Là bài giảng có chất lượng, là tài liệu hỗ trợ cho cả giáo viên và học sinh với những slide powerpoint được kiểm duyệt (none virut). Bên trong được sắp xếp theo trình tự hợp lý, các hình ảnh và từ ngữ đạt chuẩn.
Trang 1TIẾT 56+57: NGỮ VĂN 9
KHÚC HÁT RU NHỮNG EM BÉ
LỚN TRÊN LƯNG MẸ
Trang 2I Tác giả, tác phẩm:
1 Tác giả: Sinh ngày 15-04-1943 trong một
gia đình trí thức cách mạng, quê ở làng An Cựu, xã Thủy An, thành phố Huế
-Tốt nghiệp Đại học Sư phạm Hà Nội năm 1964
-Từng trực tiếp tham gia chiến đấu tại quê hương
-Thuộc thế hệ nhà thơ trưởng thành trong cuộc kháng chiến chống Mĩ của dân tộc
-Là Tổng thư kí hội nhà văn Việt Nam khóa V, nguyên ủy viên Bộ chính trị, Bí thư Trung ương Đảng khóa IX, Trưởng ban Tư tưởng – Văn hóa trung ương
2 Tác phẩm:
Em hãy nêu hoàn
cảnh sáng tác bài
thơ?
Bài thơ được sáng tác năm 1971, khi tác giả đang công tác ở chiến khu miền tây Thừa Thiên Đây cũng là thời kì cuộc kháng chiến chống đế quốc Mĩ đang ở giai đoạn rất cam go, quyết liệt
Trang 3I Tác giả, tác phẩm:
1 Tác giả:
2 Tác phẩm:
II Đọc – hiểu văn bản:
thể thơ gì? Bài thơ có
gì đặc sắc so với các bài thơ cùng thể loại mà
em đã học?
- Thể thơ tám chữ
- Bài thơ có tính chất như một bài hát ru
Bài thơ có thể chia thành mấy đoạn?
Nét đặc sắc trong bố cục của bài thơ là gì?
- Mỗi đoạn gồm: lời ru của tác
giả (khổ đầu) và lời ru của mẹ
(khổ 2)
- Mỗi đoạn đều có một số câu
lặp lại tạo nên âm điệu vấn
vương, dìu dặt của một lời ru 3 đoạn: Hai khổ tiếp: Lời ru khi mẹ tỉa bắp
Hai khổ cuối: Lời ru khi
mẹ chuyển lán, đạp rừng, giành trận cuối
Hai khổ đầu: Lời ru khi
mẹ giã gạo
Trang 4I Tác giả, tác phẩm:
1 Tác giả:
2 Tác phẩm:
II Đọc – hiểu văn bản:
1 Nhan đề bài thơ
? Nhan đề bài thơ gợi cho em liên tưởng gì? Tại sao lại là
những em bé lớn trên lưng mẹ?
Đồng bào dân tộc Tà Ôi thường
có thói quen địu con trên lưng đi
làm Những em bé Tà Ôi cũng
lớn lên trên lưng mẹ ( trẻ em
miền xuôi nằm nôi nên có hát ru
là hát đưa nôi) => nhan đề độc
đáo, ấn tượng, phản ánh hiện
thực
Trang 5I Tác giả, tác phẩm:
II Đọc – hiểu văn bản:
1 Nhan đề bài thơ
2 Khúc ru thứ nhất:
Thảo luận:
-Người mẹ được miêu tả trong hoàn cảnh và công việc như thế nào? Thể hiện qua các chi tiết, từ ngữ nào?
=> Em có nhận xét gì về hình ảnh
người mẹ Tà Ôi?
-Ước mong và tình cảm của người
mẹ ra sao?
-Biện pháp nghệ thuật trong mỗi
đoạn thơ?
Em cu Tai ngủ trên lưng mẹ ơi
Em ngủ cho ngoan đừng rời lưng mẹ
Mẹ giã gạo mẹ nuôi bộ đội
Nhịp chày nghiêng giấc ngủ em nghiêng
Mồ hôi mẹ rơi má em nóng hổi
Vai mẹ gầy nhấp nhô làm gối Lưng đưa nôi và tim hát thành lời:
- Ngủ ngoan a-kay ơi, ngủ ngoan a-kay hỡi
Mẹ thương a-kay, mẹ thương bộ đội Con mơ cho mẹ hạt gạo trắng ngần Mai sau con lớn vung chày lún sân…
- Công việc: giã gạo, nuôi bộ
đội
=> chịu thương, chịu khó, vô
cùng yêu con
- Ước mong: hạt gạo trắng
ngần – mai sau con lớn vung
chày lún sân
- Tim hát: lời ru chính là tiếng
lòng mẹ, là sự gửi gắm bao
yêu thương, hi vọng vào đứa
con Mẹ không chỉ hát bằng
lời mà còn hát bằng cả trái
tim mình => nhân hóa
- Thương a-kay, thương bộ
đội
Trang 6I Tác giả, tác phẩm:
II Đọc – hiểu văn bản:
1 Nhan đề bài thơ
2 Khúc ru thứ nhất:
- Công việc: giã gạo, nuôi bộ đội
- ước mong: hạt gạo trắng ngần – mai
sau con lớn vung chày lún sân
3 Khúc ru thứ hai:
…Em cu Tai ngủ trên lưng mẹ ơi
Em ngủ cho ngoan đừng rời lưng mẹ
Mẹ đang tỉa bắp trên núi Ka-lưi Lưng núi thì to mà lưng mẹ thì nhỏ
Em ngủ ngoan đừng làm mẹ mỏi Mặt trời của bắp thì nằm trên đồi
Mặt trời của mẹ, em nằm trên lưng
- Ngủ ngoan a-kay ơi, ngủ ngoan a-kay hỡi
Mẹ thương a-kay, mẹ thương làng đói Con mơ cho mẹ hạt bắp lên đều
Mai sau con lớn phát mười Ka-lưi…
- Công việc: tỉa bắp
=> người mẹ nhọc nhằn lao động
nhưng đầy niềm tin, kiêu hãnh vì
đứa con của mình
- ước mong: hạt bắp lên đều; mai
sau con lớn phát mười Ka-lưi
- Mặt trời của mẹ: con là mặt trời
của mẹ Con là nguồn hạnh phúc
ấm áp vừa gần gũi vừa thiêng
liêng của đời mẹ.=> ẩn dụ
- Thương a-kay, thương bộ đôi
- Thương a-kay, thương làng đói
- Người mẹ được miêu tả trong hoàn cảnh và công việc như thế nào? Thể hiện qua các chi tiết, từ ngữ
nào?
=> Em có nhận xét gì về hình ảnh người mẹ Tà Ôi? -Ước mong và tình cảm của người mẹ ra sao? -Biện pháp nghệ thuật trong mỗi đoạn thơ?
Trang 7I Tác giả, tác phẩm:
II Đọc – hiểu văn bản:
1 Nhan đề bài thơ
2 Khúc ru thứ nhất
- Công việc: giã gạo, nuôi bộ đội
- ước mong: hạt gạo trắng ngần – mai sau
con lớn vung chày lún sân.
3 Khúc ru thứ hai:
- Công việc: tỉa bắp
- ước mong: hạt bắp lên đều – mai sau con
lớn phát mười Ka-lưi
4 Khúc ru thứ ba:
…Em cu Tai ngủ trên lưng mẹ ơi
Em ngủ cho ngoan đừng rời lưng mẹ
Mẹ đang chuyển lán, mẹ đi đạp rừng
Thằng Mĩ đuổi ta phải rời con suối Anh trai cầm súng, chị gái cầm chông
Mẹ địu em đi để giành trận cuối
Từ trên lưng mẹ em đến chiến trường
Từ trong đói khổ em vào Trường Sơn
- Ngủ ngoan a-kay ơi, ngủ ngoan a-kay hỡi
Mẹ thương a-kay, mẹ thương đất nước Con mơ cho mẹ được thấy Bác Hồ Mai sau con lớn làm người Tự do…
- Công việc: chuyển lán, đạp
rừng, địu em đi để giành trận cuối
=> Mẹ đã trở thành một chiến sĩ
trên trận tuyến chống quân thù
- Ước mong: được thấy Bác Hồ -
mai sau con lớn làm người Tự do
- Thương a-kay, thương đất nước
- Thương a-kay, thương làng đói
- thương a-kay, thương bộ đội
- Người mẹ được miêu tả trong hoàn cảnh và công việc như thế nào? Thể hiện qua các chi tiết, từ ngữ
nào?
=> Em có nhận xét gì về hình ảnh người mẹ Tà Ôi? -Ước mong và tình cảm của người mẹ ra sao? -Biện pháp nghệ thuật trong mỗi đoạn thơ?
Trang 8I Tác giả, tác phẩm:
II Đọc – hiểu văn bản:
2 Khúc ru thứ nhất:
- Công việc: giã gạo, nuôi bộ đội
- ước mong: hạt gạo trắng ngần – mai sau
con lớn vung chày lún sân.
3 Khúc ru thứ hai:
- ước mong: hạt bắp lên đều – mai sau
con lớn phát mười Ka-lưi
- Công việc: chuyển lán, đạp rừng, địu em
đi để giành trận cuối
- ước mong: được thấy Bác Hồ - mai sau
con lớn làm người Tự do
- Thương a-kay, thương đất nước
4 Khúc ru thứ ba:
- Công việc: tỉa bắp
mối liên hệ giữa hoàn cảnh, công việc với ước mong, tình cảm của người mẹ qua các
khúc ru?
- thương a-kay, thương bộ đội
- Thương a-kay, thương làng đói
Trang 9I Tác giả, tác phẩm:
II Đọc – hiểu văn bản:
2 Khúc ru thứ nhất:
3 Khúc ru thứ hai:
4 Khúc ru thứ ba:
1 Nhan đề bài thơ
Giã gạo, nuôi bộ đội hạt gạo trắng ngần; mai sau con lớn vung
chày lún sân.
Thương a-kay, thương bộ đội
hạt bắp lên đều ; mai sau con lớn phát mười Ka-lưi
Thương a-kay, thương làng đói
Chuyển lán, đạp rừng,
địu em đi để giành
trận cuối
được thấy Bác Hồ; mai sau con lớn làm người
Tự do
Thương a-kay, thương đất nước
Tỉa
bắp
⇒ Mối liên hệ tự nhiên và chặt chẽ Tình cảm và ước vọng của người mẹ ngày càng rộng lớn, phát triển, ngày càng hòa cùng công cuộc kháng chiến gian khổ, anh dũng của quê hương, đất nước -> người mẹ quê hương, người mẹ chiến sĩ -> lời ru con ngọt ngào nhưng cũng hừng hực khí thế
chiến đấu.
Từ hình ảnh người mẹ Tà Ôi, tác giả còn muốn thể hiện
điều gì?
5 Ý nghĩa:Từ hình ảnh, tấm lòng người mẹ Tà Ôi, tác giả đã thể hiện tình yêu quê
hương, đất nước thiết tha, ý chí chiến đấu cho độc lập tự do và khát vọng thống nhất nước nhà của nhân dân ta trong thời kỳ kháng chiến chống Mĩ.
Trang 10I Tác giả, tác phẩm:
II Đọc – hiểu văn bản:
4 Khúc ru thứ ba:
1 Nhan đề bài thơ
2 Khúc ru thứ nhất:
3 Khúc ru thứ hai:
5 Ý nghĩa:
III Tổng kết:
1 Nội dung:
Em hãy khái quát lại nội dung của bài thơ?
- Tình yêu thương con tha thiết gắn liền
với tình yêu buôn làng, yêu đất nước
của người mẹ Tà Ôi.
2 Nghệ thuật:
Bài thơ có những nét nghệ thuật gì nổi bật? Em hãy chọn các ý đúng trong các ý sau:
A Âm điệu ngọt ngào, dìu dặt, vấn vương
B Phương thức biểu đạt: Biểu cảm kết hợp với tự sự và miêu tả.
C Sử dụng hình ảnh giàu sức gợi hình, gợi cảm.
D Tất cả các ý trên
- Âm điệu ngọt ngào, dìu dặt, vấn
vương
- Phương thức biểu đạt: Biểu cảm kết
hợp với tự sự và miêu tả.
- Sử dụng hình ảnh giàu sức gợi hình,
gợi cảm.
* Ghi nhớ
Trang 11I Tác giả, tác phẩm:
II Đọc – hiểu văn bản:
III Tổng kết:
IV Luyện tập:
1 Nhận xét về ý nghĩa của yếu tố miêu tả trong bài thơ đối với việc thể hiện cuộc sống của người dân ở chiến khu Trị - Thiên thời chống Mĩ?
Yếu tố miêu tả này giúp người đọc hiểu rõ thêm về cuộc sống gian khổ, sự bền bỉ, dẻo dai của nhân dân ta ở chiến khu Trị - Thiên thời chống Mĩ.
3 Hãy viết một đoạn văn trình bày cảm nhận của em về hình ảnh người mẹ Tà
Ôi trong bài thơ?
2 Tại sao, tác giả lại dùng cụm từ “ con mơ cho mẹ” chứ không phải là “mẹ
mơ cho con”?
- Người mẹ đã gửi trọn niềm mong mỏi vào giấc mơ của đứa con Mẹ mong con
mình ngủ ngon và có những giấc mơ đẹp Với cụm từ này, giọng điệu của lời ru càng thêm thiết tha, tin tưởng Mẹ mong và tin rằng, tương lai con mình sẽ lớn khôn và được sống cuộc sống tự do.
Trang 12a)Bài vừa học:
- Học thuộc ghi nhớ
- Đọc thuộc lòng bài thơ
b)Bài sắp học:
- Soạn bài: “Ánh trăng”
- Đọc và tìm hiểu chú thích
- Trả lời các câu hỏi phần đọc- hiểu văn bản