Nâng cao chất lượng của KSV Vụ 1 – VKSNDTC trong hoạt động kiểm sát điều tra các vụ án hình sự về tội: “Vi phạm quy định về cho vay trong hoạt động của các tổ chức tín dụng” – Giai đoạn 2015 – 2020”

Tôi xin cam đoan: Đề án “Nâng cao chất lượng của Kiểm sát viên Vụ 1 – Viện kiểm sát nhân dân tối cao trong hoạt động kiểm sát điều tra đối với các vụ án hình sự về tội“Vi phạm quy định v

Đơn vị công tác: Vụ 1 – Viện kiểm sát nhân dân tối cao

Người hướng dẫn khoa học:ThS.Trần Thị Thanh Mai

Giảng viên khoa Nhà nước & Pháp luật

Hà Nội, 5/2015

Tôi xin cam đoan: Đề án “Nâng cao chất lượng của Kiểm sát viên Vụ 1 – Viện kiểm sát nhân dân tối cao trong hoạt động kiểm sát điều tra đối với các vụ án hình sự về tội

“Vi phạm quy định về cho vay trong hoạt động của các tổ chức tín dụng” giai đoạn 2015 – 2020” là công trình nghiên cứu thực sự của cá nhân tôi, được thực hiện trên cơ sở nghiên cứu lý luận, nghiên cứu khảo sát tình hình thực tiễn và dưới sự hướng dẫn khoa học của Ths Trần Thị Thanh Mai, Giảng viên khoa Nhà nước & Pháp luật, Học viện Chính trị khu vực I, các số liệu, kết quả nêu trong đề án đều là trung thực.

Hà Nội, ngày 25 tháng 5 năm 2015

TÁC GIẢ ĐỀ ÁN

Trần Thị Hiền

Để có được kết quả của đề án, ngoài sự nỗ lực của bản thân, quá trình xây dựng đề

án tôi đã nhận được sự quan tâm giúp đỡ, hướng dẫn, tham gia, góp ý tận tình của các thầy,

cô giảng viên, của lãnh đạo cơ quan, bạn bè, đồng chí, đồng nghiệp Với tấm lòng chân thành nhất, tôi xin được trân trọng cám ơn các thầy cô giảng viên Học viên Chính trị khu vục I, Lãnh đạo, KSV Vụ 1 – Viện Kiểm sát nhân dân tối cao, trân trọng cảm ơn thầy, cô Chủ nhiệm, ban cán sự lớp Cao cấp lý luận tập trung B6 - 14, các bạn bè, đồng nghiệp đã giúp đỡ tôi trong quá trình viết đề án.

Đặc biệt trân trọng cám ơn sự hướng dẫn khoa học của ThS Trần Thị Thanh Mai, Giảng viên khoa Nhà nước & Pháp luật, Học viện Chính trị khu vực I, đã tận tình hướng dẫn tôi trong quá trình lập đề cương và viết đề án.

Do thời gian thực hiện đề án không dài và kiến thức, kinh nghiệm của bản thân còn hạn chế, đề án không tránh khỏi những thiếu sót nhất định, kính mong nhận được sự tham gia, góp ý, giúp đỡ của quý thầy, cô để đề án hoàn thiện hơn.

2.2 Thực trạng công tác KSĐT tội “Vi phạm quy định về cho vay trong

hoạt động của các tổ chức tín dụng” tại Vụ 1 – VKSNDTC

4.3 Những thuận lợi và khó khăn khi thực hiện đề án 42

A MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề án

Cán bộ là một trong những nhân tố quan trọng nhất quyết định sự thànhcông hay thất bại của sự nghiệp cách mạng, V.I Lênin đã từng chỉ rõ: “Tronglịch sử chưa hề có một giai cấp nào giành được quyền thống trị, nếu nó khôngđào tạo ra được trong hàng ngũ của mình những người lãnh tụ chính trị,những đại biểu tiên phong có đủ khả năng tổ chức và lãnh đạo phong trào”

Và khi đã nắm được chính quyền, tiến hành công cuộc xây dựng chủ nghĩa xãhội, V.I Lênin tiếp tục khẳng định “Nghiên cứu con người, tìm những cán bộ

có bản lĩnh, hiện nay đó là then chốt, nếu không thể thì tất cả mệnh lệnh vàquyết định sẽ chỉ là mớ giấy lộn” 1 Cùng với quan điểm trên, lãnh tụ vĩ đại củaĐảng, Nhà nước và nhân dân Việt Nam, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khẳng định

“cán bộ là cái gốc của mọi công việc, muôn việc thành công hay thất bại đều docán bộ tốt hay kém”2

KSV là chức danh pháp lý của công chức trong ngành KSND được bổnhiệm theo quy định của pháp luật để làm nhiệm vụ thực hành quyền công tố vàkiểm sát các hoạt động tư pháp; do đó, trong cơ quan Viện KSND chỉ nhữngngười có chức vụ Viện trưởng, Phó viện trưởng và những người có chức danhKSV mới có đủ tư cách pháp lý để thực hiện chức năng, nhiệm vụ này Theo đóPháp lệnh sửa đổi, bổ sung một số điều của Pháp lệnh KSV Viện KSND năm

2002, có hiệu lực thi hành từ ngày 01/7/2011 thì KSV Viện KSND ở nước tagồm có: KSV Viện KSND tối cao; KSV trung cấp được bố trí công tác chủ yếu

ở Viện KSND cấp tỉnh; KSV sơ cấp được bố trí công tác chủ yếu ở Viện KSNDcấp huyện

1 Quốc hội (2002), Luật Tổ chức Viện Kiểm sát nhân dân, Nxb CTQG, Hà Nội, tr40

2 Hồ Chí Minh (2000) toàn tập, Nxb CTQG, tập 5, Hà Nội, tr 273

Vì vậy có thể nói, ngành KSND có thực hiện tốt chức năng thực hành quyềncông tố và kiểm sát các hoạt động tư pháp hay không là do chính đội ngũ KSV quyếtđịnh.

Vụ Thực hành quyền Công tố và kiểm sát điều tra án Hình sự kinh tế chức

vụ (Vụ 1) – VKSNDTC được giao nhiệm vụ kiểm sát điều tra và hướng dẫnVKS địa phương kiểm sát điều tra và thực hành quyền Công tố đối với tội này.Tuy có rất nhiều cố gắng và đã đạt được nhiều thành tích trong công tác đấutranh phòng, chống loại tội phạm này Tuy nhiên, thực tế trong hoạt động kiểmsát điều tra, cán bộ KSV của Vụ 1 vẫn còn những hạn chế cả về khách quan vàchủ quan

Các quy định pháp luật về xử lý các vi phạm, tội phạm trong hoạt độngcủa các tổ chức tín dụng chưa thực sự phù hợp với sự phát triển nhanh chóngcủa nền kinh tế Ngoài ra, cán bộ trong các cơ quan Bảo vệ pháp luật cũngchưa được đào tạo kịp thời, chưa phát huy tốt nhiệm vụ được giao nên tínhphòng ngừa, đấu tranh với loại tội phạm này bị hạn chế Đặc biệt, chưa kịpthời phối hợp có hiệu quả giữa các cơ quan Bảo vệ pháp luật với Ngân hàngnhà nước, các tổ chức tín dụng để có biện pháp hiệu quả Vì vậy, việc xử lýđối với loại tội phạm này còn gặp những khó khăn, cần được nghiên cứu sửađổi, bổ sung cho phù hợp

Trong quá trình thực hiện công tác thực hành quyền công tố tại Vụ 1 –VKSNDTC đã cho thấy rất nhiều bất cập khi giải quyết các vụ án liên quanđến nhóm tội phạm Ngân hàng Đặc biệt là tội phạm “Vi phạm quy định vềcho vay trong hoạt động của các tổ chức tín dụng” Do nhận thức về bản chất,vai trò của hoạt động tài chính Ngân hàng chưa thật sự đúng đắn dẫn đến cácquy định của pháp luật còn nhiều bất cập Trong thời đại hội nhập kinh tế thếgiới hiện nay, hệ thống tổ chức tín dụng và các hoạt động tài chính Ngân hàngđóng vai trò vô cùng quan trọng đối với sự phát triển của đất nước cũng như

ổn định về mặt chính trị Các tội phạm ngày càng tinh vi hơn, nếu không cónhững giải pháp để nâng cao tính đồng bộ, nhất quán và tiến bộ của hệ thốngpháp luật liên quan thì khó có thể đảm bảo sự hoạt động ổn định của hệ thốngtài chính Ngân hàng.

Sau khóa học, bản thân được hiểu và nhận thức nhiều vấn đề mới rất bổích liên quan trực tiếp đến công việc đang làm.Vì vậy, tôi đã lựa chọn đề án

“Nâng cao chất lượng của KSV Vụ 1 – VKSNDTC trong hoạt động kiểm

sát điều tra các vụ án hình sự về tội: “Vi phạm quy định về cho vay trong hoạt động của các tổ chức tín dụng” – Giai đoạn 2015 – 2020” làm đề án tốt

nghiệp chương trình Cao cấp lý luận chính trị của mình

2 Mục tiêu của đề án

2.1 Mục tiêu chung:

Nâng cao chất lượng của kiểm sát viên Vụ 1 – Viện Kiểm sát nhân dântối cao trong hoạt động kiểm sát điều tra các vụ án hình sự về tội: “Vi phạmquy định về cho vay trong hoạt động của các tổ chức tín dụng” Nâng caotrách nhiệm của Kiểm sát viên Vụ 1-VKSNDTC trong thực hiện nhiệm vụ,qua đó hạn chế bỏ lọt tội phạm nhưng cũng không làm oan sai người vô tội

2.2 Mục tiêu cụ thể

- 100% kiểm sát viên vụ 1 được tập huấn nghiệp vụ, bổ sung các kiếnthức chuyên sâu về nhóm tội phạm “vi phạm quy định về cho vay trong hoạtđộng của các tổ chức tín dụng”

- Trình độ chuyên môn của Kiểm sát viên Vụ 1 – VKSNDTC nhất làtrình độ trong hoạt động kiểm sát điều tra các vụ án liên quan đến hoạt độngtín dụng được nâng lên rõ rệt

- Chất lượng hoạt động kiểm sát điều tra của kiểm sát viên Vụ 1 –VKSNDTC đối với nhóm tội phạm “vi phạm quy định về cho vay trong hoạt

động của các tổ chức tín dụng” được nâng lên, 100% số các vụ án được xử lýđúng pháp luật, đúng người, đúng tội

+ Về năng lực chuyên môn: 100% KSV đạt trình độ cử nhân luật, tốtnghiệp khoá đào tạo nghiệp vụ kiểm sát

+ Về chính trị: 100% KSV phải đạt trình độ lý luật chính trị từ Trungcấp trở lên, tuyệt đối thấm nhuần đạo đức cách mạng, có bản lĩnh chính trịvững vàng, kiên định mục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, nói và làmviệc theo chủ trương đường lối của đảng, pháp luật của nhà nước

+ Về đạo đức nghề nghiệp: Chấp hành nghiêm túc nội quy, quy chế củangành KSND (về kỷ luật phát ngôn, mối quan hệ liên quan đến gia đình bịcan, bị cáo …), tuyệt đối giữ bí mật công tác, có lối sống lành mạnh, đạo đứctrong sáng, có tinh thần học hỏi, đoàn kết giúp đỡ lẫn nhau

- Hàng năm đạt 100% KSV hoàn thành tốt nhiệm vụ chuyên môn được giao;

- Về tổ chức đảng, đoàn thể: 30% đảng viên hoàn thành xuất sắc nhiệmvụ; chi bộ Vụ 1 đạt trong sạch vững mạnh; 70% KSV đạt danh hiệu KSV giỏitiêu biểu của ngành; 25% KSV đạt chiến sỹ thi đua cơ sở

3 Giới hạn của đề án

3.1 Đối tượng đề án nghiên cứu: Đề án chủ yếu nghiên cứu hoạt động

kiểm sát điều tra vụ án hình sự của Kiểm sát viên Vụ 1-Viện kiểm sát nhândân tối cao đối với nhóm tội phạm “vi phạm quy định về cho vay trong hoạtđộng của các tổ chức tín dụng” được quy định tại Điều 179 BLHS năm 1999

3.2 Không gian

Tại Vụ 1 - Viện kiểm sát nhân dân tối cao thông qua việc nghiên cứu

hồ sơ các vụ án liên quan đến nhóm tội phạm trong ngành tài chính Ngânhàng và các kết luận, báo cáo đối với các vụ án liên quan

3.3 Thời gian:

Đề án được thực hiện từ năm 2015 đến năm 2020

B NỘI DUNG CỦA ĐỀ ÁN

1 Cơ sở xây dựng đề án

1.1 Cơ sở khoa học

1.1.1 Khái niệm và tiêu chuẩn của kiểm sát viên

Kiểm sát viên là người được bổ nhiệm theo quy định của pháp luật đểlàm nhiệm vụ thực hành quyền công tố và kiểm sát các hoạt động tư pháp

Như vậy, KSV là chức danh pháp lý của công chức trong ngành KSNDđược bổ nhiệm theo quy định của pháp luật để làm nhiệm vụ thực hành quyềncông tố và kiểm sát các hoạt động tư pháp; do đó, trong cơ quan Viện KSNDchỉ những người có chức vụ Viện trưởng, Phó viện trưởng và những người cóchức danh KSV mới có đủ tư cách pháp lý để thực hiện chức năng, nhiệm vụnày Theo đó Pháp lệnh sửa đổi, bổ sung một số điều của Pháp lệnh KSV ViệnKSND năm 2002, có hiệu lực thi hành từ ngày 01/7/2011 thì KSV Viện KSND

ở nước ta gồm có: KSV Viện KSND tối cao; KSV trung cấp được bố trí công tácchủ yếu ở Viện KSND cấp tỉnh; KSV sơ cấp được bố trí công tác chủ yếu ở ViệnKSND cấp huyện Như vậy, ở tỉnh chủ yếu là KSV trung cấp và KSV sơ cấp, là lựclượng nòng cốt của cơ quan Viện KSND trong thực hiện chức năng, nhiệm vụ đượcgiao

1.1.2 Nhiệm vụ, quyền hạn và trách nhiệm của kiểm sát viên

Nhiệm vụ, quyền hạn và trách nhiệm của Kiểm sát viên được quy định

và hướng dẫn cụ thể tại Luật Tố tụng hình sự số 19/2003/QH11, quy địnhtrình tự, thủ tục tiến hành các hoạt động khởi tố, điều tra, truy tố, xét xử và thihành án hình sự Nội dung cụ thể như sau:

* Kiểm sát viên được phân công thực hành quyền công tố và kiểm sátviệc tuân theo pháp luật trong hoạt động tố tụng đối với vụ án hình sự cónhững nhiệm vụ và quyền hạn sau đây:

- Kiểm sát việc khởi tố, kiểm sát các hoạt động điều tra và việc lập hồ

sơ vụ án của Cơ quan điều tra;

Đề ra yêu cầu điều tra;

- Triệu tập và hỏi cung bị can; triệu tập và lấy lời khai của người làmchứng, người bị hại, nguyên đơn dân sự, bị đơn dân sự, người có quyền lợi,nghĩa vụ liên quan đến vụ án;

- Tham gia phiên toà; đọc cáo trạng, quyết định của Viện kiểm sát liênquan đến việc giải quyết vụ án; hỏi, đưa ra chứng cứ và thực hiện việc luậntội; phát biểu quan điểm về việc giải quyết vụ án, tranh luận với những ngườitham gia tố tụng tại phiên toà;

- Kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong hoạt động xét xử của Tòa án,của những người tham gia tố tụng và kiểm sát các bản án, quyết định của Toàán;

- Kiểm sát việc thi hành bản án, quyết định của Toà án;

- Thực hiện các nhiệm vụ, quyền hạn khác thuộc thẩm quyền của Việnkiểm sát theo sự phân công của Viện trưởng Viện kiểm sát

* Kiểm sát viên phải chịu trách nhiệm trước pháp luật và trước Việntrưởng Viện kiểm sát về những hành vi và quyết định của mình

1.1.3 Nâng cao chất lượng hoạt động kiểm sát điều tra của kiểm sát viên Vụ 1 – VKSNDTC đối với nhóm tội phạm “vi phạm quy định về cho vay trong hoạt động của các tổ chức tín dụng”

Vụ 1 – VKSNDTC được thành lập trên cơ sở tách từ vụ 2A trước đây,

là cơ quan được giao nhiệm vụ Thực hành quyền công tố và kiểm sát điều tratội phạm về kinh tế, chức vụ

Trong đó, trách nhiệm kiểm sát điều tra là vô cùng quan trọng và lànhiệm vụ chính để đảm bảo xử lý đúng người, đúng tội, đúng pháp luật Xã

hội đang ngày càng phát triển vì vậy đòi hỏi đội ngũ cán bộ kiểm sát, đặc biệt

là cán bộ Vụ 1 – VKSNDTC phải nâng cao trình độ, chất lượng để đáp ứngtốt nhất trách nhiệm kiểm sát điều tra mà Đảng, Nhà nước đã giao phó

KSV Vụ 1 – VKSNDTC được giao nhiệm vụ kiểm sát điều tra các vụ

án hình sự về kinh tế, chức vụ trong đó có tội “vi phạm quy định về cho vaycủa các tổ chức tín dụng” Loại tội phạm này đang có xu hướng gia tăng về sốlượng và quy mô gây thiệt hai rất lớn cho nền kinh tế và trật tự xã hội

Hiện nay, nước ta đang tiến hành công nghiệp hóa, hiện đại hóa, pháttriển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, hoạt động tài chínhngân hàng ngày càng phát triển, đa dạng và phức tạp vì vậy tội phạm liênquan đến hoạt động này cũng ngày càng tinh vi đòi hỏi pháp luật phải pháttriển kịp thời để thực hiện vai trò quản lý của nó Không những vậy, các chủthể nắm quyền lực nhà nước, các cá nhân đại diện cho quyền lực nhà nướcvới thẩm quyền kiểm tra, giám sát, xử lý vi phạm lại càng cần phải trang bịkiến thức chuyên sâu và tiến bộ hơn để phù hợp với sự thay đổi của pháp luật

và phù hợp với sự phát triển của thời đại toàn cầu hóa

Khi xử lý các vi phạm pháp luật, cơ quan quyền lực Nhà nước phải ápdụng đúng pháp luật, đảm bảo công bằng, khách quan mới tạo được niềm tincho nhân dân Ở nước ta, Viện kiểm sát nhân dân giữ vai trò và trách nhiệmquan trọng trong việc kiểm sát việc tuân theo pháp luật của các cơ quan tiếnhành tố tụng, Viện kiểm sát nhân dân tối cao là cơ quan cao nhất trong hệthống Viện kiểm sát nhân dân Vụ 1 – VKSNDTC được giao nhiệm vụ Thựchành quyền công tố và kiểm sát điều tra tội phạm về kinh tế, chức vụ Trong

đó, trách nhiệm kiểm sát điều tra là vô cùng quan trọng và là nhiệm vụ chính

để đảm bảo xử lý đúng người, đúng tội, đúng pháp luật Xã hội đang ngàycàng phát triển, vì vậy đòi hỏi đội ngũ cán bộ kiểm sát, đặc biệt là cán bộ Vụ

1 – VKSNDTC phải nâng cao trình độ, chất lượng để đáp ứng tốt nhất tráchnhiệm kiểm sát điều tra mà Đảng, Nhà nước đã giao phó.

KSV Vụ 1 – VKSNDTC được giao nhiệm vụ kiểm sát điều tra các vụ

án hình sự về kinh tế, chức vụ trong đó có tội “vi phạm quy định về cho vaycủa các tổ chức tín dụng” Loại tội phạm này đang có xu hướng gia tăng về sốlượng và quy mô gây thiệt hai rất lớn cho nền kinh tế và trật tự xã hội Tuynhiên, do sự phát triển của nền kinh tế thời kỳ hội nhập với nhiều hoạt độngtinh vi của tội phạm nên hoạt động của KSV vẫn không tránh khỏi những hạnchế do nhiều nguyên nhân

Để hoạt động của KSV Vụ 1 ngày càng đạt hiệu quả đáp ứng yêu cầuđấu tranh phòng, chống tội phạm trong tình hình mới đòi hỏi Vụ 1 phải có độingũ KSV đảm bảo các tiêu chí: “Vững về chính trị, giỏi về nghiệp vụ, tinhthông về pháp luật, công tâm và bản lĩnh, kỷ cương và trách nhiệm”, cụ thể:

+ Về năng lực chuyên môn: 100% KSV đạt trình độ cử nhân luật, tốtnghiệp khoá đào tạo nghiệp vụ kiểm sát

+ Về chính trị: 100% KSV phải đạt trình độ lý luật chính trị từ Trungcấp trở lên, tuyệt đối thấm nhuần đạo đức cách mạng, có bản lĩnh chính trịvững vàng, kiên định mục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, nói và làmviệc theo chủ trương đường lối của đảng, pháp luật của nhà nước

+ Về đạo đức nghề nghiệp: Chấp hành nghiêm túc nội quy, quy chế củangành KSND (về kỷ luật phát ngôn, mối quan hệ liên quan đến gia đình bịcan, bị cáo …), tuyệt đối giữ bí mật công tác, có lối sống lành mạnh, đạo đứctrong sáng, có tinh thần học hỏi, đoàn kết giúp đỡ lẫn nhau

1.2 Cơ sở chính trị, pháp lý

- Cơ sở chính trị:

Trên cơ sở quán triệt tinh thần Nghị quyết số 37/2012/QH13 ngày23/11/2012 và Nghị quyết số 63/2013/QH13 ngày 27/11/2013 của Quốc hội

về "Tăng cường các biện pháp đấu tranh phòng, chống tội phạm"; Đáp ứng

yêu cầu đấu tranh phòng, chống tội phạm trong tình hình mới, ngày06/12/2013, Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao có Chỉ thị số 06/CT-VKSTC về tăng cường trách nhiệm công tố trong hoạt động điều tra, gắncông tố với hoạt động điều tra đáp ứng yêu cầu đấu tranh phòng, chống tộiphạm Trong năm 2014, Viện kiểm sát nhân dân đã không ngừng nâng caochất lượng, hiệu quả công tác đấu tranh, phòng chống tội phạm; Bảo đảm việctruy cứu trách nhiệm hình sự đúng người, đúng tội, đúng pháp luật, hạn chếđến mức thấp nhất việc bỏ lọt tội phạm, kiên quyết không để xảy ra oan, sai;Yêu cầu việc tổ chức thực hiện nghiêm túc, có chất lượng, hiệu quả, khônghình thức

Ngày 09/6/2014, Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng đã ký ban hành Nghịquyết Hội nghị lần thứ 9 Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XI (Nghịquyết số 33-NQ/TW) về xây dựng và phát triển văn hóa, con người Việt Namđáp ứng yêu cầu phát triển bền vững đất nước trong đó xác định mục tiêu

“Hoàn thiện thể chế, chế định pháp lý và thiết chế văn hóa bảo đảm xây dựng

và phát triển văn hóa, con người trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế” Nghị quyết xác định một trong sáu nhiệm

vụ chính trong thời đại hội nhập hiện nay là “Xây dựng văn hóa trong chínhtrị và kinh tế” trong đó cụ thể trọng tâm là xây dựng đội ngũ cán bộ, đảngviên, công chức, viên chức có phẩm chất đạo đức, tận tuỵ, hết lòng phụng sự

Tổ quốc, phục vụ nhân dân, gắn bó máu thịt với nhân dân; có ý thức thượngtôn pháp luật, dân chủ đi đôi với kỷ luật, kỷ cương; tự do cá nhân gắn vớitrách nhiệm xã hội và nghĩa vụ công dân Tạo lập môi trường văn hóa pháp

lý, thị trường sản phẩm văn hóa minh bạch, tiến bộ, hiện đại để các doanhnghiệp tham gia xây dựng, phát triển văn hóa Xây dựng văn hóa doanh

nghiệp, văn hóa doanh nhân với ý thức tôn trọng pháp luật, giữ chữ tín, cạnhtranh lành mạnh, vì sự phát triển bền vững và bảo vệ Tổ quốc.

- Cơ sở pháp lý:

Đề án được xây dựng trên cơ sở các quy định cụ thể sau:

+ Bộ luật hình sự sửa đổi, bổ sung năm 1999

+ Bộ luật tố tụng hình sự sửa đổi, bổ sung năm 2003

+ Luật tổ chức Viện kiểm sát nhân dân

+ Luật các tổ chức tín dụng;

+ Các quyết định, thông tư của NHNN (Quyết định số NHNN năm 2001 của Thống đốc NHNN về việc ban hành quy chế cho vaycủa tổ chức tín dụng; Thông tư số 43/2014-TT-NHNN ngày 25/12/2014 vềquy định cho vay bằng ngoại tệ của tổ chức tín dung, CN ngân hàng nhànước; Quyết định số 783/2005/QĐ-NHNN ngày 31/5/2005 về việc sửa đổi,

1627/2011/QĐ-bổ sung một số điều của quy chế cho vay của tổ chức tín dụng đối với kháchhàng …)

1.3 Cơ sở thực tiễn

Quá trình thực hiện công tác của kiểm sát viên trong hoạt động điều trađối với tội phạm “Vi phạm quy định về cho vay trong hoạt động của các tổchức tín dụng” tại Vụ 1-VKSNDTC trong mấy năm gần đây cho thấy sự phátsinh ngày càng đa dạng của nhóm tội phạm này, tội phạm có trình độ cao,thực hiện vô cùng tinh vi, có sự câu kết chặt chẽ của nhiều đối tượng thậm chí

có các đối tượng ở nước ngoài Trong lúc hoạt động của KSV chưa có sự phốihợp tốt trong ngành cũng như sự tương trợ của các cơ quan QLNN liên quantrong hoạt động KSĐT nên hiệu quả chưa cao Ngoài ra, cá nhân KSV cũngchưa chịu khó nghiên cứu hồ sơ, chưa tham khảo, học hỏi để nắm bắt kịp diễnbiến phát triển phức tạp của tội phạm Vì vậy, chất lượng của công tác kiểm

sát điều tra còn hạn chế, chưa hoàn toàn đảm bảo được sự công bằng, kháchquan trong quá trình điều tra, truy tố các chủ thể phạm tội theo yêu cầu đề ra.

Trong bối cảnh đất nước ta đang phát triển kinh tế thị trường theo địnhhướng XHCN, những hạn chế của nền kinh tế thị trường đã tạo ra không ítnhững bất ổn cho nền kinh tế đất nước, tạo điều kiện cho loại tội phạm trong lĩnhvực ngân hàng phát triển Thực tế những năm vừa qua thông qua một loạt tổchức tín dụng bị thua lỗ, nợ xấu tăng cao do tình trạng cho vay đầu tư vào bấtđộng sản Sau khi các dự án BĐS sụp đổ thì cả hệ thống ngân hàng suy yếu theo.Nhiều ngân hàng yếu đành phải chấp nhận sáp nhập với ngân hàng mạnh để tồntại

2 Nội dung thực hiện của đề án

2.1 Bối cảnh thực hiện của đề án

Đề án được thực hiện tại thời điểm BLHS, BLTTHS đang trình Quốchội Khóa XIII bổ sung, sửa đổi; Luật tổ chức Viện kiểm sát nhân dân và Luật

tổ chức Tòa án nhân dân chuẩn bị có hiệu lực thi hành Đặc biệt, trong bốicảnh hoàn thiện các văn bản pháp luật để phù hợp với Hiến pháp năm 2013 vàcác cam kết hội nhập quốc tế mà Việt Nam đã ký kết

Chính sách mở cửa của Nhà nước đang có những bước đi rõ rệt để thúcđẩy sự phát triển của nền kinh tế Luật đất đai 2013; Luật nhà ở 2014; Luậtkinh doanh bất động sản 2014; Luật đầu tư 2014 … có hiệu lực thi hành kéotheo đó là sự thay đổi về cấu trúc các mối quan hệ của lực lượng sản xuất

Trong thời điểm hội nhập như hiện nay, với sự tham gia tích cực hơncủa chủ thể mang yếu tố nước ngoài, mở rộng đầu tư cho nhà đầu tư nướcngoài dẫn đến cần phải có một cơ chế quản lý phù hợp Các tội phạm ngàycàng tinh vi, táo tợn hơn Đặc biệt tội phạm liên quan đến hoạt động Ngânhàng lại càng có những thủ đoạn mới.Trước thực trạng đó đòi hỏi phải xâydựng hành lang pháp lý phù hợp thực tế phát triển và đặc biệt phải đào tạo,

rèn luyện những cán bộ áp dụng pháp luật tinh thông, có phẩm chất đạo đứctốt Trong đó, vai trò quan trọng của cán bộ, KSV Vụ 1 trong hoạt động tốtụng hình sự đối với các vụ án ngân hàng hết sức quan trọng vì trực tiếp phêchuẩn Quyết định khởi tố bị can, phê chuẩn lệnh khám xét, gia hạn điều tra vụ

án, gia hạn tạm giam bị can, … Vì vậy, đòi hỏi mỗi người phải luôn phấnđấu, rèn luyện không ngừng để theo kịp với yêu cầu công việc đấu tranhphòng, chống loại tội phạm liên quan đến tiền tệ ngày càng phức tạp

Thể chế kinh tế thay đổi để phù hợp với kinh tế thế giới trong khi thểchế Chính trị chậm thay đổi nên phần nào bị hạn chế trong công tác ban hànhpháp luật, áp dụng pháp luật đấu tranh phòng chống tội phạm, nhất là tộiphạm liên quan đến tài chính Hoạt động kiểm sát điều tra của Viện kiểm sátnhân dân cũng phải từng bước thay đổi, phát triển để phù hợp với thời kỳ hợinhập góp phần ổn định nền kinh tế đất nước

2.2 Thực trạng công tác kiểm sát điều tra tội “vi phạm quy định về cho vay trong hoạt động của các tổ chức tín dụng” tại Vụ 1 - VKSNDTC.

2.2.1: Tình hình đội ngũ KSV Vụ 1

Vụ 1 – VKSNDTC được thành lập trên cơ sở tách từ vụ 2A trước đây,

là cơ quan được giao nhiệm vụ Thực hành quyền công tố và kiểm sát điều tratội phạm về kinh tế, chức vụ Số lượng cán bộ và điều kiện làm việc ngàycàng được xây dựng, củng cố theo yêu cầu nhiệm vụ được giao Năm 2009,

số lượng cán bộ, KSV là 20 người, đến nay 2015 số biên chế là 32 ngườitrong đó, số đảng viên là 30/32 đồng chí; có 21 đồng chí KSV trực tiếp thựchiện hoạt động kiểm sát điều tra Trình độ lý luận Chính trị Cao cấp 20 đồngchí; Trình độ lý luận Chính trị trung cấp 12 đồng chí; Trong đó có 2 đồng chí

là tiến sỹ luật, 8 đồng chí là thạc sỹ luật và 22 người có trình độ cử nhân luật

…

Ngoài những tiêu chuẩn chung của ngành, lãnh đạo vụ 1 luôn tạo điềukiện cho cán bộ, KSV của vụ học tập nâng cao nghiệp vụ, phẩm chất đạo đứcchính trị để theo kịp với đặc thù công tác của mình.

2.2.2: Tình hình hoạt động kiểm sát điều tra các vụ án hình sự liên quan đến hoạt động của các tổ chức tín dụng.

2.2.2.1 Tình hình tội phạm liên quan hoạt động của các tổ chức tín dụng.

Hiện nay cả nước ta có 139 tổ chức tín dụng, trong đó có 42 ngân hàngthương mại Nhà nước và ngân hàng thương mại cổ phần, 54 chi nhánh NHnước ngoài, 30 công ty tài chính và cho thuê tài chính, trên 1.000 quỹ tín dụngnhân dân Theo đánh giá của các chuyên gia kinh tế, thị trường tài chính ngânhàng của nước ta được xem là một trong những thị trường trẻ và sôi động bậcnhất trong khu vực Tuy nhiên, trong thời gian gần đây, hoạt động của hệthống Ngân hàng Việt Nam không còn thể hiện được bản chất và vai trò của

nó Vì yếu tố lo sợ rủi ro, Ngân hàng đã biến hoạt động tín dụng cho vay củamình thành hoạt động bảo toàn vốn thông qua tài sản bảo đảm Cho dù doanhnghiệp có kế hoạch kinh doanh tốt, hiệu quả thiết thực nhưng không có tài sảnbảo đảm thì chắc chắn Ngân hàng sẽ không cho vay Ngân hàng cho vay chỉcần biết người vay có tài sản thế chấp hay không, quá trình sử dụng vốn vaykhông còn là vấn đề được quan tâm mặc dù đó là yếu tố quan trọng nhất

Hệ thống Ngân hàng của chúng ta rất mỏng manh, rủi ro cao và luôn bịđặt trong tình trạng báo động do thiếu vốn, thiếu chuyên nghiệp Một thập kỷtrước, chúng ta đã sai lầm khi cho cơ chế thành lập Ngân hàng quá dễ dàng,các tập đoàn Nhà nước đều thành lập Ngân hàng hoặc quỹ tín dụng của riêngmình để rồi sử dụng nguồn vốn một cách không có kiểm soát Hệ thống cácNgân hàng của chúng ta không có sự độc lập tương đối mà có mối liên hệ mậtthiết với nhau Khi một Ngân hàng đứng trên bờ vực phá sản, lập tức cả hệ

thống bị lung lay, Nhà nước phải đưa ra biện pháp để “cứu” và rồi Nhà nướcphải cứu hết Ngân hàng này đến Ngân hàng khác

Bắt nguồn từ việc sai lầm trong bản chất hoạt động Ngân hàng, cơ chếquản lý chưa thực sự tốt dẫn đến tình hình tội phạm trong lĩnh vực tài chínhđặc biệt là trong lĩnh vực ngân hàng những năm gần đây diễn biến phức tạp

Từ năm 2010 đến nay, số vụ án nghiêm trọng xảy ra ngày càng tăng về số vụ

và mức độthiệt hại Điều đáng quan tâm là trong các vụ án đó đều có sự thamgia, tiếp tay của cán bộ ngân hàng Điều này đã ảnh hưởng đến thị trường tàichính, hoạt động sản xuất kinh doanh Thủ đoạn phổ biến nhất là việc cán bộtín dụng vì vụ lợi đã cố ý hoặc lợi dụng sự quản lý lỏng lẻo của ngân hàng,làm sai quy trình cho vay dẫn đến thất thoát vốn cho vay; doanh nghiệp lập hồ

sơ vay vốn với hồ sơ tài sản thế chấp giả; hợp đồng kinh tế, hợp đồng thuêkho bãi, quản lý hàng hóa, hóa đơn giá trị gia tăng; bộ chứng từ chiết khấugiả, phương án kinh doanh, phương án trả nợ giả cổ phiếu, trái phiếu, sổ đỏgiả, dự án “ma” sau đó thông đồng với cán bộ ngân hàng để vay rồi chiếmđoạt hoặc làm giả các loại giấy tờ bảo lãnh của ngân hàng để lừa đảo Trong

đó hành vi lập hồ sơ cho vay khống để rút tiền và thông đồng với đối tượngbên ngoài để cho vay trái nguyên tắc diễn ra khá phổ biến Thủ đoạn nàykhông mới nhưng lại gây hậu quả đặc biệt nghiêm trọng, làm thất thoát tiềncủa Nhà nước

Tình trạng nợ xấu của hệ thống ngân hàng có nhiều nguyên nhân, trong

đó có nguyên nhân thẩm định tài sản không đúng, cho vay sai quy định chiếm

tỷ lệ cao nhất Đáng lưu ý là việc thế chấp tài sản cho vay chủ yếu là bằng bấtđộng sản, chiếm tới 65-70% các khoản vay, còn các tài sản khác chỉ chiếm từ3-5% Do bất động sản thời gian qua đóng băng, doanh nghiệp trong lĩnh vựcnày rơi vào tình trạng không bán được hàng để trả nợ dẫn đến hàng tồn mấtkhả năng thanh toán Theo cung cấp của Ngân hàng Nhà nước, tính đến cuối

tháng 12/2014, dư nợ cho vay đầu tư kinh doanh bất động sản khoảng197.000 tỷ đồng Nợ xấu cho vay đầu tư kinh doanh BĐS khoảng 12.000 tỷđồng, chiếm khoảng 6,5% dư nợ, chiếm khoảng 10,3% trong tổng nợ xấu NHtheo báo cáo của các tổ chức tín dụng.

Hậu quả của tội phạm ngân hàng là rất lớn Chính vì vậy, người thựchiện hành vi phạm tội đáng bị trừng trị nghiêm minh theo quy định của phápluật để bảo vệ an toàn cho hoạt động tài chính - ngân hàng nói riêng và nềnkinh tế tài chính của quốc gia nói chung Trên thực tế, không phải cán bộngân hàng nào khi được trao quyền quản lý tài sản của ngân hàng, được thựchiện các nghiệp vụ liên quan đến tiền tệ đều nảy lòng tham, cố ý phạm tội.Thực tế cho thấy, chỉ một số trường hợp do không thực sự hiểu hết hệ lụy củaviệc mình làm, chỉ khi hậu quả đáng tiếc xảy ra mới hay mình là người vô ýphạm tội (những trường hợp cho vay do quá tin tưởng khách hàng hoặc thiếutrách nhiệm gây thiệt hại cho ngân hàng) Khi vướng vào vòng lao lý, họ ănnăn, hối hận, tự ngẫm và rút ra những bài học thìđã muộn Dù là muộn nhưngkinh nghiệm đó lại là bài học lớn cho tất cả những đồng nghiệp của họ, cầnđặc biệt cẩn trọng trong các hoạt động nghiệp vụ của mình và cũng là nhữngbài học quý cho cán bộ, KSV trong hoạt động KSĐT các vụ án hình sự nóichung và hoạt động tín dụng nói riêng

Có thể nhận định, cán bộ nhân viên ngân hàng hiểu thực sự các quyđịnh của điều luật này cũng không nhiều, đa phần chỉ nghe qua hoặc đượcbiết tới khi chính họ, người thân hoặc ngân hàng nơi họ đã, đang làm có vụ ánhình sự liên quan Bản thân các cán bộ làm công tác pháp chế của ngân hàng

là những người cần thực sự nắm vững các quy định pháp luật nói chung vàquy định nghiệp vụ ngân hàng nói riêng cũng thực sự chưa chắc khi khẳngđịnh mình đã nghiên cứu rõ và hiểu, biết thực sự, đầy đủ về các quy định cụ

thể của BLHS 1999 và các văn bản liên quan về tội được quy định tại Điều

179 nêu trên

Một số vụ án lớn, điển hình về tội phạm tài chính- ngân hàng gây thiệthại đặc biệt nghiêm trọng trong thời gian gần đây như: Vụ Huỳnh Thị HuyềnNhư, nguyên Phó phòng Quản lý rủi ro của Ngân hàng thương mại cổ phầnVietinbank, chi nhánh TP Hồ Chí Minh và 22 bị can bị khởi tố về các tội lừađảo chiếm đoạt tài sản; lợi dụng chức vụ, cho vay lãi nặng; vi phạm các quyđịnh về cho vay trong hoạt động của các tổ chức tín dụng; lừa đảo, chiếm đoạttài sản, thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng và làm giả con dấu, tàiliệu của cơ quan, tổ chức chiếm đoạt tiền của các ngân hàng xảy ra tại TP HồChí Minh và TP Hà Nội chiếm đoạt tiền của các tổ chức, cá nhân gần 4.000 tỷđồng; Vụ Phạm Thị Bích Lương, nguyên Giám đốc Chi nhánh ngân hàngNông nghiệp và Phát triển nông thôn (Agribank) Nam Hà Nội bị khởi tố vềtội “Vi phạm quy định về cho vay trong hoạt động của các tổ chức tín dụng”chiếm đoạt số tiền 3.504,8 tỷ đồng; Vụ Vũ Quốc Hảo, nguyên Tổng Giám đốcCông ty Cho thuê tài chính II thuộc Ngân hàng Nông nghiệp và phát triểnnông thôn Việt Nam gây thiệt hại tổng cộng hơn 531 tỉ đồng;

Qua các vụ án điển hình như trên cho thấy, tội phạm hoạt động ngàycàng liều lĩnh, có sự câu kết chặt chẽ của nhiều đối tượng trong ngành ngânhàng và ngoài xã hội, số tiền thiệt hại ngày càng lớn và càng khó thu hồi.Trước thực trạng này đặt ra yêu cầu cho KSV vụ 1 phải làm tốt hơn nữanhiệm vụ được giao Trong hoạt động TTHS phải phối hợp tốt với CQĐT đểđạt hiệu quả tốt, kịp thời phát hiện tài sản thất thoát để có biện pháp thu hồicho nhà nước, hạn chế thiệt hại; sau mỗi vụ án kịp thời tìm ra những bài họckinh nghiệm để phổ biến cho cán bộ trong ngành và các cơ quan QLNN nhằmgóp phần hạn chế sự gia tăng của loại tội phạm này

2.2.2.2: Tình hình hoạt động của KSV Vụ 1.

KSV Vụ 1 – VKSNDTC được Lãnh đạo viện giao nhiệm vụ kiểm sátđiều tra các vụ án hình sự về kinh tế, chức vụ trong đó có tội “vi phạm quyđịnh về cho vay của các tổ chức tín dụng” Năm 1999, BLHS sửa đổi, bổ sungđiều 179 quy định một số hành vi vi phạm liên quan đến hoạt động của các tổchức tín dụng Điều luật quy định cụ thể hành vi phạm tội của cán bộ tín dụng

và những người liên quan, tạo thuận lợi cho Người tiến hành tố tụng tronghoạt động Tố tụng hình sự, tránh nhầm lẫn với tội “thiếu trách nhiệm gây hậuquả nghiêm trong” hoặc tội “cố ý làm trái các quy định của nhà nước về quản

lý kinh tế gây hậu quả nghiêm trọng” Tuy nhiên, cũng đặt ra cho Người THTTnói chung và KSV vụ 1 nói riêng không ít những khó khan trong quá trình kiểmsát điều tra loại tội phạm này Bởi, loại tội phạm này liên quan đến những hoạtđộng nghiệp vụ tài chính riêng biệt và những quy định cụ thể của mỗi tổ chức tíndụng lại khác nhau Trong thực tiễn kiểm sát điều tra phát hiện có những hành vicủa cán bộ tổ chức tín dụng này là vi phạm, nhưng cũng hành vi đó thực hiện ở

tổ chức tín dụng khác lại không vi phạm

Nắm sát tình hình diễn biến và mức độ của loại tội phạm này, lãnh đạo

vụ 1 luôn theo dõi sát sao, giao cho những KSV có kinh nghiệm, có tráchnhiệm kiểm sát điều tra loại tội phạm này Trong quá trình kiểm sát điều tranếu có những vướng mắc, khó khăn KSV kịp thời trao đổi, xin ý kiến củalãnh đạo vụ hoặc những KSV có kinh nghiệm khác Vì vậy, trong suốt thờigian qua, vụ 1 không có vụ án nào vi phạm oan sai hoặc bỏ lọt tội phạm Liêntục 5 năm liền vụ 1 được nhận cờ thi đua dẫn đầu khối; là đơn vị tiêu biểu dẫnđầu trong ngành kiểm sát nhân dân; Có 3 đồng chí KSV được Chủ tịch nướctặng thưởng Huân chương lao động hạng Ba vì có thành tích xuất sắc trongviệc giải quyết các vụ án thuộc loại tội phạm ngân hàng

Vụ 1 – VKSNDTC là cơ quan chuyên môn của VKSNDTC giữ vai tròquan trọng đối với việc kiểm sát điều tra nhóm tội phạm kinh tế, chức vụ

Trong đó, tội phạm “Vi phạm quy định về cho vay trong hoạt động của các tổchức tín dụng” là một nhóm tội phạm lớn.

Cha ông ta có câu: “Đạo cao một thước, ma cao một trượng” Thực tếcho thấy, mặc dù các cơ quan Bảo vệ pháp luật nói chung và cán bộ KSV Vụ

1 nói riêng đã có rất nhiều cố gắng trong công tác kiểm sát điều tra Tuynhiên, sự phát triển đa dạng, tinh vi của nhóm tội phạm này vẫn luôn đi trước

sự cố gắng của cán bộ các cơ quan Bảo vệ pháp luật

Mặt khác, vì mang yếu tố kiểm sát chung, thống nhất trong cả nước trongkhi quy định của pháp luật còn nhiều hạn chế nên công tác kiểm sát điều tra đốivới tội “Vi phạm quy định về cho vay trong hoạt động của các tổ chức tín dụng”tại Vụ 1 – VKSNDTC còn mang tính hình thức, chỉ kiểm sát trên hồ sơ mà thiếutính thực tế, thiếu thực quyền trong việc khởi tố, điều tra đối với nhóm tội phạmnày

2.2.3 Đánh giá chung

2.2.3.1 Những kết quả đạt được

Được phân công số lượng biên chế có hạn, số lượng KSV chưa tươngxứng với hoạt động kiểm sát điều tra và các vụ án thụ lý Tuy nhiên, với nỗlực của lãnh đạo Vụ, của đội ngũ Kiểm sát viên làm việc hăng say, làm cảngoài giờ hành chính, làm thêm vào ngày nghỉ (thứ 7, Chủ nhật, Lễ, tết ) nênhàng năm luôn đạt chỉ tiêu nhiệm vụ được giao Năm 2014, vụ 1 kiểm sátđiều tra 80 vụ án lớn (trong đó có 8 vụ án được Ban phòng chống tham nhũngTrung ương xếp vào 8/10 đại án); giải quyết 1126 đơn thư khiếu nại, tố cáo;nghiên cứu xử lý và hướng dẫn các Viện kiểm sát địa phương 128 hồ sơ vụ ánthỉnh thị …

2.2.3.2 Những hạn chế, yếu kém và nguyên nhân

* Những hạn chế, yếu kém

Bên cạnh những cố gắng mà KSV Vụ 1 đã đạt được trong những nămqua so với yêu cầu nhiệm vụ vẫn không tránh khỏi những hạn chế.

Nền kế kinh tế hội nhập nhanh, sâu rộng, tình hình diễn biến phức tạpcủa tội phạm kinh tế trong bối cảnh hiện nay, đặc biệt là tội phạm trong lĩnhvực ngân hàng trong khi KSV vụ 1 chưa đáp ứng về số lượng, còn hạn chế vềchất lượng Hầu hết các Kiểm sát viên chỉ được đào tạo về chuyên ngànhLuật, chưa có nghiệp vụ về lĩnh vực tài chính ngân hàng Bên cạnh đó khôngtránh khỏi sự tác động của mặt trái xã hội do điều kiện kinh tế của cán bộ,KSV còn khó khăn

Cán bộ, KSV Vụ 1 chưa quyết liệt trong hoạt động đấu tranh, ngại vachạm với CQĐT để làm rõ sự thật của vụ án Một số trường hợp CQĐT đềnghị phê chuẩn Quyết định khởi tố bị can chưa rõ hoặc xin gia hạn tạm giamkhông thật sự cần thiết nhưng vẫn chấp nhận

Hậu quả, một số vụ án phải kéo dài quá hạn định phải gia hạn điều tranhiều lần không cần thiết; một số vụ án bị toà trả lại hồ sơ do chưa điều trađầy đủ hoặc thiếu sót về thủ tục tố tụng, …

* Nguyên nhân của hạn chế

- Một số cán bộ, KSV của Vụ 1 có tư tưởng thoả mãn với thành tích đạtđược, thiếu sự phấn đấu, rèn luyện liên tục trong lúc hoạt động của tội phạmngày càng tinh vi Bên cạnh đó cơ chế làm việc chưa rõ ràng cụ thể dẫn đến

cơ chế khen thưởng hay kỷ luật chưa phù hợp cũng làm cho cán bộ KSV thiếu

sự phấn đấu trong công việc

- Nguyên nhân có sự thay đổi là do tình hình kinh tế - xã hội thay đổi

và phát triển mạnh theo xu thế chung của thế giới Hoạt động của các ngânhàng thương mại Nhà nước với chủ sở hữu là đại diện Nhà nước đã thay đổi,hình thức sở hữu đa dạng hơn, ngoài cổ đông chính là Nhà nước còn có các cổđông khác với nhiều thành phần như các tổ chức, cá nhân kinh doanh và

ngoài ngân hàng thương mại Nhà nước còn có ngân hàng thương mại cổphần Mặt khác, nghiệp vụ cấp tín dụng của các ngân hàng cũng đa dạng vàphức tạp hơn, các hành vi vi phạm vượt ra ngoài khuôn khổ của hành vi quản

lý kinh tế mà là hành vi trực tiếp thực hiện nghiệp vụ cho vay

- Quá trình kiểm sát điều tra tội phạm “vi phạm quy định về cho vaytrong hoạt động của các tổ chức tín dụng” tại Vụ 1 – VKSNDTC cho thấynhiều bất cập Nhóm tội phạm này rất dễ nhầm lẫn với tội phạm “Cố ý làmtrái các quy định của nhà nước về quản lý kinh tế gây hậu quả nghiêm trọng”quy định tại Điều 165 BLHS hoặc tội “Lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khithi hành công vụ gây hậu quả nghiêm trọng” được quy định tại Điều 281BLHS Đã có rất nhiều vụ án xảy ra tranh cãi, không thống nhất giữa Cơ quanđiều tra, Viện kiểm sát nhân dân trong quá trình truy tố, điều tra đối với tộiphạm này

- Khi xử lý các tội phạm trong lĩnh vực tín dụng, ngân hàng liên quanđến Điều 179 Bộ luật hình sự, cơ quan tố tụng gặp khó khăn trong việc xácđịnh các tình tiết định tội, định khung như “gây hậu quả nghiêm trọng”, “gâyhậu quả rất nghiêm trọng” và “gây hậu quả đặc biệt nghiêm trọng” Từ saukhi Bộ luật hình sự được ban hành, sửa đổi, bổ sung cho đến nay, các tình tiếtnày vẫn chưa có văn bản hướng dẫn Trong thực tế, các cơ quan tố tụng vẫn

áp dụng Thông tư liên ngành số BTP ngày 25/12/2001 về việc hướng dẫn áp dụng một số quy định tại ChươngXIV “Các tội xâm phạm sở hữu” của Bộ luật hình sự năm 1999, hướng dẫncác tình tiết định khung của các tội trong các tội xâm phạm sở hữu để áp dụngcho các tình tiết ở Điều 178 và 179 Bộ luật hình sự

02/2001/TTLT-TANDTCVKSNDTC-BCA Một bất cập hiện nay ảnh hưởng đến hiệu quả công tác đấu tranh

phòng, chống tội phạm kinh tế trong lĩnh vực tài chính, ngân hàng chính là sựthiếu các quy định của pháp luật điều chỉnh, hướng dẫn việc xử lý, giải quyết

các hành vi vi phạm của lĩnh vực này Do đó, dẫn đến tình trạng các cơ quantiến hành tố tụng khó thống nhất trong việc xác định tội danh hoặc hướng xử

lý Tuy nhiên, vẫn chưa có văn bản nào hướng dẫn cụ thể như thế nào là gâyhậu quả nghiêm trọng và rất nghiêm trọng trong trường hợp này Chính điềunày đã gây ra sự lúng túng cho các cơ quan có thẩm quyền trong việc xemxét, xử lý những trường hợp vi phạm

Qua thực tế giải quyết các vụ việc cho thấy, trường hợp cán bộ tín dụngtuy có vi phạm các quy định của ngân hàng trong việc thẩm định tài sản thếchấp để vay vốn trước khi cho vay, nhưng chỉ do lỗi vô ý nên không thể xử lý

về tội vi phạm các quy định về cho vay trong hoạt động của các tổ chức tíndụng được mà chỉ có thể xử lý về tội thiếu trách nhiệm

- Một bất cập khác nữa mà các cơ quan tiến hành giải quyết các vụ việcđang gặp phải đó là Bộ luật hình sự hiện hành chỉ có 1 điều quy định xử lý viphạm về cho vay trong hoạt động của các tổ chức tín dụng Trong khi đó, với

sự phát triển không ngừng của nền kinh tế cũng như do ảnh hưởng của thời kỳhội nhập, hiện nay có rất nhiều hoạt động nghiệp vụ khác xuất hiện như đầu tư,chuyển tiền, thanh toán, bảo lãnh… chưa được luật hình sự điều chỉnh Đâychính là khoảng trống pháp lý rất lớn cần phải được hoàn thiện Trong sửa đổi

Bộ luật hình sự tới đây, cần phải nghiên cứu, bổ sung thêm các quy định đốivới các loại hình hoạt động thuộc lĩnh vực tài chính tiền tệ vào trong Bộ luậthình sự Có như vậy, mới ổn định được trật tự KT - XH cũng như lành mạnhhóa nền tài chính tiền tệ, đáp ứng được yêu cầu của thời kỳ hội nhập kinh tếquốc tế

Sự thiếu vắng một số điều luật điều chỉnh những vi phạm cụ thể trongcác hoạt động liên quan đến tín dụng đang là mảnh đất màu mỡ cho những kẻxấu có điều kiện, tham lam lợi dụng Một số kẻ xấu còn chấp nhận “hy sinh đời

bố, củng cố đời con” tìm mọi kẻ hở pháp luật để chiếm đoạt được nhiều tiềncho cá nhân, bất chấp hậu quả.

- Việc hoàn thiện thể chế, pháp luật nhìn chung còn chậm, chưa kịpthời, không ít quy định còn chồng chéo, mâu thuẫn, sơ hở dễ bị lợi dụng đểphạm tội Một số quy định qua áp dụng đã bộc lộ hạn chế, vướng mắc nhưngchậm được khắc phục Công tác giám sát, kiểm tra, giữ gìn kỷ cương, kỷ luật

ở nhiều nơi, nhiều cấp chưa thường xuyên; công tác kiểm toán, thanh tra, điềutra hiệu quả chưa cao, chưa có sự phối hợp kịp thời giữa các cơ quan QLNNvới các cơ quan BVPL

- Hiệu quả của các biện pháp phòng ngừa tội phạm về kinh tế chức vụ

và tham nhũng được triển khai còn hạn chế Ở một số nơi, cán bộ, công chứcvẫn lợi dụng thủ tục hành chính rườm rà để nhũng nhiễu, gây phiền hà, khókhăn cho hoạt động sản xuất, kinh doanh và đời sống của nhân dân để vụ lợi.Việc củng cố, tăng cường phẩm chất, năng lực đội ngũ cán bộ, công chức trênmột số lĩnh vực còn thiếu đồng bộ, nhất là về tổ chức nhân sự, chế độ tráchnhiệm công vụ, chế độ khen thưởng, kỷ luật

- Trong quá trình kiểm sát điều tra các vụ án hình sự về kinh tế và chức

vụ nói chung, tội phạm vi phạm quy định về cho vay trong hoạt động của các

tổ chức tín dụng nói riêng, Kiểm sát viên chưa kịp thời đề ra yêu cầu điều tra,còn thụ động, phụ thuộc vào cơ quan điều tra dẫn đến hầu hết các vụ án đềuphải trả hồ sơ điều tra bổ sung nhiều lần làm kéo dài thời gian giải quyết vụán

Đặc biệt là thiếu sự phối hợp giữa các cơ quan Bảo vệ pháp luật với các

cơ quan quản lý nhà nước chuyên ngành để tăng cường đấu tranh phòng,chống tội phạm và hoàn thiện hệ thống pháp luật Trong quá trình kiểm sátđiều tra, Kiểm sát viên phát hiện những kẽ hở của pháp luật, những thiếu sót