9 phủ 27 huyện 2 châu” Tác giảĐào Duy Anh trong Đất nước Việt Nam qua các đời chép rõ hơn: Phủ Trà lân

có 4 huyện là Kỳ Sơn có 9 động, Tương Dương có 7 động, Hội Ninh (sau đổi

là Hội Nguyên) có 5 động, Vĩnh Khang (sau đổi thành Vĩnh Hoà) có 8 động.Đến triều Nguyễn, đầu đời Gia Long, đặt chức quản phủ và tri phủ

Vào thời kỳ cuối đời Lê, đầu đời Nguyễn có cấp tổng, và Phủ Trà lân

có 4 huyện: Tương Dương, Vĩnh Hoà, Hội Nguyên và Kỳ Sơn Trong đó,huyện Tương Dương có 3 tổng: Cẩm Dã, Yên Lòng Bán, Tứ Dương

Minh Mạng năm thứ 2 (1821), triều đình nhà Nguyễn đổi phủ Trà Lânthành phủ Tương Dương Phủ kiêm lý 4 huyện Kỳ Sơn, Hội Nguyên, VĩnhHoà, Tương Dương phủ có 13 tổng, 24 xã Phủ lỵ đặt ở địa phận xã ChínhYên, tổng Yên Duyệt Thời thuộc Pháp thì chuyển lên Cửa Rào Tại Cửa Rào,ngoài một số dịnh thự công sở của Tri phủ và thuộc viên còn có toà Đại Lý, đứngđầu là quan người Pháp, nắm toàn bộ quyền điều hành các công việc về binh sự,dân sự ở Phủ Tương Dương Sau năm 1945, tất cả các phủ đều gọi là huyện

Ngày 17-5-1961, Hội đồng Chính phủ ra Quyết định số 65/QĐ-CP chiahuyện Tương Dương thành 2 huyện là: Tương Dương (gồm 9 xã) và huyện

Kỳ Sơn (gồm 8 xã) Sau nhiều lần sáp nhập và chia tách, hiện nay, huyệnTương Dương có 22 xã, 1 thị trấn (Tam Quang, Tam Đình, Tam Thái, TamHợp, Thạch Giám, thị trấn Hoà Bình, Xá Lượng, Lưu Kiền, Lượng Minh,Yên Na, Yên Hoà, Yên Tĩnh, Yên Thắng, Nga My, Xiêng My, Kim Đa, KimTiến, Hữu Khuông, Hữu Dương, Luân Mai, Nhôn Mai, Mai Sơn) với 167thôn bản, khối xóm [12, tr.15, 28]

Các nhà sử học đã tìm thấy tại bản Xiềng Lằm (thuộc xã Hữu Khuông)

6 hang động có di chỉ văn hoá Hoà Bình Điều đó chứng tỏ, cách đây khoảng

11 nghìn năm, ở Tương Dương đã có con người cư trú Đồng bào dân tộcthiểu số ở các bản Văng Môn, Xiềng Líp, Xốp Kha ở xã Yên Hoà, XiềngNứa, Na Khốm, xã Yên Na trong quá trình khai thác vàng sa khoáng hoặc chàilưới trên khe Hội Nguyên đã tìm thấy các lưỡi cuốc, rìu bằng đá được mài rấtđẹp, các nhà khảo cổ học xác minh đây là dụng cụ lao động thuộc thời văn hoáBắc Sơn Tại Cồn Đền, nằm ngay trên ngã ba sông Nậm Nơn và Nậm Mộ (CửaRào, xã Xá Lượng), các nhà khảo cổ đã tìm thấy di chỉ thuộc sơ kỳ thời đại đồđồng với các hiện vật như: lưỡi rìu bằng đá, các chì lưới và dọi se chỉ, một số sảnphẩm gốm khá tinh xảo có hình trang trí tương tự đồ gốm văn hoá PhùngNguyên ở đồng bằng Bắc Bộ, Ngày 16-4-1985, tại đồi Đền (Cửa Rào) đã pháthiện trống đồng thuộc loại 2 theo bảng xếp hạng của Héger [12, tr.65,80].

Đời nhà Hán, Tương Dương nằm trong huyện Hàm Hoan, huyện lớnnhất của quận Cửu Chân, tức cả Nghệ-Tĩnh bây giờ Đời Nam Bắc Triều,Tương Dương nằm trong huyện Tây An Đời nhà Tuỳ, Tương Dương nằmtrong huyện Quang An Từ năm 638, Tương Dương nằm trong Hoan Châu.Diễn Châu và Hoan Châu là 2 châu của Nghệ An thời đó Thế kỷ X, năm 980,

Lê Hoàn lên ngôi vua, đổi 10 đạo từ thời Đinh Tiên Hoàng thành lộ, phủ,châu Nghệ -Tĩnh thời đó gọi là Hoan Châu và Diễn Châu, trong thời gian nàyTương Dương vẫn thuộc thuộc Hoan Châu Năm 1010, nhà Lý lên thay nhàTiền Lê, đổi Hoan Châu làm trại, sau đó chia nước ta làm 24 lộ, Diễn Châu vàHoan Châu là 2 lộ Năm Thiên Thành thứ 3 (1030) đời Lý Thái Tông, triềuđình nhà Lý đổi Hoan Châu ra châu Nghệ An Tên Nghệ An có từ đó vàTương Dương lúc bấy giờ gọi là Kiềm Châu [12, tr.80-83] Lý Nhật Quang làcon thứ 8 của Lý Thái Tổ (1010-1028) đến Tương Dương và cho khai phávùng tổng Huyền Lãng huyện Vĩnh Hoà cũ, tức vùng Khe Bố (xã TamQuang, huyện Tương Dương bây giờ) và Cự Đồn (xã Bồng Khê, huyện ConCuông) lập bản mới, xây dựng đập thuỷ lợi và làm con đường thượng đạo từhuyện Đô Lương sang Lào Đất Bãi Sở, Bãi Xa, Mỏ Than, Khe Bố (xã Tam

Quang, huyện Tương Dương)xưa thuộc đất của Bản Phai (tiếng Thái gọi là cái đập) là dấu tích của Lý Nhật Quang tạo dựng thời nhà Lý Tại bản Phai có

một ngôi đền thờ Lý Nhật Quang, gọi là đến Pàng [12, tr.86-91]

Từ năm 1335-1336, vua Trần Minh Tông đem quân dẹp giặc Ai Lao,đến đất Châu Kiềm (tức Tương Dương), thấy quân sĩ hùng hậu, giặc Ai Laonghe tin bỏ trốn Dẹp xong giặc, vua Trần Minh Tông xuống chiếu cho TrungNgạn mài sườn núi khắc chữ ghi công rồi về [12, tr.91-92] Trong thời gianđóng quân tại Châu Kiềm, vua Trần Minh Tông cho xây dựng doanh trại tại CựĐồn là thung lũng của Thành Nam, châu lỵ của Mật Châu (sau này là phủ lỵcủa phủ Trà Lân đời nhà Lê) Thành được đắp bằng đất trộn đá, nằm hẳn trên triềnnúi cao, trên thành đất lại có nữ thành rất kiên cố Trên nữ thành này có trồngnhiều tre, ngoài thành có hào sâu, có nơi sâu đến 5m và rộng 7.8m [12, tr.93].Trong lần đánh giặc Ai Lao làm phản sau này, do chủ quan, lại gặp sương mùdày đặc, bị giặc mai phục nên quân ta chết nhiều trong đó có đốc tướng ĐoànNhữ Hải Sau khi rút quân về, vua Trần Minh Tông củng cố lại thế trận, huyđộng thêm binh lực, điều động Nhân Huệ Vương Trần Khánh Dư vào Nghệ Anlàm đốc tướng, đuổi đánh quân Ai Lao ra khỏi bờ cõi [12, tr.94-95]

Thế kỷ XV, quân Minh sang đánh nước ta, năm 1418 Lê Lợi dựng cờkhởi nghĩa ở Lam Sơn, Thanh Hoá Nghĩa sĩ theo như trẩy hội [12, tr.95].TạiTương Dương, ở Pù Lôn thuộc xã Luân Mai (nay chia tách thành xã LuânMai, Nhôn Mai và Mai Sơn) có một tù trưởng người Thái, thấy dân bị nhũngnhiễu tàn tệ, ông đã dựng cờ nghĩa, tập hợp trai tráng người Thái trong vùnggia nhập nghĩa quân Lam Sơn, đối phó với giặc Minh Thành Huồi Xá (MaiSơn) xây bằng đất sét, ở lưng chừng một hòn núi, thành khá rộng, có đườnghào giao thông chạy quanh thành, xuống chân núi nối vào con đường mòn.Ngoài nghĩa quân Huồi Xá, ở Tương Dương còn có các nghĩa quân của một

số tù trưởng người Thái ở Nga My (Xiêng My), Yên Hoà (Xiềng Men), Khe

Bố (Mường Pồ) đều gia nhập nghĩa quân Lam Sơn khi Lê Lợi kéo quân đánh

thành Trà Long [12, tr.99, 102]

Thế kỷ XVIII, chế độ phong kiến Việt Nam đã đi đến chỗ suy vong.Nhà Lê không giữ được rường mối, họ Trịnh bạo nghịch hiếp vua, nhân dânđiều linh khốn khổ, phong trào nông dân nổi lên khắp nơi Lê Duy Mật lạidựng cờ khởi nghĩa trong suốt 31 năm (1738-1769), đến Nghệ An xây dựngthành Trình Quang và 16 đồn luỹ khác ở Tương Dương, nghĩa quân Lê DuyMật cho dựng các đồn luỹ như Bản Pồ (Khe Bố), Mường Mật (Thạch Giám),Hoàng Mật (Cửa Rào),…Tại đây, Lê Duy Mật đã dựa vào bà con các dân tộcThái, Khơmú, Ơđu,…xây dựng lực lượng khá mạnh, cả về cơ sở quân sự lẫnđội ngũ để chiến đấu lâu dài Trịnh Doanh đã nhiều lần cất quân lên đánhchiếm, nhưng nhờ căn cứ hiểm trở, xa xăm, lòng dân vững chắc cho nênkhông thể đánh được Mặc dù, sau này nghĩa quân của Lê Duy Mật bị đánhbại, phong trào nông dân khởi nghĩa ở miền Tây Nghệ An bị dìm trong bểmáu “Vua áo đỏ” không còn, nhưng máu đỏ của nhân dân miền núi Nghệ An,trong đó có đồng bào các dân tộc thiểu số Tương Dương vẫn muôn đời tươithắm [12, tr.102-109] Từ khi thực dân Pháp xâm lược nước ta (1858), đồng bàocác dân tộc Tương Dương đã hăng hái hưởng ứng và tham gia phong trào CầnVương, chống lại bọn giặc cướp nước cùng bè lũ tay sai bán nước.

Từ khi lãnh tụ Nguyễn ái Quốc truyền bá chủ nghĩa Mác- Lênin vàoĐông Dương và Đảng Cộng sản Việt Nam thành lập, đồng bào các dân tộcTương Dương dần dần giác ngộ ý thức dân tộc, ý thức giai cấp và đã vùngdậy giành chính quyền, làm chủ xã hội trong cuộc tổng khởi nghĩa tháng Támnăm 1945

Sau hiệp định Giơnevơ được ký kết, hoà bình được lập lại, nhân dânTương Dương đã cùng nhân dân cả tỉnh, cả nước tiến hành công cuộc hàn gắnvết thương chiến tranh, khôi phục phát triển kinh tế, phát triển văn hoá, xãhội, ổn định đời sống, thực hiện cải cách dân chủ, cải tạo xã hội chủ nghĩa vàgóp phần vào cuộc chiến tranh chống Mỹ cứu nước, giải phóng miền Namthống nhất Tổ quốc

Trong hai cuộc kháng chiến chống Pháp và Mỹ hàng ngàn người dânTương Dương đã hăng hái lên đường làm nghĩa vụ bảo vệ Tổ quốc, hàng trămngười đã ngã xuống, hàng trăm người khác còn mang trên mình di chứng củachiến tranh,…

Từ ngày tách huyện (5-1961), Đảng bộ và nhân dân Tương Dương đã

ra sức khắc phục khó khăn, tích cực thực hiện kế hoạch nhà nước 5 năm lầnthứ nhất, lần thứ hai,…Trong công cuộc đổi mới đất nước, Đảng bộ và nhândân Tương Dương tiếp tục phát huy truyền thống cách mạng, truyền thốngvăn hoá hăng hái thi đua yêu nước, tích cực phát triển kinh tế hộ gia đình, xoáđói giảm nghèo, làm giàu cho gia đình và cho xã hội

Với lợi thế như trên, huyện Tương Dương có vị trí chiến lược rất quantrọng trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc

* Về Đảng bộ huyện Tương Dương

- Theo cuốn Lịch sử Đảng bộ Tương Dương, để tăng cường sự lãnhđạo của Đảng sát với cơ sở, Hội nghị thường xuyên của Tỉnh uỷ Nghệ An,ngày 5-7-1947 đã quyết nghị chấn chỉnh các Ban chấp hành Đảng bộ cácphủ, huyện và Ban cán sự phụ trách 2 huyện Tương Dương, Quỳ Châu Sau

đó ban cán sự Đảng của huyện Tương Dương được Tỉnh uỷ tăng cường lên

11 đồng chí

Tháng 6-1947, tại Cửa Rào đã hình thành chi bộ Đảng Cộng sản ĐôngDương đầu tiên ở huyện Tương Dương, đảng viên hầu hết là cán bộ tỉnh tăngcường và cán bộ quân đội Sau đó các chi bộ đảng lần lượt được thành lập ởcác địa phương như: Tà Cạ, Nậm Nơn, Hữu Kiệm, Chiêu Lưu, Mường Xén,Thạch Giám, Tam Quang,…

Việc thành lập Ban cán sự Đảng bộ huyện Tương Dương cùng các chi

bộ đảng có ý nghĩa to lớn và đánh dấu bước trưởng thành của phong trào cáchmạng sau nhiều năm nhen nhóm xây dựng Từ đây, mọi công tác trong huyệnđều do Ban cán sự trực tiếp chỉ đạo

Sau khi thành lập ban cán sự Đảng bộ, theo yêu cầu của cấp trên, ngày18-12-1948, Uỷ ban kháng chiến hành chính huyện Tương Dương được kiệntoàn gồm 7 uỷ viên.

Năm 1949, số chi bộ ở Tương Dương được thành lập đều là các chi bộghép, chi bộ dự bị, còn trong chế độ phụ trách, các bí thư chủ yếu là cán bộ,đảng viên ở tỉnh, các huyện đồng bằng tăng cường lên Sang năm 1950, số chi

bộ thành lập là chi bộ chính thức của một vùng, một xã, đã bầu ra được chi uỷ

có từ 3-5 uỷ viên và bỏ được chế độ phụ trách

Tháng 6- 1950, dưới sự chỉ đạo của Tỉnh uỷ, Đại hội đại biểu Đảng bộTương Dương lần thứ nhất tại bản Quang Trung, xã Tam Quang (tức bản Sơn

Hà ngày nay) Đại hội đã kiểm điểm, đánh giá ưu, khuyết điểm của tổ chứcđảng, chính quyền, đoàn thể và phong trào thi đua yêu nước trong thời gianqua; đề ra phương hướng, nhệm vụ chủ yếu của Đảng bộ trong thời gian tớilà: Đẩy mạnh mọi mặt kháng chiến, trước hết là chống giặc giữ làng, bảo vệchính quyền, ra sức tăng gia sản xuất, tiết kiệm, phục vụ tiền tuyến, triển khai

phong trào bình dân học vụ, chống giặc dốt Đây là đại hội thành lập Đảng

bộ huyện Tương Dương.Từ đó đến nay, Đảng bộ huyện Tương Dương đã trải

qua 24 kỳ Đại hội, thể hiện sự trưởng thành của Huyện uỷ kể cả số lượng tổchức cơ sở đảng, đội ngũ đảng viên và cả tầm trí tuệ, luôn đáp ứng yêu cầucủa nhiệm vụ trong giai đoạn cách mạng

Tính đến tháng 12 năm 2007, Đảng bộ huyện Tương Dương đã có3.741 đảng viên (chiếm 5,01% dân số cả huyện) Trong đó, có 20 tổ chức cơ

sở đảng dưới 30 đảng viên; 05 tổ chức cơ sở đảng từ 30-50 đảng viên; 05 tổchức cơ sở đảng có từ 51-100 đảng viên; 19 tổ chức cơ sở đảng có trên 100đảng viên Huyện uỷ Tương Dương trực tiếp lãnh đạo và quản lý 49 tổ chức

cơ sở đảng, trong đó có 20 tổ chức cơ sở đảng xã, thị trấn, 4 tổ chức cơ sởđảng khối doanh nghiệp và 25 tổ chức cơ sở đảng khối các cơ quan nhà nước

Khối văn hoá - xã hội: có 9 tổ chức cơ sở đảng trực thuộc Huyện uỷ (có

125 đảng viên) Tổng số đảng viên sinh hoạt tại các cơ sở đảng khối văn hoá

-xã hội từ huyện đến -xã là 1057 đồng chí, chiếm 24,94% tổng số đảng viêntrong toàn đảng bộ [15, tr.56, 61].

1.1.1.2 Huyện uỷ Tương Dương - Vai trò, chức năng; nhiệm vụ và đặc điểm

* Vai trò quan trọng của Huyện ủy được thể hiện trên các phương diện sau đây:

Trong hệ thống tổ chức và hoạt động của Đảng, Huyện ủy TươngDương là một tổ chức trong hệ thống các tổ chức của Đảng, hoạt động củaHuyện ủy góp phần rất quan trọng vào hoạt động của toàn Đảng để thực hiệnthắng lợi nhiệm vụ trong từng giai đoạn cách mạng

Xét trong mối quan hệ với Tỉnh ủy Nghệ An thì Huyện ủy Tương Dương

là cấp dưới trực tiếp của Tỉnh ủy lãnh đạo toàn diện các mặt hoạt động trên địabàn bao gồm: Lãnh đạo xây dựng tổ chức Đảng trong sạch vững mạnh, lãnh đạocác lĩnh vực kinh tế, văn hoá- xã hội, quốc phòng-an ninh, lãnh đạo hoạt độngcủa các tổ chức trong hệ thống chính trị, các lĩnh vực khác của đời sống xã hội

Xét với trong mối quan hệ với các tổ chức cơ sở Đảng trong huyện thìHuyện ủy Tương Dương là cấp trên trực tiếp của các tổ chức đó Lãnh đạo,chỉ đạo, kiểm tra mọi hoạt động của các tổ chức cơ sở Đảng, nhân tố rất quantrọng đảm bảo xây dựng tổ chức cơ sở Đảng trong sạch vững mạnh, nâng caonăng lực lãnh đạo và sức chiến đấu, thực hiện thắng lợi các nhiệm vụ chính trị

ở các địa phương trong huyện

Huyện ủy quyết định mọi vấn đề về tổ chức và cán bộ trong hệ thốngchính trị bao gồm, quyết định việc phân công, phân cấp công tác tổ chức và cán

bộ, công tác đánh giá, công tác quy hoạch, đào tạo, bồi dưỡng, bố trí, sử dụng,

đề bạt, luân chuyển, khen thưởng, kỷ luật và thực hiện chính sách cán bộ

Vai trò của Huyện ủy được quyết định bởi vai trò của cấp huyện đốivới sự phát triển của tỉnh và cả nước trên các mặt kinh tế, chính trị, văn hóa-

xã hội, quốc phòng-an ninh Huyện là đơn vị trung gian nối liền cơ sở với tỉnh

nên huyện mạnh thì tỉnh mạnh và cả nước mạnh Trên thực tế chỉ một sốhuyện yếu kém đã ảnh hưởng không nhỏ đến sự phát triển chung của tỉnh vàảnh hưởng nhất định đến sự phát triển toàn diện của đất nước Nếu huyện yếukém thì thường hoạt động của nhiều cơ sở trong huyện không được sự chỉ đạođúng đắn của huyện và dẫn tới hiệu quả hoạt động thấp Huyện không làmchủ, không chỉ đạo có hiệu quả các hoạt động ở cơ sở thì thường xuất hiệnnhững vấn đề phức tạp, nếu không được giải quyết kịp thời, tích cực sẽ dẫntới những điểm nóng, gây mất ổn định ở nông thôn.

Huyện ủy lãnh đạo và quyết định thắng lợi mọi hoạt động trên địa bànbao gồm hoạt động của các tổ chức Đảng, các tổ chức trong hệ thống chínhtrị, các tổ chức kinh tế-xã hội, nghề nghiệp và các lĩnh vực hoạt động khác.Huyện ủy là người định hướng chính trị cho các hoạt động ấy, đảm bảo chomọi hoạt động của huyện đi đúng đường lối, quan điểm của Đảng, đi đúngđịnh hướng xã hội chủ nghĩa Huyện ủy trực tiếp uốn nắn những lệch lạc của cơ

sở, phát hiện khẳng định các nhân tố mới, tạo điều kiện cho các nhân tố đó pháttriển, phát huy tác dụng đối với các hoạt động chung của huyện

Huyện ủy là chủ thể lãnh đạo triển khai các chương trình dự án trên địabàn, khai thác tiềm năng, thế mạnh, huy động các nguồn lực trong và ngoàikhu vực phục vụ xây dựng các công trình trọng điểm có ý nghĩa chiến lược vềkinh tế, xã hội, quốc phòng-an ninh trong xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Huyện

ủy lãnh đạo chính quyền, Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể nhân dân để các tổchức này có đủ tư cách và khả năng giao lưu, liên kết với các địa phương, cácngành, các cơ quan trong tỉnh và cả nước vì sự phát triển mọi mặt của huyện

Như vậy Huyện ủy Tương Dương có vai trò rất quan trọng quyết địnhthắng lợi mọi hoạt động chính trị, kinh tế, văn hóa-xã hội, an ninh-quốc phòngtrên địa bàn huyện, đảm bảo cho các hoạt động của chính quyền, Mặt trận Tổquốc và các đoàn thể nhân dân hoạt động có hiệu lực, hiệu quả, góp phần quantrọng vào công cuộc đổi mới trên địa bàn toàn tỉnh và cả nước

* Huyện ủy Tương Dương là cơ quan lãnh đạo của Đảng bộ huyện Tương Dương giữa hai kỳ Đại hội và có các chức năng sau đây:

Chức năng quan trọng hàng đầu của Huyện ủy là lãnh đạo tất cả các hoạtđộng trên địa bàn huyện, đảm bảo cho các hoạt động ấy theo đúng Đường lối,quan điểm của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước và theo đúng địnhhướng xã hội chủ nghĩa Bao gồm các nội dung: Lãnh đạo các tổ chức Đảngtrong Đảng bộ huyện thực hiện các nhiệm vụ xây dựng nội bộ Đảng trong sạchvững mạnh, đảm bảo năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu, có khả năng thực hiệnthắng lợi các nhiệm vụ chính trị của địa phương; lãnh đạo các lĩnh vực của đờisống xã hội; lãnh đạo chính quyền huyện và Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thểnhân dân, xây dựng các tổ chức đó vững mạnh, hoạt động có hiệu lực, hiệu quả

Chức năng lãnh đạo của Huyện ủy Tương Dương được thể hiện cụ thể

Quyết định những chủ trương, nhiệm vụ và giải pháp lớn về kinh tế-xãhội, quốc phòng, an ninh, xây dựng Đảng, chính quyền, Mặt trận Tổ quốc vàcác đoàn thể nhân dân Tổ chức triển khai thực hiện và kiểm tra, đôn đốc, giảiquyết những vấn đề phát sinh do yêu cầu thực tiễn đặt ra

Quyết định những vấn đề về tổ chức và cán bộ thuộc diện Huyện ủyquản lý, giới thiệu những cán bộ ra ứng cử vào các chức vụ chủ chốt của Hộiđồng nhân dân, Uỷ ban nhân dân huyện, Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể

Quyết định việc khen thưởng, kỷ luật và xem xét giải quyết nhữngkhiếu nại kỷ luật Đảng theo quy định của Điều lệ Đảng.

Như vậy, sự lãnh đạo của Huyện ủy là sự lãnh đạo chính trị, là việc đề

ra các chủ trương, biện pháp trên cơ sở các quan điểm của Đảng, chính sách,pháp luật của Nhà nước Huyện ủy không bao biện, làm thay, không can thiệpquá sâu vào các hoạt động cụ thể của chính quyền, Mặt trận Tổ quốc và cácđoàn thể nhân dân

Huyện ủy thống nhất lãnh đạo công tác tổ chức và cán bộ, trực tiếpquản lý đội ngũ cán bộ, nhất là đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý theo phân cấp,trên cơ sở nguyên tắc tập trung dân chủ, đồng thời phát huy trách nhiệm của các

tổ chức trong hệ thống chính trị và người đứng đầu trong các tổ chức ấy

Sự lãnh đạo của Huyện ủy phải được hiểu theo nghĩa rộng, tức là đãbao hàm sự tổ chức thực hiện Thực hiện chức năng lãnh đạo không có nghĩa

là Huyện ủy chỉ đề ra chỉ thị, nghị quyết, chủ trương mà sau khi đề ra cácquyết định lãnh đạo Huyện ủy còn phải lãnh đạo tổ chức thực hiện đạt kết quảcác chủ trương, nghị quyết đó

Ngoài ra Huyện ủy còn có chức năng đề xuất, kiến nghị với Tỉnh ủy vềnhững chủ trương, biện pháp thực hiện đường lối của Đảng, nghị quyết củaTỉnh ủy trên địa bàn huyện, về những vấn đề liên quan đến huyện trước khicấp trên quyết định

Huyện ủy còn chịu trách nhiệm tổ chức quán triệt và triển khai thựchiện các chỉ thị, nghị quyết của Trung ương, của Tỉnh ủy, đảm bảo cho mọichủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước đến với đồng bào các dân tộctrên địa bàn và được thực hiện

* Trên cơ sở quy định của Điều lệ Đảng và hướng dẫn của Tỉnh ủy, chức năng và thực tiễn hoạt động lãnh đạo, Huyện ủy Tương Dương có các nhiệm vụ chủ yếu sau đây:

Huyện uỷ có nhiệm vụ cụ thể hóa nghị quyết đại hội Đảng bộ huyệnthành các chương trình công tác toàn khóa, chương trình công tác năm, từ đó

ra các quyết định lãnh đạo (chỉ thị, nghị quyết, thông báo, kết luận, đề án, kếhoạch ) trên tất cả các lĩnh vực như lãnh đạo phát triển kinh tế, văn hoá - xãhội, quốc phòng, an ninh, xây dựng Đảng, xây dựng chính quyền, Mặt trận Tổquốc và các đoàn thể trong đó trọng tâm là lãnh đạo phát triển kinh tế-xãhội, công tác xây dựng Đảng, coi trọng lãnh đạo, xây dựng chính quyền, Mặttrận Tổ quốc, các đoàn thể nhân dân từ huyện đến cơ sở.

Huyện ủy có nhiệm vụ triển khai và tổ chức thực hiện các nghị quyết,chỉ thị của cấp trên thông qua việc xây dựng chương trình hành động, đề áncông tác, phân công cấp ủy viên phụ trách từng mặt công tác Sơ kết và tổngkết việc thực hiện chỉ thị, nghị quyết, đề xuất và kiến nghị với Tỉnh ủy vàTrung ương những vấn đề vượt quá phạm vi thẩm quyền của cấp mình

Huyện uỷ có nhiệm vụ lãnh đạo, xây dựng, củng cố khối đoàn kết toàndân trong huyện mà trọng tâm là đoàn kết các dân tộc

Trong lãnh đạo phát triển các lĩnh vực của đời sống xã hội, Huyện ủy

có nhiệm vụ tập trung lãnh đạo chuyển dịch cơ cấu kinh tế, khai thác, pháthuy tiềm năng, thế mạnh của địa phương tạo sự phát triển nhanh, bền vững vềkinh tế, nâng cao đời sống nhân dân, xóa đói, giảm nghèo, giải quyết có hiệuquả những vấn đề xã hội, thu hẹp khoảng cách về mức sống giữa đồng bàocác dân tộc trên địa bàn; phát triển sự nghiệp giáo dục, y tế, văn hóa-thể thao,bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa dân tộc, nâng cao đời sống tinh thầncho nhân dân

Một nhiệm vụ hết sức quan trọng là Huyện ủy Tương Dương phảithường xuyên tiến hành công tác xây dựng Đảng mà trọng tâm là cuộc vậnđộng xây dựng, chỉnh đốn Đảng, làm cho các tổ chức Đảng ngày càng có chấtlượng cao, có đội ngũ cán bộ, đảng viên có năng lực, trình độ, lãnh đạo thựchiện thắng lợi nhiệm vụ chính trị của tổ chức cơ sở Đảng Do đó, Huyện ủytập trung lãnh đạo, củng cố các tổ chức Đảng yếu kém, xóa thôn, bản trắngđảng viên và chi bộ

Huyện ủy còn có nhiệm vụ cụ thể hóa các chủ trương, chính sách củaĐảng, nghị quyết của Tỉnh ủy trong nhiệm kỳ, chuẩn bị nội dung và kế hoạchtiến hành đại hội tổ chức cơ sở Đảng và đại hội Đảng bộ huyện theo quy địnhcủa Điều lệ Đảng và sự lãnh đạo của Tỉnh uỷ Nghệ An Xây dựng và thựchiện quy chế làm việc của Huyện ủy, đảm bảo phát huy vai trò lãnh đạo toàndiện của Huyện ủy trên tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội, lãnh đạo chínhquyền, Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể nhân dân trên địa bàn một cách có hiệuquả, phát huy được sức mạnh đại đoàn kết nhân dân các dân tộc Tăng cườngcông tác kiểm tra, giám sát hoạt động của các tổ chức cơ sở Đảng, cán bộ,đảng viên, các cấp chính quyền, các ngành và các lĩnh vực kinh tế-xã hội,quốc phòng-an ninh.

* Một số đặc điểm chủ yếu về tổ chức và hoạt động của Huyện ủy Tương Dương:

Một là: Huyện ủy Tương Dương được thành lập từ rất sớm(1947) và

trưởng thành cùng với các quá trình các mạng sôi nổi của quê hương xô viếtNghệ An và của cả nước Lịch sử của Huyện ủy và Đảng bộ huyện được xâydựng, thử thách, rèn luyện lãnh đạo và trưởng thành trong hai cuộc khángchiến chống ngoại xâm, trong công cuộc đổi mới

Hai là: Huyện uỷ có truyền thống đoàn kết và luôn trung thành với mục

tiêu, lý tưởng của Đảng, lãnh đạo nhân dân đạt được những kết quả quantrọng trong phát triển kinh tế-xã hội, củng cố quốc phòng-an ninh, nâng caođời sống vật chất và tinh thần cho nhân dân; nhất là nhân dân các dân tộcthiểu số Qua đó , Huyện uỷ được đồng bào các dân tộc miền núi tin yêu, đùmbọc, Huyện ủy đã làm tròn chức năng, nhiệm vụ của mình, trở thành chỗ dựa

và niềm tin của nhân dân trong huyện

Ba là: Huyện ủy Tương Dương đã được kiện toàn qua các kỳ Đại hội đại

biểu Đảng bộ huyện, chất lượng không ngừng được nâng lên, đảm bảo lãnh đạothực hiện thắng lợi nhiệm vụ chính trị của địa phương Qua đại hội đại biểu

Đảng bộ huyện lần thứ XXIV vừa qua, Huyện ủy được kiện toàn với cơ cấuhợp lý hơn Các Ban tham mưu của Huyện ủy được kiện toàn, chất lượngđược nâng lên Chất lượng của Huyện ủy ở các huyện khóa sau cao hơn khoátrước, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của sự nghiệp cách mạng Ban Chấphành Đảng bộ huyện có 35 đồng chí; trong đo, có 23 đồng chí có trình độ caođẳng, đại học chuyên môn và 20 đồng chí có trình độ, cử nhân và cao cấp lý

luận, có 5 đồng chí Huyện ủy viên có trình độ sau đại học (là một trong những Huyện uỷ có só Huyện uỷ viên có trình độ sau đại học cao trong tỉnh) [26], [37].

Bốn là: Huyện ủy Tương Dương hoạt động trong môi trường tự nhiên

và xã hội khá phức tạp: địa bàn hoạt động rộng lớn và hiểm trở (Tương Dương là huyện có diện tích tự nhiên lớn nhất tỉnh Nghệ An, gấp đôi diện tích tỉnh Thái Bình), trình độ dân trí thấp, trình độ cán bộ, đảng viên không

đồng đều, nhiều dân tộc sinh sống với các phong tục tập quán khác nhau,trong đó, có một số phong tục, tập quán lạc hậu ảnh hưởng nhất định đến cán

bộ, đảng viên Với tư cách là các huện biên giới, tình hình đó càng trở nênphức tạp

Năm là: Huyện ủy Tương Dương lãnh đạo thực hiện các nhiệm vụ

chính trị được giao rất nặng nề, phức tạp trong điều kiện điểm xuất phát thấp, cơ

sở hạ tầng thấp kém, đặc biệt là vấn đề giao thông, các công trình phục vụ dânsinh kinh tế Bên cạnh đó, những năm gần đây có nhiều diễn biến phức tạp vềvấn đề di dân tự do và buôn bán vận chuyển các chất ma túy qua biên giới

Sáu là: Đối tượng lãnh đạo của Huyện ủy rất đa dạng gồm nhiều dân

tộc, với các đặc điểm tâm, sinh lý, tính cách khác nhau Các mối quan hệdòng họ, dòng tộc khá phức tạp Một số ít bộc lộ tư tưởng gia trưởng, tự ti,trông chờ, ỷ lại Đồng bào sinh sống phân tán, số cán bộ nhất là cán bộ thônbản có năng lực trình độ đáp ứng được yêu cầu nhiệm vụ chiếm tỷ lệ thấp, sốlượng và chất lượng đội ngũ cán bộ còn nhiều bất cập trước yêu cầu của

nhiệm vụ trong thời kỳ mới, do vậy ảnh hưởng không nhỏ đến sự lãnh đạocủa Huyện ủy.

Bảy là: Ngoài các nhiệm vụ chung, Huyện ủy Tương Dương còn phải

lãnh đạo thực hiện nhiệm vụ xây dựng các mối quan hệ tốt đẹp giữa nhân dâncác dân tộc, lãnh đạo thực hiện các chính sách miền núi và dân tộc, lãnh đạo bảotồn và phát huy các di sản văn hoá dân tộc trhiểu số, lãnh đạo quan hệ ngoại giaovới nước bạn Lào, lãnh đạo chống các hủ tục lạc hậu, mê tín dị đoan

1.1.2 Lĩnh vực văn hoá - xã hội huyện Tương Dương - vị trí, vai trò

và tổng quan tình hình

1.1.2.1 Vị trí, vai trò

Văn hoá, Xã hội là 2 khái niệm khoa học riêng biệt, tuy chúng có liênquan mật thiết với nhau, vì cùng là những hiện tượng xã hội, do con ngườisáng tạo ra, khác với các hiện tượng tự nhiên

Văn hoá là tổng thể những kết quả lao động, là toàn bộ những giá trị

mà con người sáng tạo nên để thoả mãn nhu cầu của chính mình Chủ tịch Hồ Chí Minh viết:

Vì lẽ sinh tồn, cũng như mục đích của cuộc sống, loài ngườimới phát minh ra ngôn ngữ, chữ viết, đạo đức, pháp luật, khoa học,tôn giáo, văn học nghệ thuật, những công cụ cho sinh hoạt hàngngày về ăn, mặc, ở và các phương thức sử dụng Toàn bộ những

sáng tạo và phát minh đó tức là văn hoá [39, tr.51]

Văn hoá do con người sáng tạo ra trong suốt quá trình tồn tại, phát triểncủa gia đình, dân tộc và đất nước

Xã hội là hình thức sinh hoạt chung có tổ chức của loài người ở một trình

độ phát triển nhất định của lịch sử và được xây dựng trên cơ sở một phương thức

sản xuất nhất định Xã hội chỉ đời sống xã hội của con người, thể hiện nhu cầu đượcthỏa mãn để phát triển con người, từ cá nhân đến cộng đồng Xã hội để chỉ các quan

hệ giữa con người với con người trong xã hội được xem như một cấu trúc vật chấtphức tạp nhất, một bản thể vật chất để tạo nên đời sống của con người

Xã hội để chỉ một trong những lĩnh vực cơ bản của đời sống được hìnhthành bởi hoạt động của con người và do cách thức tổ chức đời sống xã hộitạo ra Đó chính là lĩnh vực xã hội trong tương quan với các lĩnh vực khácnhư kinh tế, chính trị, văn hóa Xã hội còn để chỉ những hình thức tổ chức củacộng đồng, của cơ cấu xã hội; chúng vận động và biến đổi trong những điềukiện hiện thực của kinh tế, chính trị, văn hóa.

Xã hội còn để chỉ trình độ phát triển mối quan hệ giữa cá nhân với cộngđồng xã hội Nhìn vào lịch sử phát triển của các xã hội, tiến bộ và văn minh

xã hội, mối quan hệ giữa cá nhân với cộng đồng đã trải qua những hình thứcbiến đổi, những trình độ khác nhau

Trong trường hợp của đề tài luận văn "Huyện uỷ Tương Dương, tỉnh

Nghệ An lãnh đạo lĩnh vực văn hoá- xã hội trong giai đoạn hiện nay”, khái niệm "Văn hoá - Xã hội" được hiểu như một khái niệm tổng hợp để chỉ chung

các lĩnh vực chăm lo thiết thực đời sống vật chất và tinh thần, sức khoẻ, môitrường sống cho toàn bộ con người sống trong một xã hội như giáo dục, y

tế, khoa học công nghệ, văn hoá nghệ thuật, thể dục thể thao, dịch vụ công ích

vệ sinh môi trường, nước sạch; dân số-gia đình-trẻ em, lao động-việc làm vàcác chính sách xã hội cho mọi người ở Tương Dương Vì vậy, trong côngtrình nghiên cứu này khái niệm "Văn hoá - Xã hội" có khi được dùng như mộtcụm liên từ tổng hợp để biểu thị các lĩnh vực xã hội nói trên, và cũng có khitừng lĩnh vực xã hội được dùng riêng, nhưng đều biểu thị một phạm vi của

"văn hoá - xã hội" của địa bàn huyện Tương Dương

Vai trò của lĩnh vực văn hoá - xã hội được thể hiện thông qua mối quan hệbiện chứng giữa phát triển văn hoá với phát triển kinh tế - xã hội và ngược lại

"Văn hoá là mục tiêu và động lực của sự phát triển kinh tế-xã hội" Vănhoá góp phần quan trọng thúc đẩy phát triển kinh tế và tiến bộ xã hội Nhữnggiá trị văn hoá tinh thần tiến bộ, lành mạnh luôn luôn có vai trò tác động tíchcực, thúc đẩy kinh tế phát triển

Văn hoá và kinh tế luôn có mối liên hệ biện chứng với nhau Sự pháttriển kinh tế bao giờ cũng nhằm mục đích cuối cùng là phát triển vì conngười, vì cộng đồng Chủ nghĩa Mác-Lênin xác định rằng tồn tại xã hội quyếtđịnh ý thức xã hội, còn ý thức xã hội là sự phản ảnh tồn tại xã hội, phụ thuộcvào tồn tại xã hội Do đó, nguồn gốc sâu xa dẫn đến sự thay đổi và phát triểncủa văn hoá là do thay đổi của nền kinh tế Trong khi xây dựng các chiếnlược, kế hoạch phát triển văn hoá-xã hội như đặt vấn đề tăng cường đầu tưcho sự phát triển các lĩnh vực giáo dục, y tế, khoa học, công nghệ, văn hoánghệ thuật, thể dục thể thao, môi trường đô thị, giải quyết việc làm và các vấn đềdân số-gia đình và trẻ em v.v đều phải tính đến khả năng kinh tế của kinh tế

Tuy nhiên, cũng cần hiểu rõ rằng văn hoá hoàn toàn không phải làcái bóng mờ, theo sau kinh tế Văn hoá và các nội dung của nó vốn có tínhđộc lập tương đối với kinh tế Văn hoá và khoa học, giáo dục (hiển vănhoá theo nghĩa rộng) có vai trò không chỉ là thúc đẩy phát triển kinh tế xãhội, mà còn mở đường cho sự phát triển kinh tế lên một trình độ phát triểncao hơn Thực tế cho thấy không phải lúc nào phát triển văn hóa cũng có tỷ

lệ thuận với phát triển kinh tế Hiện nay, ở nước ta, bên cạnh những thànhtựu đã đạt về mặt văn hóa trong quá trình đổi mới, cũng còn tồn tại nhiềuvấn đề nổi cộm như thiếu kỷ cương trong các hoạt động văn hóa và dịch vụvăn hóa, những biểu hiện không lành mạnh trong giao lưu văn hóa và sựlây lan các tệ nạn xã hội

Từ nhận thức về văn hoá cho thấy cách nhìn nhận các giá trị xã hội, cácnhân tố trong phát triển không nên chỉ nhấn mạnh một chiều cơ sở và vai tròcủa kinh tế, mà không thấy giá trị và vai trò của văn hoá Sự thật cho thấy,trong quá trình phát triển của xã hội không thể thiếu văn hoá và càng khôngđược coi nhẹ vai trò văn hoá Bởi vì một xã hội muốn phát triển một cách lànhmạnh, hài hoà, toàn diện và bền vững thì phải coi trọng cả bốn yếu tố: kinh tế,chính trị, văn hoá và xã hội

Cần phải làm cho tăng trưởng kinh tế luôn gắn liền với phát triển vănhóa theo hướng tiến bộ Tăng trưởng kinh tế mà văn hóa suy đồi là điều vônghĩa và trái với bản chất của chế độ xã hội xã hội chủ nghĩa lấy sự phát triểntoàn diện con người làm mục tiêu trung tâm Chỉ có một nền văn hóa tiên tiến,thấm nhuần sâu sắc tính nhân văn và với bản sắc dân tộc đậm đà mới đủ sứckiểm chế những mặt tiêu cực của kinh tế thị trường.

Nói tới lĩnh vực văn hoá- xã hội là nói tới sự chăm lo tới việc phát huycác nguồn lực con người, yếu tố quan trọng hàng đầu để thúc đẩy các quátrình phát triển Hoàn toàn có lý khi nói rằng, sau thực phẩm, thì văn hoá vàgiáo dục là một trong những nhu cầu hàng đầu của mỗi dân tộc.Ý tưởng này trởnên đặc biệt sâu sắc và có tính thời sự trong nội dung xã hội của triết lý pháttriển, nhất là ở nước ta đang bước vào thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa.Với vai trò là động lực thúc đẩy sự phát triển kinh tế- xã hội, “văn hoá cókhả năng to lớn khơi dậy, nhân lên mọi tiềm năng, sức sáng tạo của conngười, tạo ra nguồn lực nội sinh quyết định sự phát triển của đời sống xã hội”[5, tr.214] Trong thời đại ngày nay, sự giàu có và phát triển toàn diện củamột đất nước không chỉ là tài nguyên thiên nhiên, vốn, kỹ thuật mà yếu ngàycàng trở nên quyết định chính là nguồn lực con người, là tiềm năng và nănglực sáng tạo của con người Mà những tiềm năng và năng lực đó “nằm ngaytrong văn hoá và chính văn hoá trực tiếp tạo nên trong trí tuệ, đạo đức, tâmhồn, nhân cách, bản lĩnh, sự thành thạo, tài năng của mỗi cá nhân và cả cộngđồng” [5, tr.214] Mặt khác, văn hoá còn có khả năng điều tiết, điều chỉnh cáckhuynh hướng, chiều hướng phát triển của xã hội và con người, hướng sự vậnđộng tới cái tích cực, tiến bộ, nhân văn và hạn chế những biểu hiện tiêu cực,thoái hoá, biến chất,…dẫn đến sự kìm hãm và thậm chí còn tàn phá, xuốngcấp của một xã hội, đặc biệt trong điều kiện nền kinh tế thị trường

Mục tiêu của sự phát triển là ở sự nâng cao chất lượng cuộc sống củacon người với việc đảm bảo sự hài hoà giữa đời sống vật chất và đời sống tinh

thần, giữa mức sống cao với lối sống và nếp sống đẹp của mỗi con người và

cả cộng đồng người Để đạt được mục tiêu đó, nhất thiết phải có sự phát triểncao cả về kinh tế trên cơ sở một nền văn hoá tiến tiến đậm đà bản sắc dân tộc.Nghị quyết hội nghị Trung ương năm (khoá VIII) đã chỉ rõ: “Xây dựng vàphát triển kinh tế phải nhằm mục tiêu văn hoá, vì xã hội cônng bằng, vănminh, con người phát triển toàn diện” [6, tr.55]

Bàn đến vai trò của lĩnh vực văn hoá- xã hội trong luận văn này là để

đề cập đến vai trò của sự phát triển nguồn lực con người Tương Dương, tạo rachất lượng cao hơn cho nguồn nhân lực Tương Dương để thực hiện hiệnthành công mục tiêu đổi mới trên địa bàn huyện theo đường lối của Đảng ta

Khi nói tới nguồn lực con người, nguồn lực nội sinh trong phát triển,chủ yếu phải nói đến văn hoá Để phát triển nguồn lực của một con người

trong một cộng đồng phải chú ý đến tính văn hoá của sự phát triển của 3 lực chủ yếu: trước tiên là năng lực (aibility) của bản thân mỗi người, tiếp đó là sự

nỗ lực (effort) của bản thân và đến một mức độ nhất định rất cần có sự trợ lực(support) bổ sung của cộng đồng, trong đó trợ lực góp phần quan trọng để tăngcường sự phát triển của năng lực, nỗ lực của bản thân lên một chu trình mớingày càng cao hơn trước Phát triển đồng thời các Năng lực + Nỗ lực + Trợ lực

là quy luật của sự phát triển nguồn lực con người trong cộng đồng xã hội.Không ai phủ nhận rằng, hiện nay xã hội nào cũng phải giành ưu tiêncho sự phát triển kinh tế Song không nên quên chủ thể của nền kinh tế chính

là con người Nếu không nâng cao nền văn hóa, chất lượng giáo dục, đạo đứccủa xã hội, không có lý tưởng về giá trị nhân bản thì mọi nỗ lực đẩy mạnhphát triển kinh tế sẽ không mang lại hiệu quả mong muốn

Nhận thức được vấn đề đó, cấp uỷ và chính quyền huyện Tương Dươngtrong thẩm quyền và trách nhiệm của mình luôn đề cao và quan tâm phát triểncác lĩnh vực văn hoá - xã hội của huyện nhà Việc phát triển giáo dục, y tế,khoa học công nghệ, thể dục thể thao, dịch vụ công ích vệ sinh môi trường,

nước sạch, dân số-gia đình-trẻ em, lao động-việc làm và lành mạnh hóa xãhội, thực hiện công bằng trong phân phối được xem động lực mạnh mẽ đểphát triển sản xuất, tăng năng suất lao động xã hội, thực hiện bình đẳngtrong các quan hệ xã hội Phát triển văn hoá-xã hội đồng bộ với kinh tế làđiều kiện thiết yếu có thể đảm bảo sự đi lên vững chắc của sự nghiệp đổimới ở Tương Dương.

Các hoạt động của cấp uỷ, chính quyền và các tổ chức đoàn thể chínhtrị- xã hội trên các lĩnh vực: Văn hoá và thông tin; Giáo dục và đào tạo; Y tế,chăm sóc sức khoẻ cộng đồng; Dân số, lao động, việc làm và xoá đói giảmnghèo; bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em; thực hiện chính sách đối vớingười có công với cách mạng, công tác bảo trợ xã hội;…được xem có vị trí,vai trò hết sức quan trọng trong tiến trình lãnh đạo thực hiện nhiệm vụ chínhtrị, kinh tế, văn hoá, xã hội của cấp uỷ và chính quyền cấp huyện Kết quả đạtđược trên các lĩnh vực văn hoá- xã hội sẽ góp phần quan trọng vào việc ổnđịnh ổn định xã hội, tạo môi trường thuận lợi cho kinh tế phát triển

Cấp huyện là địa bàn trực tiếp gắn bó với cơ sở Công tác văn hoá - xãhội trên địa bàn là chuyển tải trực tiếp chủ trương, đường lối, chính sách vềvăn hoá, xã hội đến với quần chúng ở cơ sở, trực tiếp chỉ đạo, hướng dẫn tổchức triển khai và kiểm tra các hoạt động trên lĩnh vực văn hoá- xã hội ở cơ

sở, là khâu quan trọng nhất trong việc động viên, giáo dục, tổ chức quầnchúng tham gia mọi hoạt động trên lĩnh vực văn hoá- xã hội, từ đó biến chủtrương, đường lối của Đảng và Nhà nước thành hiện thực cuộc sống, trực tiếpđáp ứng nhu cầu chăm sóc sức khoẻ và nâng cao dân trí, mức hưởng thụ, sángtạo văn hoá và nâng cao chất lượng cuộc sống của nhân dân ở cơ sở

Trong các mục tiêu của công tác văn hoá trên địa bàn huyện,

do vị trí có tính trực tiếp với cơ sở của nó, nhiệm vụ xây dựng conngười mới, cuộc sống mới, đấu tranh chống thói hư, tật xấu, gópphần tạo nên một cuộc sống lành mạnh, tốt đẹp, môi trường văn hoá

thuận lợi cho sự phát triển con người trở thành nhiệm vụ trọng tâmnhất và thường xuyên đối với cấp huyện [6, tr.155].

1.1.2.2 Tổng quan tình hình một số phương diện quan trong lĩnh vực văn hoá-xã hội ở Tương Dương

Bước vào thời kỳ đổi mới, tình hình kinh tế- xã hội huyện TươngDương có những chuyển biến tích cực Trong 10 năm gần đây kinh tế TươngDương liên tiếp tăng trưởng khá Tốc độ tăng trưởng GDP bình quân giaiđoạn 2001-2005 là 9.1%, năm 2006 tăng 15,7% Tổng giá trị GDP năm 2007đạt 692 tỷ đồng, tăng 18.4% Cơ cấu kinh tế chuyển dịch theo hướng tích cực,giảm tỷ trọng sản xuất nông nghiệp (bình quân 2.5%/năm), tăng tỷ trọng sảnxuất công nghiệp và dịch vụ (bình quân 2.5-3%) Đời sống của nhân dânkhông ngừng được cải thiện và nâng cao Tổng thu nhập bình quân đầu ngườigiai đoạn 2001-2005 đạt 2.8 triệu đồng, năm 2007 đạt 6.48 triệu đồng (mục

tiêu phấn đấu năm 2010 là 10 triệu đồng) Cơ sở hạ tầng nông thôn như: điện, đường giao thông, trường học, trạm xá và thuỷ lợi tiếp tục được đầu tư

xây dựng tạo điều kiện phát triển kinh tế-xã hội, nâng cao đời sống vật chất,tinh thần nhân dân [31]

Lĩnh vực văn hoá- xã hội chuyển biến tích cực hơn và trở thành độnglực quan trọng cho sự phát triển kinh tế, bảo đảm quốc phòng, an ninh, xâydựng hệ thông chính trị vững mạnh toàn diện

* Về Giáo dục và Đào tạo [Xem phụ lục số 5]

Cả huyện hiện có tất cả 93 cơ sở giáo dục, bao gồm: Giáo dục chính quy,

có 71 trường (Mầm non, Tiểu học, Trung học cơ sở và Trung học phổ thông);Giáo dục không chính quy có 21 cơ sở (01 Trung tâm giáo dục thường xuyên và

20 trung tâm học tập cộng đồng) và 01 Trung tâm hướng nghiệp-dạy nghề

Tổng số học sinh ở các ngành học giáo dục Mầm non, giáo dục phổthông và giáo dục thường xuyên có 19015 người, chiếm 25.64% dân số cảhuyện, trong đó nữ 9715 người, chiếm 51.09%; học sinh dân tộc thiểu số

17577 người, chiếm 92.43%, học sinh khuyết tật 386 người, chiếm 2.02%tổng số học sinh.

Trung tâm giáo dục thường xuyên có 01 trường, với 285 học sinh trunghọc phổ thông và 30 cán bộ xã., thị trấn; Trung tâm học tập cộng đồng, có 20trung tâm, hàng năm thu hút 420 học sinh trung học cơ sở học bổ túc văn hoá

và trên 30% dân số của cả huyện tham gia học tập thường xuyên tại các trungtâm học tập cộng đồng Bình quân mỗi năm Trung tâm hướng nghiệp-dạynghề mở 05 lớp, thu hút 300 học viên

Nếu tính cả số học sinh học các trường mầm non, tiểu học, trung học cơ

sở, các trường chuyên nghiệp và khoảng 30% dân số thường xuyên tham giacác lớp học tại trung tâm hướng nghiệp-dạy nghề, trung tâm học tập cộngđồng thì đến tháng 12-2007, trên địa bàn huyện Tương Dương cứ 100 ngườidân thì có 55 người đi học [42], [55], [69]

Năm 2005 huyện Tương Dương đã được công nhận hoàn thành phổ cậpgiáo dục, có 100% xã đạt chuẩn phổ cập giáo dục tiểu học, trong đó có 20 xã(90.9%) đạt chuẩn phổ cập tiểu học đúng độ tuổi (năm 2003) và có 100% xãđạt chuẩn phổ cập trung học cơ sở (năm 2005) Bên cạnh việc tổ chức các lớp

bổ túc văn hoá trung học cơ sở, huyện còn tăng cường các lớp bổ túc văn hoátrung học phổ thông để phục vụ nhu cầu học tập của thanh niên và đội ngũcán bộ cơ sở

Đến nay số giáo viên xếp loại yếu và không đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ

đã giảm ở tất cả các ngành học, cấp học Chất lượng giáo viên được nâng lên,

số giao viên đạt chuẩn và trên chuẩn đào tạo tăng (Mầm non, Tiểu học 100%đạt chuẩn, còn trung học cơ sở còn 4,34% dưới chuẩn) Công tác xây dựngđội ngũ cán bộ quản lý các nhà trường có chuyển biến tốt: việc quy hoạch,đánh giá, xếp loại cán bộ quản lý tiếp tục được coi trọng

Về công tác quản lý giáo dục, Phòng Giáo dục- Đào tạo đã phối hợpvới Phòng Nội vụ triển khai thực hiện Quyết định số 06/2007/QĐ-UBND của

Uỷ ban nhân dân tỉnh Nghệ An về ban hành Qui định phân công, phân cấp

quản lý cán bộ, viên chức các đơn vị sự nghiệp giáo dục trên địa bàn tỉnhNghệ An Triển khai thực hiện cuộc vận động “ nói không với tiêu cực trongthi cử và bệnh thành tích trong giáo dục”, tích cực, kiên quyết, đồng bộ, thuhút được sự đồng tình ủng hộ của các cấp, các ngành, của đội ngũ cán bộ giáoviên, của học sinh, phụ huynh và tạo được lòng tin trong xã hội.

Vể xây dựng cơ sở vật chất trường học, huyện đã đầu tư tăng cườngtheo hướng kiên cố hoá, chuẩn hoá, hiện đại hoá: rà soát, xây dựng và thựchiện chuẩn về cơ sở vật chất, thiết bị dạy học cho trường tiểu học, trung học

cơ sở; tập trung các nguồn lực để đầu tư xây dựng, nâng cấp nhằm tăng sốlượng thư viện, phòng thí nghiệm- thực hành đạt chuẩn [69], [23, tr.15]

* Về Y tế, chăm sóc sức khoẻ cộng đồng [xem phụ lục 6]

- Tổ chức mạng lưới: Cả huyện có 1 Bệnh viện đa khoa, 3 Phòng khám

đa khoa khu vực và 01 Trung tâm y tế dự phòng và 21 trạm y tế cơ sở, tổng số

193 giường bệnh, trong đó tại Bệnh viện đa khoa 55 giường, phòng khám đakhoa là 30 giường, trạm y tế xã 108 giường, đạt tỷ lệ 26 giường bệnh/1 vạndân (bình quân chung cả tỉnh là 16 giường/1vạn dân)

Tổng số cán bộ y tế toàn huyện là 358 người (Bệnh viện đa khoa 87người, Trung tâm y tế dự phòng là 23 người, Phòng y tế 3 người và y tế cơ sở

là 245 người) Trong đó, bác sỹ đại học, trên đại học là 36 người (chiếm10.05%), đạt 4 bác sỹ/1 vạn dân, y sỹ có 71 người (chiếm 19.83%), y tá 251người (chiếm 70.11%), ngành dược 19 người (chiếm 6.53%)

- Chất lượng khám chữa bệnh, vấn đề y đức, đầu tư cơ sở hạ tầng, trangthiết bị, công tác bảo hiểm y tế, chăm sóc sức khoẻ ban đầu cho nhân dân ởtuyến cơ sở có nhiều tiến bộ, kịp thời ngăn chặn và đẩy lùi các dịch bệnhnguy hiểm Hiện nay 100% xã, thị trấn có trạm y tế, trong số 167 thôn bản thì

có 140 thôn, bản có cán bộ y tế (chiếm 83.83%)

- Công tác chuẩn hoá đội ngũ cán bộ y tế, đưa bác sĩ về cơ sở từng bướcđược quan tâm, đến nay đã có 7 bác sĩ, tỷ lệ 31.8% (mục tiêu đến năm 2010 là

40%) Nhân viên y tế thôn bản được hưởng phụ cấp 120000 đồng/tháng, khuvực thị trấn 60.000 đồng/tháng [23, tr.15-16].

* Về văn hoá và thông tin, thể thao

- Các hoạt động văn hoá-thông tin, xây dựng thiết chế văn hoá thôngtin, thể thao được quan tâm hơn, phong trào văn hoá, văn nghệ, thể thao pháttriển rộng khắp toàn huyện, trang thiết bị được đầu tư, đội ngũ cán bộ làmcông tác văn hoá cơ sở được đào tạo, bồi dưỡng, ngày càng đáp ứng tốt hơnyêu cầu nhiệm vụ Công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục các chủ trươngchính sách của Đảng và Nhà nước, tư tưởng Hồ Chí Minh, Nghị quyết đại hộicác cấp và các hoạt động về an toàn giao thông, phòng, chống tệ nạn xãhội, kịp thời và có hiệu quả

Tính đến tháng 12-2008, có 79.3% số làng, bản có qui ước, hương ước,

số làng văn hoá chiếm 24.4% tổng số thôn bản khối xóm toàn huyện, gia đìnhvăn hoá 44.9% tổng số hộ trong cả huyện; có 100% số xã có thiết chế vănhoá-thông tin-thể thao, trong đó 01 xã có thiết chế văn hoá- thông tin- thểthao đồng bộ, có 77.84% thôn bản, 19.04% xã, thị trấn có nhà văn hoá, có74.85% thôn, bản có sân vận động,…

- Công tác sưu tầm, bảo tồn và phát huy bản sắc văn hoá dân tộc, phongtrào toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa, bài trừ mê tín, dị đoanchuyển biến tích cực

- Phong trào văn nghệ quần chúng có chuyển biến tích cực cả về sốlượng và chất lượng, kịp thời cổ vũ phong trào thi đua yêu nước, động viênnhân dân hăng hái tăng gia sản xuất, phát triển kinh tế, xoá đói giảm nghèo,không ngừng nâng cao chất lượng cuộc sống

- Công tác xã hội hóa các hoạt động văn hóa- thông tin- thể thao đượctiếp tục quan tâm và đạt một số kết quả bước đầu

- Chất lượng chương trình phát thanh- truyền hình đã có chuyển biến rõnét cả về số lượng và chất lượng Tiếp tục mở rộng và nâng cao diện phủ sóngtruyền thanh, truyền hình cho vùng sâu, vùng xa Đến nay có 81.3% dân số

được xem truyền hình, 93.6% dân số dược nghe truyền thanh, đã có 10/21 xã(47.61%) có điểm bưu điện văn hoá, 100% xã, thị trấn có điện thoại [37],[55], [69], [23, tr.16-17].

* Dân số, việc làm và xoá đói giảm nghèo

- Về dân số-việc làm: Tương Dương là huyện có dân số đông thứ 13trong số 19 huyện, thành, thị của tỉnh Nghệ An Theo số liệu thống kê tháng12/2007, tổng dân số toàn huyện là 74.148 người, tróng đó 88,7% là đồng bàodân tộc thiểu số và chủ yếu ở khu vực nông thôn (95,7%) Tổng số hộ giađình trong toàn huyện là 15.206 hộ, trong đó số hộ đồng bào dân tộc thiểu số

là 13.661 hộ (chiếm 89,8%) Tốc độ tăng dân số từng bước được kiềm chế,năm 2000 tỷ lệ tăng dân số là 1,86%, đến năm 2005 giảm còn 1,25% và năm

2007 là 1,18% Tỷ lệ sinh con thứ 3+ giảm từ 17,5% (năm 2000) xuống 12%(năm 2005) và năm 2007 là 11 %

Dân số trong độ tuổi lao động của huyện là 40.644 người (chiếm54,5%) Lực lượng lao động là 27.435 người (chiếm 36,8% dân số và chiếm67,5% dân số trong độ tuổi lao động), trong đó lao động thường xuyên là26.831 người(chiếm 97,8% lực lượng lao động)

Thông qua các chương trình đầu tư phát triển kinh tế - xã hội, pháttriển doanh nghiệp, trang trại, vay vốn dự án giải quyết việc làm, khuyếnkhích lao động đi làm việc tại các khu công nghiệp trong nước, xuất khẩu laođộng,…bình quân mỗi năm toàn huyện đã giải quyết việc làm cho 3500 laođộng (lao động nữ chiếm 42,9%), trong đó khoảng 1105 lao động có việc làmmới tập trung (xuất khẩu lao động 216 người)

Cơ cấu lao động chuyển dịch theo hướng tích cực, giảm tỷ lệ lao độngnông nghiệp từ 87,2% (năm 2001) xuống 86,7% (năm 2005) và năm 2007 là80,1% (cả tỉnh là 66,14%); tỷ lệ lao động công nghiệp- xây dựng tăng từ 3,9%(năm 2001) lên 4,1% (năm 2005) và năm 2007 là 8,2% (cả tỉnh là 15,96%); tỷ

lệ lao động dịch vụ tăng từ 8,9% (năm 2001) lên 9,2% (năm 2005) và năm

2007 là 11,7% (cả tỉnh là 17,9%)

Lao động thiếu việc làm giảm từ 1,8% (năm 2004) xuống 1,67% (năm2007) Tỷ lệ lao động thất nghiệp khu vực thành thị của huyện rất thấp, năm

2005 là 0,34% (cả tỉnh là 1,06%) đến tháng 12 năm 2007 tỷ lệ này là 0,27%(cả tỉnh là 3,72%) Tỷ lệ sử dụng thời gian lao động năm 2005 là 73,94% (cảtỉnh là 79,42%), năm 2007 là 77,43% (cả tỉnh 82%) [2], [3], [4], [41], [42],[43], [69], [67], [23, tr.17]

Chính sách đối với người lao động, như: Tiền lương, tiền công; Bảohiểm xã hội, Bảo hiểm y tế, bảo hộ lao động, an toàn lao động, vệ sinh laođộng,…cơ bản được thực hiện nghiêm túc theo quy định [37], [55], [66], [69],[23, tr.17-18]

- Tình hình đói nghèo [Xem phụ lục 2 và 3]:

Theo kết quả điều tra tháng 12/2007, cả huyện có 8806 hộ nghèo,chiếm tỷ lệ 58.86% tổng số hộ trong toàn huyện (Tương Dương là 1 trong 60

huyện nghèo nhất cả nước) Có 4 xã tỷ lệ hộ nghèo dưới 40%: Thị trấn Hoà

Bình 0.8%, Tam Đình 31.6%, Tam Thái 33%, Tam Quang 37%; có 4 xã tỷ lệ

hộ nghèo từ 50% đến dưới 60% : Thạch Giám 52.3%, Lưu Kiền 52.6%, YênHoà 54.5%, Xá Lượng 54.7%, có 14 xã tỷ lệ hộ nghèo ở mức cao từ 70% đến96.5% , trong đó có 4 xã trên 80%: Tam Hợp 81.3%, Nhôn Mai 83.3%, YênTĩnh 83.8%, Kim Đa 96.5%

Tỷ lệ hộ nghèo của cả huyện cao gấp 3 lần mức bình quân chung của cảtỉnh Nghệ An (19,59%) Về mức độ nghèo khổ cũng có sự chệnh lệch đáng

kể, trong khi thu nhập bình quân đầu người của cả nước (năm 2006) đạt mức

636000 đồng/tháng, tỉnh Nghệ An là 500000 đồng/tháng, huyện TươngDương là 416000 đồng/tháng thì thu nhập bình quân đầu người của hộ nghèokhoảng 140000 đồng/tháng chỉ đạt 70% chuẩn nghèo hiện nay (đạt 76% thu

nhập bình quân nhóm nghèo cả nước, 22% thu nhập bình quân đầu người của

cả nước và chỉ đạt 9% của nhóm giàu nhất)[1], [66], [69], [67]

* Một số hạn chế

Bên cạnh những thành tựu rất đáng được ghi nhận ở trên, lĩnh vực vănhoá- xã hội của Tương Dương vẫn còn tồn tại một số những yếu kém, bất cập:

- Chất lượng giáo dục chưa đáp ứng yêu cầu, tình trạng học sinh bỏ học,

đi học không chuyên cần, đọc chưa thông, viết chưa thạo còn khá phổ biến

Công tác quản lý giáo dục ở một số trường học chậm đổi mới, dân chủtrong nhà trường chưa được phát huy tốt nhất Việc đánh giá kết qủa học tậpcủa học sinh tuy được quan tâm, song chưa đúng với yêu cầu chỉ đạo là đánhgiá đúng thực chất; công tác cải cách hành chính trong nhà trường chưa mạnh

Trình độ, năng lực, trách nhiệm của một bộ phận cán bộ, giáo viên cònnhiều hạn chế, khuyết điểm; công tác xã hội hoá giáo dục còn nhiều bất cập.Đầu tư xây dựng cơ sở vật chất trường, lớp học chưa đáp ứng yêu cầu dạy vàhọc, trường học nhiều nơi, nhất là các vùng khó khăn đã xuống cấp trầmtrọng, tình trạng thiếu phòng học, phòng học tạm bợ vẫn khá phổ biến

Xây dựng trường chuẩn quốc gia còn chậm và có khả năng không đạtmục tiêu nghị quyết Đại hội huyện đảng bộ lần thứ XXIV

- Công tác bảo vệ và chăm sóc sức khoẻ nhân dân còn nhiều bất cập

Hệ thống y tế chậm đổi mới, chất lượng khám chữa bệnh ở tuyến y tế cơ sởchưa đáp ứng yêu cầu.; điều kiện chăm sóc sức khoẻ cho người nghèo, vùngsâu, vùng xa còn nhiều hạn chế Bệnh dịch HIV/AIDS tiếp tục gia tăng Đầu

tư của nhà nước và huy động xã hội cho phát triển y tế chưa đáp ứng yêu cầu

và hiệu quả chưa cao Đội ngũ cán bộ y tế cơ sở ở nhiều nơi còn thiếu (còn 27bản không có cán bộ y tế) và yếu Chính sách đãi ngộ đối với cán bộ y tế, đặcbiệt là cán bộ xã, thôn bản chưa thoả đáng, nên họ thiếu tâm huyết với nghềnghiệp (phụ cấp 120000đồng/tháng)

Cơ sở vật chất, trang thiết bị kỹ thuật y tế từ huyện đến cơ sở còn thiếuthốn hoặc đã quá hư hỏng không đáp ứng nhu cầu bảo vệ chăm sóc sức khoẻnhân dân

- Hoạt động văn hoá-thông tin, thể thao còn rất nhiều khó khăn Kinhphí đầu tư cho văn hoá còn quá thấp, đời sống của đồng bào các dân tộc cònnhiều khó khăn

Quản lý nhà nước trên một số lĩnh vực hoạt động văn hóa, thông tincòn bất cập, chưa đáp ứng yêu cầu của thời kỳ đổi mới Việc bảo tồn và pháthuy bản sắc văn hóa dân tộc còn nhiều yếu kém, khuyết điểm

Phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hoá” chưa đượcquan tâm đúng mức, vẫn còn một số hạn chế, yếu kém Chất lượng gia đìnhvăn hóa, làng bản, khối xóm văn hóa còn một số hạn chế; xây dựng thiết chếvăn hóa- thông tin- thể thao đồng bộ một số địa phương chưa quan tâm (đờisống, đất đai, huy động nguồn lực xây dựng cơ sở vật chất)

- Công tác dự báo về dân số còn thiếu nhạy bén, trách nhiệm của đội ngũlàm công tác dân số, gia đình, trẻ em ở cơ sở có phần giảm sút; tỷ lệ sinh con thứ

ba tăng, tỷ lệ người chấp nhận các biện pháp tránh thai có xu hướng giảm

Chất lượng lao động thấp, cơ cấu lao động chưa hợp lý, tỷ lệ lao độngtrong các ngành, nghề công nghiệp, dịch vụ còn quá thấp; số lao động đượctạo việc làm mới còn thấp, tính ổn định việc làm và thu nhập người lao độngchưa cao; cơ sở vật chất, chất lượng và hiệu quả dạy nghề chưa đáp ứng yêucầu Quản lý xuất khẩu lao động còn nhiều hạn chế

- Kết quả xoá đói giảm nghèo chưa thật vững chắc Số hộc nghèo và táinghèo ở một số vùng còn lớn (Tam Hợp 81.3%, Nhôn Mai 83.3%, Yên Tĩnh83.8%, Kim Đa 96.5%), tỷ lệ hộ nghèo theo chuẩn mới còn cao (58.86%) Đờisống nhân dân vùng sâu, vùng xa còn nhiều khó khăn Một số chính sách trợgiúp người nghèo, hộ nghèo, vùng nghèo chưa được tổ chức thực hiện thật tốt

1.2 SỰ LÃNH ĐẠO CỦA HUYỆN ỦY TƯƠNG DƯƠNG ĐỐI VỚI LĨNH VỰC VĂN HÓA - XÃ HỘI: QUAN NIỆM, NỘI DUNG, PHƯƠNG THỨC VÀ QUY TRÌNH LÃNH ĐẠO

1.2.1 Quan niệm về sự lãnh đạo của huyện uỷ Tương Dương đối với lĩnh vực văn hoá- xã hội

Để đưa ra quan niệm về sự lãnh đạo của Huyện ủy đối với lĩnh vực vănhoá- xã hội, trước hết cần tìm hiểu về khái niệm "lãnh đạo"

Đại từ điển tiếng Việt (Nguyễn Như Ý chủ biên) cho rằng: "Lãnh đạo

là dẫn dắt, tổ chức phong trào theo đường lối cụ thể" [71, tr.997] Như vậytheo nghĩa phổ quát nêu trên thì "lãnh đạo" là đề ra chủ trương, đường lối vàdẫn dắt tổ chức việc thực hiện chủ trương, đường lối đó đạt kết quả Lãnh đạokhông chỉ dừng lại ở việc đề ra chủ trương, đường lối mà còn phải tổ chứcthực hiện chủ trương, đường lối đó, tức là lãnh đạo tổ chức thực hiện "Lãnhđạo" theo nghĩa nêu trên đã chỉ rõ: Phải có chủ thể lãnh đạo (người hay tổchức đề ra chủ trương, đường lối) và đối tượng lãnh đạo (người hay tổ chứcchịu trách nhiệm thực hiện chủ trương, đường lối do chủ thể lãnh đạo đề ra)

Để đối tượng lãnh đạo thực hiện chủ trương, đường lối theo đúng ý tưởng,phương hướng của chủ thể lãnh đạo và đạt kết quả thì chủ thể lãnh đạo phảidẫn dắt, tổ chức các hoạt động của đối tượng lãnh đạo theo phương hướng đãđược chủ thể lãnh đạo đề ra Đối tượng lãnh đạo có thể là một người, một tổchức, hay một lĩnh vực của đời sống xã hội

Khi nói đến "lãnh đạo" người ta thường gắn liền với chủ thể và đốitượng lãnh đạo Ví dụ: Đảng lãnh đạo chính quyền, Đảng lãnh đạo Mặt trận Tổquốc, Đảng lãnh đạo kinh tế, Đảng lãnh đạo văn hóa-xã hội, Đảng lãnh đạo quốcphòng-an ninh, Đảng lãnh đạo Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh…

Đảng Cộng sản Việt Nam có vai trò đặc biệt quan trọng và là ngườilãnh đạo, người tổ chức, người quyết định mọi thắng lợi của cách mạng nước

ta Vai trò đặc biệt quan trọng ấy, đã được thực tiễn cách mạng Việt Nam gần

80 năm, dưới sự lãnh đạo của Đảng khẳng định, được nhân dân Việt Namthừa nhận và suy tôn

Khi chuẩn bị tiến hành cuộc cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân, tạotiền đề và cơ sở để thực hiện cách mạng xã hội chủ nghĩa ở nước ta, trong tácphẩm "Đường cách mệnh" lãnh tụ Hồ Chí Minh đã khẳng định:

Cách mệnh trước hết phải có Đảng cách mệnh đi trong thế vậnđộng và tổ chức dân chúng, ngoài thì liên lạc với dân tộc bị áp bức và

vô sản giai cấp mọi nơi Đảng có vững, cách mạng mới thành công,cũng như người cầm lái có vững thuyền mới chạy [39, tr.267-268]

Từ khẳng định nêu trên lãnh tụ Hồ Chí Minh đã nhận thấy rất rõ vai tròđặc biệt quan trọng của Đảng đối với thắng lợi của cách mạng Việt Nam Đểcách mạng giành thắng lợi dứt khoát phải có Đảng thực sự cách mạng lãnhđạo và tổ chức nhân dân làm cách mạng Người cho rằng, Đảng là ngườilãnh đạo, người dẫn đường, người cầm lái đưa con thuyền cách mạng vượtqua thách ghềnh, hiểm nguy đi đến thắng lợi Người cầm lái phải có bảnlĩnh chính trị vững vàng và phải có trí tuệ thì mới có thể xác định đượcmục đích, phương hướng đưa con thuyền cách mạng đến đích Người cầmlái phải biết quy tụ, đoàn kết và tổ chức lực lượng, tranh thủ mọi sự ủng hộtrong quá trình đưa con thuyền cách mạng đến đích đã được xác định Tức

là Đảng cách mạng phải xác định được mục đích và con đường cách mạng,Đảng phải là người lãnh đạo, người tổ chức thực hiện, người tuyên truyền,giáo dục, vận động nhân dân tham gia tích cực vào các phong trào cáchmạng Đồng thời, Đảng phải là người gắn kết mối quan hệ quốc tế giữanhân dân và dân tộc Việt Nam với nhân dân các nước, các tổ chức quốc tế

để đưa cách mạng đến thành công

Trong tác phẩm “Sửa đổi lối làm việc” Chủ tịch Hồ Chí Minh đã phântích một cách khoa học và đưa ra khái niệm “Lãnh đạo” và “Lãnh đạo đúng”.Người viết: Lãnh đạo đúng nghĩa là: quyết định mọi vấn đề cho đúng, tổ chứcthực hành cho đúng, tổ chức kiểm soát [40, tr.285] Đây là những nội dung cơbản của lãnh đạo đúng và cũng là các yếu tố tạo nên sự lãnh đạo đúng và là

quy trình lãnh đạo đúng của Đảng ta Để đảm bảo sự lãnh đạo đúng đắn củaĐảng, đòi hỏi phải đáp ứng các yêu cầu:

Thứ nhất: phải quyết định mọi vấn đề cho đúng đắn, muốn quyết định

đúng đắn phải có bản lĩnh chính trị, có trí tuệ và phải thực hiện tốt nguyên tắctập trung, dân chủ và phải dựa vào nhân dân

Thứ hai: phải tổ chức thực hiện cho đúng; muốn thực hiện đúng phải

phát huy tinh thần trách nhiệm của mỗi cán bộ, đảng viên và sức mạnh củaquần chúng nhân dân

Thứ ba: phải tổ chức kiểm tra, kiểm soát, muốn kiểm tra, kiểm soát thì

cũng phải dựa vào nhân dân, phải tiến hành thường xuyên từ khâu ra quyếtđịnh lãnh đạo đến khâu tổ chức thực hiện Có như vậy mới tránh được bệnhquan liêu, xa rời thực tiễn, làm cho quyết định ngày càng đúng đắn hơn vàtránh được những sai sót trong quá trình tổ chức thực hiện

Đảng Cộng sản Việt Nam lãnh đạo tất cả các lĩnh vực đời sống xã hội

và hệ thống chính trị Sự lãnh đạo ấy, có những điểm chung, song do đặc thùcủa từng lĩnh vực đời sống xã hội và từng tổ chức trong hệ thống chính trị nên

sự lãnh đạo của Đảng có những điểm riêng

Huyện ủy Tương Dương, tỉnh Nghệ An là một bộ phận hữu cơ trong hệthống tổ chức của Đảng từ Trung ương xuống cơ sở Huyện ủy là một ban lãnhđạo của Đảng ở địa phương do Đại hội lập ra có nhiệm vụ lãnh đạo Đảng bộhuyện giữa hai nhiệm kỳ Đại hội Từ việc phân tích về vai trò, chức năng, nhiệm

vụ của Huyện uỷ và vai trò, tình hình lĩnh vực văn hóa-xã hội của huyện, chúng

ta có thể đi đến một quan niệm về sự lãnh đạo của Huyện uỷ Tương Dương đốivới lĩnh vực này như sau:

Sự lãnh đạo của Huyện ủy Tương Dương, tỉnh Nghệ An đối với lĩnh vực văn hoá-xã hội là toàn bộ hoạt động của Huyện ủy đề ra các quyết định lãnh đạo nhằm xây dựng và phát triển lĩnh vực văn hoá- xã hội; là quá trình

tổ chức thực hiện, tổ chức kiểm tra, giám sát, đảm bảo cho lĩnh vực văn

hoá-xã hội của huyện hoạt động đúng hướng, hiệu quả, đạt được mục tiêu đề ra.

Sự lãnh đạo của Huyện uỷ hiện nay vừa là tất yếu vừa hết sức cấpthiết Điều đó xuất phát từ yêu cầu đặt ra đối với công tác văn hoá- xãhội trên địa bàn cấp huyện trong giai đoạn hiện nay; yêu cầu giải quyếttrình trạng nghèo đói trên địa bàn huyện; yêu cầu mở rộng mức độ baophủ an sinh xã hội cho người dân và xuất phát từ thực trạng đời sống vănhoá và sự lãnh đạo của Huyện uỷ đối với lĩnh vực văn hoá- xã hội huyệnTương Dương

1.2.2 Nội dung, phương thức, quy trình lãnh đạo của Huyện ủy Tương Dương đối với lĩnh vực văn hoá- xã hội

1.2.2.1 Nội dung lãnh đạo

Phát triển kinh tế- xã hội, không ngừng chăm lo đời sống vật chất tinhthần của nhân dân, là sự nghiệp cách mạng của toàn dân, dưới sự lãnh đạo củaĐảng và sự quản lý, điều hành thống nhất của Nhà nước Trong đó, sự lãnh đạođúng đắn của Đảng là nhân tố quyết định

Lãnh đạo phát triển văn hoá- xã hội có nội dung, phạm vi rất rộng, nó gắnliền và nằm trong tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội, liên quan đến hoạtđộng của tất cả các cấp, các ngành, mọi tổ chức và lực lượng của cả hệ thốngchính trị Vì vậy, sự nghiệp phát triển văn hoá- xã hội tất yếu phải đặt dưới sựlãnh đạo tập trung, thống nhất về mọi mặt của Đảng Đó là nguyên tắc, là tínhĐảng trong xây dựng và phát triển kinh tế- xã hội nói chung và trong phát triểnlĩnh vực văn hoá- xã hội nói riêng

Từ yêu cầu chung nêu trên và xuất phát từ thực tiễn đang đặt ra của địaphương, nội dung lãnh đạo của Huyện uỷ Tương Dương đối với lĩnh vực vănhoá- xã hội trên địa bàn cấp huyện được xác định như sau:

- Lãnh đạo việc cụ thể hoá và tổ chức thực hiện đường lối, chủ trương củaĐảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước về lĩnh vực văn hoá- xã hội phù hợpvới điều kiện và đặc điểm của địa bàn.

- Huyện uỷ đề ra quyết định, chủ trương nhằm xác định phương hướng,mục tiêu và các giải pháp quan trọng để phát triển toàn diện lĩnh vực văn hoá- xãhội cũng như từng lĩnh vực cụ thể cụ thể của nó trong giai đoạn nhất định

- Huyện uỷ xác định nguyên tắc tổ chức, phương thức và cơ chế lãnh đạocủa Huyện uỷ và sự quản lý điều hành của chính quyền đối với phát triển lĩnhvực văn hoá- xã hội Lãnh đạo chính quyền thể chế hoá, cụ thể hoá chủ trươngcủa Huyện uỷ thành chương trình, kế hoạch, chính sách hợp lý và tổ chức quản

lý, điều hành chung trong toàn huyện

- Huyện uỷ lãnh đạo Hội đồng nhân dân huyện phát huy chức năng củamình, quyết định những vấn đề quan trọng, cơ bản nhất về văn hoá- xã hội bảođảm thực sự trở thành động lực phát triển kinh tế Trên cơ sở đó, Uỷ ban nhândân huyện cụ thể hoá thành chính sách, kế hoạch để phát triển văn hoá- xã hội,chỉ đạo các ngành, các xã thống nhất điều hành, quản lý có hiệu quả

- Huyện uỷ lãnh đạo các cơ quan liên quan đến lĩnh vực văn hoá- xã hộikiện toàn tổ chức bộ máy cán bộ, đổi mới nội dung và phương thức hoạt độngnhằm phát huy tinh thần tự chủ, sáng tạo trong xây dựng, đổi mới tổ chức vàhoạt động; phương thức hoạt động phải gắn với thực tiễn, bám sát và phục vụ cóhiệu quả các nhiệm vụ của cấp ủy; chính quyền trong từng giai đoạn và nguyệnvọng chính đáng của nhân dân

- Huyện uỷ lãnh đạo Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức đoàn thể và toàn dântham gia phát triển văn hoá- giáo dục Trước hết Huyện uỷ phải lãnh đạo côngtác tuyên truyền, vận động, giáo dục, thuyết phục mọi tầng lớp nhân dân làm chomọi người đều nhận thức rõ trách nhiệm của mình đóng góp công sức vào sựnghiệp phát triển văn hoá- xã hội của huyện vì lợi ích của nhân dân