Đôi khi qua tranh, trẻ đã kể được nội dung câu chuyện theo trí tưởng tượng của trẻ, đó là điều kiện tốt nhất để hoàn thiện các chức năng tâm lý, làm giàu vốn từ, phát triển ngôn ngữ, nân
Trang 1THÔNG TIN CHUNG VỀ SÁNG KIẾN
1 Tên sáng kiến: Một số biện pháp nâng cao chất lượng làm quen văn học cho
trẻ 4-5 tuổi (Thể loại truyện kể)
2 Lĩnh vực áp dụng sáng kiến: Nâng cao chất lượng, đối tượng là giáo viên
và trẻ 4-5 tuổi tại trường Mầm Non Đồng Lạc
3 Tác giả:
+Họ và tên: Phạm Thị Hồng Giới tính: Nữ
+ Sinh ngày 22 tháng 10 năm 1963
+ Chức vụ: Giáo viên
+ Đơn vị công tác: Trường mầm non Đồng Lạc
+ Điện thoại: 01693692430
4 Chủ đầu tư tạo ra sáng kiến:
Trường mầm non Đồng Lạc - Xã Đồng Lạc- Thị Xã Chí Linh- Tỉnh Hải Dương
+ Điện thoại: 03203598396
5 Đơn vị áp dụng sáng kiến lần đầu:
Trường mầm non Đồng Lạc - Xã Đồng Lạc- Thị Xã Chí Linh- Tỉnh Hải Dương + Điện thoại: 03203598396
6 Các điều kiện cần thiết để áp dụng sáng kiến
- Tìm hiểu khảo sát thực trạng về chất lượng của cô và trẻ mẫu giáo 4-5 tuổi Tường mầm non Đồng Lạc
- Đề ra một số giải pháp để nâng cao chất lượng cho trẻ 4-5 tuổi
- Trẻ và giáo viên thực hiện theo hướng dẫn nghiên cứu đề tài để đánh giá mức độ thực hiện và rút ra kinh nghiệm chỉnh sửa
7 Thời gian áp dụng sáng kiến : Từ tháng 09/2014 đến tháng 2/2015
HỌ VÀ TÊN TÁC GIẢ
Phạm Thị Hồng
XÁC NHẬN CỦA ĐƠN VỊ ÁP DỤNG
SÁNG KIẾN
Trang 21.Hoàn cảnh nảy sinh sáng kiến.
Như chúng ta đã biết giáo dục Mầm Non là bậc học đầu tiên trong hệ thống giáo dục quốc dân Mục tiêu của giáo dục Mầm Non là hình thành cơ sở đầu tiên về nhân cách con người mới xã hội chủ nghĩa Vì vậy chúng ta cần phải có những biện pháp hữu hiệu để chăm sóc giáo dục trẻ nhằm tạo ra những con người phát triển toàn diện cả về thể chất, đạo đức và trí tuệ để làm chủ nhân tương lai đất nước Ở lứa tuổi này trẻ đã được làm quen với các kiến thức sơ đẳng thông qua các hoạt động khác nhau trong đó có làm quen với tác phẩm văn học đặc biệt là thể loại truyện giúp trẻ tập trung chú ý lắng nghe, để ghi nhớ các tình tiết trong truyện và kể lại một cách sáng tạo Đôi khi qua tranh, trẻ đã
kể được nội dung câu chuyện theo trí tưởng tượng của trẻ, đó là điều kiện tốt nhất để hoàn thiện các chức năng tâm lý, làm giàu vốn từ, phát triển ngôn ngữ, nâng cao chất lượng cho trẻ Cũng qua truyện kể giáo dục trẻ biết yêu cái thiên, cái đẹp, ghét cái ác, ghét các thói hư, tật xấu… Đó là cơ sở để phát triển thẩm
mỹ, hình thành nhân cách Song thực tế việc nâng cao chất lượng cho trẻ qua tác phẩm văn học đặc biệt ở thể loại truyện chưa được tốt, biểu hiện như: giáo viên chưa thưc sự để tâm đầu tư cho tiết dạy, còn qua loa chiếu lệ thiếu giáo cụ trực quan, giọng kể còn đều đều chưa thể hiện tốt tính cách của từng nhân vật trong truyện, đôi khi còn ngọng, lắp chưa phát huy được tính tích cực của trẻ, chưa thu hút được sự hứng thú của trẻ vào tiết học Vì vậy, tôi chọn đề tài “
Một số biện pháp nâng cao chất lượng làm quên văn học cho trẻ 4-5 tuổi thể loại truyện kể” làm đề tài nghiên cứu.
2 Điều kiện, thời gian, đối tượng áp dụng sáng kiến.
Trước khi thực hiện đề tài, tôi tiến hành khảo sát thực trang các điều kiện khách quan, chủ quan có liên quan tới đề tài nghiên cứu như cơ sở vật chất đồ dùng thiết bị dạy học, khả năng của bản thân và đặc biệt là khả năng chú ý ghi nhớ, phát triển trí tưởng tượng, nâng cao chất lượng của các cháu lớp tôi chủ nhiệm để có cơ sở đưa ra các biện pháp thực hiện từ tháng 9/2014 đến tháng 2/2015
3 Nội dung sáng kiến.
Trang 3* Tính mới, tính sáng tạo của sáng kiến:
Để tập trung khắc phục những mặt còn tồn tại của phương pháp cũ, tôi đã đi sâu tìm tòi những phương pháp dạy học sáng tạo cụ thể, tập trung vào thiết kế bài soạn phù hợp với tình hình thực tế của lớp và sự nhận thức của trẻ, tập trung cao
độ vào nghiên cứu tác phẩm trước khi kể cho trẻ nghe, đảm bảo thuộc nhuần nhuyễn câu chuyện, giọng điệu phù hợp với tính cách nhân vật, tập kể thành thạo không còn ngọng, lắp, minh họa bằng cử chỉ điệu bộ thích hợp thu hút được sự thích thú của trẻ khi nghe cô kể chuyện Mặt khác đầu tư các đồ dùng minh họa để tái tạo không gian câu chuyện làm cho trẻ có cảm nhận được sống trong không gian thật của câu chuyện, giúp trẻ tập trung cao độ chú ý lắng nghe, ghi nhớ để tái tạo lại nội dung câu chuyện Đây là cơ sở hoàn thiện các chức năng tâm, sinh lý, phát triển ngôn ngữ mạch lạc và tư duy logic nâng cao chất lượng…Đồng thời, trẻ biết kể lại truyện cho bố mẹ nghe Đây là biên pháp tuyên truyền hữu hiệu đã giúp tôi có thêm nhiều đồ dùng giáo cụ trực quan cho tiết học
* Khả năng áp dụng và lợi ích của sáng kiến:
Chỉ trong thời gian ngắn áp dụng các biện pháp của đề tài nghiên cứu, tôi thấy rất tự tin và chủ động khi thực hiện tiết dạy này, khả năng ứng dụng công nghệ thông tin vào tiết dạy thành thạo hơn, đồ dùng giáo cụ trực quan đầy đủ hơn, tính năng và giá trị thẩm mỹ cao hơn…Đặc biệt trẻ rất hứng thú mỗi khi được tham gia tiết học, tích cực đàm thoại, phát triển ngôn ngữ mạch lạc, biểu hiện thái độ yêu ghét rõ ràng… Đó chính là cơ sở để hình thành nhân cách
4 Kết quả đạt được của sáng kiến:
Tôi nhận thấy đề tài mà tôi thực hiện đã thành công Vì vậy muốn được chia sẻ để các bạn đồng nghiệp tham khảo Mặt khác, qua đề tài này muốn đề nghị nhà trường và cơ quan chủ quản tham mưu với các cấp có thẩm quyền đầu
tư kinh phí mua sắm thêm các phương tiện day học hiện đại và mở lớp bồi dưỡng cho giáo viên sử dụng các phương tiện đó để đem đến cho trẻ sự giáo dục tốt nhất, góp phần vào việc đặt nền móng vững chắc cho sự nghiệp trồng Người
5 Đề xuất kiến nghị:
Trang 4Đề nghị nhà trường mua sắm thêm đồ dùng đồ chơi, trang thiết bị dạy học cho trẻ mầm non Đặc biệt là đồ dùng phục vụ cho môn văn học như máy vi tính máy chiếu
Đề nghị ban giám hiệu và các cấp quản lý tổ chức lớp bồi dưỡng kỹ năng
kể truyện cho giáo viên tham dự và đầu tư nhiều hơn nữa về kinh phí để mua sắm các trang thiết bị cơ sở vật chất, tạo môi trường học tập phong phú, đa dạng nhằm nâng cao chất lượng cho trẻ mầm non khám phá trải nghiệm phát triển thể lực nhân cách và trí tuệ
MÔ TẢ SÁNG KIẾN
Trang 51.Hoàn cảnh nảy sinh sáng kiến
Đối với trẻ mầm non phát triển ngôn ngữ vô cùng quan trọng, vì ngôn ngữ là phương tiện giao tiếp, là công cụ để tư duy, nều trẻ được phát triển ngôn ngữ tốt thì đó chính là chìa khóa vạn năng để trẻ phát triển tư duy Cho trẻ phát triển ngôn ngữ nâng cao chất lượng qua thể loại truyện kể là hoạt động hấp dẫn thu hút được sự chú ý của trẻ Vì qua truyện kể trẻ nhận biết được cái hay- cái đẹp, cái thiện- cái ác và các hiện tượng thế giới xung quanh, trẻ nhớ rất lâu về các câu chuyện, các nhân vật trong truyện, các hình tượng đẹp…là cơ sở để phát triển tình cảm thẩm mỹ, làm giàu vốn từ và nâng cao chất lượng cho trẻ
Trên thực tế việc cho trẻ làm quen với văn học thuộc thể loại truyện kể tạo điều kiện nâng cao chất lượng cho trẻ còn nhiều hạn chế, nhiều giáo viên vẫn sử dụng phương pháp cũ, dập khuôn máy móc chưa quan tâm đến phương pháp dạy học sáng tạo chưa khám phá hết lời hay ý đẹp, những nét độc đáo trong từng câu chuyện cụ thể…chưa đầu tư sử dụng các giáo cụ trực quan cần thiết phù hợp để minh họa cho từng bài dạy
Là giáo viên trực tiếp chăm sóc giáo dục trẻ ở lớp 4-5 tuổi tôi chọn “Một
số biện pháp nâng cao chất lượng làm quên văn học cho trẻ 4-5 thể loài truyện kể”.làm đề tài nghiên cứu
2.Thực trạng của vấn đề
2.1 Cơ sở vật chất
-Lớp đảm bảo diện tích, phòng học khang trang sạch sẽ
-Đồ chơi còn ít, đồ dùng còn thiếu thốn, màu sắc chủng loại còn đơn điệu môi trường hoạt động chưa phong phú hấp dẫn, nên chưa thu hút sự chú ý niềm say mê khám phá của trẻ vườn cổ tích đã xây dựng nhưng một số mô hình về các câu chuyện cho trẻ hoạt động còn hạn chế
2.2 Về bản thân
- Làm đồ dùng đồ chơi tự tạo phục vụ cho hoạt động chưa phong phú
- Sử dụng máy chiếu áp dụng vào tiết học chưa linh hoạt
2.3.Về phía trẻ
Trang 6Tôi khảo sát một số nội dung và thu được kết quả cụ thể như sau:
Thời
gian
khảo sát
Nội dung
khảo sát
Tổn
g số cháu
cầu
Không đạt
SL Tỷ lệ
Tỷ lệ
%
SL
Tỷ lệ
%
SL
Tỷ lệ
%
T9/2014
Sự hứng thú tham
gia hoạt động của
Ngôn ngữ,mạch
Trẻ nhớ nội dung
Từ thực trạng trên tôi đã đưa ra một số biện pháp cụ thể như sau:
3 Các biện pháp nâng cao chất lượng làm quen văn học cho trẻ mẫu giáo
4-5 tuổi thể loại truyện kể.
3.1 Biện pháp 1: Xây dựng giáo án
+ Biện pháp thực hiện:
Đối với giáo viên mầm non muốn dậy một tiết học thành công chính là nhờ vào sự chuẩn bị chu đáo của cô Đó không chỉ là sự chuẩn bị về đồ dùng mà còn
là sự chuẩn bị về giáo án sao cho giáo án phải khoa học, sáng tạo, biết tích hợp các nội dung, các trò chơi vào hoạt động một cách logic Cấu trúc giáo án phải xuyên suốt từ đầu đến cuối, câu hỏi đàm thoại phải phù hợp với khả năng của trẻ ( Có câu hỏi đóng và câu hỏi mở) để kính thích tính tò mò và sự tích cực khám phá của trẻ, tạo được niềm say mê, hứng thú tham gia vào hoạt động qua các trò chơi, qua giọng kể, qua cách nhấm nhá ngôn từ, qua cách phát âm chuẩn, cách thể hiện tính cách của các nhân vật Qua đó mà giúp trẻ hiểu rõ nội dung câu truyện, tích lũy được kinh nghiệm sống và làm giàu vốn từ:
Trang 7VD 1: Trong câu truyện “ Bác gấu đen và hai chú thỏ”
- Giọng của thỏ nâu thì gắt gỏng, biểu lộ thái độ ích kỷ khi bác gấu gặp khó khăn
- Giọng bác gấu trầm, ôn tồn, lúc buồn rầu, lúc vỗ về an ủi
- Giọng thỏ trắng nhẹ nhàng tình cảm gần gũi
VD 2: Trong câu truyện “ Cô bé quàng khăn đỏ”
- Cô phải thể hiện các vai một cách rõ rệt
- Giọng mẹ cô bé rõ ràng, chậm, chắc
- Giọng cô bé trong trẻo, thể hiện sự hồn nhiên
- Giọng của chó sói ồm ồm, trầm, chậm rãi, lúc hùng hồn làm đối phương
sợ hãi
+ Kết quả:
Như vậy, với việc luyện giọng kể đã gây được sự tập trung hứng thú cao
độ của trẻ vào các câu chuyện góp phần nâng cao sự cảm nhận của trẻ về các nhân vật Trẻ như được chính mình đang hóa thân vào các nhân vật trọng chuyện Từ đó giúp trẻ hiểu nội dung câu truyện và diễn tả lại nội tâm các nhân vật trong mỗi câu truyện
3.2 Biện pháp 2: Chuẩn bị đồ dùng
+ Biện pháp thực hiện:
Ngoài việc chuẩn bị giáo án ra tôi còn chuẩn bị đồ dùng trong tiết dạy sao cho đồ dùng có tính sáng tạo, đẹp, màu sắc nổi bật Đặc thù của trẻ mầm non là hiếu động nếu như cô giáo cứ dùng tranh minh họa thì trẻ sẽ nhàm chán, không thu hút được sự tập chung của trẻ vào tiết học, kết quả không đạt được như mong muốn Nắm bắt được tâm lý của trẻ tôi đã có một cải tiến làm đồ dùng sinh động và hấp dẫn đối với trẻ như sau:
VD: Câu truyện “ Chàng rùa” tôi đã tận dụng những miếng vải vụn khâu lại thành quần áo của những nhân vật, còn các nhân vật được làm bằng xốp, được gọt, mài nhẵn, bọc giấy…
- Một số đồ vật làm bằng rối dẹt tôi cũng có thể làm những con vật bằng xốp, bột biển, tạo hình các vật rồi mài và phết màu
Trang 8+ Kết quả:
Với sự chuẩn bị của tôi như vậy tôi đã làm ra nhiều sản phẩm là đồ dùng,
đồ chơi tự tạo phục vụ cho hoạt động được 8 bộ rối tay, 10 đôi quạt, 6 bộ tranh minh họa, 1 bàn quay, 1 tivi, 3 bộ rối nước và các góc hoạt động của lớp ngày càng nhiều đồ dùng đồ chơi tự tạo phù hợp theo từng chủ đề Đặc biệt là góc văn học đã có thêm rất nhiều loại sách báo truyện phù hợp với lứa tuổi Từ đó trẻ vô cùng hứng thú say mê tham gia hoạt động
3.3 Biện pháp 3: Gây hứng thú vào bài
+ Biện pháp thực hiện:
Đối với văn học là một bộ môn rất trầm, khô cứng, trẻ ít được hoạt động sôi nổi Chính vì vậy, mà cô cần phải tìm tòi những bài hát, câu đố, trò chơi phù hợp với nội dung của bài, gây hứng thú của trẻ vào tiết học
VD: Trong câu truyện “ Tích chu” tôi cho trẻ hát bài ( Cháu yêu bà) và hỏi trẻ
- Các con vừa hát bài hát nói về ai?
- Các con có yêu bà của mình không? Vì sao?
- Yêu bà các con phải làm gì?
Cô biết có một bạn chưa ngoan không yêu thương bà của mình, không quan tâm đến bà khi bà ốm và bà đã biến thành con chim đấy Không biết đó là bạn nào và bạn ấy có hối hận về hành động của mình không thì các con cùng lắng nghe cô kể câu truyện “ Tích chu” nhé
Việc gợi mở gây hứng thú nhẹ nhàng đó sẽ thu hút được trẻ một cách thoải mái, tự nhiên, không gò bó
VD: Trong câu truyện “ Cóc kiện trời”
- Cô đọc cho trẻ nghe 2 câu thơ:
“ Con cóc là cậu ông trời
Hễ ai đánh cóc thì trời đánh cho »
Sau đó cô hỏi trẻ :
- Các con có biết thiên đình ở đâu không ?
Trang 9- Thiên đình là nơi rất xa mà không ai có thể đi đến nó được Thế mà cóc lại đến kiện trời Muốn biết được tại sao cóc lại lên trời được và tại sao lại kiện trời, các con cùng khám phá điều này qua câu truyện ‘ Cóc kiện trời’ nhé
* Kết quả :
Như chúng ta đã biết: Đối với trẻ mẫu giáo thì trẻ học bằng chơi, thông qua chơi mà học Chính vì vậy mà tôi đã dùng những thủ thuật để gây hứng thú vào bài như trên đã thu hút trẻ tham gia vào hoạt động một cách tự nhiên thoải mái hào hững và sôi nổi
3.4 Biện pháp 4: Khắc sâu nội dung cốt truyện cho trẻ
+ Biện pháp thực hiện:
Trẻ ở độ tuổi mầm non nhận thức còn non nớt, chưa sâu sắc trẻ chóng nhớ nhưng lại mau quên, chính vì vậy trong mỗi câu truyện tôi đã nghiên cứu
và tìm tòi những nội dung chính cần truyền đạt, giảng giải nó một cách ngắn gọn, cụ thể, dễ hiểu, dễ nhớ cho trẻ
VD 1: Câu truyện : « Cô bé quàng khăn đỏ » ở chủ điểm gia đình
- Nội dung chính cần truyền đạt đến trẻ : Cô bé vì không nghe lời mẹ dặn, mải chơi vì vậy đã bị con chó sói gian ác đến lừa gạt và ăn thịt cả hai bà cháu Nhờ có bác hàng xóm thợ săn đi qua thấy vậy đã kịp thời cứu sống được cả hai
bà cháu Từ đó cô bé không dám làm sai lời mẹ dặn nữa
- VD2: Câu truyện ( Chú Dê Đen) CĐ thế giới động vật ; nội dung chính cần truyền đạt tới trẻ là dê trắng vì nhút nhát nên đã bị chó sói nhốt vào hang, còn Dê đen thì thông minh anh dũng nên đã đánh duổi được con cáo gian các kia đi
Ngoài việc đưa nội dung đến với trẻ thì việc đưa những câu hỏi gọi mở nhằm khắc sâu và ở rộng vốn từ cho trẻ cũng là vấn đề hết sức quan trọng Hàng ngày trẻ đến lớp được học tập, vui chơi bên cô giáo, vì vậy cô giáo là người gần gũi nhất đối với trẻ nên cô thường xuyên cho trẻ ôn luyện dưới nhiều hình thức khác nhau
VD : Khi thấy trẻ xúm xít xem tranh trên tường tôi đến gần bên trẻ và hỏi :
- Cô đố các con bức tranh vẽ về câu truyện nào ?
Trang 10- Câu truyện đó kể về ai ? Từ đó trẻ tư duy, suy nghĩ, phán đoán và nhớ lại nội dung câu truyện Trong giờ chơi cũng như trong giờ học với những lúc rảnh rỗi tôi có thể cho trẻ tập đóng kịch hay kể truyện cho trẻ nghe vào giờ đón trẻ, trả trẻ
+ Kết quả :
Qua việc áp dụng biện pháp này trẻ nhớ hiều nội dung cốt truyện và phát
triển vốn từ rất khả thi đó là: đa số trẻ trong lớp nhớ được tên các câu truyện nội dung cốt truyện, các nhân vật trong truyện, tính cách của từng nhân vật trong mỗi câu truyện mà trẻ được học ở trong chương trình, ngoài chương trình
Đó là những cháu nhỏ bi bô những câu chuyện nghe cô kể ở lớp về kể cho ông
bà, bố mẹ nghe
4 Kết quả đạt được :
4.1 Về cơ sở vật chất.
Trường đã xây dựng được rất nhiều mô hình câu chuyện vườn cổ tích như: nàng Bạch Tuyết và bảy chú lùn, Thánh Gióng đồ dùng đồ chơi thì phong phú đa dạng về chủng loại đẹp về màu sắc
4.2 Về phía bản thân
-Đã làm được nhiều đồ dùng giáo cụ trực quan minh họa cho tiết học qua
từng câu chuyện ở mỡi chủ đề đa dạng phong phú và đẹp
- Sử dụng máy chiếu áp dụng vào tiết học linh hoạt
4.3 Về phía trẻ.
- Mạnh dạn, tự tin, hăng hái tích cực phát biểu
- Trẻ hứng thú say mê khi có tiết học
- Trẻ biết yêu cái thiện ghét cái ác,có lòng nhân ái vị tha
Kết quả khảo sát các nôi dung đạt được như sau :