SKKn một số biện pháp rèn kĩ năng phát âm chuẩn NL cho trẻ mẫu giáo 5 6 tuổi

Và tôi đã tập trung vấn đề rèn phát âm cho trẻ trongnhững hoạt động Làm quen chữ cái, nhưng tôi nhận thấy vấn đề rèn phát âm chotrẻ gặp nhiều khó khăn.. Ngoài ra, ngôn ngữ còn là phương

THÔNG TIN CHUNG VỀ SÁNG KIẾN

1 Tên sáng kiến: “Một số biện pháp rèn kĩ năng phát âm chuẩn n –l cho trẻ

Mẫu giáo 5-6 tuổi”

2 Lĩnh vực áp dụng sáng kiến: Lĩnh vực phát triển ngôn ngữ.

3 Tác giả:

- Họ và tên: Mai Chi Phương Nam (nữ): Nữ

- Ngày tháng/ năm sinh: 20/04/1990

- Trình độ chuyên môn: Cao đẳng

- Chức vụ, đơn vị công tác: Giáo viên, trường Mầm non Bắc An

- Điện thoại: 096 6215 316

4 Chủ đầu tư tạo ra sáng kiến:

- Tên đơn vị: Trường Mầm non Bắc An

- Địa chỉ: Xã Bắc An - Thị xã Chí Linh - Tỉnh Hải Dương

- Điện thoại: 03202 223 962

5 Đơn vị áp dụng sáng kiến lần đầu (nếu có):

- Tên đơn vị: Lớp 5 tuổi – Trường Mầm non Bắc An

- Địa chỉ: thôn Cổ Mệnh – xã Bắc An – Chí Linh – Hải Dương

6 Các điều kiện cần thiết để áp dụng sáng kiến:

- Sự quan tâm, tạo điều kiện của BGH Nhà trường để áp dụng sáng kiến

- Sự giúp đỡ, quan tâm, thống nhất của giáo viên cùng lớp, của đồng nghiệptrong trường

- Sự ủng hộ, phối kết hợp nhiệt tình của phụ huynh

- Thời gian tìm hiểu, nghiên cứu về đề tài

7 Thời gian áp dụng sáng kiến lần đầu: Năm học 2013 - 2014

TÁC GIẢ

(Ký, ghi rõ họ tên)

XÁC NHẬN CỦA ĐƠN VỊ ÁP DỤNG

SÁNG KIẾN

TÓM TẮT SÁNG KIẾN

1 Hoàn cảnh nảy sinh sáng kiến:

Đất nước Việt Nam ta đang ngày một phát triển, đòi hỏi con người cũngcần thay đổi theo hướng tiến bộ để phù hợp với hướng đi lên của Đất nước Ảnhhưởng rất lớn đến vấn đề này chính là sự nghiệp giáo dục Chính vì vậy mà bậchọc Mầm non ngày càng được quan tâm, chương trình Giáo dục Mầm non đã đổimới hơn trước Các hình thức tổ chức, phương pháp dạy học, phương tiện giảngdạy… đều hướng vào việc lấy trẻ làm trung tâm

Năm học 2013 – 2014 tôi được phân công nhiệm vụ chăm sóc giáo dụctại lớp 5 tuổi, đây là lớp học cuối cùng của trẻ tại trường Mầm non Đối với trẻ ởgiai đoạn này, ngôn ngữ đóng vai trò rất quan trọng Ngôn ngữ là cơ sở để trẻtiếp cận với kiến thức về môi trường xung quanh, là phương tiện để trẻ giao tiếpvới bạn bè, và mọi người Và ngôn ngữ cũng góp phần hình thành nhân cách chotrẻ Đó cũng là những lý do tất yếu mà chương trình giáo dục Mầm non đặt rayêu cầu khi hoàn thành năm học cho mỗi trẻ là việc nhận biết và phát âm chuẩn

29 chữ cái và 10 chữ số, bởi vậy tôi hiểu điều mình cần chú trọng là vấn đề rènphát âm cho trẻ Thực tế nếu trẻ có phát âm chuẩn sẽ giúp cho việc giao tiếp củatrẻ được diễn ra một cách tự nhiên, rõ ràng, hơn nữa tạo cho trẻ tâm thế vữngvàng khi bước vào lớp 1 Và tôi đã tập trung vấn đề rèn phát âm cho trẻ trongnhững hoạt động Làm quen chữ cái, nhưng tôi nhận thấy vấn đề rèn phát âm chotrẻ gặp nhiều khó khăn Thể hiện ở chỗ trẻ phát âm chưa chuẩn, và còn phát âmnhầm lẫn giữa các chữ cái với nhau, đặc biệt là 2 chữ cái n – l Tôi đã tìm tòi,nghiên cứu để tìm ra những biện pháp tháo gỡ những khó khăn này, qua đề tài:

“Một số biện pháp rèn kĩ năng phát âm chuẩn n –l cho trẻ Mẫu giáo 5 – 6 tuổi”

2 Điều kiện, thời gian, đối tượng áp dụng sáng kiến:

2.1: Điều kiện:

- Sự quan tâm, tạo điều kiện của BGH Nhà trường để áp dụng sáng kiến

- Sự giúp đỡ, quan tâm, thống nhất của giáo viên cùng lớp, của đồng nghiệptrong trường.

- Sự ủng hộ, phối kết hợp nhiệt tình của phụ huynh

- Thời gian tìm hiểu, nghiên cứu về đề tài

2.2: Thời gian:

- Áp dụng trong năm học 2013 – 2014

2.3: Đối tượng:

- Áp dụng tại các lớp 5 tuổi ở trường nơi tôi công tác

3 Nội dung sáng kiến:

Đề tài của tôi đã nêu ra những khó khăn gặp phải khi rèn trẻ phát âm n- l

và đưa ra những biện pháp phù hợp để khắc phục những khó khăn ấy Với tôi,biện pháp nào cũng mang lại hiệu quả dù là ít hay nhiều, nhưng điều quan trọng

là chúng ta hãy đặt trẻ vào vị trí trung tâm, và cần phải kết hợp nhiều phươngpháp mới có thể mang lại hiệu quả cao nhất Chúng ta rèn trẻ nhưng không khiếntrẻ bị gò ép, mà cuốn trẻ vào những hoạt động đầy tính hứng thú, khích lệ cao,rèn trẻ nhưng làm sao để trẻ tự rèn chính mình Và thực hiện đề tài này, tôi tintưởng sẽ giúp đỡ tôi hiệu quả hơn trong việc rèn luyện kĩ năng phát âm n – l chotrẻ 5-6 tuổi bởi các biện pháp tôi đưa ra rất dễ thực hiện và cách thức áp dụngcũng khá đơn giản

4 Giá trị đạt được của sáng kiến:

Sáng kiến mang lại hiệu quả giá trị cao sau khi được áp dụng Số trẻ đãphát âm chuẩn n –l tăng, ngôn ngữ của trẻ được phát triển, trẻ tự tin trong giaotiếp, trẻ có nền tảng, tâm thế vững vàng khi bước vào cấp học mới

5 Đề xuất kiến nghị để mở rộng sáng kiến:

Để sáng kiến được mở rộng cần nhận được sự quan tâm, tạo điều kiện củacác cấp lãnh đạo, chính quyền địa phương, Ban giám hiệu Nhà trường, cùng sựủng hộ giúp đỡ nhiệt tình từ đồng nghiệp và các bậc phụ huynh

là phương tiện cơ bản giúp trẻ giao tiếp với bạn Nếu trẻ có một vốn từ phongphú, trẻ không nói ngọng sẽ giúp trẻ giao tiếp thuận lợi với mọi người Ở lứa tuổinày, trẻ còn “ học ăn, học nói” dưới sự hướng dẫn của người lớn, và ngôn ngữcủa trẻ được phát triển dựa trên ngôn ngữ của người lớn Ngôn ngữ giúp trẻ tìmhiểu, khám phá nhận thức về môi trường xung quanh, thông qua cử chỉ và lời nóicủa người lớn trẻ làm quen các sự vật hiện tượng có trong môi trường xungquanh Ngoài ra, ngôn ngữ còn là phương tiện phát triển tình cảm, đạo đức, thẩm

mĩ, là phương tiện giúp trẻ giao lưu cảm xúc hình thành những cảm xúc tích cực.Ngôn ngữ là còn công cụ giúp trẻ hoà nhập với cộng đồng và trở thành một thànhviên của cộng đồng… Bởi vậy nên ngôn ngữ của người lớn cần sử dụng chuẩnxác, đặc biệt là sự phát âm, bởi trẻ có nghe đúng thì mới hiểu đúng và ghi nhớđúng

Đối với tôi, là một giáo viên mầm non được phân công trực tiếp giảng dạytại lớp 5 tuổi Đây là lớp học cuối cùng của trẻ tại trường Mầm non, trẻ chuẩn bịbước vào một cấp học mới: Tiểu học Để giúp trẻ hoàn thiện những thành tựu

phát triển trong suốt thời kì Mẫu giáo và có đủ điều kiện thích ứng với môitrường mới với hoạt động chủ đạo là học tập, tôi chú trọng tìm hiểu những yêucầu cần đạt ở trẻ độ tuổi này Chuẩn bị cho trẻ bước vào lớp 1 là chuẩn bị về mọimặt nhưng điều kiện cơ bản cần thiết là trẻ phát âm chuẩn và nhận biết đúng 29chữ cái và 10 chữ số Chính vì thế mà ngay từ đầu năm học, tôi đã chú ý hơn đếnmôn Làm quen chữ cái, vì thông qua môn học này trẻ cơ bản học được cách phát

âm và nhận biết được 29 chữ cái Trong quá trình dạy trẻ phát âm tôi thấy trẻthường phát âm chưa chính xác và hay nhầm lẫn 2 chữ cái n và l Chính vì thế tôi

đã mạnh dạn lựa chọn đề tài: “ Một số biện pháp rèn kĩ năng phát âm chuẩn n – lcho trẻ Mẫu giáo 5 - 6 tuổi”

1.2: Mục đích nghiên cứu:

- Tìm ra biện pháp để rèn trẻ phát âm chuẩn n- l

- Phát triển ngôn ngữ cho trẻ, bổ trợ rèn trẻ kĩ năng diễn đạt tiếng, từ, câu rõràng, mạch lạc trong giao tiếp

- Trẻ nhận thấy việc phát âm chuẩn là rất quan trọng

1.3: Đối tượng nghiên cứu:

- Trẻ Mẫu giáo 5-6 tuổi

1.4: Phương pháp nghiên cứu:

- Phương pháp điều tra, khảo sát thống kê

- Phương pháp nghiên cứu phân tích tổng hợp lý thuyết : thông qua đọc tài liệu,sách báo, tạp chí có liên quan đến việc rèn phát âm n – l cho trẻ Mẫu giáo 5 – 6tuổi

- Nghiên cứu phân loại, hệ thống hóa lý thuyết để làm rõ vấn đề

- Nghiên cứu qua tạp chí giáo dục mầm non và các tài liệu có liên quan đến nộidung đề tài nghiên cứu

- Phương pháp nghiên cứu thực tiễn

- Quan sát trẻ: thông qua hành động, lời nói, nét mặt, cử chỉ, biểu hiện cảm xúccủa trẻ trong và sau khi giao tiếp

- Nghiên cứu qua đàm thoại: Trong giao tiếp với trẻ, và giáo viên cùng lớp.

- Nghiên cứu qua điều tra: Theo dõi quá trình trẻ thực hiện, thái độ, khả năng củatrẻ, lấy ý kiến từ đồng nghiệp

2 Cơ sở lý luận của vấn đề:

Ở độ tuổi 5 - 6 tuổi bộ máy phát âm của trẻ chưa hoàn thiện, trẻ có thể cònngọng và hay bắt chước theo sự phát âm của người lớn, cùng với sự ảnh hưởngcủa môi trường sống và môi trường giao tiếp, nên việc dạy trẻ phát âm đúng rấtkhó khăn, trẻ rất dễ phát âm lệch chuẩn, thường thấy nhất là các phụ âm n - l

Để có thể khắc phục những khó khăn trên, tôi đã mạnh dạn lựa chọn đề tàinghiên cứu: “ Một số biện pháp rèn kĩ năng phát âm chuẩn n- l cho trẻ mẫu giáo5-6 tuổi”

3 Thực trạng của vấn đề:

3.1: Thuận lợi:

- Bản thân được phân công trực tiếp giảng dạy chăm sóc tại lớp 5 tuổi

- Là một giáo viên trẻ luôn rèn luyện, gìn giữ những phẩm chất đạo đức cao quýcủa một nhà giáo, có tinh thần tích cực, ý thức học hỏi cao trong học tập và côngviệc

- Nhận được sự động viên, khích lệ lớn từ phía Ban giám hiệu Nhà trường cùngcác cơ quan đoàn thể, chính quyền địa phương, lãnh đạo cấp trên, sự tin yêu củahọc sinh, sự giúp đỡ của đồng nghiệp, sự chia sẻ, ủng hộ của phụ huynh

- Trẻ đã nói ngọng từ khá lâu và trở thành thói quen

- Môi trường giao tiếp của trẻ có: bạn nói ngọng, người thân nói ngọng…

- Ngoài giờ trẻ ở trường, ở nhà trẻ ít được phụ huynh dạy bảo thêm, hoặc phụhuynh có kèm trẻ nhưng chưa hiệu quả.

3.3: Khảo sát thực tế chất lượng đầu năm học:

BẢNG KHẢO SÁT

Số trẻ phát âm nhầm lẫn 2 phụ âm n – l 6/40 15%

Số trẻ phát âm đúng 2 phụ âm n –l 22/40 55%

4 Các giải pháp, biện pháp thực hiện:

4.1: Giáo viên tự bồi dưỡng cho mình việc phát âm chuẩn n - l.

Muốn dạy trẻ phát âm đúng, trước tiên cô giáo phải là người phát âmchuẩn Do ảnh hưởng của môi trường sinh sống và làm việc nên tôi cũng xuấtphát là một người phát âm chưa chuẩn Nhưng rồi do đòi hỏi của công việc, cùngvới sự tiến bộ của xã hội nên tôi đã chú trọng chấn chỉnh vấn đề phát âm củamình, bằng những biện pháp tưởng chừng đơn giản nhưng lại rất cần đến sự kiêntrì, bền bỉ Tôi đã tự bồi dưỡng việc phát âm cho mình như sau:

Tôi đã nghiên cứu tài liệu hướng dẫn cách phát âm 2 phụ âm đầu l – n,biết được cấu tạo đặc điểm và cơ chế phát âm của 2 phụ âm này:

- /n/ là phụ âm tắc, vang, đầu lưỡi răng: Trước khi phát âm, đầu lưỡi đặt ở mặtsau của răng làm điểm cản hoàn toàn luồng hơi đi ra từ phổi qua khoang miệng,sau bật ra, lưỡi thẳng, đầu lưỡi hơi tụt lại, tạo thành âm: Nờ

- /l/ là phụ âm xát, vang bên, đầu lưỡi quặt: Trước khi phát âm, đầu lưỡi ở vị trílợi hàm trên làm điểm cản một phần luồng hơi đi ra từ phổi qua khoang miệng,thoát ra hai bên cạnh của lưỡi, đầu lưỡi cong lên, lưỡi chuyển động theo chiều đixuống

- Phát âm âm vị N: Phát âm n, hơi thoát ra mũi Khi phát âm n, hơi thoát ramiệng sẽ nghe thành l; ngược lại phát âm l, hơi thoát ra mũi sẽ thành n Thế nên

bịt mũi, không phát âm chuẩn n Trong khi phát âm l, bịt mũi sẽ chuẩn Khi phát

âm âm vị N ta để đầu lưỡi sát chân răng hàm trên Lúc này miệng hơi mở Bậtnhanh đầu lưỡi xuống, hàm dưới hơi trễ; luồng hơi từ họng đi qua hai lỗ mũi tạothành:N(Nờ)

- Phát âm âm vị L: L là phụ âm biên, khi phát âm chuẩn, hơi không thoát rathẳng giữa miệng mà thoát ra hai bên lưỡi Để đầu lưỡi sát chân răng hàm trên.Lúc này miệng hơi mở Cuốn nhanh đầu lưỡi lên; luồng hơi từ họng đi qua haimép lưỡi tạo thành âm L (lờ)

Sau đó tôi tập phát âm hàng ngày vào những thời gian rảnh rỗi bằng cáchđọc đi đọc lại nhiều lần những bài thơ, câu chuyện, bài đồng dao, ca dao trongchương trình giáo dục Mầm non thường dạy trẻ… mà có nhiều phụ âm l - n

Ngoài ra, tôi thấy việc hát một bài hát có nhiều phụ âm đầu n – l cũng làcách rèn luyện việc phát âm của mình khá hiệu quả, bởi nó không gò ép chúng ta

mà còn khiến bạn cảm thấy sảng khoái, yêu đời hơn

Bên cạnh đó tôi tự tìm ra những ví dụ khác để làm phong phú nội dungluyện tập phát âm l - n cho mình

VD: 1 Nếu nói lầm lẫn lần này thì lại nói lại Nếu lầm lẫn lần nữa thì lại nói lại Nói cho đến lúc luôn luôn lưu loát hết lầm lẫn mới thôi.

2 Năm nay lũ lớn liên tiếp về làm năng suất lúa nếp của bà con nông dân thấp lắm.

3 Lúa nếp là lúa nếp làng Lúa lên lớp lớp lòng nàng lâng lâng

Khi giao tiếp với mọi người, tôi luôn tự ý thức đến cách phát âm l – n đểkiểm nghiệm và rút kinh nghiệm

Sau 1 thời gian luyện tập tích cực tôi đã phát âm chuẩn xác phụ âm n - l,

rõ ràng làm tăng hiệu quả bài giảng và tự tin, mạch lạc trong giao tiếp với mọingười cũng như khi giao tiếp với trẻ

* Kết hợp với giáo viên cùng lớp:

Tôi cùng đồng nghiệp tự bồi dưỡng việc phát âm chuẩn n –l, ngoài ra cùngtìm hiểu, thống nhất các phương pháp rèn trẻ phát âm, đưa ra những ý kiến đónggóp cho nhau trong việc xây dựng kế hoạch giảng dạy… Đây cũng là sự cầnthiết để rèn trẻ phát âm một cách tốt nhất.

4.2: Rèn phát âm n –l cho trẻ thông qua hoạt động học

4.2.1 : Rèn phát âm n – l cho trẻ thông qua hoạt động: Làm quen chữ cái.

Với hoạt động Làm quen chữ cái, tôi chuẩn bị rất kỹ và xác định tiết dạy:

“Làm quen chữ cái n, l”, “ Trò chơi chữ cái n, l” là những tiết dạy chính giúp trẻnhận thức đúng về cách phát âm chuẩn phụ âm n - l Tôi hướng dẫn luyện cáchphát âm cho trẻ như sau:

Khi đọc mẫu tôi cố gắng đọc to, rõ ràng âm thật chuẩn để trẻ nghe rõ cáchđọc Song nếu cô chỉ phát âm thì trẻ chưa thể hình dung được mà mà tôi cho trẻluyện đọc nhiều lần từng phụ âm với nhiều hình thức khác nhau Trước tiên tôicho trẻ cùng đọc đồng thanh vài lần, sau đó gọi nhóm trẻ, cá nhân trẻ đọc Để dễtheo dõi cách phát âm và kịp thời sửa ngay cho trẻ tôi đứng đối diện với trẻ, yêucầu trẻ nhìn khuôn miệng và nghe tôi phát âm sau đó phát âm lại nhiều lần

Qua hoạt động với từng cá nhân, có một số trẻ phát âm đúng, song cònmột số trẻ sai tôi tiếp tục rèn luyện cho trẻ Để trẻ phát âm một cách tự nhiên,đọc chữ nhiều lần không thấy chán nản và mệt mỏi, tôi động viên trẻ, tổ chứccho trẻ tham gia các trò chơi, hoạt động Như:

+ Trò chơi: To – nhỏ ( Khi cô nói nhỏ, trẻ nói to; khi cô nói to, trẻ nói nhỏ)

VD: Cô nói nhỏ : n, trẻ nói to: n Nếu trẻ phát âm sai cô có thể đổi lại: Cô nói to:

n, trẻ nói nhỏ: n

+ Trò chơi: Ai nhanh hơn (Cô giơ thẻ chữ, trẻ phát âm, cô phát âm trẻ giơ thẻchữ) Trò chơi này vừa củng cố nhận biết chữ cái cho trẻ, vừa giúp rèn phát âmcho trẻ

VD: Cô giơ thẻ chữ l, trẻ phát âm : l…

+ Tôi cho trẻ tham gia hát một số bài hát, hay đọc một số bài thơ có chứa nhiềuphụ âm đầu n, l, dưới dạng một trò chơi: Làm theo hiệu lệnh.

Tôi mời trẻ đọc bài thơ: “Gà học chữ” với giọng nhẹ nhàng, vừa phải, khi tôi giơtay cao yêu cầu trẻ đọc to hơn, khi hạ tay xuống trẻ lại trở về mức độ đọc bìnhthường Tôi chú ý giơ tay cao ở những chỗ có từ phụ âm đầu n-l

Nộp bài cho cô

Tục ta tục tácQuả trứng tròn voMới hay Gà Mái

4.2.2: Rèn phát âm n-l cho trẻ thông qua các hoạt động học khác.

Nếu như hoạt động Làm quen chữ cái là hoạt động chính để giúp trẻ nhậnthức đúng về cách phát âm, và phát âm chuẩn thì các hoạt động khác như: Âmnhạc, Vận động, Làm quen văn học: Truyện, thơ, câu đố… là những hoạt động

bổ trợ, mở rộng giúp rèn luyện thêm cho trẻ về phát âm, khi đó các phụ âm n-lkhông chỉ là những chữ cái riêng biệt mà chúng được đứng vai trò là phụ âm đầucủa một tiếng tạo nên từ, câu hoàn chỉnh mang đủ ý nghĩa Trẻ ở độ tuổi này dễnhớ nhưng mau quên, nên người giáo viên cần luôn tạo ra những tình huống tựnhiên, lồng ghép trong các hoạt động để hướng trẻ vào sự phát âm chuẩn n-l.Như:

+) Hoạt động: Làm quen văn học:

- Trẻ khá hứng thú khi tham gia nghe - kể các câu chuyện, đặc biệt lànhững câu chuyện cổ tích như đưa trẻ lạc vào thế giới thần tiên với những ôngbụt, cô tiên, hay quả vàng quả bạc… với sự phân biệt rõ rệt giữa người giàu – kẻnghèo, người chăm chỉ - kẻ lười biếng, người hiền lành – kẻ độc ác… Với cáctiết dạy truyện này, tôi đã tập kể chuyện trước khi kể cho trẻ nghe sao cho thậtmạch lạc trong nội dung câu chuyện, rõ ràng về mặt phát âm, sau đó tôi thườngđộng viên trẻ để trẻ có thể kể lại những gì trẻ đã được nghe, được quan sát tranhhay xem clip minh họa qua sự trò chuyện, đàm thoại về nội dung câu chuyện,hay trong những giờ kể chuyện sáng tạo Trong khi trẻ kể tôi không chỉ chú ýđến kĩ năng kể và ghi nhớ của trẻ mà còn đặc biệt quan tâm đến phát âm của trẻ,bởi nếu trẻ phát âm nhầm lẫn có thể khiến các bạn khác khó hiểu, hoặc lạc nộidung, ý nghĩa câu nói, câu chuyện

VD: Câu chuyện: Cây rau của Thỏ út

… “ Ít ngày sau, hạt giống nảy mầm Những cây rau bé li ti hiện ra Hai luống rau của các anh cây mọc đều, trông như những chiếc khăn màu xanh tươi phủ lên mặt đất, còn luống rau của Thỏ út thì cây mọc thưa thớt, cây cao, cây

thấp Thế nhưng Thỏ út vẫn mải chơi chẳng chịu chăm bón gì cả

Tới vụ thu hoạch, cây rau nào của các anh lá cũng to, củ cũng to, còn những cây rau của Thỏ út thì cằn cỗi vì thiếu nước, củ bé tí teo Thỏ út xấu hổ quá, biết nói sao với mẹ bây giờ? ”

- Với những tiết dạy trẻ đọc và tìm hiểu các bài thơ, tôi càng chú ý hơn tới

sự phát âm của trẻ, và sửa sai kịp thời cho trẻ (nếu có):

VD: Bài thơ: Hạt gạo làng ta.

…Có hương sen thơm

Trong hồ nước đầy

Có lời mẹ hát

Ngọt bùi hôm nay

…Nước như ai nấu

Chết cả cá cờCua ngoi lên bờ

Mẹ em xuống cấy…