SKKN một số biện pháp chỉ đạo và thực hiện giáo dục vệ sinh môi trường cho trẻ 5 6 tuổi trong trường mầm non

* Tính mới, tính sáng tạo của sáng kiến: Giáo dục vệ sinh môi trường cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi không phải là môn học mà là một nội dung được tích hợp vào tất cả các hoạt động trong ngày

TÓM TẮT SÁNG KIẾN

“ Một số biện pháp chỉ đạo và thực hiện giáo dục vệ sinh môi trường cho

trẻ 5-6 tuổi trong trường Mầm non”

1 Hoàn cảnh nảy sinh sáng kiến

Môi trường đang bị hủy hoại nghiêm trọng, gây nên sự mất cân bằng sinh thái, cạn kiệt nguồn tài nguyên, ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống Một trong những nguyên nhân cơ bản gây nên tình trạng trên là do sự thiếu hiểu biết, thiếu ý thức của con người Sự thiếu hiểu biết, thiếu ý thức của con người gây ô nhiễm môi trường và suy thoái môi trường Vì vậy hiểu biết về môi trường và giáo dục vệ sinh môi trường đã trở thành vấn đề cấp bách có tính chiến lược toàn cầu Giáo dục vệ sinh môi trường là nhiệm vụ quan trọng trong việc đào tạo thế hệ trẻ ở các ngành học và được quan tâm ngay từ bậc học đầu tiên đó là: Giáo dục Mầm non

2 Điều kiện, thời gian áp dụng sáng kiến

Để áp dụng sáng kiến cần những điều kiện sau:

- Có đầy đủ cơ sở vật chất và trang thiết bị về đồ dùng, đồ chơi, nguyên vật liệu Trẻ tích cực tham gia các hoạt động

- Đội ngũ giáo viên yêu nghề, mến trẻ, tâm huyết có trình độ chuyên môn đạt chuẩn trở lên

Thời gian nghiên cứu và áp dụng sáng kiến từ tháng 9 năm 2014 đến tháng 3 năm 2015

Đối tượng nghiên cứu là tất cả giáo viên và trẻ mẫu giáo 5 tuổi trong toàn trường

3 Nội dung sáng kiến: Trong nội dung sáng kiến của mình, tôi đã chỉ ra được

thực trạng còn tồn tại, trên cơ sở đó tôi đã xây dựng và đề xuất 5 biện pháp như sau:

Biện pháp 1: Xây dựng kế hoạch chỉ đạo giáo viên nâng cao chất lượng giáo dục vệ sinh cá nhân cho trẻ 5-6 tuổi trong toàn trường

Biện pháp 2: Tích hợp nội dung giáo dục vệ sinh môi trường thông qua các chủ đề và các hoạt động chăm sóc giáo dục trẻ

Biện pháp 3: Xây dựng cảnh quan, tạo môi trường trong và ngoài lớp học

để giáo dục vệ sinh môi trường cho trẻ một cách tích cực, hiệu quả

Biện pháp 4: Chỉ đạo giáo viên tích cực làm đồ dùng đồ chơi từ nguyên vật liệu thiên nhiên, phế thải để dạy trẻ nội dung giáo dục vệ sinh môi trường

Biện pháp 5: Công tác tuyên truyền và phối kết hợp với phụ huynh trong công tác giáo dục vệ sinh cá nhân cho trẻ

* Tính mới, tính sáng tạo của sáng kiến: Giáo dục vệ sinh môi trường

cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi không phải là môn học mà là một nội dung được tích hợp vào tất cả các hoạt động trong ngày của trẻ theo chủ đề Vì thế cần lựa chọn nội dung giáo dục vệ sinh môi trường cho trẻ theo từng chủ đề khác nhau sao cho phù hợp với nội dung của chủ đề đó Nhằm tạo ra mối quan hệ chặt chẽ giữa nội dung tích hợp với nội dung chính của từng hoạt động

* Khả năng áp dụng của sáng kiến: Có thể khẳng định các biện pháp

tôi đưa ra có khả năng áp dụng và triển khai rộng rãi ở tất cả các trường Mầm non với tùy từng điều kiện của nhà trường, tùy từng khả năng và kỹ năng sư phạm của giáo viên, sự nhận thức tiếp thu của từng trẻ mà biệp pháp đạt hiệu quả khi áp dụng

* Lợi ích thiết thực của sáng kiến: Áp dụng sáng kiến “ Một số biện

pháp chỉ đạo và thực hiện giáo dục vệ sinh môi trường cho trẻ 5-6 tuổi trong trường Mầm non” sẽ mang lại những lợi ích sau:

+ Nhằm giúp giáo viên nắm chắc nội dung giáo dục vệ sinh môi trường, vận dụng linh hoạt vào giảng dạy Biết phối hợp với phụ huynh trong công tác giáo dục vệ sinh môi trường cho trẻ

+ Giúp trẻ có hành vi tốt để bảo vệ môi trường Có ý thức vệ sinh môi trường xanh – sạch – đẹp

4 Khẳng định giá trị, kết quả đạt được của sáng kiến

Áp dụng sáng kiến “ Một số biện pháp chỉ đạo và thực hiện giáo dục vệ sinh môi trường cho trẻ 5-6 tuổi trong trường Mầm non” một cách đồng bộ,

linh hoạt sẽ mang lại hiệu quả đáng kể đó là: Giáo viên chủ động linh hoạt và sáng tạo hơn khi tích hợp nội dung giáo dục vệ sinh môi trường trong các hoạt động trong ngày khi dạy trẻ

- Đa số trẻ có kiến thức kỹ năng cũng như thái độ đúng đắn từ đó hình thành ý thức vệ sinh môi trường cho trẻ

- Phụ huynh đã quan tâm, tích cực kết hợp với giáo viên để rèn cho trẻ có

ý thức tự giác về vệ sinh môi trường

5 Đề xuất kiến nghị:

* Đối với nhà trường:

- Chú trọng xây dựng môi trường “ Xanh – sạch – đẹp” và an toàn Chỉ đạo giáo viên tích cực lồng ghép vệ sinh môi trường vào các hoạt động chăm sóc giáo dục trẻ

* Đối với Phòng giáo dục và Đào tạo:

- Tổ chức chuyên đề, cung cấp tài liệu, tập san chuyên đề có nội dung về giáo dục vệ sinh môi trường để cán bộ quản lý, giáo viên học tập và tự nghiên cứu

MÔ TẢ SÁNG KIẾN

1 HOÀN CẢNH NẢY SINH SÁNG KIẾN

“ Trẻ em hôm nay, thế giới ngày mai” Trẻ em là niềm vui, niềm hạnh

phúc của mỗi gia đình và là tương lai của đất nước Chính vì thế việc chăm sóc, nuôi dưỡng và giáo dục trẻ ngay từ thuở lọt lòng là vô cùng quan trọng và cần thiết Mục tiêu của giáo dục là nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài Nghị quyết Trung ương Đảng lần 2 khóa VIII đã khẳng định: “Lấy giáo dục đào tạo và khoa học công nghệ là yếu tố cơ bản coi đó là khâu đột phá”

Hiện nay tình hình ô nhiễm môi trường ngày càng cao do sự đô thị hóa ở nhiều nơi, khí thải của các công trường, nhà máy thải ra sông, hồ làm cho nước

bị ô nhiễm và lượng rác thải trong sinh hoạt không được phân loại và không được xử lý đúng lúc, đúng nơi quy định sẽ làm mất vệ sinh và gây ra ô nhiễm môi trường Cho nên để bảo vệ môi trường con người phải thực hiện nhiều biện pháp khác nhau trong đó biện pháp giáo dục vệ sinh môi trường cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi được xem là có hiệu quả nhất Vì ở lứa tuổi này để hình thành nề nếp, thói quen tạo cơ sở cho việc hình thành nhân cách tốt đẹp của trẻ

Giáo dục vệ sinh môi trường cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi trong trường mầm non được lồng ghép tích hợp vào các chủ đề, hoạt động giáo dục phù hợp với

độ tuổi, phải thực tế với tình hình của địa phương, lồng ghép phải nhẹ nhàng gần gũi với trẻ

Để đảm bảo cho trẻ được sống trong một môi trường lành mạnh thì việc giáo dục ý thức vệ sinh môi trường cần được hình thành và rèn luyện ngay từ lứa tuổi mầm non, nhằm giúp trẻ có những khái niệm ban đầu về môi trường sống của bản thân mình nói riêng và con người nói chung là vô cùng cần thiết

Từ đó trẻ biết cách sống tích cực với môi trường nhằm đảm bảo sự phát triển lành mạnh của cơ thể và trí tuệ

Nhận thức được tầm quan trọng đó tôi đã chọn đề tài: “ Một số biện pháp chỉ đạo và thực hiện giáo dục vệ sinh môi trường cho trẻ 5-6 tuổi trong trường Mầm non”.

* Mục đích nghiên cứu:

- Giúp giáo viên nắm chắc nội dung giáo dục vệ sinh môi trường, vận dụng linh hoạt, phù hợp các nội dung giáo dục vệ sinh môi trường để đạt kết quả tốt nhất mà không ảnh hưởng đến nội dung chính của các hoạt động khác

- Giúp trẻ có hành vi tốt để bảo vệ môi trường: Không vứt rác bừa bãi ở trường lớp, nơi công cộng, khi có nhu cầu vứt rác biết mang rác ra thùng rác

- Phối hợp với phụ huynh tuyên truyền, các kỹ năng giáo dục ý thức vệ sinh môi trường cho trẻ tại gia đình, nhà trường và cộng đồng

* Phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp thực tiễn: Kiểm tra công tác thực hiện giáo dục vệ sinh

môi trường của giáo viên và trẻ 5-6 tuổi tại trường mầm non A

- Phương pháp tổng hợp so sánh: Thống kê kết quả các tiết dạy có lồng

ghép nội dung giáo dục vệ sinh môi trường vào hoạt động chăm sóc giáo dục trẻ

- Phương pháp quan sát trao đổi: Trao đổi trực tiếp với giáo viên thông

qua các buổi chuyên đề và qua thăm lớp dự giờ, kịp thời chỉ đạo giáo viên để giáo dục vệ sinh môi trường cho trẻ

- Phương pháp tổng kết rút kinh nghiệm: Tổng kết kinh nghiệm, áp dụng

các biện pháp để chỉ đạo giáo viên thực hiện tốt việc giáo dục vệ sinh môi trường cho trẻ 5-6 tuổi tại trường Mầm non A

Ngoài ra tôi còn nghiên cứu tài liệu, sách báo, tập san… để phục vụ cho

đề tài nghiên cứu

* Phạm vi nghiên cứu: Đề tài được tiến hành nghiên cứu và thực hiện

tại trường mầm non A

2 CƠ SỞ LÝ LUẬN

Môi trường bao gồm các yếu tố tự nhiên và vật chất nhân tạo bao quanh con người, có ảnh hưởng tới đời sống, sản xuất, sự tồn tại, phát triển con người

về sinh vật ( Mục 1 điều 3 luật bảo vệ môi trường của Việt Nam đã sửa đổi 2005)

Giáo dục vệ sinh môi trường nhằm giúp trẻ có thái độ, kỹ năng và hành

vi tốt trong việc bảo vệ môi trường tạo điều kiện vào sự phát triển của xã hội bền vững

Giáo dục vệ sinh môi trường cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi là cung cấp cho trẻ những kiến thức sơ đẳng về môi trường phù hợp với khả năng nhận thức của trẻ nhằm tạo ra thái độ hành vi đúng của trẻ với môi trường xung quanh Cải tạo và giữ gìn môi trường là một số nội dung quan trọng trong hoạt động hiện nay của hầu hết các quốc gia, năm 1972 lần đầu tiên một hội nghị quốc tế về chủ đề môi trường đã được tổ chức tại Stockhom và từ hội nghị đó tiếng

chuông thức tỉnh loài người đã vang lên “ Bảo vệ môi trường là bảo vệ chính

sự sống của loài người” và ngày 5 tháng 6 hàng năm đã chính thức trở thành

“ Ngày môi trường thế giới”.

Nhằm bảo vệ sức khỏe cho mọi người và đảm bảo cho mọi người được sống trong môi trường trong lành góp phần bảo vệ khu vực và toàn cầu Ngày

27 tháng 12 năm 1993 Quốc hội đã thông qua “ Luật bảo vệ môi trường” Đồng thời thủ tướng chính phủ cũng đã phê duyệt đề án “ Đưa các nội dung giáo dục bảo vệ môi trường vào hệ thống quốc dân” Đối với giáo dục mầm

non cung cấp cho trẻ những hiểu biết ban đầu về môi trường sống của bản thân nói riêng và của con người nói chung Biết cách sống tích cực với môi trường đảm bảo sự phát triển lành mạnh về cơ thể và trí tuệ

Giáo dục vệ sinh môi trường nhằm giúp cho con người có được sự hiểu biết về kỹ năng, tạo điều kiện cho mọi người cùng tham gia vào phát triển của một xã hội bền vững về sinh thái Giáo dục vệ sinh môi trường là quá trình giáo dục có mục đích nhằm làm cho con người trong cộng đồng quan tâm đến các vấn đề về môi trường, có thái độ, kỹ năng, hành vi tốt trong việc bảo vệ môi trường

3 ĐIỀU TRA THỰC TRẠNG

3.1 Thuận lợi:

- Nhà trường luôn được sự quan tâm chỉ đạo sát sao của các đồng chí lãnh đạo phòng giáo dục và đào tạo

- Cơ sở vật chất trang thiết bị phục vụ cho việc giáo dục vệ sinh môi trường đảm bảo theo quy định

- Trình độ chuyên môn của giáo viên đa số đạt trình độ chuẩn và trên chuẩn Một số giáo viên có kỹ năng sư phạm tốt, nhiệt tình yêu nghề, mến trẻ không ngừng học tập nâng cao trình độ chuyên môn và học hỏi đồng nghiệp

3.2 Khó khăn

- Môi trường bên trong và ngoài lớp học chưa được xanh – sạch – đẹp

- Đa số giáo viên chưa biết cách lồng ghép tích hợp nội dung giáo dục vệ sinh môi trường vào các môn học và hoạt động

- Nhiều trẻ còn vứt rác ra sân trường, chưa có ý thức tự giác khi thực hiện nội dung giáo dục vệ sinh môi trường

- Nhận thức của phụ huynh về giáo dục vệ sinh môi trường còn hạn chế

Để đề tài có tính xác thực tôi đã tiến hành điều tra và thu được kết quả như sau:

Bảng 1: Kết quả khảo sát về nhận thức của giáo viên (Phụ lục 2)

Tổng

số GV

Hiểu sâu sắc và biết lồng ghép tích hợp GDVSMT

Hiểu nhưng chưa biết cách lồng ghép tích hợp GDVSMT

Không hiểu và không biết cách lồng ghép tích hợp GDVSMT

Số lượng Tỷ lệ Số lượng Tỷ lệ Số lượng Tỷ lệ

Từ bảng trên cho thấy số giáo viên hiểu sâu sắc và biết lồng ghép tích hợp nội dung giáo dục vệ sinh môi trường còn rất thấp, tỷ lệ giáo viên không hiểu và không biết cách lồng ghép tích hợp nội dung giáo dục vệ sinh môi trường còn cao 34 % Kết quả này luôn làm tôi băn khoăn và trăn trở làm gì để

giúp giáo viên hiểu và biết lồng ghép tích hợp nội dung Giáo dục vệ sinh môi trường một cách hiệu quả nhất

Bảng 2: Kết quả dự giờ giáo viên

Tổng

số

GV

Tổng số dự

Không đạt yêu cầu Số

lượng Tỷ lệ

Số lượng Tỷ lệ

Số lượng Tỷ lệ

Số lượng Tỷ lệ

Số lượng Tỷ lệ

Từ bảng trên cho thấy kết quả dự giờ đạt loại giỏi còn thấp 17% Tỷ lệ giáo viên đạt yêu cầu và không đạt yêu cầu còn chiếm tỷ lệ cao

Bảng 3: Kết quả đánh giá môi trường xanh – sạch – đẹp bên ngoài và bên

trong nhóm lớp (Phụ lục 3,4)

Tổng

số

nhóm

lớp

Kết quả

Số lớp Tỷ lệ Số lớp Tỷ lệ Số lớp Tỷ lệ Số lớp Tỷ lệ

Từ bảng trên ta thấy môi trường trong và ngoài lớp học chưa thật sự xanh

- sạch - đẹp

4 CÁC BIỆN PHÁP THỰC HIỆN

4.1 Biện pháp 1: Xây dựng kế hoạch chỉ đạo giáo viên nâng cao chất lượng giáo dục vệ sinh cá nhân cho trẻ 5-6 tuổi trong toàn trường.

Xây dựng kế hoạch là việc làm đầu tiên và không thể thiếu trong công tác chỉ đạo giúp cho người quản lý thực hiện tốt kế hoạch đã đề ra Để thực

hiện được điều đó trước tiên tôi kết hợp với các đồng chí phụ trách chuyên môn xây dựng kế hoạch năm học, kế hoạch chuyên môn của nhà trường, của tổ chuyên môn và các nhóm lớp lồng ghép, tích hợp nội dung giáo dục vệ sinh môi trường vào kế hoạch chủ đề , kế hoạch tuần, kế hoạch ngày

Với mục đích giúp cho giáo viên biết cách trang bị cho trẻ một số hiểu biết về môi trường, về mối quan hệ giữa con người và môi trường sống, hình thành ở trẻ những tình cảm, thái độ hành vi tích cực đối với môi trường, dạy trẻ một số kỹ năng đơn giản để bảo vệ môi trường ở lớp học, gia đình và cộng đồng như không vứt rác bừa bãi, ngắt lá, bẻ cành, khạc nhổ bừa bãi,… Biết đi

vệ sinh đúng nơi quy định, biết giữ sạch sẽ nhà vệ sinh và rửa tay bằng xà phòng sau khi đi vệ sinh Tham gia vệ sinh lau chùi sắp xếp đồ dùng, đồ chơi ngăn nắp gọn gàng

Ngoài ra tôi còn chỉ đạo giáo viên mua sắm đầy đủ đồ dùng vệ sinh môi trường như xô đựng rác có nắp đậy, mỗi khu có thùng đựng rác to để cuối ngày các lớp đổ vào thùng đựng rác chung sau đó vệ sinh môi trường đến mang đi

Từ những việc làm tưởng như đơn giản đã giúp trẻ có ý thức vệ sinh môi trường hơn trường lớp đã xanh – sạch – đẹp hơn và đặc biệt tình trạng vứt rác bừa bãi đã giảm nhiều, những nơi hoạt động tập thể như vườn hoa, sân trường, hành lang chung đã đảm bảo vệ sinh không có rác vứt bừa bãi như trước nữa

4.2 Biện pháp 2: Tích hợp nội dung giáo dục vệ sinh môi trường thông qua các chủ đề và các hoạt động chăm sóc giáo dục trẻ.

4.2.1 Tích hợp nội dung giáo dục vệ sinh môi trường thông qua các chủ đề.

Ngay từ đầu năm học tôi chỉ đạo giáo viên chủ động, linh hoạt lựa chọn, khai thác các hoạt động có thể lồng ghép nội dung giáo dục vệ sinh môi trường vào các chủ đề như sau:

Ví dụ 1: Chủ đề “ Trường mầm non” nội dung giáo dục giáo dục vệ sinh

môi trường đưa vào dạy trẻ là:

- Nhận biết môi trường sạch – bẩn và sự ảnh hưởng đến sức khỏe con người

- Nguyên nhân gây ô nhiễm môi trường, cách phòng tránh khi môi trường bị ô nhiễm

- Giữ gìn vệ sinh môi trường lớp sạch sẽ

- Giữ gìn đồ dùng đồ chơi

Ví dụ 2: Chủ đề: “Thế giới thực vật”

Qua giờ khám phá khoa học “ Cây xanh và môi trường sống” giáo viên

có thể đàm thoại: Cây xanh đề làm gì? Cây xanh có lợi ích như thế nào? Qua lợi ích của cây xanh giáo viên giáo dục trẻ không ngắt lá bẻ cành mà phải biết bảo vệ chăm sóc cây xanh đề cây cho ta nhiều lợi ích và cung cấp cho trẻ biết cây cần được chăm sóc, cần có ánh sáng, không khí, nước và đất

Ví dụ 3: Chủ đề “ Tết và mùa xuân” các nội dung tích hợp là:

- Một số tập tục không tốt cho môi trường

- Cách bảo vệ môi trường trong dịp tết

- Không vứt rác bừa bãi, không khạc nhổ, nói to nơi công cộng

4.2.2 Tích hợp nội dung giáo dục vệ sinh môi trường thông qua các hoạt động chăm sóc giáo dục trẻ.

Tôi hướng dẫn giáo viên lựa chọn những nội dung giáo dục vệ sinh môi trường phù hợp để lồng ghép tích hợp vào các hoạt động chăm sóc giáo dục trẻ trong ngày cho phong phú, sinh động và hấp dẫn trẻ

Ví dụ 1: Trong giờ hoạt động ngoài trời “ Quan sát các loại lá cây” sau

khi trẻ quan sát các loại lá cây xong giáo viên cho trẻ nhặt các loại lá rụng ngoài sân trường nhặt bỏ vào thùng rác Biết chăm sóc bảo vệ cây, biết cách xắp xếp lau chùi đồ dùng đồ chơi khi chơi xong