Luận văn chuẩn hóa đội ngũ cán bộ lãnh đạo chủ chốt phường, xã ở thị xã

Để xây dựngđược đội ngũ cán bộ lãnh đạo chủ chốt phường, xã có thể đảm đương đượcyêu cầu nhiệm vụ trong những năm qua, là nhờ sự thường xuyên quan tâmlãnh đạo của Ban Thường vụ Thị ủy đố

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Quán triệt tư tưởng của V.I.Lênin, muốn lật đổ chế độ cũ, giành chínhquyền, giai cấp vô sản cần phải có đội ngũ “cán bộ chuyên nghiệp”, Chủ tịch

Hồ Chí Minh luôn nhấn mạnh về tầm quan trọng của cán bộ và công tác cán

bộ Rất nhiều lần Người khẳng định: cán bộ là cái gốc của mọi công việc.Bước vào thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa, trên cơ sở lấychủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh làm nền tảng tư tưởng, Đảng ta

đã có nhiều Nghị quyết, chủ trương, chính sách về cán bộ và công tác cán bộ.Chiến lược cán bộ thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước,khẳng định: cán bộ là nhân tố quyết định sự thành bại của cách mạng, gắn liềnvới vận mệnh của Đảng, của đất nước và chế độ, là khâu then chốt trong côngtác xây dựng Đảng

Cấp cơ sở (cấp xã, phường, thị trấn) là cấp cuối cùng trong hệ thốngchính quyền bốn cấp ở nước ta, là cấp thường xuyên tiếp xúc trực tiếp với dân

và sát với dân nhất, có nhiệm vụ và vai trò to lớn trong việc cụ thể hoá mọichủ trương, đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước Cán bộ lãnh đạochủ chốt cấp cơ sở là người tổ chức, dẫn dắt mọi thành viên trong tập thểhướng vào một mục đích chung để hoàn thành tốt mọi nhiệm vụ chính trị củađơn vị mình Việc có hoàn thành tốt hay không tốt nhiệm vụ ở từng cơ quan,đơn vị phụ thuộc rất nhiều vào phẩm chất, năng lực, phong cách của ngườilãnh đạo Do vậy, vấn đề cán bộ lãnh đạo chủ chốt ở cấp này có ý nghĩa hếtsức quan trọng, ảnh hưởng đến chất lượng hoạt động và hiệu quả quản lý,điều hành của Đảng, Nhà nước nói chung Vì thế, đòi hỏi cán bộ lãnh đạo chủchốt cấp cơ sở phải đảm bảo được các tiêu chuẩn cả về phẩm chất chính trị,đạo đức; trình độ năng lực; phong cách, tác phong công tác để có thể nhậnthức đúng và biến chỉ thị, nghị quyết, chính sách, đường lối, quan điểm củaĐảng, Nhà nước thành hiện thực trong đời sống xã hội

Thị xã Sa Đéc là một trung tâm kinh tế, văn hóa - xã hội lớn của tỉnhĐồng Tháp, sau nhiều lần điều chỉnh, thay đổi đơn vị hành chính, hệ thốngchính trị ở các phường, xã được xác lập và củng cố Theo đó đội ngũ cán bộlãnh đạo chủ chốt của các phường, xã được xây dựng và từng bước đáp ứngyêu cầu nhiệm vụ đặt ra Biểu hiện ở tình hình an ninh chính trị được giữvững, kinh tế, văn hóa - xã hội không ngừng phát triển, đời sống vật chất, tinhthần của nhân dân được nâng lên Qua đó, đã khẳng định được năng lực lãnhđạo của tổ chức đảng, chính quyền, đoàn thể các cấp, trong đó có sự đóng gópkhông nhỏ của đội ngũ cán bộ lãnh đạo chủ chốt phường, xã Để xây dựngđược đội ngũ cán bộ lãnh đạo chủ chốt phường, xã có thể đảm đương đượcyêu cầu nhiệm vụ trong những năm qua, là nhờ sự thường xuyên quan tâmlãnh đạo của Ban Thường vụ Thị ủy đối với công tác cán bộ, nhất là công tácchuẩn hóa đội ngũ cán bộ ở phường, xã, từ đó chất lượng đội ngũ cán bộ lãnhđạo chủ chốt phường, xã được ổn định và không ngừng nâng lên.

Tuy nhiên, bên cạnh những thành tựu đã đạt được, hệ thống chính trị ở

cơ sở, trong đó có đội ngũ cán bộ lãnh đạo chủ chốt ở phường, xã vẫn còn nhiềuyếu kém, nhất là trong công tác lãnh đạo, quản lý, tổ chức thực hiện và vận độngquần chúng,… Đồng thời, những tiêu chuẩn để đánh giá, quản lý, sử dụng cán

bộ, nhất là cán bộ lãnh đạo chủ chốt ở phường, xã trở nên bất cập trước tình hìnhmới, đòi hỏi phải được điều chỉnh, bổ sung cho phù hợp với thực tiễn

Từ thực trạng nêu trên, đòi hỏi Ban Thường vụ Thị ủy phối hợp với Uỷban nhân dân, Uỷ ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các đoàn thể thị xã SaĐéc phải nhanh chóng lãnh đạo làm tốt việc chuẩn hóa đội ngũ cán bộ lãnhđạo chủ chốt phường, xã Có như vậy mới có được đội ngũ cán bộ lãnh đạochủ chốt phường, xã đáp ứng được nhiệm vụ công tác trong tình hình mới,nhất là trước yêu cầu phải nhanh chóng tăng trưởng kinh tế đi đôi với pháttriển văn hóa - xã hội trong điều kiện đất nước đang đẩy mạnh công nghiệphóa, hiện đại hóa và hội nhập kinh tế quốc tế

Để thực hiện nhiệm vụ cấp bách đó, trước hết cần cụ thể hóa những tiêuchuẩn chung về cán bộ của Đảng thành hệ thống những tiêu chuẩn cho đội ngũcán bộ lãnh đạo chủ chốt cấp phường, xã phù hợp với tình hình thực tế trên địabàn thị xã Sa Đéc Đồng thời vận dụng hệ tiêu chuẩn đó làm cơ sở cho việc đánhgiá, quy hoạch, đào tạo, bố trí sử dụng,… đối với cán bộ lãnh đạo chủ chốt cấpphường, xã, nhằm đạt mục tiêu xây dựng đội ngũ cán bộ lãnh đạo chủ chốt ởphường, xã đủ về số lượng, đồng bộ về cơ cấu, có phẩm chất chính trị, đạo đức,tác phong công tác và trình độ năng lực đáp ứng yêu cầu nâng cao năng lực lãnhđạo của tổ chức cơ sở đảng trên địa bàn thị xã Sa Đéc từ nay đến năm 2015.

Xuất phát từ tình hình thực tế nêu trên, tôi chọn đề tà “Chuẩn hóa đội ngũ cán bộ lãnh đạo chủ chốt phường, xã ở thị xã Sa Đéc, tỉnh Đồng Tháp trong giai đoạn hiện nay” để viết luận văn Thạc sĩ chuyên ngành Xây dựng

Đảng Cộng sản Việt Nam Đây là vấn đề có tính cấp bách và thiết thực, nhằmgóp phần nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp phường, xã nóiriêng, nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của tổ chức cơ sở đảngtrên địa bàn thị xã Sa Đéc, tỉnh Đồng Tháp nói chung

2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài

Hiện nay, xung quanh vấn đề chuẩn hóa cán bộ đã có một số tài liệu liênquan sau:

- Nghị quyết Hội nghị lần thứ 3 Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa

VIII về tiêu chuẩn cán bộ nói chung và tiêu chuẩn cụ thể đối với từng loại cán bộ: cán bộ Đảng, Nhà nước, các đoàn thể nhân dân, cán bộ lãnh đạo lực lượng vũ trang, cán bộ khoa học, chuyên gia, cán bộ quản lý kinh doanh.

- Nghị quyết Hội nghị lần thứ 5 Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa

IX về đổi mới và nâng cao chất lượng hệ thống chính trị ở cơ sở xã, phường, thị trấn.

- Nghị quyết Hội nghị lần thứ 6 Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa

X về nâng cao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của tổ chức cơ sở đảng và chất lượng đội ngũ cán bộ, đảng viên.

- Một số công trình nghiên cứu liên quan đến công tác cán bộ của Đảngcũng đề cập đến việc chuẩn hóa các chức danh cán bộ:

+ Sách “Xác định cơ cấu và tiêu chuẩn cán bộ lãnh đạo chủ chốt trong

hệ thống chính trị đổi mới”, PGS.TS Trần Xuân Sầm chủ biên, 1998 Trong

sách trình bày cơ sở lý luận và thực tiễn của việc xác định tiêu chuẩn cán bộ;thực trạng việc thực hiện tiêu chuẩn đối với đội ngũ cán bộ lãnh đạo chủ chốttrong hệ thống chính trị; xác định tiêu chuẩn cán bộ trong những năm tới vàphương hướng, giải pháp xây dựng đội ngũ cán bộ theo tiêu chuẩn xác định

+ Sách “Luận cứ khoa học cho việc nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước”, PGS.TS.

Nguyễn Phú Trọng và PGS.TS Trần Xuân Sầm chủ biên, 2003 Nội dung đềcập đến cơ sở lý luận của việc sử dụng tiêu chuẩn cán bộ trong công tác cán bộ;những kinh nghiệm xây dựng tiêu chuẩn cán bộ của Đảng phù hợp với từng giaiđoạn cách mạng; những quan điểm, phương hướng chung trong việc nâng caochất lượng công tác cán bộ, trong đó có nội dung về “tiêu chuẩn hóa cán bộ”.+ Tài liệu bồi dưỡng lý luận và nghiệp vụ công tác tổ chức, cán bộ Tàiliệu lưu hành nội bộ do Ban Tổ chức Trung ương phối hợp với Học việnChính trị Quốc gia Hồ Chí Minh biên soạn, phần những vấn đề nghiệp vụ,trong đó: Bài 4 - Xây dựng tiêu chuẩn cán bộ - trình bày những vấn đề chủyếu về xây dựng tiêu chuẩn cán bộ và quy trình xây dựng tiêu chuẩn cán bộ;Bài 5, Bài 6 đề cập đến yêu cầu của việc sử dụng tiêu chuẩn cán bộ làm cơ sởcho công tác đánh giá, lựa chọn, bổ nhiệm, đánh giá, điều động, luân chuyển,đào tạo… cán bộ và Bài 9 - đổi mới và nâng cao chất lượng tổ chức chínhquyền và đội ngũ cán bộ cơ sở xã, phường, thị trấn, trong đó có phần xâydựng đội ngũ cán bộ cơ sở

+ Đề tài Luận văn Thạc sĩ Xây dựng Đảng “Chuẩn hóa đội ngũ cấp ủy viên quận, huyện, của thành phố Đà Nẵng trong giai đoạn hiện nay” của

Trương Thị Bạch Yến, bảo vệ năm 2006 tại Học viện Chính trị Quốc gia HồChí Minh

+ Đề tài Luận văn Thạc sĩ Xây dựng Đảng “Chuẩn hóa đội ngũ cán bộ thuộc diện thành ủy, huyện ủy quản lý ở tỉnh Bắc Ninh trong giai đoạn hiện nay” của

Nguyễn Chí Cường, bảo vệ năm 2007 tại Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh

Tuy nhiên, vấn đề chuẩn hóa đội ngũ cán bộ lãnh đạo chủ chốt cấp phường, xã thì chưa có một công trình nào nghiên cứu một cách có hệ thống

và việc chuẩn hóa đội ngũ cán bộ lãnh đạo chủ chốt phường, xã ở thị xã

Sa Đéc, tỉnh Đồng Tháp cũng chưa được nghiên cứu khảo sát, đánh giá một

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của luận văn

Luận văn tập trung nghiên cứu công tác chuẩn hóa đối với đội ngũ cán

bộ lãnh đạo chủ chốt phường, xã ở thị xã Sa Đéc, tỉnh Đồng Tháp từ năm

2000 đến năm 2015

5 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu của luận văn

- Luận văn được thực hiện trên cơ sở lý luận của chủ nghĩa Mác - Lênin,

tư tưởng Hồ Chí Minh và hệ thống quan điểm của Đảng ta về xây dựngĐảng, về cán bộ và công tác cán bộ

- Luận văn sử dụng phương pháp luận của chủ nghĩa duy vật biện chứng

và duy vật lịch sử, các phương pháp cụ thể như phân tích, tổng hợp, điều tra,khảo sát và tổng kết kinh nghiệm thực tiễn

6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn

- Góp phần làm sáng tỏ cơ sở lý luận và thực tiễn việc chuẩn hóa cán

bộ nói chung, chuẩn hóa đội ngũ cán bộ lãnh đạo chủ chốt cấp phường, xãnói riêng

- Đánh giá đúng thực trạng, làm rõ những nguyên nhân, kinh nghiệmtrong thời gian qua về công tác chuẩn hóa cán bộ lãnh đạo chủ chốt ở phường,

xã và đề xuất các giải pháp cơ bản có tính khả thi nhằm nâng cao chất lượngcông tác chuẩn hóa đội ngũ cán bộ chủ chốt phường, xã trên địa bàn thị xã Sa Đéc,tỉnh Đồng Tháp trong thời gian tới

- Luận văn có thể sử dụng làm tài liệu tham khảo trong công tác chuẩnhóa cán bộ lãnh đạo cấp xã, phường, thị trấn; trong chỉ đạo thực tiễn công táccán bộ cấp cơ sở Đồng thời, có thể làm tài liệu nghiên cứu, giảng dạy trongcác trường Chính trị tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương

7 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, phụ lục và danh mục tài liệu tham khảo,Luận văn được kết cấu thành 2 chương, 4 tiết, gồm:

Chương 1 CHUẨN HÓA ĐỘI NGŨ CÁN BỘ LÃNH ĐẠO CHỦ CHỐT

* Quan niệm về cán bộ lãnh đạo chủ chốt

Từ trước đến nay, trong công tác cán bộ, trong các văn bản, nghị quyếtcủa Đảng đề cập nhiều đến khái niệm cán bộ lãnh đạo chủ chốt Tuy nhiên,chưa có một quan niệm thống nhất và những tiêu chí cụ thể để xác định trong

bộ máy tổ chức của phường, xã thì ai được gọi là cán bộ chủ chốt và ai khôngphải là cán bộ chủ chốt Để nhận thức một cách đúng đắn vấn đề cán bộ chủchốt, cần làm rõ một số khái niệm sau:

- Cán bộ:

Đại từ điển tiếng Việt do tác giả Nguyễn Như Ý chủ biên có đưa ra kháiniệm cán bộ như sau: “Cán bộ dt.1 Người làm việc trong cơ quan nhà nước -cán bộ nhà nước 2 Người giữ chức vụ, phân biệt với người bình thường,không giữ chức vụ trong các cơ quan, tổ chức nhà nước đó” [39, tr.249].Hay trong Từ điển tiếng Việt - 2000 của Nhà xuất bản Đà Nẵng viết:

Cán bộ dt 1 Người làm công tác có nghiệp vụ chuyên môntrong cơ quan nhà nước - cán bộ nhà nước, cán bộ khoa học, cán bộchính trị 2 Người làm công tác có chức vụ trong một cơ quan, một

tổ chức, phân biệt với người thường không có chức vụ Đoàn kết

giữa cán bộ chiến sĩ, họp cán bộ và công nhân nhà máy, làm cán bộĐoàn Thanh niên [38, tr.109]

Hay trong Từ điển bách khoa toàn thư tại Website www.bachkhoatoanthu.gov.vn, định nghĩa: “Cán bộ - thuật ngữ thường dùng ở Việt Nam và một sốnước trên thế giới, chỉ những người được bầu hoặc được bổ nhiệm giữ chức

vụ trong các tổ chức (đảng, nhà nước, đoàn thể nhân dân) thuộc hệ thốngchính trị của quốc gia, ở các cấp từ trung ương tới cơ sở”

Từ đó, có hai cách hiểu cơ bản về cán bộ:

Một là, Cán bộ bao gồm những người trong biên chế nhà nước, làm việc

trong các cơ quan đảng, nhà nước, đoàn thể chính trị - xã hội, các doanh nghiệpnhà nước và các lực lượng vũ trang nhân dân từ Trung ương đến cơ sở

Hai là, Cán bộ là những người giữ chức vụ trong một tổ chức hay một cơ

quan, để phân biệt với người không có chức vụ

Chủ tịch Hồ Chí Minh còn nêu lên một định nghĩa về cán bộ hết sức giản

dị và dễ hiểu: “Cán bộ là người đem chính sách của Đảng, của chính phủ giảithích cho dân chúng hiểu rõ và thi hành Đồng thời, đem tình hình dân chúngbáo cáo cho Đảng, cho chính phủ hiểu rõ để đặt chính sách cho đúng” [22, tr.33]

- Cán bộ chủ chốt

Theo Từ điển tiếng Việt - 2000, ”Chủ chốt” có nghĩa là “quan trọngnhất, có tác dụng làm nòng cốt Cán bộ chủ chốt của phong trào” [38, tr.174].Mỗi cơ quan, tổ chức,… dù ở cấp trung ương, địa phương hay cơ sở đều

có người lãnh đạo quản lý, có tổ chức có tập thể lãnh đạo, nhưng trong tập thểlãnh đạo đó có một người đứng đầu Người đứng đầu đó là người lãnh đạochủ chốt, có quyền ra quyết định về các chủ trương, có trách nhiệm và quyềnđiều hành một đơn vị, một tổ chức, một tập thể… để thực hiện nhiệm vụ củađơn vị, tổ chức, tập thể đó

Vậy, cán bộ lãnh đạo chủ chốt được hiểu là người có chức vụ cao nhất,nắm giữ các vị trí quan trọng nhất, có quyền quyết định, điều hành, chịu trách

nhiệm chính của một tổ chức, đơn vị hoặc một địa phương… với tư cách lànhân tố then chốt, chủ yếu, có tác dụng làm nòng cốt trong việc thực hiệnnhiệm vụ của tổ chức, đơn vị, địa phương đó.

Việc xác định cán bộ lãnh đạo chủ chốt hay không chủ chốt cần căn cứvào chức trách cụ thể của mỗi người cán bộ và được đặt trong mối quan hệvới hệ thống tổ chức Có cán bộ ở cương vị này và trong tổ chức này là chủchốt, nhưng trong mối quan hệ khác, vị trí khác thì không còn là chủ chốtnữa Vì vậy, nói cán bộ lãnh đạo chủ chốt chỉ là tương đối

- Đội ngũ: Theo Sách tra cứu các mục từ về tổ chức thì:

Đội ngũ: 1 Nhóm đông người được tập hợp lại thành một lựclượng để thực hiện một công việc nào đó như đội ngũ binh sĩ tậpluyện quân sự tại thao trường hoặc chiến đấu chống quân thù tạimặt trận

2 Tập hợp gồm số đông người có chung lý tưởng, mục tiêuphấn đấu, hoặc cùng nghề nghiệp, giai cấp, tầng lớp xã hội… nhưđội ngũ đảng viên, đội ngũ đoàn viên, đội ngũ những người viếtbáo, đội ngũ giai cấp công nhân, đội ngũ trí thức [25, tr.271]

Vậy, đội ngũ cán bộ lãnh đạo chủ chốt của một địa phương, một đơnvị… là tập hợp số đông cán bộ lãnh đạo chủ chốt (không phải một vài chứcdanh riêng lẻ) của các tổ chức trụ cột trong một hệ thống bộ máy tổ chức củađịa phương, đơn vị đó, cùng nhau lãnh đạo, điều hành tổ chức của mình đểhoàn thành nhiệm vụ chung

* Xác định đội ngũ cán bộ lãnh đạo chủ chốt phường, xã ở thị xã Sa Đéc

Hiện nay có khá nhiều quan niệm khác nhau khi xác định về đội ngũ cán

bộ lãnh đạo chủ chốt phường, xã

- Loại ý kiến thứ nhất: xác định đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp phường, xã

gồm vài ba chức danh chính trong hệ thống chính trị Ý kiến này cho rằng, độingũ cán bộ lãnh đạo chủ chốt là những cán bộ lãnh đạo, nhưng là lãnh đạo

toàn diện, có trọng trách nặng nề nhất, có quyền thay mặt tập thể lãnh đạo giảiquyết các vấn đề và chịu trách nhiệm trước tập thể Do đó, “đội ngũ cán bộlãnh đạo chủ chốt cấp phường, xã gồm: bí thư đảng ủy, chủ tịch uỷ ban nhândân, chủ tịch hội đồng nhân dân, phó bí thư thường trực đảng ủy, chủ tịch hộinông dân (ở xã) hay chủ tịch liên đoàn lao động (ở phường)” [8, tr.102].

- Loại ý kiến thứ hai: xác định đội ngũ cán bộ lãnh đạo chủ chốt phường,

xã là các ủy viên ban thường vụ đảng ủy cơ sở phường, xã Ý kiến này chorằng: lãnh đạo chính trị là chức năng riêng biệt của Đảng, những cán bộ trong

tổ chức đảng (ủy viên ban chấp hành, ủy viên ban thường vụ đảng ủy) chính

là đội ngũ cán bộ lãnh đạo chính trị Trong điều kiện Đảng cầm quyền, cán bộlãnh đạo chủ chốt của Đảng cũng là cán bộ lãnh đạo chủ chốt của hệ thốngchính trị, là những người giữ vị trí then chốt nhất, quan trọng nhất vừa trongphạm vi tổ chức đảng vừa trong các tổ chức của hệ thống chính trị, đó chính

là các ủy viên ban thường vụ đảng ủy Do đó, “cán bộ lãnh đạo chủ chốt cấp

xã là ban thường vụ đảng ủy xã, trong đó ít nhất gồm có các chức danh bí thưđảng ủy, phó bí thư đảng ủy, chủ tịch hội đồng nhân dân và uỷ ban nhân dân,chủ tịch mặt trận, xã đội trưởng, trưởng công an” [40, tr.20]

Khác với hai loại ý kiến trên, xuất phát từ các quan niệm:

+ Hệ thống chính trị là một tổng thể những tổ chức, thiết chế chính trị

-xã hội và các mối quan hệ giữa chúng với nhau, hợp thành thể chế chính trịcủa một chế độ xã hội Thể chế đó bảo đảm việc thực hiện quyền lực chính trịcủa giai cấp thống trị trong quan hệ với các giai cấp, tầng lớp và các nhóm xãhội khác Hệ thống chính trị xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam thể hiện theo cơchế: Đảng lãnh đạo, nhà nước quản lý, nhân dân lao động làm chủ ĐảngCộng sản Việt Nam là một tổ chức nằm trong hệ thống chính trị, có sứ mệnhlãnh đạo toàn xã hội thông qua Nhà nước và các đoàn thể nhân dân Bộ máynhà nước do nhân dân lao động làm chủ là Nhà nước pháp quyền xã hội chủnghĩa của dân, do dân, vì dân có chức năng quản lý mọi mặt của đời sống xã

hội Các đoàn thể nhân dân được đề cập ở đây là các tổ chức chính trị - xãhội, thành viên của Mặt trận Tổ quốc và là bộ phận hợp thành của hệ thốngchính trị, gồm: Mặt trận Tổ quốc, Hội Liên hiệp Phụ nữ, Đoàn Thanh niênCộng sản Hồ Chí Minh, Hội Nông dân, Hội Cựu chiến binh và Liên đoàn Laođộng; có chức năng tập hợp các tầng lớp xã hội thực hiện quyền làm chủ củanhân dân, tham gia quản lý nhà nước, quản lý xã hội.

Thực tiễn ở địa phương cho thấy, ở những phường, xã được đánh giávững mạnh nhiều năm thì các tổ chức đảng, chính quyền và các đoàn thể nhândân ở đó đều mạnh Không có việc tổ chức đảng, chính quyền vững mạnh mà

có tổ chức đoàn thể yếu kém

+ Cán bộ lãnh đạo chủ chốt phường, xã là những người đứng đầu quantrọng nhất của các tổ chức thuộc hệ thống chính trị ở phường, xã Người cótrọng trách giải quyết hoặc góp phần giải quyết các mối quan hệ giữa các giaicấp, tầng lớp nhân dân trong cộng đồng xã hội Trong đó, quan trọng nhất làmối quan hệ giữa Đảng, Nhà nước và nhân dân trong quá trình quản lý kinh tế

- xã hội, nhằm mang lại mối quan hệ xã hội lành mạnh, tạo điều kiện thuận lợicho sự phát triển Và có quyền thay mặt tập thể lo toan, định đoạt giải quyếtcác nhiệm vụ, tình huống diễn ra có quan hệ đến tổ chức, lĩnh vực mà họđứng đầu, không trái với pháp luật, trái với chủ trương của tổ chức

Từ những căn cứ trên, đặc biệt theo tinh thần Nghị quyết Hội nghị lầnthứ năm Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa IX về đổi mới và nâng caochất lượng hệ thống chính trị ở cơ sở xã, phường, thị trấn; Nghị định114/2003/NĐ-CP ngày 10/10/2003 của Chính phủ về cán bộ, công chức xã,phường, thị trấn và xuất phát từ tình hình thực tế ở thị xã Sa Đéc, có thể quanniệm, đội ngũ cán bộ lãnh đạo chủ chốt phường, xã ở thị xã Sa Đéc: là tậphợp những cán bộ đứng đầu tổ chức đảng, chính quyền, mặt trận Tổ quốc vàcác đoàn thể chính trị - xã hội của hệ thống chính trị phường, xã; có quyềnquyết định, chi phối việc lãnh đạo, điều hành thực hiện chủ trương, nghị quyết

của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước và các nhiệm vụ kinh tế - xã

hội… trên lĩnh vực mà họ phụ trách Vậy, đội ngũ cán bộ lãnh đạo chủ chốt

phường, xã ở thị xã Sa Đéc gồm: bí thư đảng ủy, chủ tịch Hội đồng nhân dân,phó chủ tịch Hội đồng nhân dân, chủ tịch Uỷ ban nhân dân, phó chủ tịch Uỷban nhân dân, chủ tịch Mặt trận Tổ quốc, bí thư Đoàn Thanh niên Cộng sản

Hồ Chí Minh, chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ, chủ tịch Hội Nông dân, chủ tịchHội Cựu chiến binh

1.1.1.2 Đặc điểm, vai trò của đội ngũ cán bộ lãnh đạo chủ chốt phường, xã ở thị xã Sa Đéc, tỉnh Đồng Tháp

* Đặc điểm của đội ngũ cán bộ lãnh đạo chủ chốt phường, xã ở thị xã

Sa Đéc.

Có nhà nghiên cứu đã xem “khẳng khái, chuộng nghĩa, khinh tài, bộctrực, hồ hởi, lạc quan, phóng khoáng, hay gánh vác việc đời, vì đại sự dám bỏ tưgia, ít bị suy tính thông thường ràng buộc là nếp sống tinh thần được năm thángkhắc họa, là luân lý dân gian, là tiêu chuẩn đánh giá con người” [16, tr.39] ởđồng bằng sông Cửu Long Chính những tính cách đó đã làm cơ sở cho việctạo nên những người cán bộ trung thành với Đảng, với dân, biết đặt lợi íchchung lên trên lợi ích riêng, sẵn sàng chấp nhận hy sinh, gian khổ để hoànthành nhiệm vụ, mạnh dạn đấu tranh phê phán sự yếu hèn, chủ nghĩa cá nhân.Tuy nhiên, những tính cách tốt đẹp đó cũng dễ bị thể hiện thái quá thànhnhững tính không tốt như: hào phóng quá mức dễ dẫn đến lãng phí trong giaotiếp, trong chi tiêu; trọng nghĩa anh em gắn bó trong gian khó dễ dẫn đến cục

bộ, bè phái, nễ nang; lạc quan quá mức dễ dẫn đến khinh xuất…

Ngoài những tính cách chung của người đồng bằng sông Cửu Long, dođan xen và kết tụ nhiều phong tục, tập quán của miền Bắc, miền Trung, củangười Việt, người Hoa, cùng với sự hình thành lâu đời, sự xuất hiện sớm củasản xuất hàng hóa nên nhu cầu mở rộng giao tiếp, tinh thần dám nghĩ, dámlàm, mạnh dạn tiếp thu cái mới, nhạy bén với thị trường, năng động trong

cách làm ăn, đã được dần hình thành rõ nét ở người dân Sa Đéc Nó tạo điềukiện cho sự xuất hiện những cán bộ năng động, tháo vát, biết quản lý, nhạybén với cơ chế thị trường.

Dù mỗi cán bộ lãnh đạo chủ chốt phường, xã gắn với một tổ chức vàchức danh cụ thể, nhưng họ có điểm chung, đó là: các chức danh cán bộ lãnhđạo chủ chốt đều là chức danh bầu cử và là cấp cuối cùng trong hệ thốngchính quyền bốn cấp, hầu hết họ đều là đảng ủy viên; là người có vai tròquyết định, chịu trách nhiệm chính trong việc cụ thể hóa, triển khai, tổ chứcthực hiện mọi chủ trương, đường lối, chính sách của Đảng, Nhà nước và củacấp trên, đề ra nghị quyết, chỉ thị và tổ chức thực hiện trong phạm vi địaphương, tổ chức của mình; là người tiếp xúc trực tiếp với quần chúng nhândân thường xuyên nhất; họ vừa giải quyết các mối quan hệ theo chiều dọc vớiTrung ương - tỉnh - thị xã và ngược lại, đồng thời giải quyết mối quan hệ theochiều ngang với mọi đối tượng trong phường (xã) mình và với các phường(xã) khác trong thị xã

Bên cạnh những đặc điểm chung của đội ngũ cán bộ lãnh đạo chủ chốtphường, xã, và từ những nét đặc trưng của con người Sa Đéc trên, nó đã gópphần tạo nên đội ngũ cán bộ lãnh đạo chủ chốt phường, xã ở thị xã Sa Đéc vớinhững đặc điểm sau:

- Đội ngũ cán bộ lãnh đạo chủ chốt cấp phường, xã ở thị xã Sa Đéc sinh

ra, trưởng thành và hoạt động trên mảnh đất giàu truyền thống cách mạng,kiên cường, bất khuất… Cho nên, họ thừa hưởng những giá trị tốt đẹp đó, giữgìn và phát huy trong công tác cũng như rèn luyện phẩm chất đạo đức củamình Tuy nhiên, khách quan mà nói, đặc điểm này cũng dễ phát sinh những

“thứ bệnh” mà trước đây Chủ tịch Hồ Chí Minh đã từng nói, nhất là bệnhcông thần, “kiêu ngạo cộng sản”, ỷ lại, tự mãn, …

- Đội ngũ cán bộ lãnh đạo chủ chốt cấp phường, xã đều là đảng viên và đa số

họ là đảng uỷ viên Về nguyên tắc họ là lực lượng đại biểu cho giai cấp công nhân

và nhân dân ở địa phương Tuy nhiên, phần lớn đội ngũ cán bộ chủ chốtphường, xã đều là người ở địa phương, có nguồn gốc xuất thân đa dạng từnông dân, dân nghèo thành thị, bộ đội xuất ngũ,… sống và làm việc gắn bóvới địa phương Cho nên, một mặt họ vừa là lực lượng thể hiện sinh động củamối quan hệ giữa các yếu tố trong liên minh công - nông - trí, vừa là lượngtrực tiếp thực hiện sự liên minh này trên thực tế Mặt khác, họ cũng chịu ảnhhưởng ít nhiều những hạn chế của giai cấp nông dân, tiểu tư sản,… sự tácđộng của truyền thống và thói quen lạc hậu

- Các chức danh cán bộ lãnh đạo chủ chốt phường, xã hiện nay hầu hếtthông qua bầu cử và là cấp cuối cùng, gắn chặt với người dân Họ trực tiếptiếp xúc, giải quyết các công việc hằng ngày với dân không chỉ với tư cáchvừa là người lãnh đạo, quản lý vừa là người đại diện cho nhân dân, do nhândân “ủy thác” trách nhiệm… mà còn có quan hệ thân tộc, xóm giềng lâu đời,chứa đựng cả những tập quán tốt, lẫn những thói quen lạc hậu Vì vậy, trongcông tác cán bộ, bên cạnh những điều kiện thuận lợi cũng dễ phát sinh nhữngthứ bệnh nguy hiểm mà Chủ tịch Hồ Chí Minh đã cảnh báo Mặt khác, trongquan hệ gần gũi ở địa phương, mọi người rất hiểu về nhau, nhân dân hiểu rõ

về cán bộ, cho nên, việc phát huy vai trò của nhân dân tham gia xây dựngĐảng, phê bình, kiểm tra, giám sát đội ngũ cán bộ là rất thuận lợi

- Đội ngũ cán bộ lãnh đạo chủ chốt phường, xã đa số là người được

trưởng thành trong quá trình tham gia công tác ở địa phương Được rèn luyện,thử thách qua thực tiễn, có tính năng động, sáng tạo, nhiệt tình, có tư duy đổimới Họ có nhiều kinh nghiệm trong hoạt động thực tiễn, gắn bó và am hiểutình hình thực tế của địa phương Tuy nhiên, về mặt trình độ chuyên mônnghiệp vụ, trình độ lý luận chính trị, quản lý nhà nước, quản lý kinh tế của độingũ cán bộ lãnh đạo chủ chốt phường, xã ở thị xã Sa Đéc không đồng đều; đadạng về loại hình đào tạo, phong phú về chuyên ngành đào tạo Đa số đượcđào tạo tại chức, vừa học vừa làm, được tuyển dụng làm trước rồi đào tạo sau

- Đời sống vật chất và tinh thần của đội ngũ cán bộ lãnh đạo chủ chốt

phường, xã, mặt dù được nâng lên so với trước đây, nhưng nhìn chung vẫncòn nhiều khó khăn Là những người công tác ở cấp cơ sở trong nền hànhchính bốn cấp ở nước ta, nhưng đội ngũ cán bộ lãnh đạo chủ chốt phường, xãvẫn chưa được xem là công chức nhà nước Vì vậy, về mặt chế độ, chính sáchđãi ngộ còn thiếu đồng bộ và nhiều bất cập, chưa tương xứng, chưa thể sốngnổi bằng thu nhập từ lương Mặt khác, họ vừa là người lãnh đạo, quản lýtrong hệ thống chính trị cơ sở vừa là người trực tiếp tham gia lao động, sảnxuất, buôn bán,… để có thêm thu nhập ở gia đình (có khi là lao động chínhtrong hộ gia đình); cho nên, ít nhiều ảnh hưởng đến chất lượng quản lý, lãnhđạo cũng như tính “chuyên nghiệp” của đội ngũ này

* Vai trò của đội ngũ cán bộ lãnh đạo chủ chốt phường, xã ở thị xã Sa Đéc

Đội ngũ cán bộ lãnh đạo chủ chốt phường, xã là lực lượng giữ vai trònòng cốt trong lãnh đạo, điều hành hoạt động của hệ thống chính trị cấpphường, xã; vừa thể hiện vai trò lãnh đạo của Đảng, đảm bảo thực hiện quyềnlực nhà nước vừa đảm bảo quyền làm chủ của nhân dân ở cơ sở Đội ngũ này

là biểu hiện sinh động và cụ thể nhất cho cơ chế hoạt động, vận hành của hệthống chính trị xã hội chủ nghĩa Do vậy, đội ngũ cán bộ lãnh đạo chủ chốt ởcấp phường, xã có vai trò rất quan trọng

Vai trò quan trọng của đội ngũ cán bộ lãnh đạo chủ chốt cấp phường, xãtrước hết là xuất phát từ vị trí và vai trò của cán bộ Cán bộ, theo nghĩa cơ bảnnhất là người lãnh đạo, dẫn dắt quần chúng, tổ chức điều hành công việc, làhạt nhân của một tổ chức, là nòng cốt của một phong trào Vì thế, ở bất kỳthời kỳ cách mạng nào, ở bất kỳ lĩnh vực nào, địa phương nào, cán bộ cũngđóng vai trò quyết định Trong đó, đội ngũ cán bộ lãnh đạo chủ chốt càng cóvai trò đặc biệt quan trọng

C.Mác và Ph.Ăngghen là người đầu tiên đưa ra quan điểm khoa học vềvai trò của cán bộ lãnh đạo, theo hai ông “Muốn thực hiện tư tưởng thì cần có

những con người sử dụng lực lượng thực tiễn” [20, tr.181] Vì tư tưởng dù có

vĩ đại đến đâu cũng chỉ có thể đưa người ta vượt qua khỏi phạm vi tư tưởngcủa trật tự thế giới cũ, về căn bản tư tưởng không thể thực hiện được cái gìhết Con người sử dụng lực lượng thực tiễn ở đây chính là người cán bộ,người lãnh đạo quần chúng, là nhân tố tích cực để thúc đẩy phong trào cáchmạng phát triển theo con đường tự giác

Kế thừa và phát triển những tư tưởng của chủ nghĩa Mác, V.I.Lênin luônđánh giá cao vai trò của người cán bộ, theo V.I.Lênin: “Trong lịch sử, chưa hề

có một giai cấp nào giành được quyền thống trị, nếu nó không đào tạo ra đượctrong hàng ngũ của mình những lãnh tụ chính trị, những đại biểu tiền phong

có đủ khả năng tổ chức và lãnh đạo phong trào” [18, tr.473] Ông cũng chorằng: giai cấp vô sản thực hiện vai trò lãnh đạo của mình thông qua các chínhđảng vô sản, còn các chính đảng vô sản thực hiện sự lãnh đạo của mình trướchết thông qua các cán bộ lãnh đạo, của những nhóm - ít nhiều có tính chất ổnđịnh, gồm những người có uy tín nhất, có ảnh hưởng nhất và người ta gọi đó

là các lãnh tụ Vai trò quan trọng của đội ngũ cán bộ trước hết là đảm bảo tổchức thực hiện thắng lợi đường lối chính trị của đảng Tùy theo cương vị củamình, cán bộ là người xây dựng đường lối, lựa chọn phương pháp và chỉ đạoquá trình vận động cách mạng, hướng tới mục tiêu đã đặt ra Trong điều kiệnđảng cầm quyền, V.I.Lênin xem việc “nghiên cứu con người, tìm ra nhữngcán bộ bản lĩnh” [19, tr.449], đóng vai trò là người tổ chức các quá trình thựctiễn một cách có hiệu quả là vấn đề “then chốt” nhất, có vậy Đảng của giaicấp công nhân mới có thể tổ chức thực hiện có hiệu quả nhiệm vụ quản lý nhànước, quản lý kinh tế - xã hội nhằm xây dựng thành công chủ nghĩa xã hội.Nói về vai trò của cán bộ, Chủ tịch Hồ Chí Minh cho rằng nó phải đượcthể hiện trong các mối quan hệ chủ yếu giữa cán bộ với đường lối chính sách,cán bộ với tổ chức bộ máy, cán bộ với công việc và cán bộ với quần chúng

Về mối quan hệ với đường lối chính sách, Chủ tịch Hồ Chí Minh viết:

“Cán bộ là người đem chính sách của Chính phủ, Đoàn thể thi hành trong

nhân dân”; do đó, “nếu cán bộ dở thì chính sách hay cũng không thể thực hiệnđược” [22, tr.54]

Với tổ chức bộ máy, Chủ tịch Hồ Chí Minh quan niệm “Cán bộ là dâychuyền của bộ máy” Đời sống kinh tế - xã hội và toàn bộ sự nghiệp cáchmạng là một cỗ máy khổng lồ Trong cỗ máy đó, cán bộ là dây chuyền Chủtịch Hồ Chí Minh quan niệm “dây chuyền” với ý nghĩa cán bộ và đội ngũ cán

bộ là mắc xích liên kết các bộ phận của bộ máy, là hệ thống chuyển tải nănglượng đến từng bộ phận của bộ máy Do vậy, “Nếu dây chuyền không tốt, dùchạy thì toàn bộ máy cũng tê liệt” [22, tr.54]

Đối với công việc, Chủ tịch Hồ Chí Minh cho rằng: “cán bộ là cái gốc

của mọi công việc” [22, tr.269] Theo Người, cây phải có gốc, “gốc” ở đây

hiểu là từ đó sinh ra, làm cho cây mạnh khỏe, tốt tươi hay ngược lại thì cây héo

Vì vậy, trong mọi công việc mà không có cán bộ thì không thể hoàn thành và

“công việc thành công hay thất bại đều do cán bộ tốt hay kém” [22, tr.273].Đối với quần chúng, Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định: “Cán bộ lànhững người đem chính sách của Đảng, của Chính phủ giải thích cho dânchúng hiểu rõ và thi hành Đồng thời đem tình hình của dân chúng báo cáocho Đảng, cho Chính phủ hiểu rõ để đặt chính sách cho đúng” [22, tr.269].Như vậy, theo Người cán bộ không những chỉ là người có vai trò giác ngộ vàhướng dẫn, lãnh đạo quần chúng mà còn là “chiếc cầu nối” giữa Đảng, Nhànước với nhân dân, là “công bộc” của nhân dân Vì vậy, nếu cán bộ dở thìđường lối, chính sách của Đảng, Chính phủ không thể thực hiện được

Lấy chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh làm nền tảng, kimchỉ nam của hành động, Đảng ta luôn xem vấn đề cán bộ có tầm quan trọngđối với sự thành bại của cách mạng Việt Nam Cán bộ không những là nhân

tố quyết định sự thành bại của cách mạng, gắn liền với vận mệnh của Đảng,của dân tộc mà còn là khâu then chốt trong công tác xây dựng Đảng Đặc biệt,

là đối với cán bộ ở cấp chiến lược và cấp cơ sở, những người trực tiếp thamgia hoạch định đường lối và trực tiếp tổ chức thực hiện thắng lợi đường lối

đó Văn kiện Hội nghị lần thứ ba Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóaVIII, cho rằng: “Có đội ngũ cán bộ đủ phẩm chất và năng lực xây dựng đườnglối chính trị đúng đắn và tổ chức thực hiện thắng lợi đường lối đó là vấn đềcốt tử của lãnh đạo, là sinh mệnh của Đảng cầm quyền” [12, tr.27]

Do vậy, dù ở thời kỳ nào, ở cấp nào, địa phương nào thì đội ngũ cán bộlãnh đạo chủ chốt cũng có vai trò rất quan trọng đối với sự nghiệp cách mạng.Vai trò quan trọng của đội ngũ cán bộ lãnh đạo chủ chốt cấp phường, xãcòn xuất phát từ vị trí và vai trò trọng của cấp phường, xã Phường, xã là đơn

vị hành chính cuối cùng và nhỏ nhất, có vị trí rất quan trọng trong hệ thốngchính quyền bốn cấp của nước ta Nó còn được xem là hình ảnh thu nhỏ của

xã hội, nơi cuộc sống xã hội diễn ra hàng ngày Phường, xã là nơi có đầy đủcác tổ chức trong hệ thống chính trị Nơi trực tiếp tổ chức thực hiện, biến mọichủ trương đường lối của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước về pháttriển kinh tế - xã hội thành hiện thực trong cuộc sống và là nơi kiểm nghiệmtính đúng sai, sự thành công hay thất bại của các chủ trương, chính sách đó.Nói về vai trò quan trọng của cấp cơ sở phường, xã, Chủ tịch Hồ Chí Minhviết: “Cấp xã là gần gũi dân nhất, là nền tảng của hành chính Cấp xã làmđược việc thì mọi công việc đều xong xuôi hết” [22, tr.371]

Từ những đặc điểm, cơ sở lý luận và thực tiễn ở địa phương, đội ngũ cán

bộ lãnh đạo chủ chốt phường, xã ở thị xã Sa Đéc có vai trò rất quan trọng, thểhiện trên những mặt sau:

Thứ nhất, đội ngũ cán bộ lãnh đạo chủ chốt phường, xã giữ vai trò quyết

định trong việc triển khai, tổ chức thực hiện thắng lợi chủ trương, chính sáchcủa Đảng, pháp luật của Nhà nước ở địa phương; góp phần quan trọng trongviệc thắt chặt mối quan hệ “máu thịt” giữa Đảng với nhân dân

Mọi chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nướcmuốn đi vào đời sống xã hội đều phải triển khai xuống cơ sở cho quần chúngnhân dân thông hiểu và thực hiện Để làm được điều đó, ngoài những cán bộcấp trên thì cần phải có một lực lượng ở cơ sở có khả năng nắm rõ chủ

trương, đường lối, chính sách của Đảng, Nhà nước làm nòng cốt, có nhiệm vụlàm “cầu nối” giữa Đảng, nhà nước với quần chúng nhân dân Lực lượngnòng cốt đó không ai khác mà chính là đội ngũ cán bộ lãnh đạo chủ chốt ở cơ

sở phường, xã Họ là người gần dân nhất, thường xuyên trực tiếp tiếp xúc vớinhân dân, họ là “tai mắt” của Đảng bộ và Chính quyền trong việc lãnh đạonhân dân phát triển các mặt trong đời sống xã hội, là “cầu nối” quan trọng nốiliền sự lãnh đạo của Đảng với nhân dân

Khác với cán bộ chủ chốt cấp trên, cán bộ chủ chốt cấp phường, xã vừa

là người triển khai các chủ trương, đường lối, chính sách của Đảng, Nhà nướcnói chung, của thị xã nói riêng cho cán bộ dưới quyền và quần chúng nhândân hiểu rõ; vừa là người có trách nhiệm chính trong việc cụ thể hóa nhữngchủ trương đường lối đó thành những chương trình hành động, kế hoạch thựchiện sao cho phù hợp với tình hình thực tế của địa phương, những chươngtrình, kế hoạch đó không những phải đáp ứng yêu cầu phát triển của địaphương mình mà phải gắn với yêu cầu phát triển chung của thị xã Đồng thờicán bộ lãnh đạo chủ chốt phường, xã còn là người trực tiếp lãnh đạo điềuhành việc tổ chức thực hiện những chương trình kế hoạch đó đạt hiệu quả cao.Mặt khác, họ cũng chính là người phản ánh những tâm tư, ý kiến của nhândân cho Đảng, cho Nhà nước; giúp cho Đảng và Nhà nước kiểm nghiệm tínhđúng đắn của các chủ trương, đường lối, chính sách đã ban hành để kịp thờiđiều chỉnh cho sát với thực tiễn Thông qua đội ngũ cán bộ lãnh đạo chủ chốtphường, xã mà ý Đảng - lòng dân được thống nhất, làm cho Đảng và Nhànước có cơ sở ăn sâu, bám rễ trong quần chúng, tạo nên mối liên hệ “máuthịt” và trực tiếp củng cố niềm tin của nhân dân đối với Đảng và chế độ

Thứ hai, đội ngũ cán bộ lãnh đạo chủ chốt phường, xã ở thị xã Sa Đéc có vai

trò quan trọng trong việc giữ vững sự ổn định và phát triển chung của toàn thị xã.Cấp phường, xã không chỉ là điểm “dừng chân” của mọi công tác Đảng,Nhà nước và các ngành khác trong các lĩnh vực kinh tế, văn hóa, xã hội, an

ninh, quốc phòng, trật tự, an toàn xã hội,… đó còn là nơi phản ảnh trực tiếptâm tư, tình cảm, nguyện vọng của nhân dân lên cấp trên; là nơi thường xuyênxuất hiện những nhân tố, mô hình, sáng kiến mới; những kinh nghiệm, cáchlàm hay trong sản xuất, trong xây dựng đời sống văn hóa, xã hội Do đó,muốn thực hiện tốt nhiệm vụ phát triển kinh tế nhiều thành phần, chú trọngphát triển sản xuất nông nghiệp, tiểu thủ công nghiệp, thương mại, dịch vụ;thực hiện đạt và vượt các chỉ tiêu về kinh tế - xã hội; đảm bảo ổn định và cảithiện đời sống nhân dân; bảo vệ môi trường sinh thái; xây dựng nếp sống vănhóa; giữ gìn an ninh, trật tự, an toàn xã hội trên địa bàn, ngăn chặn có hiệuquả và hạn chế thấp nhất các tệ nạn xã hội thì đòi hỏi phải có đội ngũ cán bộlãnh đạo chủ chốt phường, xã có đủ đức, đủ tài mới có thể đáp ứng đượcnhững yêu cầu nhiệm vụ đặt ra Điều đó gắn liền với vai trò, trách nhiệm củađội ngũ cán bộ lãnh đạo chủ chốt ở phường, xã.

Thực tế hiện nay, các chủ trương, nghị quyết, chính sách đúng đắn củaĐảng và Nhà nước khi được triển khai ở phường, xã nào mà đội ngũ cán bộlãnh đạo chủ chốt có phẩm chất đạo đức tốt, có trình độ chuyên môn nghiệp

vụ nhất định, năng động sáng tạo, thì những chủ trương, nghị quyết, chínhsách đó sẽ được tổ chức thực hiện nhanh chóng và phát huy hiệu quả caotrong đời sống xã hội Ngược lại, ở một số phường có đội ngũ cán bộ lãnh đạochủ chốt có trình độ chuyên môn không đồng đều, năng lực tổ chức thực tiễnkém, thì ở địa phương đó các chủ trương, nghị quyết, chính sách đúng đắncủa Đảng và Nhà nước thường được triển khai và tổ chức thực hiện qua loa,không đến nơi, đến chốn, thậm chí có lúc còn vi phạm dẫn đến gây hậu quảnghiêm trọng

Từ đó cho thấy, chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước có đếnđược với dân hay không, tâm tư nguyện vọng của dân có được Đảng xem xétgiải quyết kịp thời, kinh tế - xã hội có phát triển, an ninh trật tự có được giữvững hay không,… phần lớn đều do đội ngũ cán bộ lãnh đạo chủ chốt phường

xã Đội ngũ cán bộ lãnh đạo chủ chốt phường, xã có đủ năng lực, phẩm chấtđạo đức cách mạng sẽ là điều kiện quan trọng đảm bảo cho việc ổn định anninh trật tự, thúc đẩy kinh tế - xã hội ở phường, xã phát triển Đó cũng là cơ

sở cho sự ổn định và phát triển chung của thị xã

Thứ ba, đội ngũ cán bộ lãnh đạo chủ chốt phường, xã giữ vai trò quan

trọng trong việc xây dựng các tổ chức trong hệ thống chính trị và phong tràocách mạng của quần chúng ở phường, xã vững mạnh

Đội ngũ cán bộ lãnh đạo chủ chốt phường, xã là những trụ cột, là trungtâm đoàn kết, tổ chức, sắp xếp, tập hợp lực lượng, là linh hồn của các tổ chứctrong hệ thống tổ chức bộ máy ở phường, xã Có vai quyết định đến năng lựclãnh đạo và sức chiến đấu của đảng bộ cơ sở, đến năng lực và hiệu quả quản

lý của chính quyền và hoạt động của các đoàn thể quần chúng của địaphương Các tổ chức này có hoàn thành nhiệm vụ hay không, trước hết tùythuộc vào chất lượng đội ngũ cán bộ lãnh đạo chủ chốt Cán bộ lãnh đạo chủchốt phường, xã “tốt” sẽ là nhân tố quan trọng thúc đẩy tổ chức hoạt động cóhiệu quả Ngược lại cán bộ lãnh đạo chủ chốt “kém” sẽ kìm hãm hoạt độngcủa tổ chức đó Đồng thời làm ảnh hưởng chung đến cả hệ thống chính trị.Đối với phong trào quần chúng, đội ngũ cán bộ lãnh đạo chủ chốtphường, xã vừa là người khởi xướng chủ trương, thúc đẩy phong trào vừa làngười chủ chốt tổ chức thực hiện phong trào đó ở địa phương Họ khôngnhững là người dẫn dắt, định hướng và duy trì các phong trào mà còn tổng kếtrút kinh nghiệm, nhân các điển hình tiên tiến trong lao động sản xuất, xâydựng văn hóa và nhiều phong trào khác ở địa phương Thực tế cũng cho thấy,

ở những phường, xã có phong trào quần chúng mạnh là do có đội ngũ cán bộlãnh đạo chủ chốt có năng lực, có tâm huyết với phong trào

Thứ tư, đội ngũ cán bộ lãnh đạo chủ chốt phường, xã trong sạch, vững

mạnh sẽ là một trong những nguồn quan trọng cung cấp cán bộ cho Đảng,chính quyền và các đoàn thể chính trị - xã hội của thị xã

Họ là những người được rèn luyện trong môi trường thực tiễn ở cơ sở, cókiến thức thực tế và bề dày kinh nghiệm, năng động, nhanh nhạy trong xử lýcông việc, gần gũi nhân dân Theo Chủ tịch Hồ Chí Minh cán bộ chủ chốt ở

cơ sở “không những là cái khâu liên hệ, mà còn là cái kho dồi dào cho Đảnglấy thêm lực lượng mới Nếu đội ngũ này phát triển và củng cố thì Đảng sẽphát triển và củng cố; bằng không Đảng sẽ khô héo” [23, tr.273-274] Ngườinhấn mạnh: “Bất kỳ người lãnh đạo nào nếu không học tập nổi những việcthiết thực, những người thiết thực và những bộ phận thiết thực của cấp dưới,

để rút kinh nghiệm thì nhất định không biết chỉ đạo chung cho tất cả các bộphận” [22, tr.289] Thực tế cho thấy, đa số cán bộ đã từng trải qua chức danhcán bộ lãnh đạo chủ chốt ở cơ sở, khi bổ nhiệm, bầu cử giữ chức lãnh đạo ởcấp thị xã thì thường thể hiện được bản lĩnh, sự nhạy bén, sáng tạo trong giảiquyết công việc và có chiều hướng phát triển tốt Trong khi đó, một số cán bộđảm nhiệm chức vụ lãnh đạo mà chưa kinh qua rèn luyện ở cơ sở thì thườngchậm thích nghi và gặp nhiều khó khăn khi thực hiện nhiệm vụ

Vậy, đội ngũ cán bộ chủ chốt phường, xã ở thị xã Sa Đéc có vai trò đặcbiệt quan trọng về nhiều mặt, là một trong những nhân tố có ý nghĩa chiếnlược, quyết định đến sự thành bại trong việc tổ chức thực hiện thắng lợi mọichủ trương, đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước về kinh tế, văn hóa,

xã hội ở từng phường, xã nói riêng và trên địa bàn thị xã Sa Đéc nói chung

1.1.2 Chuẩn hóa đội ngũ cán bộ lãnh đạo chủ chốt phường, xã quan niệm, vai trò và tiêu chí đánh giá

-1.1.2.1 Quan niệm và vai trò của chuẩn hóa đội ngũ cán bộ

* Quan niệm về chuẩn hóa đội ngũ cán bộ

“Chuẩn hóa đội ngũ cán bộ” là một khái niệm tương đối mới được sửdụng gần đây trong các văn kiện của Đảng về công tác cán bộ, chưa có mộtđịnh nghĩa chính thức Tuy nhiên, xung quanh khái niệm “chuẩn hóa đội ngũcán bộ”, hiện nay có một số công trình nghiên cứu có đề cập

+ Theo tác giả Trương Thị Bạch Yến, trong luận văn Thạc sĩ Xây dựngĐảng “Chuẩn hóa đội ngũ cấp ủy viên quận, huyện, của thành phố Đà Nẵngtrong giai đoạn hiện nay” thì:

Chuẩn hóa đội ngũ cấp ủy viên quận, huyện của thành phố ĐàNẵng là một hoạt động bao gồm hai quá trình: xây dựng tiêu chuẩncấp ủy viên quận, huyện của thành phố Đà Nẵng và vận dụng tiêuchuẩn đó vào việc xây dựng, quản lý và sàng lọc đội ngũ cấp ủyviên, nhằm nâng cao chất lượng đội ngũ này theo tiêu chuẩn, đápứng yêu cầu nhiệm vụ lãnh đạo phát triển kinh tế-xã hội ở các quận,huyện của thành phố Đà Nẵng [40, tr.33]

+ Tác giả Nguyễn Chí Cường, trong luận văn Thạc sĩ Xây dựng Đảng

“Chuẩn hóa đội ngũ cán bộ thuộc diện thành ủy, huyện ủy quản lý ở tỉnh BắcNinh trong giai đoạn hiện nay” quan niệm rằng:

Chuẩn hóa đội ngũ cán bộ thuộc diện Thành ủy, Huyện ủyquản lý ở Bắc Ninh là quá trình Ban Thường vụ, lãnh đạo cácphòng, ban, ngành chức năng, các cán bộ vận dụng sáng tạo nhữngtiêu chuẩn, chuẩn mực chung đối với cán bộ mà Đảng đã đề ra vàoquy trình thực thi công tác xây dựng đội ngũ cán bộ phù hợp vớiyêu cầu nhiệm vụ chính trị, điều kiện, hoàn cảnh cụ thể của Thành

ủy, Huyện ủy, đảm bảo mục tiêu chính trị của Đảng, nhằm làm chođời sống kinh tế, văn hóa, chính trị, xã hội trên địa bàn ổn định pháttriển, góp phần làm cho sự nghiệp cách mạng của Đảng giành thắnglợi, thực hiện được mục tiêu dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằngdân chủ, văn minh [9, tr.29]

Để đến với quan niệm chuẩn hóa đội ngũ cán bộ lãnh đạo chủ chốtphường, xã, trước hết cần bắt đầu từ một số định nghĩa về “chuẩn”, “chuẩnhóa” trên một số lĩnh vực khác và những khái niệm có liên quan như “tiêuchuẩn”, “tiêu chuẩn hóa”, “chuẩn mực xã hội” từ một số tài liệu, như:

- Theo Từ điển mở tại Website http://vi.wiktionary.org, “Chuẩn”: dt Cái

được coi là căn cứ để đối chiếu // tt Đúng với điều đã quy định // đt 1 Đồng

Chuẩn thường được quy định bởi một cơ quan có thẩm quyềnhoặc bởi một nhà chế tạo có uy tín và ảnh hưởng lớn [17, tr.527]

- Theo Từ điển bách khoa toàn thư tại Website www.bachkhoatoanthu.gov.vn,

“Chuẩn hóa”có nghĩa là:

1 (toán), a) Đưa về dạng chuẩn tắc một dạng toàn phương, một dạngHecmit, phương trình một đường cong bậc hai,

b) Biến không gian vectơ thành một không gian định chuẩn bằng cáchtrang bị cho nó một chuẩn

2 (tin học), việc quy định các chuẩn cho những đối tượng cùng loại,hoặc việc làm cho các đối tượng hay hệ thống phù hợp với các chuẩn đã đượcquy định trước, chuẩn mực riêng cho chính nhóm đó và nói rộng hơn là cả vớicộng đồng Tiêu chuẩn nhóm có thể khác giữa nhóm này với nhóm khác vàcác bộ phận nhỏ của nhóm có thể áp dụng các chuẩn mực khác nhau trongcùng một hoàn cảnh

- Theo Sách tra cứu các mục từ về tổ chức, Nhà xuất bản Chính trị Quốcgia, Hà Nội - 2004, thì:

Chuẩn hóa (chuẩn mực hóa): làm cho vấn đề hay sự việc trởthành có chuẩn mực rõ ràng Vd: Trong các ngành khoa học, chuẩnhóa là đưa về dạng chuẩn, như chuẩn hạt (vật lí); dạng toàn phương,

dạng Hécmít, phương trình một đường cong, bậc hai… (toán học);hoặc các quy tắc về ngôn ngữ học (ngôn ngữ học)… Trong công tác

tổ chức, việc chuẩn hóa được thực hiện thông qua việc vạch ranhững tiêu chuẩn cán bộ, đảng viên; các quy định, quy chế tổ chức,như quy chế hoạt động của tổ chức; các quy chế đánh giá, lựa chọn,

đề bạt, bổ nhiệm, miễn nhiệm, điều động, luân chuyển và chế độ,chính sách cán bộ [25, tr.161]

- Theo Từ điển bách khoa toàn thư tại Website www.bachkhoatoanthu gov.vn thì:

+ “Tiêu chuẩn”: tập hợp những quy định kĩ thuật, những thuộc tính, đặc

tính thống nhất cho một sản phẩm hay một ngành dịch vụ dùng làm mẫu mực

hay cơ sở để đo lường, đánh giá hoặc làm căn cứ để thực hiện Tiêu chuẩn

được thiết lập bằng cách thoả thuận giữa các bên hữu quan, là kết quả cụ thểcủa công tác tiêu chuẩn hoá và do một cơ quan có thẩm quyền phê chuẩn nhằmcung cấp những quy tắc, nguyên tắc chủ đạo, hướng dẫn hoặc đặc tính cho cáchoạt động hoặc kết quả hoạt động để sử dụng chung và lặp đi lặp lại nhiều lần

nhằm đạt được mức độ trật tự tối ưu trong một khung cảnh nhất định Tiêu chuẩn phải được xây dựng dựa trên các kết quả vững chắc của khoa học - công

nghệ và kinh nghiệm thực tế để nhằm đạt được lợi ích tối ưu cho cộng đồng

Đối tượng của tiêu chuẩn là sản phẩm, công trình, dịch vụ cũng như thuật ngữ,

kí hiệu, đơn vị, quy trình, quy phạm, phương pháp, thủ tục, vv Các tiêu chuẩn này được chia thành: tiêu chuẩn về kĩ thuật (kích cỡ tối đa, tối thiểu, màu sắc, cấu thành, vv.); tiêu chuẩn về tính năng (sản phẩm hoặc dịch vụ cần phải có ít nhất một tính năng nào đó) Ngoài ra, tiêu chuẩn có thể bắt buộc hay tự nguyện Tuỳ theo phạm vi, tiêu chuẩn có thể giới hạn trong từng xí nghiệp,

từng ngành hoặc mở rộng tới quy mô quốc gia, khu vực và quốc tế

+ “Tiêu chuẩn hóa”: hoạt động có liên quan đến những vấn đề thực tế

hoặc tiềm ẩn, nhằm thiết lập các điều khoản để sử dụng chung và lặp đi lặp lại

nhiều lần trong khoa học, kĩ thuật, kinh tế, xã hội nhằm mục đích đạt được mức

độ trật tự tối ưu trong một khung cảnh nhất định; cụ thể hoạt động này bao gồm

quá trình xây dựng, ban hành, phổ biến và áp dụng các tiêu chuẩn Tiêu chuẩn hóa còn được hiểu là việc quy định và áp dụng những định mức và quy tắc

nhằm điều chỉnh lĩnh vực hoạt động nhất định của con người để đạt được mứctiết kiệm tối ưu, đồng thời tuân thủ những điều kiện hoạt động và những yêu

cầu của kĩ thuật an toàn Đây là tiêu chuẩn hóa được thực hiện dựa trên những

thành tựu của khoa học, kĩ thuật và kinh nghiệm thực tế, có tác dụng tích cựctới việc thúc đẩy tiến bộ khoa học kĩ thuật, nâng cao hiệu quả sản xuất và quản

lí, nâng cao chất lượng sản phẩm và dịch vụ, sử dụng hợp lí tài nguyên và môitrường, bảo đảm an toàn lao động và sức khoẻ con người, phát triển các mốiquan hệ hợp tác trong từng nước cũng như trong phạm vi quốc tế Lợi ích quan

trọng của tiêu chuẩn hóa là nâng cao mức độ thích ứng của sản phẩm, quá trình

và dịch vụ với những mục đích đã định, ngăn ngừa rào cản trong thương mại

và tạo thuận lợi cho sự tăng cường hợp tác về khoa học, công nghệ Ngoàinhững đặc trưng về chất lượng khác ra, các tiêu chuẩn mới còn bao gồm:những yêu cầu bảo đảm giảm trọng lượng chế phẩm, giảm bớt hao phí nhiênliệu và năng lượng trong quá trình sử dụng chúng, cũng như thống nhất hóa cácchi tiết, bộ phận và khí cụ Việc soát xét các tiêu chuẩn cho phép phản ánhnhững thành tựu khoa học kĩ thuật mới nhất và quy định những chỉ tiêu chấtlượng phù hợp với nhu cầu và khả năng của các cơ sở sản xuất kinh doanh và

nâng cao trình độ khoa học kĩ thuật của các tiêu chuẩn Tiêu chuẩn hóa có thể

chỉ hạn chế trong một vài nội dung, khía cạnh cụ thể của một đối tượng nào đó,

vd kích cỡ và độ bền của giày dép có thể được tiêu chuẩn hóa riêng rẽ Tuỳ theo phạm vi, có nhiều mức độ tiêu chuẩn hóa như cấp quốc gia, khu vực, quốc

tế

+ “Chuẩn mực xã hội”: thuật ngữ dùng để mô tả những tiêu chuẩn

chung hoặc ý tưởng hướng dẫn con người đáp ứng những yêu cầu của xã hội

Các cá nhân trong xã hội chấp nhận các chuẩn mực, tuân thủ qua các hànhđộng đơn giản hoặc trong sự phán xét về mặt đạo đức nhằm tăng cường tínhthống nhất của các nhóm Người ta gọi một hành động là chuẩn có nghĩa nhấnmạnh đến sự đáp ứng được những yêu cầu về hành vi đối với cộng đồng Bất

cứ nhóm nào được xác lập đều có các chuẩn mực riêng cho chính nhóm đó vànói rộng hơn là cả với cộng đồng Tiêu chuẩn nhóm có thể khác giữa nhóm nàyvới nhóm khác, và các bộ phận nhỏ của nhóm có thể áp dụng các chuẩn mựckhác nhau trong cùng một hoàn cảnh

Từ những định nghĩa trên, cho thấy rằng, việc chuẩn hóa đội ngũ cán bộkhông chỉ dừng lại ở vấn đề xây dựng chuẩn mực cho đội ngũ cán bộ mà vấn

đề quan trọng là đưa những chuẩn mực đó vào đội ngũ cán bộ nhằm mục đích

có được một đội ngũ cán bộ có chất lượng đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trongtừng thời kỳ Do vậy, có thể quan niệm về “chuẩn” và “chuẩn hóa” đội ngũcán bộ lãnh đạo chủ chốt phường, xã ở thị xã Sa Đéc như sau:

Chuẩn của đội ngũ cán bộ chủ lãnh đạo chốt phường, xã là những điều quy

định về “đức”, “tài” mà người cán bộ lãnh đạo chủ chốt phường, xã cần có, nhằmđảm bảo cho đội ngũ cán bộ này thực hiện tốt chức năng, nhiệm vụ của mình Nólàm căn cứ để các cơ quan có thẩm quyền trong hệ thống chính trị xem xét, đánhgiá, bổ nhiệm cán bộ hoặc để các thành viên tham gia bầu cử lựa chọn người đểbầu vào cơ quan lãnh đạo; đồng thời cũng là căn cứ để mỗi cán bộ nỗ lực phấn

đấu đạt cho được những quy định chuẩn mực về “đức”, “tài” đó Tập hợp những

quy định đó gọi là tiêu chuẩn của cán bộ lãnh đạo chủ chốt phường, xã

Chuẩn hóa đội ngũ cán bộ lãnh đạo chủ chốt phường, xã là quá trình

tiến hành việc xây dựng, ban hành, phổ biến chuẩn của cán bộ lãnh đạo chủchốt phường, xã và áp dụng một cách khoa học, sáng tạo các chuẩn đó vàothực tiễn đội ngũ cán bộ lãnh đạo chủ chốt ở phường, xã nhằm mục đích tạo

ra đội ngũ cán bộ lãnh đạo chủ chốt phường, xã có cơ cấu hợp lý, có phẩm

chất và năng lực đáp ứng được yêu cầu ngày càng cao của nhiệm vụ lãnh đạophát triển kinh tế - xã hội ở địa phương trong từng thời kỳ.

Từ quan niệm trên, cho thấy công tác chuẩn hóa đội ngũ cán bộ lãnh đạochủ chốt phường, xã là một quá trình lâu dài và có sự tham gia của nhiều đơn

vị, đối tượng Do vậy, để có thể thực hiện tốt công tác này, trước hết cần xácđịnh rõ chủ thể, đối tượng và nội dung của nó

- Chủ thể, đối tượng của công tác chuẩn hoá đội ngũ cán bộ.

Việc xác định chủ thể và đối tượng của công tác chuẩn hóa đội ngũ cán

bộ phải đặt trong mối quan hệ lịch sử - cụ thể Thực tế, trong mối quan hệnày, thời điểm này thì nhân tố này là chủ thể nhưng trong mối quan hệ khác,thời điểm khác thì lại là đối tượng Do vậy, để xác định đúng chủ thể và đốitượng của công tác chuẩn hóa đội ngũ cán bộ lãnh đạo chủ chốt cần xuất phát

từ nguyên tắc “Đảng thống nhất lãnh đạo công tác cán bộ và quản lý đội ngũcán bộ, đồng thời đề cao trách nhiệm của các tổ chức trong hệ thống chính trị

và người đứng đầu tổ chức”[15, tr.293] Đồng thời, cần căn cứ theo quy định

về phân cấp quản lý cán bộ

Theo quy định về phân cấp quản lý cán bộ của Thị uỷ Sa Đéc, có thể xácđịnh chủ thể và đối tượng của công tác chuẩn hóa đội ngũ cán bộ lãnh đạo chủchốt phường, xã ở thị xã Sa Đéc như sau:

+ Chủ thể chính của công tác chuẩn hoá đội ngũ cán bộ gồm: Thị uỷ mà

trực tiếp là Ban Thường vụ Thị uỷ; lãnh đạo Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhândân thị xã và đảng ủy các phường, xã Đây là lực lượng chịu trách nhiệm chínhtrong việc lãnh đạo, tổ chức thực hiện công tác chuẩn hóa đội ngũ cán bộ này,

có vai trò quyết định trong việc thành công hay thất bại của công tác này Bên cạnh đó, còn có các lực lượng phối hợp tham gia và các cơ quantham mưu công tác chuẩn hóa, gồm:

 Lãnh đạo các cơ quan trực thuộc Thị uỷ, Ủy ban nhân dân; lãnh đạo

cơ quan Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể thị xã; lãnh đạo các tổ chức trong

hệ thống chính trị phường, xã là lực lượng phối hợp tham gia công tác chuẩnhóa Lực lượng này có chức năng phối hợp các cơ quan tham mưu, cung cấpcác căn cứ thực tiễn về các đối tượng chuẩn hóa và tham gia nhận xét, đánhgiá các đối tượng được chuẩn hóa, giúp cho cơ quan chủ thể chính có đầy đủcác thông tin, dữ liệu theo yêu cầu để việc chuẩn hóa đội ngũ cán bộ lãnh đạochủ chốt phường, xã được thực hiện thắng lợi.

 Ban Tổ chức Thị uỷ, phòng Nội vụ thị xã là cơ quan tham mưu, giúpviệc trực tiếp cho Ban Thường vụ Thị uỷ, lãnh đạo Uỷ ban nhân dân trongviệc xây dựng chủ trương, kế hoạch, hướng dẫn tổ chức thực hiện và theo dõi,kiểm tra kết quả thực hiện công tác chuẩn hóa đội ngũ cán bộ lãnh đạo chủchốt phường, xã ở thị xã Sa Đéc

 Cán bộ, đảng viên và quần chúng nhân dân ở các cơ quan, đơn vị, địaphương trong thị xã là lực lượng có trách nhiệm giúp chủ thể phát hiện cácnhân tố tích cực để sàng lọc, tạo nguồn cho đối tượng chuẩn hóa và kiểm tra,giám sát quá trình thực hiện công tác chuẩn hóa

+ Đối tượng chuẩn hóa: là cán bộ lãnh đạo chủ chốt phường, xã đương

chức và cán bộ nguồn trong diện quy hoạch thuộc các tổ chức trong hệ thốngchính trị

* Nội dung và quy trình chuẩn hóa đội ngũ cán bộ lãnh đạo chủ chốt phường, xã:

- Nội dung cốt lỏi của công tác chuẩn hóa đội ngũ cán bộ lãnh đạo chủ

chốt phường, xã gồm hai nội dung cơ bản: một là, xây dựng, ban hành, phổ biến các tiêu chuẩn cán bộ lãnh đạo chủ chốt phường, xã; hai là, áp dụng các

tiêu chuẩn cán bộ trên vào đội ngũ cán bộ lãnh đạo chủ chốt phường, xã saocho đội ngũ cán bộ này có đủ năng lực đáp ứng được yêu cầu nhiệm vụ ngàycàng cao ở địa phương

Hai nội dung này có mối liên hệ chặt chẽ với nhau Xây dựng, ban hành,

phổ biến các tiêu chuẩn cán bộ là cơ sở pháp lý và là tiền đề của việc áp dụng

các tiêu chuẩn cán bộ Nó thể hiện tính công bằng khách quan, dân chủ tronghoạt động chuẩn hóa đội ngũ cán bộ; đồng thời, nó là mặt lý luận, là kết quả

cụ thể của công tác chuẩn hóa đội ngũ cán bộ Việc vận dụng các tiêu chuẩncán bộ là mặt thực tiễn, là yếu tố quyết định sự thành công hay thất bại củacông tác chuẩn hóa đội ngũ cán bộ lãnh đạo chủ chốt

- Quy trình chuẩn hóa, xuất phát từ nội dung của công tác chuẩn hóa, có

thể chia quy trình chuẩn hóa đội ngũ cán bộ lãnh đạo chủ chốt phường, xãthành hai bước cơ bản, trong mỗi bước có nhiều khâu liên quan chặt chẽ vớinhau, cụ thể:

Bước 1, xây dựng, ban hành, phổ biến các tiêu chuẩn cán bộ

Trong bước này, xây dựng tiêu chuẩn cán bộ là một nội dung trọng yếutrong công tác cán bộ nói chung và công tác chuẩn hóa cán bộ nói riêng

“Cũng ví như người đúc tượng phải coi trọng việc làm khuôn tượng Khuôntượng tròn sẽ đúc ra pho tượng tròn, khuôn tượng méo sẽ tạo ra pho tượngméo, khuôn nào tượng đó”[7, tr.69] Nếu không xây dựng được tiêu chuẩncán bộ hoặc xác định tiêu chuẩn cán bộ sai sẽ không thể tạo ra được đội ngũcán bộ có năng lực tương xứng với yêu cầu nhiệm vụ Do vậy, khi xây dựng

tiêu chuẩn cán bộ, cần dựa trên các cơ sở khoa học sau: Thứ nhất, phải dựa

vào những quan điểm, nguyên tắc của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ

Chí Minh và của Đảng ta về cán bộ và tiêu chuẩn cán bộ Thứ hai, phải xuất

phát từ yêu cầu, nhiệm vụ cách mạng từng thời kỳ và thực tiễn kinh tế, chính

trị, xã hội, con người Việt Nam Thứ ba, phải căn cứ vào vai trò, chức năng,

nhiệm vụ của từng loại cán bộ, từng chức danh cán bộ

Để tiến hành xây dựng tiêu chuẩn cán bộ lãnh đạo chủ chốt phường, xã

có chất lượng, cần tuân theo các bước sau:

Thứ nhất, nâng cao nhận thức, thống nhất quan điểm, chủ trương về xây dựng tiêu chuẩn cán bộ: Chủ thể xây dựng tiêu chuẩn cán bộ (cụ thể Ban

Thường vụ Thị uỷ) quán triệt nâng cao nhận thức của các cấp ủy đảng, chính

quyền, đoàn thể về vị trí, vai trò, mục đích, yêu cầu của việc xây dựng tiêuchuẩn cán bộ Đồng thời tập trung nghiên cứu, thảo luận kỹ đối với nhữngvấn đề còn lệch lạc hoặc có ý kiến khác nhau, để đi đến thống nhất về nhậnthức và hành động trong cấp ủy, chính quyền, đoàn thể các cấp và các cơquan, đơn vị có liên quan.

Thứ hai, trao đổi, học tập kinh nghiệm xây dựng tiêu chuẩn cán bộ đối với các ngành, các cấp,… đã nghiên cứu, tổng kết vấn đề này: Tiêu chuẩn cán

bộ được xem như là “khuôn đúc” của đội ngũ cán bộ Xác định tiêu chuẩn cán

bộ sai sẽ ảnh hưởng chất lượng của cả đội ngũ cán bộ Mặt khác, để xây dựngđược một hệ thống tiêu chuẩn cán bộ tốt là một công việc rất khó khăn, phứctạp, mang tính khoa học cao Đòi hỏi chủ thể xây dựng tiêu chuẩn cán bộkhông những phải có trình độ kiến thức nhất định, có am hiểu về thực trạngđội ngũ cán bộ,… mà còn phải thường xuyên trao đổi, học tập kinh nghiệm vềxây dựng tiêu chuẩn cán bộ với các ngành các cấp có liên quan và với nhữngchuyên gia am hiểu về công tác xây dựng tiêu chuẩn cán bộ Từ đó, giúp chochủ thể xác định rõ những yêu cầu tiêu chuẩn chung và yêu cầu tiêu chuẩnđặc thù đối với từng loại đối tượng cán bộ và từng chức danh khác nhau ởtừng thời điểm khác nhau… tạo cơ sở thuận lợi cho việc phát thảo những tiêuchuẩn cán bộ

Thứ ba, phát thảo tiêu chuẩn và lấy ý kiến đóng góp: Các cơ quan tham

mưu (Ban Tổ chức Thị uỷ, phòng Nội vụ thị xã, có tham khảo ý kiến các banĐảng) cho chủ thể dự thảo quy định về tiêu chuẩn cán bộ cho phù hợp Khibản dự thảo được hoàn thành, tiến hành thông qua tập thể lãnh đạo (Thườngtrực Thị uỷ, Uỷ ban nhân dân) trước Tiếp theo, lấy ý kiến các cơ quan, ban,ngành, đoàn thể, đơn vị có liên quan và cá nhân thực sự am hiểu vấn đề Saukhi có ý kiến đóng góp, bộ phận soạn thảo tiếp tục trao đổi, tiếp thu và sửachữa Tiếp tục thông qua chủ thể xây dựng tiêu chuẩn (Ban Thường vụ Thịuỷ) để đóng góp và cho ý kiến lần cuối trước khi đưa ra áp dụng thí điểm

Thứ tư, áp dụng thí điểm, rút kinh nghiệm, chỉnh sửa, bổ sung: Chủ thể

xây dựng tiêu chuẩn cán bộ (Ban Thường vụ Thị uỷ) chỉ đạo chọn một sốphường, xã để áp dụng thí điểm, nhằm kiểm tra mức độ đúng đắn, phù hợptrong môi trường thực tế, tính khả thi của việc áp dụng các tiêu chuẩn cán bộ.Sau một thời gian áp dụng thí điểm, cơ quan chủ thể xây dựng tiêu chuẩn(Ban Thường vụ Thị uỷ) tổ chức sơ kết, rút kinh nghiệm, chỉnh sửa, bổ sunghoàn chỉnh

Ban hành, phổ biến quy định về tiêu chuẩn cán bộ: Để tạo cơ sở pháp lý

và thể hiện tính khách quan, dân chủ trong thực hiện, Ban Thường vụ Thị uỷquyết định ban hành, phổ biến công khai và áp dụng thống nhất quy định vềtiêu chuẩn cán bộ lãnh đạo chủ chốt phường, xã trong địa phương Đồng thời,giao cho lãnh đạo Uỷ ban nhân dân thị xã, các đảng ủy phường, xã trực tiếp tổchức thực hiện, các cơ quan tham mưu (Ban Tổ chức Thị uỷ, phòng Nội vụthị xã) thường xuyên đôn đốc, kiểm tra việc thực hiện và theo dõi kịp thờiphát hiện những tồn tại hạn chế để điều chỉnh, bổ sung kịp thời

Bước 2: Thực hiện việc áp dụng tiêu chuẩn cán bộ vào đội ngũ cán bộ lãnh đạo chủ chốt phường, xã Là quá trình thực hiện tổng hợp các khâu của

công tác cán bộ nhằm vận dụng thành công tiêu chuẩn cán bộ vào đội ngũ cán

bộ lãnh đạo chủ chốt phường, xã Việc áp dụng tiêu chuẩn cán bộ vào đội ngũcán bộ lãnh đạo chủ chốt phường, xã gồm các khâu cơ bản sau:

+ Triển khai quán triệt chủ trương chuẩn hóa đội ngũ cán bộ lãnh đạo chủ chốt phường, xã: Nội dung này nhằm thống nhất trong nhận thức và hành

động của tổ chức, cán bộ, đảng viên, quần chúng nhân dân trong hệ thốngchính trị; tạo cơ sở pháp lý cho việc chuẩn hóa đội ngũ cán bộ Ban Thường vụThị uỷ tiến hành triển khai, quán triệt về mục đích, yêu cầu, vị trí, vai trò của chủtrương chuẩn hóa đội ngũ cán bộ lãnh chủ chốt phường, xã đến các cấp ủy, cơquan, đơn vị, cá nhân có liên quan; đồng thời chỉ đạo các cơ quan tham mưu(Ban Tổ chức Thị uỷ, phòng Nội vụ thị xã) hướng dẫn các Đảng ủy phường, xã

lập kế hoạch và tổ chức thực hiện Các đảng ủy phường, xã tiếp tục triển khai,quán triệt đến toàn thể cán bộ, đảng viên trong phường, xã mình.

+ Rà soát, đánh giá thực trạng đội ngũ cán bộ phường, xã: Các đảng ủy

phường, xã tiến hành rà soát đội ngũ cán bộ, đảng viên trực thuộc, tập trungvào đối tượng là cán bộ lãnh đạo chủ chốt đương chức và các cán bộ dựnguồn quy hoạch cho các chức danh Sau khi rà soát đội ngũ cán bộ, đảngviên xong, tiến hành đối chiếu với các tiêu chuẩn cán bộ lãnh đạo chủ chốtphường, xã Khi đối chiếu có tiến hành đánh giá, phân loại cụ thể: cán bộ nàothiếu tiêu chuẩn, điều kiện gì; điều kiện, tiêu chuẩn nào cần phải đạt trước;điều kiện, tiêu chuẩn nào cán bộ phải phấn đấu đạt sau một thời gian; cán bộnào cần phải thay thế ngay, cán bộ nào thay thế dần, cán bộ nào cần bố trí,phân công lại công tác…

+ Xây dựng kế hoạch và tổ chức thực hiện: trên cơ sở kết quả rà soát

thực trạng và đánh giá, phân loại cán bộ, các đảng ủy xây dựng quy hoạch tạonguồn, lập các kế hoạch nhu cầu đào tạo bồi dưỡng, kế hoạch bố trí sắp xếp,phân công lại nhiệm vụ,… báo cáo về Ban Thường vụ Thị uỷ Các cơ quantham mưu tổng hợp lại và tham mưu Ban Thường vụ Thị uỷ ban hành kếhoạch thực hiện chung cho một giai đoạn Các đảng ủy phường, xã hoànchỉnh các kế hoạch của địa phương mình Căn cứ kế hoạch thực hiện chung,các cơ quan tham mưu tiến hành tham mưu Ban Thường vụ Thị uỷ xây dựng

và ban hành các kế hoạch đào tạo bồi dưỡng, kế hoạch điều động, luânchuyển cụ thể hằng năm

Căn cứ kế hoạch của Ban Thường vụ Thị uỷ, các cơ quan chủ thể tậptrung lãnh đạo việc tổ chức thực hiện Đảng ủy các phường, xã tiến hành sắpxếp, phân công lại nhiệm vụ cho phù hợp và dự kiến cử cán bộ đi đào tạo bồidưỡng theo kế hoạch Các cơ quan tham mưu chủ động nắm các kế hoạch đàotạo của các cơ sở đào tạo, nhất là trường Chính trị tỉnh, tham mưu BanThường vụ Thị uỷ phối hợp mở các lớp đào tạo, bồi dưỡng; đồng thời, thường

xuyên hướng dẫn, kiểm tra việc thực hiện các quy trình, thủ tục công tác cán

bộ, đảm bảo các khâu, các bước trong công tác cán bộ được thực hiện đồng

bộ, nhịp nhàng tạo cơ sở làm tốt công tác chuẩn hóa cán bộ Các lực lượngtham gia tích cực phối hợp theo chức năng, tạo mọi điều kiện thuận lợi đểcông tác chuẩn hóa đội ngũ cán bộ lãnh đạo chủ chốt phường, xã được thựchiện tốt Chú trọng việc giúp đỡ, khuyến khích các đối tượng thuộc diệnchuẩn hóa tự chuẩn hóa

+ Thường xuyên kiểm tra, giám sát việc quá trình thực hiện; kiểm tra, giám sát đội ngũ cán bộ lãnh đạo chủ chốt phường, xã theo tiêu chuẩn; tổ chức sơ kết rút kinh nghiệm: Phát huy vai trò giám sát của các lực lượng tham

gia, cán bộ, đảng viên và quần chúng nhân dân Các đảng ủy phường, xã, các

cơ quan tham mưu thường xuyên theo dõi, kiểm tra, giám sát quá trình thựchiện và sự biến động của đội ngũ cán bộ lãnh đạo chủ chốt phường, xã để kịpthời tham mưu Ban Thường vụ Thị uỷ có biện pháp uốn nắn, điều chỉnh, bổsung phù hợp với yêu cầu thực tiễn Hằng năm, các Đảng ủy báo cáo kết quảthực hiện về Ban Thường vụ Thị uỷ, hai năm Ban Thường vụ Thị uỷ tổ chức

sơ kết để rút kinh nghiệm và điều chỉnh, bổ sung kịp thời những tồn tại, hạnchế, những vấn đề mới phát sinh

* Vai trò của việc chuẩn hóa đội ngũ cán bộ lãnh đạo chủ chốt phường,

xã ở thị xã Sa Đéc

Thứ nhất, trước yêu cầu của thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại

hóa đất nước Nhiệm vụ chính trị mới của thị xã Sa Đéc nói chung và củatừng phường, xã nói riêng rất nặng nề, khó khăn, phức tạp Bên cạnh đó, cácmặt tiêu cực của xã hội đang hàng ngày, hàng giờ tác động đến đời sống vậtchất, đời sống tinh thần của đội ngũ cán bộ lãnh đạo chủ chốt phường, xã làmảnh hưởng không tốt đến tâm tư, tình cảm của đội ngũ cán bộ này Một số cán

bộ lãnh đạo chủ chốt phường, xã trở nên dao động, giảm sút niềm tin; thoáihóa, biến chất về đạo đức, lối sống, gia trưởng độc đoán, tham vọng cá nhân,

cục bộ, kèn cựa, ý thức tổ chức kỷ luật kém; lười học, lười nghiên cứu, chỉthích học lấy bằng cấp,… Muốn khắc phục tình trạng trên đòi hỏi BanThường vụ Thị uỷ, Uỷ ban nhân dân, Uỷ ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam vàcác đoàn thể thị xã và cấp ủy các phường, xã phải thực hiện tốt công tácchuẩn hóa đội ngũ cán bộ lãnh đạo chủ chốt phường, xã Làm tốt công tác này

có vai trò rất quan trọng trong việc nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ lãnhđạo chủ chốt phường, xã, giúp tạo sự ổn định và phát triển của đội ngũ cán bộnày trong tương lai

Thứ hai, thực hiện tốt công tác chuẩn hóa đội ngũ cán bộ lãnh đạo chủ

chốt phường, xã, nhất là thông qua việc ban hành, phổ biến công khai tiêuchuẩn cán bộ, sẽ tạo cơ hội cạnh tranh công bằng cho mọi đối tượng, giúpkhắc phục được tình trạng cục bộ, “gia đình trị” ở cấp phường, xã Giúp cán

bộ thấy rõ được mục tiêu phấn đấu, thúc đẩy sự nỗ lực tự tu dưỡng, rèn luyệncủa cán bộ; tạo được sự tự tin, khắc phục tình trạng coi thường, thiếu tintưởng vào cán bộ phường, xã Thu hút được người giỏi tham gia hoạt độngtrong hệ thống chính trị và giúp tận dụng, phát huy nguồn nhân lực phục vụcho sự phát triển của địa phương

Thứ ba, nếu thực hiện tốt công tác chuẩn hóa đội ngũ cán bộ lãnh đạo

chủ chốt phường, xã sẽ giúp cho Thị uỷ dễ dàng nắm rõ được chất lượng độingũ cán bộ lãnh đạo chủ chốt phường, xã, từ đó dễ dàng xác định được mụctiêu, phương hướng, giúp tạo nguồn cán bộ tốt cho việc quy hoạch cán bộnhằm xây dựng đội ngũ cán bộ có đủ năng lực, phẩm chất đáp ứng được yêucầu phát triển chung của thị xã trong từng giai đoạn

Do vậy, xuất phát từ vị trí, vai trò của đội ngũ cán bộ lãnh đạo chủ chốtphường, xã, cho thấy, làm tốt công tác chuẩn hóa đội ngũ cán bộ lãnh đạo chủchốt phường, xã có vai trò rất quan trọng Nó góp phần tạo ra một đội ngũ cán

bộ lãnh đạo chủ chốt có đủ trí tuệ, có bản lĩnh, phẩm chất cách mạng, năng

lực tổ chức thực tiễn Đồng thời góp phần đảm bảo cho sự ổn định và pháttriển kinh tế - xã hội của thị xã Sa Đéc.

1.1.2.2 Tiêu chí đánh giá việc chuẩn hoá đội ngũ cán bộ lãnh đạo chủ chốt phường, xã trên địa bàn thị xã Sa Đéc, tỉnh Đồng Tháp

Chuẩn hóa đội ngũ cán bộ lãnh đạo chủ chốt phường, xã là nhiệm vụ khókhăn, phức tạp, có tính khoa học cao Để đảm bảo sự thành công của việcchuẩn hóa đội ngũ cán bộ lãnh đạo chủ chốt phường, xã, cần thường xuyênkiểm tra, đánh giá nhằm phát hiện những vướng mắc và đề ra biện pháp tháo

gỡ kịp thời Muốn vậy, trước hết cần xây dựng các tiêu chí làm căn cứ đểđánh giá việc thực hiện chuẩn hóa đội ngũ cán bộ này Dựa trên quan niệm vềchuẩn hóa đội ngũ cán bộ lãnh đạo chủ chốt phường, xã, có thể đánh giá việcchuẩn hóa đội cán bộ lãnh đạo chủ chốt phường, xã ở thị xã Sa Đéc theonhững tiêu chí sau:

- Các cấp ủy, chính quyền, mặt trận và đoàn thể đã quán triệt quan điểm, đường lối, chủ trương của Đảng, nắm vững thực tiễn ở địa phương.

Đây là tiêu chí quan trọng đầu tiên để thực hiện tốt công tác chuẩn hóa độingũ cán bộ lãnh đạo chủ chốt phường, xã Công tác chuẩn hóa đội ngũ cán bộphường, xã có chủ thể và đối tượng rất rộng, liên quan đến nhiều ngành, nhiềucấp Đòi hỏi các chủ thể và đối tượng phải nắm vững quan điểm, chủ trươngcủa Đảng để tạo sự thống nhất trong tư tưởng và trong hành động; đòi hỏiphải nắm vững tình hình thực tiễn ở địa phương để làm cơ sở xây dựng tiêuchuẩn cán bộ, quy trình chuẩn hóa phù hợp với tình hình thực tế, hạn chế thấpnhất những sai lầm

- Nội dung tiêu chuẩn cán bộ đáp ứng được mục tiêu, yêu cầu nhiệm vụ

chính trị của tổ chức, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.

Tiêu chí này nhằm đảm bảo việc xây dựng tiêu chuẩn cán bộ sát với yêu cầunhiệm vụ, không xa rời thực tiễn Tiêu chuẩn cán bộ vừa đảm bảo yêu cầu vềtiêu chuẩn do Trung ương quy định vừa phản ánh nhiệm vụ chính trị của tổ

chức, của địa phương Đội ngũ cán bộ được xây dựng theo những tiêu chuẩncán bộ này phải đảm đương tốt nhiệm vụ được giao Tiêu chí này đòi hỏi,trong quá trình xây dựng tiêu chuẩn cán bộ cần nắm vững và dựa vào nhữngquan điểm, nguyên tắc của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh vàcủa Đảng ta về cán bộ và tiêu chuẩn cán bộ; phải xuất phát từ yêu cầu, nhiệm

vụ cách mạng từng thời kỳ và thực tiễn kinh tế, chính trị, xã hội, con người ởthị xã Sa Đéc; phải căn cứ vào vai trò, chức năng, nhiệm vụ của từng loại cán

bộ, từng chức danh cán bộ

- Tính khoa học của quy trình xây dựng tiêu chuẩn cán bộ và quy trình

chuẩn hóa đội ngũ cán bộ Xây dựng các quy trình trong công tác chuẩn hóa

đội ngũ cán bộ là một việc rất khó khăn và đòi hỏi tính khoa học cao Tiêu chínày yêu cầu các chủ thể và các cơ quan soạn thảo tiêu chuẩn cán bộ trong quátrình thực hiện phải thật sự nghiêm túc, nghiên cứu, bàn bạc cẩn thận, kế thừanhững kinh nghiệm thành công đã được tổng kết,… Khi thực hiện quy trìnhchuẩn hóa đội ngũ cán bộ phải thực hiện đúng nguyên tắc, đúng trình tự vàđảm bảo đầy đủ các bước theo quy trình chuẩn hóa, không thực hiện một cáchcảm tính, tùy tiện Và nó còn giúp đánh giá xem quy trình chuẩn hóa có đượcthực hiện “suông sẻ” hay không, sự phối hợp các khâu, các bước có nhịpnhàng không, từ đó có cơ sở điều chỉnh, bổ sung kịp thời nhằm ngày cànghoàn thiện quy trình chuẩn hóa hơn

- Tính khả thi của việc vận dụng tiêu chuẩn cán bộ vào đội ngũ cán bộ

lãnh đạo chủ chốt phường, xã Tiêu chuẩn cán bộ là kết quả đạt được thấy

trước của công tác chuẩn hóa đội ngũ cán bộ Việc chuẩn hóa đội ngũ cán bộlãnh đạo chủ chốt phường, xã được đánh giá thành công khi áp dụng thànhcông các tiêu chuẩn cán bộ vào đội ngũ cán bộ Tiêu chí này đòi hỏi khi xâydựng tiêu chuẩn cán bộ phải cụ thể, rõ ràng và có thể đạt được trong một thờigian cụ thể; Quy trình chuẩn hóa đội ngũ cán bộ phải đơn giản, dễ áp dụng,đảm bảo vận hành các khâu, các bước trong quy trình một cách thuận lợi vàphù hợp với thực trạng đội ngũ cán bộ hiện có Nó giúp tránh việc xây dựng

tiêu chuẩn cán bộ, quy trình chuẩn hóa đội ngũ cán bộ một cách chủ quan,duy ý chí, máy móc,…

- Chất lượng đội ngũ cán bộ lãnh đạo chủ chốt phường, xã khi được

chuẩn hóa phải nâng lên Là tiêu chí có tính tổng hợp và thuyết phục nhất để

đánh giá chất lượng công tác chuẩn hóa đội ngũ cán bộ lãnh đạo chủ chốtphường, xã Khi thực hiện chuẩn hóa phải tạo ra đội ngũ cán bộ lãnh đạo chủchốt phường, xã đạt chuẩn và có năng lực, phẩm chất đáp ứng được yêu cầunhiệm vụ Chất lượng và hiệu quả hoạt động của các tổ chức trong hệ thốngchính trị phải được được nâng lên Kinh tế - xã hội phát triển, an ninh trật tựgiữ vững, đời sống nhân dân ở địa phương được nâng cao

Việc đánh giá hiệu quả của công tác chuẩn hóa đội ngũ cán bộ lãnh đạochủ chốt phường, xã cần dựa trên cơ sở đánh giá một cách đồng bộ các tiêuchí trên Từ đó, xác định chính xác phương hướng của công tác chuẩn hóa đãthực hiện phù hợp hay chưa, còn bước nào chưa đúng, khâu nào chưa làm tốt,nguyên nhân tại sao, đề xuất hướng giải quyết kịp thời để nâng cao chất lượng

và hiệu quả của công tác này

1.2 THỰC TRẠNG ĐỘI NGŨ CÁN BỘ LÃNH ĐẠO CHỦ CHỐT VÀ CÔNG TÁC CHUẨN HÓA ĐỘI NGŨ CÁN BỘ LÃNH ĐẠO CHỦ CHỐT PHƯỜNG, XÃ Ở THỊ XÃ SA ĐÉC, TỈNH ĐỒNG THÁP

Cách thành phố Cao Lãnh 30 km, thành phố Long Xuyên 40 km, thị xãVĩnh Long 25 km, thành phố Cần Thơ 55 km và cách Thành phố Hồ Chí Minh

130 km về phía Tây Nam

Với vị trí địa lý trên, thị xã Sa Đéc có điều kiện rất thuận lợi trong việcgiao lưu trao đổi hàng hóa với các vùng, địa phương khác, đặc biệt là Cần Thơ,

An Giang và thành phố Hồ Chí Minh thông qua các tuyến đường thủy quantrọng là sông Tiền và sông Hậu, tuyến vận tải quốc gia kinh Dương Hòa LongThắng và Mương Khai Đốc Phủ Hiền Đồng thời, giao thương với thành phố

Hồ Chí Minh và các tỉnh: Vĩnh Long, Tiền Giang, Long An, An Giang, thànhphố Cần Thơ thông qua Quốc lộ 80 - Quốc lộ 1A

Thị xã Sa Đéc có diện tích tự nhiên 59,804 km2, với dân số trên 103.500người thuộc các dân tộc: Việt, Hoa, Khơ-me, gồm 6 phường và 3 xã :phường 1, phường 2, phường 3, phường 4, phường An Hoà, phường Tân QuyĐông, xã Tân Quy Tây, xã Tân Khánh Đông, xã Tân Phú Đông

1.2.1.2 Lịch sử hình thành, con người

* Lịch sử hình thành

Theo Sơ thảo Lịch sử đấu tranh của Đảng bộ và nhân dân thị xã Sa Đéc(1927 - 1975): “Sa Đéc thuộc tỉnh Đồng Tháp thời xa xưa là vùng đất trũng,nước ngập quanh năm, khí hậu ẩm ướt, rừng rậm hoang vu, có nhiều thú dữ,rắn độc, nên Sa Đéc còn có tên là đất hổ cứ (cọp ở)” [26, tr.5]

Trước khi chúa Nguyễn khai phá miền đất phía Nam, Sa Đéc thuộc đấtTầm Phong Long của Thủy Chân Lạp “Địa danh “Sa Đéc” là âm tiếng Việtcủa chữ “Phsar-Dek” tên một thủy thần mà đồng bào Khơ-me tôn sùng (Cáchđây gần 4 thế kỷ có một số người Khơ-me ở rãi rác trên gò cao ven rạch CaoMên nay thuộc xã Tân Qui Tây - Sa Đéc) Có sách giải thích là “chợ sắt”(Marché au fer) vì chợ Vĩnh An (Sa Đéc) có bán nhiều đồ kim khí nên bọn tâygọi là chợ sắt” [26, tr.5]

Khoảng cuối thập niên 1750, Chúa Nguyễn thành lập năm đạo ở miền TâyNam Bộ, để bảo vệ cho Dinh Long Hồ trong đó có Đông Khẩu Đạo là thị xã SaĐéc và một số huyện lân cận Trong một thời gian dài, Sa Đéc từng là mộttrong những khu chợ sung túc nhất ở phía Nam

Năm 1832, sau khi Lê Văn Duyệt qua đời, vua Minh Mạng chia lại miềnNam thành ngũ trấn gồm lục tỉnh Khi đó Sa Đéc lại thuộc phủ Tân Thành tỉnh

Năm 1889 tỉnh Sa Đéc được thành lập bao gồm các quận: quận ChâuThành (tức thị xã Sa Đéc, một phần huyện Châu Thành và các vùng lân cận),quận Cao Lãnh (tức Cao Lãnh ngày nay), quận Lai Vung (tức huyện Lai Vung

Từ tháng 2 năm 1976, tỉnh Sa Đéc được sáp nhập với tỉnh Kiến Phong

thành tỉnh Đồng Tháp Sa Đéc vẫn là là tỉnh lị tỉnh Đồng Tháp cho đến ngày 29tháng 4 năm 1994

* Con người