SKKN Dạy học định hướng phát triển một số năng lực cho học sinh trong chương III – Sinh học 10

SKKN Dạy học định hướng phát triển một số năng lực cho học sinh trong chương III – Sinh học 10SKKN Dạy học định hướng phát triển một số năng lực cho học sinh trong chương III – Sinh học 10SKKN Dạy học định hướng phát triển một số năng lực cho học sinh trong chương III – Sinh học 10SKKN Dạy học định hướng phát triển một số năng lực cho học sinh trong chương III – Sinh học 10SKKN Dạy học định hướng phát triển một số năng lực cho học sinh trong chương III – Sinh học 10SKKN Dạy học định hướng phát triển một số năng lực cho học sinh trong chương III – Sinh học 10SKKN Dạy học định hướng phát triển một số năng lực cho học sinh trong chương III – Sinh học 10SKKN Dạy học định hướng phát triển một số năng lực cho học sinh trong chương III – Sinh học 10SKKN Dạy học định hướng phát triển một số năng lực cho học sinh trong chương III – Sinh học 10SKKN Dạy học định hướng phát triển một số năng lực cho học sinh trong chương III – Sinh học 10SKKN Dạy học định hướng phát triển một số năng lực cho học sinh trong chương III – Sinh học 10SKKN Dạy học định hướng phát triển một số năng lực cho học sinh trong chương III – Sinh học 10SKKN Dạy học định hướng phát triển một số năng lực cho học sinh trong chương III – Sinh học 10

PHẦN MỞ ĐẦU

I Lí do chọ đề tài

Trong mỗi con người đều có những phẩm chất và năng lực tiềm ẩn, nhiệm

vụ của người giáo là phải khơi dậy và phát triển những tiềm năng đó Chiến lượcphát triển giáo dục trong giai đoạn 2010-2020 là giáo dục toàn diện cho HS vềđạo đức, về trí tuệ, về thể chất và về thẩm mĩ Trú trọng phát triển năng lực tựhọc, tự nghiên cứu, sáng tạo nhằm bồi dưỡng nhân lực, phát triển nhân tài, nhằmđẩy mạnh quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước

Đất nước hiện nay đang đối mặt với rất nhiều thử thách to lớn như: Sựphát triển kinh tế, khoa học công nghệ còn lạc hậu, những vấn đề về xã hội, suythoái đạo đức, hiện tượng ô nhiễm môi trường, thiên tai, dịch bệnh … Tất cả cácvấn đề đó cần sự chung sức của cộng đồng và xã hội Vấn đề giáo dục cần đặtlên hàng đầu đó chính là người GV cần dạy HS những gì và dạy như thế nào đểtạo ra những “sản phẩm” đó là những công dân thực sự, những chủ nhân tươnglai của đất nước… Sản phẩm của người thầy tạo ra những con người biết suynghĩ, có những hành động đúng đắn góp phần xây dựng trong công cuộc đổi mớiđất nước thời mở cửa

Xuất phát từ thực tiễn dạy và học hiện nay ở địa phương phần lớn GVcác môn sinh học chỉ truyền tải nội dung SGK, ít mở rộng kiến thức, hầu nhưkhông có các hoạt động ngoại khóa ngoài giờ lên lớp, ít được tìm hiểu thực tế,hoạt động dạy học đơn điệu chỉ đơn thuần là truyền đạt kiến thức Hơn nữatheo những buổi học tập huấn đánh giá chuẩn quốc tế PISA thì việc đánh giá HSkhông chỉ đánh giá những kiến thức mà HS tiếp thu được trong trường học màtrú trọng đánh giá trong cách suy nghĩ của người học, những vận dụng kiến thứcđược học vào giải quyết những tình huống cụ thể… “Dạy và học như thế nào đểtạo ra những con người biết hành động như những công dân thực sự” Chính vì

những lí do trên tôi đã chọn đề tài “ Dạy học định hướng phát triển một số năng

lực cho học sinh trong chương III- Sinh học 10” làm đề tài sáng kiến kinh

nghiệm năm học 2014-2015

II Mục đích nghiên cứu

Đối với HS hiện nay kiến thức học ở sách vở không phải là tất cả, kiếnthức của HS lĩnh hội được sau mỗi tiết học không chỉ đơn thuần là những con

số, hay những phương trình hay đơn giản là học thuộc bài cũ… Mà kết quả saumỗi giờ học thì người học có tiếp thu được những vấn đề gì và vận dụng nó vàothực tiễn cuộc sống như thế nào cho phù hợp với nhân cách xã hội, đạo đức HS.Đối với bộ môn Sinh học là những kiến thức khoa học thực nghiệm, những vấn

đề vi sinh vật và ứng dụng, về dịch bệnh, ô nhiễm môi trường, sinh đẻ có kếhoạch… những vấn đề cấp thiết trong giai đoạn hiện nay

Mục đích chính của đề tài là phát triển một số năng lực cơ bản cho HSnhư năng lực tự học, tự nhiên cứu, năng lực giải quyết vấn đề, năng lực sáng tạo,năng lực giao tiếp, năng lực hợp tác, năng lực khai thác công nghệ thông tin…qua đó hình thành tri thức và hình thành nhân cách cho HS Giúp các em có biệnpháp giải quyết vấn đề trong những hoàn cảnh nhất định…Như ý thức bảo vệmôi trường trước các vấn đề thiên tai, dịch bệnh, suy thoái đạo đức, ý thức cánhân, trách nhiệm cộng đồng

III Nhiệm vụ nghiên cứu

1 Nghiên cứu cơ sở lí luận và thực tiễn của đề tài

2 Các nguyên tắc và các biện pháp thực hiện phát triển năng lực cho họcsinh trong chương III- Sinh học 10

3 Thực nghiệm sư phạm

IV Đối tượng, khách thể, phạm vi nghiên cứu

- Đối tượng nghiên cứu: Hệ thống các biện pháp và bài tập phát triển một sốnăng lực cơ bản cho HS

- Khách thể nghiên cứu: Học sinh lớp 10 trường THPT

- Phạm vi nghiên cứu: Chương III -Sinh học 10

V Phương pháp nghiên cứu

1 Nghiên cứu lý thuyết: các lí luận cơ bản, một số khí niệm cơ bản có liên quanđến đề tài

2 Nghiên cứu thực tiễn dạy và học: thông qua dự giờ, thăm dò ý kiến giáo viên

bộ môn

3.Quan sát sư phạm: thông qua sổ điểm, vở ghi của HS, các hoạt động ngoài giờlên lớp, ý thức bảo vệ môi trường, giữ gìn vệ sinh chung, tinh thần tập thể, ýthức cộng đồng

4 Phương pháp thực nghiệm sư phạm

5 Phương pháp thống kê toán học

PHẦN NỘI DUNG CHƯƠNG I: CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI

I.Cơ sở lí luận

1 Nhiệm vụ dạy học sinh học ở trường phổ thông

Kiến thức sinh học vô cùng sâu, rộng Vậy trong trường phổ thông cầndạy cái gì? Đạt đến mức nào để hình thành nhân cách cho học sinh có thể gópphần hinh thành con người đó là nhiệm vụ chính của dạy học môn Sinh trongtrường phổ thông

1.1 Nhiệm vụ trí dục phổ thông

Trong thời gian ngồi học ở trường phổ thông giáo viên cần trang bị chohọc sinh những tri thức cơ bản, hiện đại, gắn với thực tiễn Việt Nam Ngoàinhững kiến thức cơ bản làm cơ sở cho HS vận dụng vào sản xuất, đời sống, bảo

vệ môi trường, bảo vệ tài nguyên thiên nhiên của đất nước

1.2 Nhiệm vụ phát triển năng lực nhận thức cho HS.

Dạy học sinh học ở trường phổ thông có điều kiện hình thành những nănglực nhận thức, bởi vì sinh học là khoa học nghiên cứu đối tượng sống, một dạngvật chất có sự vận động cao nhất Hai hoạt động lĩnh hội kiến thức và năng lựcnhận thức có tác động qua lại, vì lĩnh hội là hoạt động nhận thức và hoạt độngnhận thức lại chỉ có thể thực hiện trên cơ sở các tài liệu lĩnh hội được

* Kĩ năng quan sát

* Kĩ năng làm thí nghiệm

* Phát triển các phương pháp, biện pháp lôgic

1.3 Hình thành nhân cách cho học sinh.

Nhân cách con người được hình thành trong xã hội bao gồm: có trí thức,

có năng lực nhận thức, có năng lực, có hành động có thế giới quan khoa học, cóthái độ đúng đắn với thiên nhiên, với con người, với cộng đồng Các yếu tố nhâncách nói trên không thể hình thành bằng một môn học riêng mà phải là sự tổnghợp mọi tri thức của các môn khoa học khác nhau Có thể nói khoa học vừa làmục đích, vừa là phương tiện quan trọng để hình thành nhân cách con người họcsinh

1.4 Hình thành năng lực cho HS

* Năng lực: là sự kết hợp một cách linh hoạt và có tổ chức kiến thức, kỹ năngvới thái độ, tình cảm, giá trị, động cơ, cá nhân nhằm đáp ứng hiệu quả một yêucầu phức tạp của hoạt động trong bối cảnh nhất định

Theo dự thảo Chương trình giáo dục phổ thông sau năm 2015, đối với HSTHPT có 9 năng lực chung chia làm 3 nhóm:

* Năng lực làm chủ và phát triển bản thân:

- Năng lực tự học

- Năng lực giải quyết vấn đề

- Năng lực sáng tạo

- Năng lực tự quản lý

*Nhóm năng lực về quan hệ xã hội

- Năng lực giao tiếp

2 Nhiệm vụ của giáo viên

Nắm vững kiến thức, cấu trúc nội dung chương trình, hiểu rõ tâm lí lứa

tuổi HS Thực hiện nội dung chương trình dạy học THPT theo đúng phân phốicủa Bộ giáo dục và đào tạo, bám sát chuẩn kiến thức kỹ năng Soạn giảng theohướng đổi mới phương pháp dạy học phát huy tính tích cực chủ động của HS,lấy HS làm trung tâm Ứng dụng những công nghệ hiện đại trong dạy và học,luôn tìm tòi, cập nhật những thông tin mới vào từng bài giảng

II Cơ sở thực tiễn của đề tài

1.Đặc điểm tình hình chung nơi nghiên cứu.

Sinh học là một trong các môn khoa học thực nghiệm, theo nhiệm vụchương trình THPT thì cần rèn luyện cho học sinh một số kĩ năng cụ thể Trong

đó có những tiết thực hành trong phong thí nghiệm là chủ yếu, không có tiết dãngoại, tham quan và tìm hiểu thực tế… Vì vậy việc học sinh được liên hệ giữanội dung được học trên lớp và thực tế sẽ phần nào hạn chế nhận thức của họcsinh Đối với các hoạt động tập thể trường hầu như không có các hoạt động này

Về cơ sở vật chất của trường có phòng bộ môn, phòng máy chiếu và máytính đủ điều kiện để thực hiện đề tài

Theo thăm dò ý kiến của đồng nghiệp và qua các tiết dự giờ thực tế chothấy: các tiết dạy của chương III- Sinh học 10 hầu như GV không giao thêm cácbài tập ngoài SGK

2 Đặc điểm học sinh nơi nghiên cứu.

Theo thăm dò ý kiến học sinh thì hầu hết các em thích được tham gia cáchoạt động ngoại khóa, tham quan, dã ngoại và tìm hiểu thực tế Nhiều em mongmuốn giáo viên bộ môn, nhà trương tổ chức thêm các hoạt động ngoại khóa Đa

số học sinh có học lực khá và giỏi, ham học, ham hiểu biết, nhiều em yêu quý bộmôn Sinh học… đây cũng là điều kiện thuận lợi trong quá trình thực hiện đề tài

CHƯƠNG II: DẠY HỌC ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN

MỘT SỐ NĂNG LỰC CHO HỌC SINH

I CẤU TRÚC CHƯƠNG TRÌNH VÀ NGUYÊN TẮC THỰC HIỆN

1 Cấu trúc chương III SGK sinh học 10

trong tế bào chủ

-Chu trình nhân lên của VR trong TB chủ

- HIV/AIDS, cần phải nhận thức và thái độđúng đắn về việc phòng tránh HIV

Bài 31: Virut gây bệnh và ứng

dụng của virut trong thực tiễn

-Phân biệt được các nhóm VR gây bệnhtrên VSV, thực vật và côn trùng, biện pháptròng tránh

- Ứng dụng của VR trong thực tiễn sản xuấtchế phẩm sinh học và thuốc trừ sâu sinhhọc

Bài 32: Bệnh truyền nhiễm và

miễn dịch

-Các phương thức lây nhiễm và cách phòngtránh các bệnh truyền nhiễm thường gặp.-Phân biệt các khái niệm miễn dịch, khángnguyên, kháng thể

-Phân biệt các loại miễn dịch

2 Các nguyên tắc thực hiện

2.1 Đạt được mục tiêu bài học.

Mục tiêu các bài học được đặt ra theo hướng tích cực hoá hoạt động của ngườihọc, nhằm đạt được các mục tiêu về kiến thức, kĩ năng, thái độ nhất định

Ngoài ra nhằm mục đích phát triển một số năng lực cơ bản cho học sinh

2.2 Đảm bảo tính khoa học, chính xác nội dung dạy và học.

GV soạn giảng theo chuẩn kiến thức kĩ năng, các đáp án bài tập và thôngtin GV đưa ra phải đảm bảo tính chính xác khoa học và thời sự

2.3 Phù hợp với trình độ nhận thức của HS

Để đảm bảo chất lượng lĩnh hội kiến thức thu thập thông tin cho HS thì đây lànguyên tắc cơ bản, các bài tập và tình huống mà GV đưa ra rèn luyện không đượcquá dễ hoặc quá khó mà phải phù hợp với trình độ nhận thức của các đối tượng HS

2.4 Phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo phát triển một số năng lực cho học sinh.

Dực trên cơ sở cấu trúc nôi dung chương III SGK 10, trong nội dung đềtài nhằm phát triển cho học sinh 5 năng lực cơ bản sau:

- Năng lực tự học, tự nghiên cứu

- Năng lực giải quyết vấn đề

- Năng lực hợp tác

- Năng lực giao tiếp

- Năng lực khai thác công nghệ thông tin

II.HỆ THỐNG CÁC BIỆN PHÁP THỰC HIỆN.

Dựa trên mục tiêu chương trình, chương học, bài học Xuất phát từ thực tếđòi hỏi người học cần có những hiểu biết nhất định về các vấn đề sức khỏe, dịchbệnh, ô nhiễm môi trường sống Những vấn đề đặt ra trong giáo dục đòi hỏingười GV phải có những biện pháp nâng cao, nhận thức của HS vì vậy phảinăng cao chất lượng dạy và học

1 Biện pháp thực hiện:

- Đổi mới mục tiêu bài học, trú trọng mục tiêu kĩ năng, thái độ

- Thiết kế bài dạy theo hướng tích cực chủ động của người học

- Xây dựng những bài tập định hướng phát triển năng lực tự học, tự nghiêncứu, hình thành nhân cách cho phù hợp với nhận thức HS

- Xây dựng bài tập ngoại khóa ngoài giờ lên lớp giúp phát triển năng lựchợp tác nhóm, năng lực giao tiếp, năng lực sử dụng công nhệ thông tin

- Chuẩn bị nhiều thông tin bổ sung, hình ảnh, clip phù hợp nội dung dạyhọc

2 Hệ thống các bài tập phát triển năng lực:

triển năng lực

Bài tập 1 Giải thích thí nghiệm của

Franken và Conrat 1957

Tại lớp Phát triển năng lực tự học

tự nghiên cứu, khái quáthoá kiến thức

Bài tập 2 So sánh sự khác biệt giữa

virut và vi khuẩn

Tại lớp Phát triển năng lực tự

nghiên cứu, khái quát hoákiến thức

Bài tập 3 Tìm hiểu những đối

tượng có nguy cơ nhiễmHIV cao ở địa phương

Bài tậpngoại khoá

Phát triển năng lực tựnghiên cứu, sáng tạo, giaotiếp

Bài tập 4 Tìm hiểu về tình hình

HIV/AIDS trên thế giới

Bài tậpngoại khoá

Phát triển năng lực khaithác công nghệ thông tin

và ở Việt Nam Bài tập 5 Tìm hiểu virut kí sinh

trên VSV, thực vật vàcôn trùng

Tại lớp Phát triển năng lực hợp tác

nhóm, khái quát hoá kiếnthức

Bài tập 6 Tìm hiểu một số bệnh

truyền do muỗi là vật chủtrung gian truyền bệnh

Bài tậpngoại khoá

Phát triển năng lực hợp tácnhóm, giao tiếp

Bài tập 8 Điều tra tình hình mắc

một số bệnh truyềnnhiễm ở địa phương

Bài tậpngoại khoá

Phát triển năng lực hợp tácnhóm, giao tiếp, khai tháccông nghệ tin

Kiểm tra kết quả thực hiện của học sinh trong giờ kiểm tra bài cũ hoặc giờtrả bài, đại diện các nhóm trình bày kết quả hoạt động của nhóm tại lớp, giáoviên đánh giá và cho điểm HS theo nhóm

BÀI 29: CẤU TRÚC CÁC LOẠI VIRUT Bài tập 1:

Giải thích thích nghiệm của Franken và Conrat năm 1957 (H29.3 SGK trang116) Năm 1957, Franken và Conrat đã tiến hành thí nghiệm tách lõi Ản ra khỏiprôtêin của 2 chủng VR A và B Cả 2 chủng đều có khả năng gây bệnh cho câythuốc lá, nhưng khác nhau ở các vết tổn thương trên lá Lấy axit nuclêic củachủng A trộn với prôtêin của chủng B thì chúng sẽ tự lắp ráp để tạo thành VRlai Nhiễm VR lai vào cây thì cây sẽ bị bệnh Phân lập từ lá thì sẽ thu đượcchủng VR A hay B

( GV có thể hỏi thêm nếu làm ngược lại lấy lõi ARN chủng B trộn với prôtêincủa chủng A thì kết quả phân lập được VR chủng nào?)

Đáp án:

Kết quả phân lập được chủng virut A vì lõi ARN của virut A Vì ARN quyếtđịnh thông tin di truyền của VR

( GV có thể hỏi thêm nếu làm ngược lại lấy lõi ARN chủng B trộn với prôtêincủa chủng A thì kết quả phân lập được VR chủng nào?)

Bài tập 2:

So sánh sự khác biệt giữa virut và vi khuẩn bằng cách điền chữ “có” hoặc

“không” vào bảng (SGK trang 117)

Đáp án:

Thông tin bổ sung

* Có 3 kiểu phân loại virut

1/Phân loại theo lõi

- Virut lõi ADN: Ađênô,

- Virut lõi ARN: HIV, virut khảm thuốc lá,

2/Phân loại theo vật chủ:

- Virut ở người và động vật

- Virut ở vi sinh vật

- Virut ở thực vật

3/ Phân loại theo cấu trúc: Khối, xoắn, hỗn hợp

*Bảng cấu trúc, hình thái một số loại virut.

Loại Đặc điểm Hình dạng Axit nuclêic Vỏ Prôtê in Vỏ ngoài Virut cấu trúc xoắn (ATM) Ống hình trụ ARN xoắn

đơn

Gồm nhiều cap some xắp xếp theo vòng xoắn

Không có

Virut cấu

trúc khối

Virut Ađênô

Gồm 20 mặt mỗi mặt là 1 tam giác đều

ADN xoắn kép

Mỗi tam giác cấu tạo bởi capsome

Không có

Virut HIV Hình cầu Hai sợi ARN

đơn

Capsome nối với nhau

Vỏ ngoài có gai

ADN xoắn kép

Đầu do capsome hình tam giác ghép lại

Không có

BÀI 30: SỰ NHÂN LÊN CỦA VIRUT TRONG TẾ BÀO CHỦ

Bài tập về nhà

Bài tập 3: Tìm hiểu những đối tượng có nguy cơ nhiễm HIV cao ở địa

phương.(GV hướng dẫn HS tìm hiểu những đối tượng này thường ở độ tuổi vịthành niên, không có nghề nghiệp ổn định, có những biểu hiện bất thường, cóthể là những người ở nơi khác đến thường trú tại địa phương Hỏi thông qua bố,

mẹ, người lớn tuổi, các cán bộ ở thôn xã hoặc trưởng trạm y tế)

Bài tập 4: Tìm hiểu về tình hình HIV/AIDS trên thế giới và ở Việt Nam

(GV hướng dẫn HS tìm hiểu thông tin trên Google.com hoặc qua sách báo)

Đáp án :

Tình hình HIV-AIDS trên thế giới:

- Năm 1981 phát hiện trường hợp nhiễm HIV đầu tiên ở Mỹ

- Hiện nay, có 33 triệu người nhiễm HIV

- Có 16 nghìn người/ ngày bị nhiễm mới

- Tất cả các quốc gia đều có người nhiễm HIV

-Năm 1990, phát hiện trường hợp nhiễm HIV đầu tiên ở thành phố Hồ ChíMinh

- Tính đến ngày 30/09/2010 cả nước có 180.312 người nhiễm HIV/AIDS.Trong đó có 48.568 người đã tử vong vì căn bệnh này

- Hiện nay, tất cả các tỉnh, thành phố trong cả nước đều có người nhiễm

HIV-AIDS

BÀI 31: VIRUT GÂY BỆNH VÀ ỨNG DỤNG CỦA VIRUT

TRONG THỰC TIỄN Bài tập 5: Virut kí sinh vi sinh vật, thực vật và côn trùng

Tuân theo qui trình vô trùng trong quá trình sản xuất

-Kiểm tra vi khuẩn trước khi đưa vào sản xuất

VR kí sinh

thực vật

Bộ gen là ARN mạchđơn.

VR xâm nhập vào

tế bào nhờ các vết thương của TV.

VR lan qua cầu sinh chất

Vệ sinh đồng ruộng Tiêu diệt các côn trùng truyền bệnh

VR kí sinh

côn trùng

- Nhóm VR chỉ kí sinh ở côn trùng.

- Nhóm VR kí sinh ở côn trùng sau đó mới nhiễm vào người và ĐV.

-Virut (Baculo) kí sinh

ở nhiều sâu bọ ăn lá

→sâu bị chết.

-Virut sinh ra độc tố.

-Khi côn trùng (muỗi,

bọ chét,…) đốt người và động vật →VR sẽ xâm nhập và gây bệnh

Tiêu diệt động vật trung gian truyền bệnh,…

Bài tập 6:

Tìm hiểu một số bệnh truyền nhiễm do muỗi là vật chủ trung gian truyền bệnh.( GV hướng dẫn HS tìm thông trên Google.com qua sách bài tập sinh học 10,hỏi đáp sinh học 10 hoặc qua các phương tiện thông tin đại chúng.)

Tên bệnh Nguyên nhân Triệu chứng và tác hại Cách phòng tránh Sốt xuất

- Phân biệt các khái niệm về miễn dịch, kháng nguyên, kháng thể

- Phân biệt được đặc điểm của miễn dịch không đặc hiệu và miễn dịchđặc hiệu

2 Kĩ năng:

- Nghiên cứu SGK

- So sánh, phân tích một số nhóm bệnh do VR gây ra

- Vận dụng kiến thức giải thích các hiện tượng thực tế bằng cơ sở khoahọc

3 Thái độ

- Yêu khoa học, quý trọng những tựu khoa học con người đã nghiên cứu

- Nâng cao ý thức phòng tránh các bệnh truyền nhiễm, giữ gìn vệ sinh cánhân và cộng đồng

II Phương pháp, phương tiện

Máy chiếu, các hình ảnh, thông tin bổ sung liên quan đến bài giảng

PHT số 1: Các phương thức lây truyền và phòng tránh

PHT số 2: Phân biệt miễn dịch không đặc hiệu và miễn dịch đặc hiệuPHT số 3: Phân biệt miễn dịch thể dịch và miễn dịch tế bào

III Trọng tâm bài giảng:

Đặc điểm của bệnh truyền nhiễm và miễn dịch

IV Tổ chức các hoạt động dạy và học:

1 Ổn định lớp.

2. Kiểm tra bài cũ:(3’)

- VR xâm nhập và gây bệnh cho VSV, thực vật và côn trùng như thế nào?

- Nêu những hiểu biết của em về một số bệnh do muỗi là vật chủ trung giantruyền bệnh

3 Bài mới

BÀI 32: BỆNH TRUYỀN NHIỄM VÀ MIỄN DỊCH

GV: Trong các bệnh trên bệnh nào là

bệnh truyền nhiễm? Vì sao? Tác nhân

gây ra các bệnh trên?

HS: Bệnh 1,3,4 vì có khả năng lây lan

I Bệnh truyền nhiễm:

1 Những vấn đề chung về bệnh truyền nhiễm:

a) Khái niệm:

-Bệnh truyền nhiễm là bệnh doVSV gây ra, có khả năng lây lan từ

cá thể này sang cá thể khác

GV:Bệnh truyền nhiễm là gì? Muốn gây

bệnh truyền nhiễm phải có điều kiện gì?

Hết giờ đại diện các nhóm trình bày

GV đánh giá hoàn chỉnh kiến thức

b) Tác nhân gây bệnh:

Tác nhân gây bệnh: Vi khuẩn, vinấm, Vi rút, Động vật nguyênsinh…

c) Điều kiện gây bệnh:

+ Độc lực + Số lượng đủ lớn + Con đường xâm nhập thích hợp

2.Các phương thức lây truyền và phòng tránh

PHT số 1 Hoạt động 2: Nêu được khái niệm miễn

dịch và phân biệt các loại miễn dịch:

(20’)

GV: Xung quanh ta có rất nhiều VSV gây

bệnh nhưng vì sao đa số chúng ta vẫn

sống khoẻ mạnh ?

HS: nhờ khả năng miễn dịch

GV: thế nào là miễn dịch?

HS: trả lời

GV: Dựa vào kiến thức học lớp 8 hãy cho

biết thế nào là kháng nguyên, kháng thể?

GV: giảng giải thêm về kháng nguyên

kháng thể, giữa kháng nguyên và kháng

thể mang tích đặc hiệu…VD tiêm vacxin

là hình thức đưa kháng nguyên lạ vào cơ

thể kích thích cơ thể sinh ra kháng thể

đặc hiệu…

GV vấn đáp các em đã được tiêm vacxin

gì, chưa được tiêm vacxin gì?

GV: Có mấy loại miễn dich?

GV: yêu cầu học sinh phân biệt 2 loại

miễn dịch không đặc hiệu và đặc hiệu

Kháng nguyên

Kháng thể

2.Các loại miễn dịch

GV yêu cầu HS phân biệt các loại miễn

dịch đặc hiệu theo PHT số 3

HS thảo luận 2-3 để hoàn thành

GV hoàn thiện kiến thức

GV: trong 2 loại miễn dịch loại nào đóng

vai trò chủ đạo trong hệ thống miễn dịch

hệ tình dục; mẹ sang con

An toàn trong truyền máu và tình dục

Vệ sinh môi trường

có tiếp xúc với kháng nguyên.

Xảy ra khi có kháng nguyên xâm nhập

Cơ chế tác

động

-Ngăn cản không cho VSV xâm nhập vào cơ thể (da, niêm mạc, nhung mao đường hô hấp, nước mắt,…)

-Tiêu diệt các VSV xâm nhập (thực bào, tiết dịch phá huỷ)

-Hình thành kháng thể làm kháng nguyên không hoạt động được.

-Tế bào T độc tiết prôtêin độc làm tan tế bào nhiễm, khiến VR không hoạt động được

Tế bào T độc tiết prôtêin độc làm tan tế bào nhiễm khiến

VR không nhân lên được.

4.Củng cố: (4’)

- Nêu các biện pháp phòng tránh bệnh truyền nhiễm?

- Trắc nghiệm

Câu 1: Bệnh truyền nhiễm là gì ?

A Bệnh lây truyền từ thế hệ trước cho thế hệ sau

B Bệnh do gen quy định và được truyền từ cá thể này sang cá thể khác

C Bệnh bẩm sinh, cá thể mới sinh ra đã có

D Bệnh lây truyền từ cá thể này sang cá thể khác *

Câu 2: Bệnh tiêu chảy do virut gây nên lây truyền theo đường:

A.Là prôtêin lạ có khả năng kích thích cơ thể tạo đáp ứng miễn dịch *

B.Là prôtêin được sản xuất ra chống lại sự xâm nhập của kháng nguyênlạ

C.Là vacxin

D.Là huyết thanh

5.Hướng dẫn về nhà(2 phút)

Bài tập 7 :Tìm hiểu một số bệnh truyền nhiễm ở địa phương

(GV chia mỗi lớp làm 4 nhóm, mỗi nhóm cử 1 HS làm đội trưởng,điều tra ở 4 xã khác nhau, hướng dẫn học sinh tìm hiểu một số bệnh

truyền nhiễm ở trạm y tế xã theo bảng sau GV có thể liên hệ trước vớitrưởng trạm y tế xã để HS thực hiện được thuận lợi)