Giải pháp tăng cường sự tham gia của Phụ nữ trong công tác thu gom, xử lý rác thải trên địa bàn huyện Lương Tài tỉnh Bắc Ninh (LV thạc sĩ)

Giải pháp tăng cường sự tham gia của Phụ nữ trong công tác thu gom, xử lý rác thải trên địa bàn huyện Lương Tài tỉnh Bắc Ninh (LV thạc sĩ)Giải pháp tăng cường sự tham gia của Phụ nữ trong công tác thu gom, xử lý rác thải trên địa bàn huyện Lương Tài tỉnh Bắc Ninh (LV thạc sĩ)Giải pháp tăng cường sự tham gia của Phụ nữ trong công tác thu gom, xử lý rác thải trên địa bàn huyện Lương Tài tỉnh Bắc Ninh (LV thạc sĩ)Giải pháp tăng cường sự tham gia của Phụ nữ trong công tác thu gom, xử lý rác thải trên địa bàn huyện Lương Tài tỉnh Bắc Ninh (LV thạc sĩ)Giải pháp tăng cường sự tham gia của Phụ nữ trong công tác thu gom, xử lý rác thải trên địa bàn huyện Lương Tài tỉnh Bắc Ninh (LV thạc sĩ)Giải pháp tăng cường sự tham gia của Phụ nữ trong công tác thu gom, xử lý rác thải trên địa bàn huyện Lương Tài tỉnh Bắc Ninh (LV thạc sĩ)Giải pháp tăng cường sự tham gia của Phụ nữ trong công tác thu gom, xử lý rác thải trên địa bàn huyện Lương Tài tỉnh Bắc Ninh (LV thạc sĩ)Giải pháp tăng cường sự tham gia của Phụ nữ trong công tác thu gom, xử lý rác thải trên địa bàn huyện Lương Tài tỉnh Bắc Ninh (LV thạc sĩ)Giải pháp tăng cường sự tham gia của Phụ nữ trong công tác thu gom, xử lý rác thải trên địa bàn huyện Lương Tài tỉnh Bắc Ninh (LV thạc sĩ)Giải pháp tăng cường sự tham gia của Phụ nữ trong công tác thu gom, xử lý rác thải trên địa bàn huyện Lương Tài tỉnh Bắc Ninh (LV thạc sĩ)Giải pháp tăng cường sự tham gia của Phụ nữ trong công tác thu gom, xử lý rác thải trên địa bàn huyện Lương Tài tỉnh Bắc Ninh (LV thạc sĩ)Giải pháp tăng cường sự tham gia của Phụ nữ trong công tác thu gom, xử lý rác thải trên địa bàn huyện Lương Tài tỉnh Bắc Ninh (LV thạc sĩ)Giải pháp tăng cường sự tham gia của Phụ nữ trong công tác thu gom, xử lý rác thải trên địa bàn huyện Lương Tài tỉnh Bắc Ninh (LV thạc sĩ)

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM

HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

NGUYỄN THỊ CHÂM

GIẢI PHÁP TĂNG CƯỜNG SỰ THAM GIA CỦA PHỤ

NỮ TRONG CÔNG TÁC THU GOM, XỬ LÝ RÁC THẢI

TRÊN ĐỊA HUYỆN LƯƠNG TÀI - TỈNH BẮC NINH

Chuyên ngành: Quản lý kinh tế

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan luận văn cao học với đề tài “Giải pháp tăng cường

sự tham gia của Phụ nữ trong công tác thu gom, xử lý rác thải trên địa bàn huyện Lương Tài - tỉnh Bắc Ninh” là công trình khảo sát, nghiên cứu đƣợc

thực hiện bằng chính công sức và nỗ lực của bản thân tôi Các tƣ liệu sử dụng trong luận văn đều có nguồn gốc rõ ràng, minh bạch và trung thực

Nếu có điều gì sai sót, tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm

Hà Nội, ngày 28 tháng 8 năm 2017

Tác giả

Nguyễn Thị Châm

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ SỰ THAM GIA CỦA PHỤ NỮ TRONG CÔNG TÁC THU GOM, XỬ LÝ RÁC THẢI TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN LƯƠNG TÀI, TỈNH BẮC NINH 5

1.1 Một số vấn đề lý luận cơ bản về về sự tham gia của phụ nữ trong công tác thu gom, xử lý rác thải 5

1.2 Cơ sở thực tiễn về sự tham gia của phụ nữ trong công tác thu gom, xử lý rác thải 16

Chương 2 THỰC TRẠNG THAM GIA CỦA PHỤ NỮ TRONG CÔNG TÁC THU GOM, XỬ LÝ RÁC THẢI TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN LƯƠNG TÀI - TỈNH BẮC NINH 23

2.1 Đặc điểm của địa bàn nghiên cứu 23

2.2 Thực trạng sự tham gia của phụ nữ trong công tác thu gom, xử lý rác thải trên địa bàn huyện Lương Tài 29

2.3 Các yếu tố ảnh hưởng đến sự tham gia của phụ nữ trong công tác thu gom, xủ lý rác thải trên địa bàn huyện Lương Tài, tỉnh Bắc Ninh 39

2.4 Đánh giá kết quả sự tham gia của phụ nữ trong công tác thu gom xử lý rác thải trên địa bàn huyện Lương Tài, tỉnh Bắc Ninh 34

Chương 3 GIẢI PHÁP CHỦ YẾU ĐỀ TĂNG CƯỜNG SỰ THAM GIA CỦA PHỤ NỮ TRONG CÔNG TÁC THU GOM, XỬ LÝ RÁC THẢI TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN LƯƠNG TÀI - TỈNH BẮC NINH 58

3.1 Quan điểm và định hướng về bảo vệ môi trường trên địa bàn huyện 58

3.2 Định hướng tăng cường sự tham gia của phụ nữ trong công tác thu gom, xử lý rác thải 60

3.3 Một số giải pháp tăng cường sự tham gia của phụ nữ trong công tác thu gom, xử lý rác thải trên địa bàn huyện Lương Tài 61

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 67

TÀI LIỆU THAM KHẢO 69

PHỤ LỤC 69

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

DANH MỤC BẢNG

Bảng 2.1 Nguồn phát sinh chất thải gây ô nhiễm ở huyện Lương Tài 28

Bảng 2.2 Sự tham gia của phụ nữ trong công tác thu gom, xử lý rác thải 33

Bảng 2.3 Sự tham phụ nữ trong công tác thu gom, xử lý rác thải địa phương thông qua trình độ văn hóa 35

Bảng 2.4 Ảnh hưởng của ngành nghề đến sự tham phụ nữ trong công tác thu gom, xử lý rác thải địa phương 36

Bảng 2.5 Sự tham gia của phụ nữ trong công tác tuyên truyền 39

Bảng 2.6 Nội dung tuyên truyền trong thu gom, xử lý rác thải 40

Bảng 2.7 Ý Kiến đánh giá về công tác tuyên truyền 41

Bảng 2.8 Sự tham gia của phụ nữ trong phân loại rác thải 42

Bảng 2.9 Sự tham gia của phụ nữ trong thu gom rác thải sinh hoạt 43

Bảng 2.10 Sự tham gia của phụ nữ trong xử lý rác thải sinh hoạt 44

Bảng 2.11 Đánh giá của lãnh đạo, Ban chỉ đạo về sự tham gia của phụ nữ trong thu gom, xử lý rác thải 45

Bảng 2.12 Sự tham gia của phụ nữ trong thu gom rác thải nông nghiệp 46

Bảng 2.13 Sự tham gia của phụ nữ trong xử lý rác thải từ nông nghiệp 48

Bảng 2.14 Đánh giá của cán bộ địa phương về sự tham gia của phụ nữ trong thu gom, xử lý rác thải nông nghiệp 50

Bảng 2.15 Đánh giá sự tham gia của PN trong công tác VS đường làng ngõ xóm 51

Bảng 2.16 Đánh giá của cán bộ địa phương về sự tham gia của phụ nữ trong công tác thu gom, xử lý rác thải đường làng ngõ xóm 51

Bảng 2.17 Sự tham gia của PN trong công tác tạo cảnh quan môi trường 53

Bảng 2.18 Sự tham gia của phụ nữ trong xây dựng hố tiêu hợp vệ sinh 54

Bảng 2.19 Đánh giá của cán bộ địa phương về mức độ tham gia của phụ nữ trong di dời chuồng trại chăn nuôi 55

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Kế thừa danh hiệu Phụ nữ Việt Nam “Anh hùng, bất khuất, trung hậu, đảm đang” mà Bác Hồ trao tặng, trong thời kỳ đổi mới, Việt Nam luôn coi trọng giáo dục phẩm chất đạo đức cho phụ nữ theo tiêu chí: có lòng yêu nước; có sức khoẻ; có tri thức, kỹ năng nghề nghiệp; năng động, sáng tạo; có lối sống văn hoá và lòng nhân hậu Từ năm 2010, Hội Liên hiệp phụ nữ Việt Nam đã triển khai thực hiện Đề

án “Tuyên truyền, giáo dục phẩm chất đạo đức phụ nữ Việt Nam thời kỳ đẩy mạnh

CNH- HĐH đất nước” hướng tới mục tiêu nâng cao nhận thức, chuyển đổi hành vi

của người dân, cộng đồng, xã hội, đặc biệt là phụ nữ trong việc giữ gìn, phát huy và xây dựng phẩm chất, đạo đức tốt đẹp với sự trân trọng, tự hào, giữ gìn, phát huy những truyền thống tốt đẹp đó và khắc phục hạn chế, đấu tranh với những biểu hiện tiêu cực để góp phần xây dựng phẩm chất đạo đức của phụ nữ Việt Nam thời kỳ mới: “Tự trọng - Tự tin - Đảm đang - Trung hậu” (Hiếu Hạnh, 2015)

Cùng với quá trình tăng trưởng kinh tế, vấn đề môi trường ngày càng được Nhà nước và người dân quan tâm, thực hiện có hiệu quả hơn Luật bảo vệ môi trường ngày 23/6/2014; Chỉ thị số 36-CT/TW, ngày 25/6/1998 của Bộ Chính trị về tăng cường công tác bảo vệ môi trường trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước; Nghị quyết số 41-NQ/TW, ngày 15/11/2004 của Bộ Chính trị về bảo vệ môi trường trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước; Nghị quyết Số: 24-NQ/TW ngày 03 tháng 6 năm 2013 về chủ động ứng phó với biến đổi khí hậu, tâng cường quản

lý tài nguyên và môi trường

Những năm qua, huyện Lương Tài, tỉnh Bắc Ninh đã đạt được những kết quả đáng kể trong phát triển kinh tế - xã hội Là một huyện sản xuất công nghiệp chưa phát triển, vấn đề môi trường cần được các cấp, các ngành, đoàn thể của huyện, trong đó có phụ nữ quan tâm nhằm thực hiện phát triển bền vững Với nhiều hình thức phụ nữ đã làm thay đổi dần nhận thức của người dân về vấn đề môi trường, hướng đến sự phát triển môi trường bền vững Phụ nữ vừa là người sử dụng, tiếp cận, vừa là người giải quyết hàng ngày các vấn đề rác thải, giữ vệ sinh gia đình, từ

đó có vai trò quan trọng trong việc tham gia thu gom, xử lý rác thải

Những năm qua, phụ nữ huyện Lương Tài đã có nhiều đóng góp vào kết quả phát triển kinh tế - xã hội và bảo vệ môi trường trên địa bàn huyện Hội phụ nữ

huyện Lương Tài đã thường xuyên đổi mới nội dung, phương thức hoạt động để đáp ứng yêu cầu của thực tế Sự tham gia của phụ nữ trong các phong trào hoạt động về môi trường đã thu được những kết quả bước đầu tích cực Đồng thời nghiên cứu về

sự tham gia của phụ nữ trong công tác thu gom, xử lý rác thải trên địa bàn cũng góp phấn làm sáng tỏ về sự tham gia của người dân trong phát triển kinh tế - xã hội ở địa bàn cấp huyện

Từ đó tôi tiến hành nghiên cứu đề tài “Giải pháp tăng cường sự tham gia

của Phụ nữ trong công tác thu gom, xử lý rác thải trên địa bàn huyện Lương Tài

- tỉnh Bắc Ninh”

2 Tình hình nghiên cứu đề tài

Hiện nay với quá trình phát triển kinh tế theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa, nông nghiệp Việt Nam đã có bước chuyển đổi quan trọng tạo ra hướng phát triển mới phù hợp hơn với nền kinh tế thị trường Bên cạnh đó là quá trình đô thị hóa và công nghiệp hóa đang dần diễn ra nhanh chóng tạo điều kiện thuận lợi cho việc phát triển nhiều ngành kinh tế mới, mở rộng sản xuất, tận dụng được hết những lợi thế của người dân

Nghiên cứu sự tham gia của phụ nữ trong công tác thu gom, xử lý rác thải góp phần tìm hiểu rõ hơn về công tác thu gom rác thải và vấn đề xử lý rác thải, tác động của việc thu gom, xử lý rác thải tới bảo vệ môi trường

Trong thực tế đã có nhiều các công trình nghiên cứu về vẫn đề môi trường, các bài viết về vấn đề môi trường Trong khuôn khổ của luận văn này, mục đích của tác giả là đi sâu tìm hiểu về sự tham gia của phụ nữ trong công tác thu gom, xử lý rác

thải hướng tới phát triển kinh tế xã hội của huyện theo hướng bền vững

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

3.1 Mục đích nghiên cứu

Sự tham gia của phụ nữ trong vấn đề thu gom, xử lý rác thải, từ đó đánh giá thực trạng và đề xuất một số giải pháp tăng cường sự tham gia của phụ nữ trong

công tác thu gom, xử lý rác thải trên địa bàn huyện Lương Tài - tỉnh Bắc Ninh trong

thời gian tới

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Góp phần hệ thống hóa một số vấn đề lý luận và thực tiễn về sự tham gia; các yếu tố ảnh hưởng đến sự tham gia của phụ nữ trong công tác thu gom, xử lý rác

thải trên địa bàn huyện Lương Tài - tỉnh Bắc Ninh

- Đánh giá thực trạng về sự tham gia; các yếu tố ảnh hưởng đến sự tham gia của phụ nữ trong công tác thu gom, xử lý rác thải trên địa bàn huyện Lương Tài - tỉnh Bắc Ninh giai đoạn 2014-2016

- Đề xuất một số định hướng và giải pháp chủ yếu tăng cường sự tham gia của phụ nữ trong công tác thu gom, xử lý rác thải trên địa bàn huyện Lương Tài - tỉnh Bắc Ninh giai đoạn 2016 - 2021

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Nghiên cứu về các vấn đề liên quan đến sự tham gia và các yếu tố ảnh hưởng đến sự tham gia của phụ nữ trong phát triển kinh tế - xã hội (nói chung) và áp dụng trong công tác thu gom, xử lý rác thải trên địa bàn huyện Lương Tài

4.2 Phạm vi nghiên cứu

- Về thời gian: Đề tài tập trung nghiên cứu thực trạng về tăng cường sự tham gia của phụ nữ trong công tác thu gom, xử lý rác thải trên địa bàn huyện Lương Tài – tỉnh Bắc Ninh trong thời gian 3 năm (từ 2014 - 2016) Những khoảng thời gian khác có liên quan tùy thuộc vào nội dung của nghiên cứu

-Về không gian: Đề tài được nghiên cứu trên địa bàn huyện Lương Tài – tỉnh Bắc Ninh

5 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu

5.1 Phương pháp luận

Dựa trên cơ sở lý luận và thực tiễn về đánh giá vai trò của công tác bảo vệ môi trường trong phát triển kinh tế - xã hội; sự tham gia của người dân trong phát triển (nói chung), từ đó nghiên cứu về sự tham gia của phụ nữ trong công tác thu gom, xử

lý rác thải trên địa bàn huyện Lương Tài, theo quan điểm, định hướng của Đảng và Nhà nước về bảo vệ môi trường

5.2 Phương pháp nghiên cứu

Để triển khai nhiệm vụ nghiên cứu, đề tài sử dụng tổng hợp nhiều phương pháp nghiên cứu khác nhau: chú trọng phương pháp phỏng vấn, khảo sát thực địa; phân tích và tổng hợp, điều tra xã hội học; phương pháp thống kê mô tả; phương pháp phân tích so sánh; Phương pháp nghiên cứu tư liệu cũng được tác giả kế thừa

từ những kết quả nghiên cứu của các nhà khoa học, các học giả đi trước để phục vụ cho việc hoàn thành luận văn; nghiên cứu cụ thể được thể hiện ở phần 1 phụ lục

6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn

- Kết quả nghiên cứu của đề tài có thể làm tài liệu tham khảo, cung cấp thêm các luận cứ khoa học giúp cho các cơ quan, lãnh đạo huyện, các xã, thị trấn trên địa bàn huyện Lương Tài áp dụng, chỉ đạo vào thực tiễn và lập quy hoạch,

kế hoạch đào tạo, và triển khai sự tham gia phụ nữ trong công tác thu gom, xử lý rác thải nói rêng và bảo vệ môi trường nói chung nhằm nâng cao chất lượng sống của người dân nơi đây

7 Cơ cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục, Luận văn gồm có 3 chương:

- Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn về sự tham gia của phụ nữ trong công tác thu gom, xử lý rác thải trên địa bàn huyện Lương Tài, tỉnh Bắc Ninh

- Chương 2: Thực trạng tham gia của phụ nữ trong công tác thu gom, xử lý rác thải trên địa bàn huyện Lương Tài - tỉnh Bắc Ninh

- Chương 3: Một sô giải pháp chủ yếu để tăng cường sự tham gia của phụ nữ trong công tác thu gom, xử lý rác thải trên địa bàn huyện Lương Tài - tỉnh Bắc Ninh

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ SỰ THAM GIA CỦA PHỤ NỮ

TRONG CÔNG TÁC THU GOM, XỬ LÝ RÁC THẢI 1.1 Một số vấn đề lý luận cơ bản về về sự tham gia của phụ nữ trong công tác thu gom, xử lý rác thải

1.1.1 Vai trò tham gia của phụ nữ trong phát triển kinh tế xã hội

- Khái niệm về phụ nữ :Phụ nữ chỉ một, một nhóm hay tất cả nữ giới đã trưởng

thành, hoặc được cho là đã trưởng thành về mặt xã hội Nó cho thấy một cái nhìn ít nhất là trung lập, hoặc thể hiện thiện cảm, sự trân trọng nhất định từ phía người sử dụng Nó đề cập đến, hoặc hướng người ta đến những mặt tốt, hoặc ít nhất là không xấu, đến những giá trị, những đóng góp, những ảnh hưởng tích cực từ những nữ giới này (Nguyễn Thị Thắm, 2016)

Còn theo Lưu Bình Nhưỡng (2010) thì phụ nữ là người luôn gắn với gia đình, con cái từ lâu, phụ nữ được trao cho “thiên chức” là mang thai, sinh con và nuôi con bằng sữa Tuy nhiên, trong thực tế và xét về tiềm năng thì vấn đề con cái không chỉ

có vậy Người phụ nữ luôn gần gũi với con, là chỗ dựa tinh thần cho con, là người chăm sóc con từ khi còn thơ bé đến khi trưởng thành Người phụ nữ luôn thể hiện đức tính đảm đang, chăm lo cho gia đình Thường là từ khi lấy chồng, người phụ nữ bắt đầu thay đổi và tập trung vào gia đình - tổ ấm của mình dường như đây là “thiên chức” thứ hai của người phụ nữ “bảo mẫu” của gia đình

Phụ nữ có đời sống khá phong phú Người phụ nữ luôn luôn nhạy cảm trước những vấn đề của cuộc sống Họ thường tìm cách chia sẻ với những người thân thiết, những người xung quanh Sự ước vọng vươn lên trong cuộc sống và làm những điều lớn lao hoặc có ý nghĩa đối với bản thân, với gia đình là điều khá thường trực đối với họ (Lưu Bình Nhưỡng, 2010)

- Khái niệm về sự tham gia:

Theo Tạ Quỳnh Hoa (2006) thì sự tham gia là một quá trình mà Chính phủ và

cộng đồng cùng nhận một số trách nhiệm cụ thể và tiến hành các hoạt động chung

để cung cấp dịch vụ đô thị cho tất cả các cộng đồng

Như vậy: Sự tham gia là một quá trình trong đó các nhóm dân cư của cộng đồng tác động vào quá trình đánh giá, quy hoạch, thực hiện, sử dụng hoặc duy trì một dịch vụ, trang thiết bị hay phạm vi hoạt động Yếu tố quan trọng nhất của sự tham gia là đảm bảo đảm cho những người chịu ảnh hưởng được tham gia vào quyền quyết định một công việc hay một dự án nào đó

Để tiến hành được việc quy hoạch cải tạo với sự tham gia của cộng đồng, yếu

tố cần thiết hàng đầu đó là sự nỗ lực tham gia của người dân Người dân phải thể hiện tính tự chủ tối đa và nỗ lực để cải thiện điều kiện sống và môi trường nơi họ đang ở Ngoài ra, cần tồn tại các nguồn lực của cộng đồng: tiền, sức lao động, kiến thức, kỹ năng, sự lãnh đạo, hệ thống tổ chức xã hội trong cộng đồng Bên cạnh đó, cũng cần có sự trợ giúp về kỹ thuật, nguồn lực và dịch vụ của Chính phủ hoặc các

tổ chức nào đó để khuyến khích óc sáng tạo, sự giúp đỡ lẫn nhau và tính tự lực của cộng đồng

Theo dịch giả Nguyễn Ngọc Hợi (2003) cho rằng sự tham gia là một quá trình tạo khả năng nhạy cảm của người dân và làm tăng khả năng tiếp thu vào năng lực của người dân nhằm đáp ứng các nhu cầu phát triển cũng như khích lệ các sáng kiến địa phương Quá trình này hướng tới sự tăng cường năng lực tự kiểm soát các nguồn lực và tổ chức điều hành trong những hoàn cảnh nhất định Tham gia bao hàm việc ra quyết định, thực hiện, phân chia lợi ích và đánh giá các hoạt động phát triển của người dân

Theo Vũ Thị Huyền Trang (2009) thì những năm 1970 thì các khái niệm như

“sự tham gia” hay “tăng cường quyền lực” đã được sử dụng rất phổ biến cải thiện

hiệu quả tính bền vững của các biện pháp thúc đẩy sự phát triển Tuy vậy không có một định nghĩa duy nhất về “sự tham gia” để có thể áp dụng cho tất cả các chương trình hay dự án phát triển, việc diễn giải bản chất cũng như quá trình tham gia phụ thuộc vào yêu cầu phát triển của mỗi tổ chức

Các lĩnh vực tham gia thay đổi tùy theo mục tiêu của người nghiên cứu Tuy nhiên, việc ra quyết định luôn được xem là lĩnh vực quyết định nhất cho bất kì mục tiêu nào và không đựơc bỏ qua và đã đưa ra khung phân tích để giám sát vai trò của tham gia trong các dự án và chương trình phát triển Họ thấy có 4 lĩnh vực tham gia: (1) ra quyết định, (2) Thực hiện, (3) Hưởng lợi, (4) Đánh giá (Vũ Thị Huyền Trang, 2009) Trong khi đó, Vũ Thị Huyền Trang (2009) nhận thấy dự án có 3 pha và 5 hình thức tham gia là (1) Lập kế hoạch (nguyên gốc và thiết kế), (2) Thực hiện (thực hiện

và thiết kế lại), và (3) bảo dưỡng Khung phân tích có mục tiêu tham gia và khung phân có mục tiêu dự án, nhưng chúng tương hợp để phù hợp với thực tế

Với phạm vi nghiên cứu của đề tài về sự tham gia phụ nữ trong công tác thu gom, xử lý rác thải cũng mang đầy đủ những nội dung và tính chất của sự tham gia như trong bất kỳ sự tham gia và phát triển nào Trong nghiên cứu này, sự tham gia của phụ nữ được hiểu là sự tham gia của tổ chức và của cả các hội viên trong tổ

chức đó vào các hoạt động trong chương trình thu gom, xử lý rác thải vì một môi trường trong sạch

1.1.2 Các khái niệm về công tác thu gom, xử lý rác thải

- Khái niệm về rác thải: Rác thải là những vật và chất mà người dùng không còn

muốn sử dụng và thải ra, tuy nhiên trong một số ngữ cảnh nó có thể là không có ý nghĩa với người này nhưng lại là lợi ích của người khác, rác thải còn được gọi là chất thải Trong cuộc sống, rác thải được hình dung là những chất không còn được sử dụng cùng với những chất độc được xuất ra từ chúng (Bách khoa toàn thư mở, 5/2017)

- Thu gom rác thải: Thu gom rác thải là hoạt động quét dọn, tập hợp, phân

loại, đóng gói và lưu giữ tạm thời chất thải rắn tại nhiều điểm thu gom tới địa điểm

hoặc cơ sở được cơ quan nhà nước có thẩm quyền chấp thuận (Nghị định 59 của

Chính phủ,2007)

- Lưu giữ rác thải: Lưu giữ rác thải là việc giữ chất thải rắn trong một khoảng

thời gian nhất định ở nơi được cơ quan có thẩm quyền chấp thuận trước khi vận

chuyển đến cơ sở xử lý (Nghị định 59 của Chính phủ,2007)

- Vận chuyển rác thải: Vận chuyển rác thải là quá trình chuyên chở chất thải

từ nơi phát sinh, thu gom, lưu giữ, trung chuyển đến nơi xử lý, tái chế, tái sử dụng

hoặc bãi chon lấp cuối cùng (Nghị định 59 của Chính phủ,2007)

- Cơ sở hạ tầng trong công tác thu gom, xử lý rác thải

Cơ sở hạ tầng là tổ hợp các công trình, vật chất kỹ thuật có chức năng phục vụ trực tiếp đời sống, dịch vụ sản xuất của dân cư, được bố trí trên một phạm vi lãnh thổ nhất định (giáo trình Đại học kinh tế quốc dân, 2017)

Cơ sở hạ tầng là hệ thống vật chất phục vụ cho công tác thu gom, xử lý rác thải và bảo vệ môi trường đối với đời sống của con người Hệ thống này bao gồm các công trình kênh, cầu, cống, bãi tập kết rác thải và nhà máy xử lý rác thải

- Khái niệm về xử lý rác thải: Theo Nghị định số: 38/2015/NĐ-CP ngày 24

tháng 04 năm 2015 của Chính phủ về quản lý chất thải:

Xử lý chất thải là quá trình sử dụng các giải pháp công nghệ, kỹ thuật (khác với sơ chế) để làm giảm, loại bỏ, cô lập, cách ly, thiêu đốt, tiêu hủy, chôn lấp chất thải và các yếu tố có hại trong chất thải

Đồng xử lý chất thải là việc kết hợp một quá trình sản xuất sẵn có để tái chế,

xử lý, thu hồi năng lượng từ chất thải trong đó chất thải được sử dụng làm nguyên vật liệu, nhiên liệu thay thế hoặc được xử lý

1.1.3 Đặc điển chủ yếu về sự tham gia của phụ nữ trong công tác thu gom, xử lý rác thải trên đại bàn huyện

1.1.3.1 Đặc điểm sự tham gia của phụ nữ trong công tác thu gom, xử lý rác thải trên đại bàn huyện

Công tác thu gom, xử lý được thực hiện thông qua tăng cường năng lực cho phụ nữ và cộng đồng để họ “tham gia” thực sự vào các hoạt động thu gom, xử lý Tuỳ thuộc vào trình độ nhận thức, văn hoá, điều kiện kinh tế, địa lý của từng vùng miền khác nhau, mức độ tham gia của người dân vào công tác thu gom, xử lý ở các cấp độ khác nhau Các mức độ tham gia của phụ nữ có thể được coi như một tiến trình liên tục và chia thành 5 cấp độ khác nhau thể hiện chất lượng sự tham gia (thể hiện ở hình 1.1)

Hình 1.1 Các mức độ tham gia của phụ nữ trong công tác thu gom,

xử lý rác thải

Nguồn: Phụ nữ huyện Lương Tài (2016)

1.1.3.2 Các hình thức tham gia của phụ nữ trong thu gom, xử lý

Theo Đức Hiếu (2015) thì sự tham gia của phụ nữ vào việc thu gom, xử lý rác thải được coi như nhân tố quan trọng, quyết định sự thành bại của việc áp dụng phương pháp tiếp cận phát triển dựa vào nội lực và do cộng đồng làm chủ Khi tham gia vào quá trình thu gom, xử lý rác thải với sự hỗ trợ của Nhà nước, phụ nữ tại các cộng đồng dân cư nông thôn sẽ từng bước được tăng cường kỹ năng, năng lực về thu gom, xử lý rác nhằm tận dụng triệt để các nguồn lực tại chỗ và bên ngoài Khi

Tự nguyện và chủ động

Theo định hướng từ bên ngoài

Theo nghĩa vụ hay bị bắt buộc

Cung cấp thông tin

xem xét quá trình tham gia của phụ nữ trong các hoạt động thu gom, xử lý rác, vai trò của của phụ nữ ở đây được thể hiện: Phụ nữ biết, phụ nữ bàn, phụ nữ đóng góp, phụ nữ làm, phụ nữ kiểm tra, phụ nữ quản lý và dân hưởng lợi Như vậy, vai trò của người phụ nữ vẫn theo một trật tự nhất định, các trật tự ở đây hoàn toàn phù hợp với

điều kiện, yêu cầu của tình hình nhiệm vụ mới hiện nay:

- Phụ nữ biết: là nghĩa vụ, quyền lợi và sự hiểu biết của phụ nữ về những kiến

thức bản địa có thể đóng góp vào quá trình thu gom, xử lý rác ở địa phương Mặt khác, phụ nữ nắm được thông tin đầy đủ các yêu cầu đóng góp từ công đồng, trách nhiệm và quyền lợi của cộng đồng người dân được hưởng lợi;

- Phụ nữ bàn: Ở đây gồm sự tham gia ý kiến của Hội phụ nữ liên quan đến kế

hoạch phát triển sản xuất, liên quan đến các giải pháp, mọi hoạt động của phụ nữ trên địa bàn như: bàn luận mở ra một hướng về quản lý môi trường, đầu tư xây dựng công trình phúc lợi công cộng, các giải pháp thiết kế, phương thức khai thác công trình, tổ chức quản lý công trình, các mức đóng góp và các định mức chi tiêu

từ các nguồn thu, phương thức quản lý tài chính,… trong nội bộ cộng đồng dân cư hưởng lợi;

- Phụ nữ đóng góp: là một yếu tố không chỉ ở phạm trù vật chất, tiền bạc mà

còn ở cả phạm trù nhận thức về quyền sở hữu và tính trách nhiệm, tăng tính tự giác của từng phụ nữ trong cộng đồng Hình thức đóng góp có thể bằng tiền, sức lao động, vật tư tại chỗ hoặc đóng góp bằng trí tuệ;

- Phụ nữ làm: là sự tham gia lao động trực tiếp từ phụ nữ vào các hoạt động

phát triển nông thôn như: phụ nữ thực hiện thu gom, xử lý rác, phụ nữ tham gia quét dọn đường làng ngõ xóm, phụ nữ đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng, phụ nữ với các hoạt động của các nhóm khuyến nông, khuyến lâm, nhóm tín dụng tiết kiệm và những công việc liên quan đến tổ chức tiếp nhận, quản lý và sử dụng công trình Phụ nữ trực tiếp tham gia vào quá trình cụ thể trong việc lập kế hoạch có sự tham gia cho từng hoạt động thi công, quản lý và duy tu bảo dưỡng, từ những việc tham gia đó đã tạo cơ hội cho phụ nữ có việc làm, tăng thu nhập cho phụ nữ

- Phụ nữ kiểm tra: có nghĩa là thông qua các chương trình, hoạt động có sự

giám sát và đánh giá của người dân, để thực hiện các quy chế dân chủ cơ sở của Đảng và Nhà nước nói chung và nâng cao hiệu quả chất lượng công trình Ở những công trình có nhiều bên tham gia, sự kiểm tra, giám sát của cộng đồng hưởng lợi có tác động tích cực trực tiếp đến chất lượng công trình và tính minh bạch trong việc

sử dụng các nguồn lực của Nhà nước và của người dân vào xây dựng, quản lý và

vận hành công trình Việc kiểm tra có thể được tiến hành ở tất cả các công đoạn của quá trình đầu tư trên các khía cạnh kỹ thuật cũng như tài chính

- Phụ nữ quản lý: đó là các thành quả của các hoạt động mà phụ nữ đã tham gia;

các công trình sau khi xây dựng xong cần được quản lý trực tiếp của một tổ chức do hưởng lợi lập ra để tránh tình trạng không rõ ràng về chủ sở hữu công trình Việc tổ chức của phụ nữ tham gia duy tu, bảo dưỡng công trình nhằm nâng cao tuổi thọ và phát huy tối đa hiệu quả trong việc sử dụng công trình;

- Mọi người cùng hưởng lợi: chính là lợi ích mà các hoạt động mang lại, tuy

nhiên cần chia ra các nhóm hưởng lợi ích trực tiếp và nhóm hưởng lợi gián tiếp Nhóm hưởng lợi trực tiếp là nhóm thụ hưởng các lợi ích từ các hoạt động như thu nhập tăng thêm của của việc thu gom rác thải, dọn vệ sinh đường làng ngõ xóm, các

kỹ thuật tiên tiến, phòng trừ dịch bệnh và các hoạt động tài chính, tín dụng,… Nhóm hưởng lợi gián tiếp là nhóm thụ hưởng thành quả của các hoạt động đó, để hưởng lợi từ mức độ cải thiện môi trường sinh thái, học hỏi nhóm hưởng lợi trực tiếp từ các mô hình nhân rộng, mức độ tham gia vào thị trường để tăng thu nhập,… (Đức Hiếu, 2015)

1.1.3.3 Sự tham gia của các bên liên quan trong hoạt động thu gom, xử lý rác thải

a Nhóm công nhân vệ sinh môi trường

Các xử lý thống kê định lượng đã chỉ ra mối liên hệ thuận chiều giữa mức độ tham gia của công nhân vệ sinh môi trường và của người dân trong hoạt động phân loại và hoạt động thu gom rác thải, nghĩa là công nhân vệ sinh môi trường tham gia càng tích cực tham gia bao nhiêu thì người dân sẽ tham gia tích cực bấy nhiêu (Nguyễn Thị Kim Nhung, 2016)

b Đoàn thể xã hội

Đoàn thể xã hội có vai trò động viên người dân thực hiện các quy định về phân loại và thu gom rác, chất thải Trong các đoàn thể xã hội tại cộng đồng, Hội Phụ nữ, Hội Cựu chiến binh và Mặt trận Tổ quốc là những đoàn thể tham gia tích cực Hội viên phụ nữ cần thể hiện được vai trò thúc đẩy và huy động người dân tham gia thu gom, xử lý rác thải (Nguyễn Thị Kim Nhung, 2016)

Sự tham gia của phụ nữ và quần chúng là yếu tố chủ yếu, là một trong những thành

tố chính của sự phát triển cộng đồng Sự tham gia của phụ nữ và người dân là phương tiện hữu hiệu để huy động nguồn lực địa phương, tận dụng năng lực và tính sáng tạo của phụ nữ để tổ chức các hoạt động hoàn thành tiêu chí môi trường Nó giúp xác định nhu cầu của phụ nữ được sát đáng (phụ nữ cần), sự nhận thức của phụ nữ đầy đủ và rộng rãi (phụ nữ biết), dân chủ động tham gia góp ý xây dựng (phụ nữ bàn), phụ nữ tự đứng ra góp công, góp của xây dựng cùng với sự tham gia hướng dẫn của tổ chức Hội (phụ nữ làm), vì là công trình của phụ nữ, do phụ nữ tự bỏ công xây dựng nên người phụ nữ sẽ là người trực tiếp và tự kiểm tra bảo vệ công trình của mình (phụ nữ kiểm tra), vì lợi ích trực tiếp của chính mình (phụ nữ hưởng lợi) (Nguyễn Văn Chung 2016)

c Truyền thông

Hiệu quả của truyền thông mang lại hiệu quả to lớn đến hành vi của phụ nữ và người dân, đặc biệt là truyền thông qua hệ thống loa phát thanh của khu dân cư (Nguyễn Thị Kim Nhung, 2016)

1.1.4 Nội dung sự tham gia của phụ nữ trong công tác thu gom, xử lý rác thải

1.1.4.1 Sự tham gia của phụ nữ trong công tác tuyên truyền, giáo dục nâng cao ý thức và trách nhiệm bảo vệ môi trường

Đẩy mạnh công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức, trách nhiệm, phát huy vai trò phụ nữ tự quản, hình thành ý thức chủ động về bảo vệ môi trường,

vận động sâu rộng công tác thu gom, xử lý rác trong hệ thống tổ chức nhằm phát huy đầy đủ, toàn diện nội lực và tiềm năng, sáng tạo của phụ nữ, động viên, khuyến khích phụ nữ chủ động, tích cực tham gia với vai trò chủ thể ở địa phương

Xây dựng kế hoạch và tổ chức thực hiện tuyên truyền, phổ biến rộng rãi đến 100% cán bộ, hội viên, về ý nghĩa, mục đích, chủ trương của Đảng, chính sách đầu

tư, hỗ trợ của Nhà nước, của địa phương về công tác thu gom, xử lý rác ở nông thôn, trên cơ sở đó tạo sự thống nhất về nhận thức và hành động của phụ nữ, khuyến khích, động viên phụ nữ tích cực tham gia, đóng góp công sức, tiền của, đất đai… công tác thu gom, xử lý rác ở nông thôn với vai trò của người làm chủ

Tổ chức cung cấp tài liệu tuyên truyền về công tác thu gom, xử lý rác ở nông thôn

và tổ chức tập huấn nâng cao nhận thức với nhiều hình thức phong phú như: Hội thảo, giao lưu sân khấu hóa, tọa đàm, thi tìm hiểu kiến thức, các sự kiện truyền thông

Tổ chức tuyên truyền thường xuyên trên hệ thống phương tiện thông tin đại chúng về chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước, các mô hình, điển hình tiên tiến về công tác thu gom, xử lý rác ở nông thôn, kịp thời động viên và khuyến khích việc học tập các mô hình, điển hình tiên tiến với phong trào “Phụ nữ với phong trào 5 không 3 sạch” (Hội phụ nữ Lương Tài, 2016)

1.1.4.2 Sự tham gia của phụ nữ trong công tác vệ sinh đường làng ngõ xóm

Đăng ký và tổ chức cho phụ nữ tham gia xây dựng, tu sửa đường giao thông nông thôn, đường trục chính nội đồng, hệ thống kênh mương, thủy lợi và các công trình phúc lợi, xây dựng các "Đoạn đường phụ nữ tự quản” và gắn biển các đoạn đường do phụ nữ đảm nhận xanh - sạch - đẹp, định kỳ huy động lực lượng tham gia

vệ sinh, duy tu, bảo dưỡng

Huy động nguồn lực với phương châm "Nhà nước và nhân dân cùng làm", đẩy mạnh công tác bê tông hóa đường làng, ngõ xóm tạo cảnh quan và bảo vệ môi trường sống (Hội phụ nữ Lương Tài, 2016)

1.1.4.3 Sự tham gia của phụ nữ trong cải tạo cảnh quan (trồng cây, cải tạo ao

hồ sinh thái )

Phụ nữ phải là người đi đầu trong việc cải tạo ao, hồ, nạo vét kênh mương, khơi thông dòng chảy đảm bảo cảnh quan và bảo vệ môi trường Đẩy lùi những hành vi xả rác thải gây ô nhiễm môi trường

Tích cực vận động phụ nữ và mọi người dân cùng tham gia trồng cây xanh, trồng cây cải tạo cảnh quan môi trường sống, khu dân cư, cơ quan, trường học (Hội phụ nữ Lương Tài, 2016)

1.1.4.4 Sự tham gia của phụ nữ trong công tác xây dựng nhà tiêu hợp vệ sinh

Thành lập mới các mô hình tình nguyện để hỗ trợ xây dựng nhà tiêu hợp vệ sinh cho các hộ gia đình chính sách, gia đình khó khăn trong địa bàn

Phụ nữ tích cực tuyên truyền, góp phần nâng cao nhận thức cho nhân dân địa phương nên thay đổi tập quán đi vệ sinh lạc hậu, nâng cao chất lượng đời sống nhân dân, chất lượng môi trường sống, hạn chế ô nhiễm môi trường khu vực nông thôn (Hội phụ nữ Lương Tài, 2016)

1.1.4.5 Sự tham gia của phụ nữ trong công tác di dời chuồng trại chăn nuôi

Phụ nữ vận động các hộ gia đình trong đó chị em là người đi đầu trong cải tạo nhà cửa, vườn, ao, di dời chuồng trại ra xa khu vực nhà ở để đảm bảo vệ sinh và giữ gìn sức khỏe

Tổ chức cho phụ nữ tham gia các hoạt động thường xuyên và đột xuất tham gia giải quyết các vấn đề về môi trường trên địa bàn dân cư (Hội phụ nữ Lương Tài, 2016)

1.1.4.6 Sự tham gia của phụ nữ trong công tác thu gom, sử lý rác thải nông nghiệp

Trong nông nghệp phụ nữ cũng là người tham gia thu gom rác thải nông đảm bảo cảnh quan môi trường

Tích cực vận động phụ nữ và mọi người dân cùng tham gia thu gom, xử lý hay tận dụng rác thải giác thải một cách khoa học vừa đỡ lãng phí và cũng tránh ô nhiễm (Hội phụ nữ Lương Tài, 2016)

1.1.5 Các yếu tố ảnh hưởng đến sự tham gia của phụ nữ trong công tác thu gom, xử lý rác thải

1.1.5.1 Trình độ học vấn của phụ nữ trong công tác thu gom, xử lý rác thải

Trình độ học vấn thường được đo bằng sự thành đạt, sự tích luỹ kiến thức ở mức độ nào đó trong xã hội Song đo trình độ học vấn dường như chưa có chỉ tiêu tổng hợp cân sứng Thông thường người ta sử dụng một số chỉ tiêu sau: tình trạng đi học của dân cư, tỷ lệ biết chữ, tỷ lệ mù chữ, tỷ lệ học sinh trên 1000 dân, cơ cấu các lớp học, các cấp học Tuy nhiên mỗi chỉ tiêu đều có một sức phản ánh và hạn chế riêng của nó (Nguyễn Văn Cừ, 2017)

Trình độ của phụ nữ là yếu tố khá quan trọng trong công tác thu gom, xử lý rác

ở địa phương theo thống kê cũng cho thấy có mối liên hệ trực tiếp giữa biến số trình

độ học vấn với mức độ tham gia vào hoạt động thu gom, phân loại và xử lý rác thải, học thức không cao sẽ làm theo bản năng thói quen và làm theo kinh nghiêm Kết quả này cũng được phản ánh trong các thông tin định tính (Nguyễn Văn Chung, 2016) Phụ nữ nhận thức được tầm quan trọng của mình trong hoạt động thu gom, xử

lý rác ở địa phương sẽ có xu hướng tham gia và vận động những người khác trong cộng đồng cùng tham gia tích cực hơn trong các hoạt động này Một phát hiện khác được đưa ra là không phải những người nhận thức đúng sẽ có hành vi đúng Biểu hiện là nhiều người nhận thấy những khó khăn của công tác thu gom, xử lý rác ở địa phương do thiếu nguồn tài chính nhưng lại e ngại và không muốn đóng thêm phí

Rõ ràng, tồn tại khoảng cách giữa nhận thức và hành vi của người phụ nữ (Nguyễn Văn Chung, 2016)

1.1.5.2 Ngành nghề và kinh tế gia đình của phụ nữ

Theo giáo trình Kinh tế Lao động của trường đại học Kinh Tế Quốc Dân thì khái niệm nghề là một dạng xác định của hoạt động trong hệ thống phân công lao động của xã hội, là toàn bộ kiến thức (hiểu biết) và kĩ năng mà một người lao động cần có để thực hiện các hoạt động xã hội nhất định trong một lĩnh vực lao động nhất định (Đỗ Thanh Bình, 2017)

Như vậy đối với công tác đối với công tác thu gom xử lý rác thải cũng phụ thuộc khá nhiều vào kiến thức, sự hiểu biết của người phụ nữ với nghề nghiệp của người đó Nghề nghiệp của phụ nữ cũng ảnh hưởng đến kinh tế gia đình của phụ nữ Trong nhiều nghiên cứu cho thấy, điều kiện kinh tế gia đình ảnh hưởng không nhỏ đến sự tham gia của phụ nữ trong quá trình thu gom, xử lý rác ở trên địa bàn họ sinh sống, có sự ổn định về mặt kinh tế, họ mới có thể tích cực tham gia các hoạt động cụ thể như đóng góp nguồn lực cho hoạt động thu gom, xử lý rác ở địa phương Mặt khác, sự phát triển về thể chất: đó là: độ tuổi, tình trạng hôn nhân, điều kiện kinh tế, quan hệ xã hội cũng ảnh hưởng không nhỏ đến công tác thu gom, xử

lý rác ở địa phương của phụ nữ Trong một nghiên cứu khác cho thấy lịch sử di dân

và định cư của hộ gia đình cũng ảnh hưởng tới sự tham gia

Các đặc trưng tự nhiên của bất kỳ chương trình dự án nào cũng không đủ để huy động sự tham gia của phụ nữ, nếu không có nghiên cứu về các yếu tố chính trị, kinh tế, văn hóa xã hội, lịch sử…đặc biệt là yếu tố kinh tế (Nguyễn Văn Chung, 2016)

1.1.5.3 Công tác chỉ đạo và vận động phụ nữ tham gia trong công tác thu gom, xử

lý rác tại địa phương, nó đem lại tác động về kinh tế xã hội và cơ bản là môi trường tại địa phương

Chỉ đạo đối với hộ gia đình: Tại địa phương việc lồng ghép công tác thu gom, xử lý rác thải trong việc đánh giá “Gia đình văn hóa” tại các khu dân cư Sẽ thúc đẩy cho quá trình đảm bảo vệ sinh môi trường

Chỉ đạo đối với thôn: Thành lập các tổ vệ sinh môi trường, thường xuyên thu gom rác thải của các họ gia đình, quét dọn đường làng ngõ xóm Nguồn kinh phí chi trả cho người lao động sẽ chủ yếu được thu từ các hộ dân đóng góp, các cá nhân phát sinh rác thải và các nguồn đóng góp, hỗ trợ khác Xe chở rác được tỉnh hỗ trợ còn lại

là tự trang bị thêm xe trở rác để đáp ứng hoạt động thu gom, xử lý rác ở địa phương Chỉ đạo đối với khu công nghiệp: Khu công nghiệp hoàn thiện hệ thống xử

lý nước thải tập trung Hệ thống này được kiểm định, đánh giá theo quy chuẩn môi trường hiện hành

 Các cơ chế này có ảnh hưởng lớn tới tình hình thực hiện mục tiêu về môi trường tại địa phương, nó đem lại tác động về kinh tế xã hội và cơ bản là môi trường (Nguyễn Văn Chung, 2016)

1.1.5.4 Chính sách hỗ trợ thu gom, xử lý rác thải

Chính sách là tập hợp các chủ trương và hành động về phương diện nào đó của chính phủ nó bao gồm các mục tiêu mà chính phủ muốn đạt được và cách làm để thực hiện các mục tiêu đó Những mục tiêu này bao gồm sự phát triển toàn diện trên các lĩnh vực kinh tế - văn hóa - xã hội - môi trường (Nguyễn Anh Phương, 2015) Chính sách trong hoạt động thu gom, xử lý rác thải là các chủ trương và hành động của chính phủ nhằm tạo động lực cho các tổ chức thu gom, xử lý rác thải bằng cách tác động như đất đai, lao động, vốn, cơ sở hạ tầng và chuyển giao công nghệ

1.1.6 Đặc thù sự tham gia của phụ nữ trong công tác thu gom xử lý rác thải với các lực lượng lao độngở các ngành nghề khác

1.1.6.1 Đặc thù sự tham gia của phụ nữ trong công tác thu gom xử lý rác thải

Phụ nữ tham gia thu gom xử lý rác thải chịu ảnh hưởng trực tiếp từ rác thải tới sức khỏe của bản thân, việc cấp phát bảo hộ lao động chưa được quan tâm đúng mức Công tác thu gom từ hộ gia đình tới điểm tập kết chưa được cơ giới hóa, chị

em phụ nữ chủ yếu vận chuển bằng xe đẩy hoặc xe kéo tự chế là chủ yếu Ngày công lao động cũng chưa được đảm bảo cả về ngày công và tiền thù lao

1.1.6.2 Đặc thù của các ngành nghề khác

Phụ nữ tham gia ở các ngành nghề khác tuy thời gian có nhiều hơn và ít bị độc hại ảnh hưởng đến sức khỏe, ngày công lao động và mức thù lao cao hơn đáng kể so với phụ nữ tham gia thu gom rác thải và vệ sinh môi trường

1.2 Cơ sở thực tiễn về sự tham gia của phụ nữ trong công tác thu gom, xử

lý rác thải

1.2.1 Kinh nghiệm tăng cường sự tham gia của phụ nữ trong công tác thu gom, xử lý rác thải ở một số nước trên thế giới

1.2.1.1 Kinh nghiệm ở Thành phố Harare của Zimbabwe

Theo Privilige Musvanhiri (2016) trích từ bài báo nhóm phụ nữ thu gom rác thải làm sạch thành phố Harare Phụ nữ ở thủ đô Harare của Zimbabwe tham gia thu gom rác thải, không chỉ góp phần tích cực trong công tác nâng cao nhận thức cho người dân bảo vệ môi môi trường xanh - sạch - đẹp, mà còn thay đổi nhận thức của nam giới về quyền bình đẳng phụ nữ tham gia thu gom, xử lý rác thải Phụ nữ được coi là quá tinh tế đối với công việc, hiện Harare của Zimbabwe đang tuyển dụng các đội nữ vào việc thu gom, lái xe thu gom và phân loại rác thải

Vào thời điểm 6 giờ sáng tại Warren Park, một trong những khu dân cư thu nhập thấp của Harare, nơi mà một nhóm thu gom rác thải từ nữ giới rất chăm chỉ Mặc quần áo màu cam, phụ nữ đi qua các khu phố để gom lấy rác Bản chất thể chất của công việc có thể được đánh thuế Nhưng khác với thế giới phương Tây, nơi quản lý rác thải được cơ giới hóa cao, những người phụ nữ thu gom rác ở thủ đô của Zimbabwe làm việc rất có hiệu quả

Bà Margaret Mugore, người đã dọn rác từ 6 năm nay, phải mạnh mẽ để đáp ứng nhu cầu của công việc Nhưng bà Margaret Mugore nói rằng cần phải có thời gian làm việc một cách khoa học và phù hợp

Bà nói: "Chúng tôi thường gặp vấn đề sức khoẻ, huyết áp cao và mệt mỏi vì làm việc không có khoa học, nhưng bây giờ tôi đã có kinh nghiệm và cách làm khoa học hơn

Makanyara Gandiwa, người bắt đầu làm người quét đường vào năm 1996, hiện đang lái xe tải rác Bà nói một nhân viên thị trấn khuyến khích phụ nữ tham gia các ngành nghề nam giới chiếm ưu thế Một chương trình nghị sự về trao quyền cho phụ nữ, đã truyền cảm hứng cho bà Bà nói: "Tôi thích phục vụ mọi người thông qua việc lái chiếc xe tải này "Tôi khuyến khích phụ nữ tiếp nhận những công việc mà nam giới thường làm."

Tuy nhiên, bà cho biết thêm: "Việc làm được coi là một lĩnh vực của nam giới không nên thay đổi bạn ngay cả khi bạn kết hôn Bạn chỉ cần phải đánh giá một cách công bằng về chồng của bạn ngay cả khi bạn đang làm việc cho một người đàn ông."

Theo Michael Chideme, quản lý giao tiếp của Thành phố Harare, những người thu gom rác từ phụ nữ đang trở nên phổ biến với cư dân và thành phố đang phấn đấu để tăng các nhóm phụ nữ để đạt được cân bằng giới tính "Họ làm cho khách hàng hài lòng", ông nói "Phụ nữ cũng đang băn khoăn rằng họ có thể làm công việc và nó cũng là một nền tảng để thực hiện các kỹ năng của họ."

Sally Dura nói: "Khi phụ nữ được trả một phần thu lao cho công sức lao động cảu mình, nó sẽ trở nên thú vị và tạo động lực mạnh mẽ thúc đẩy phụ nữ nới đây làm việc nhiều hơn

Nhóm phụ nữ này được các cư dân đón nhận nồng nhiệt Hầu hết những người nói rằng họ hạnh phúc đã đem đến cho xã hội một môi trường trong sạch Giờ đây, những con đường Thành phố Harare và khu vực công cộng không còn tình trạng vứt rác bừa bãi như trước nữa, môi trường sống ngày một được cải thiện Mô hình thu gom, xử lý rác thải của phụ nữ Thành phố Harare, đã thực sự đem lại hiệu quả thiết thực Đây là mô hình mới, lần đầu tiên được thực hiện trên địa bàn Thành phố Harare của Zimbabwe

1.2.1.2 Kinh nghiệm ở Malawi

LILONGWE, Malawi - Khi mặt trời mọc, Norah Baziwell rời khỏi nhà gia đình của cô ở đây trong khu định cư lấn lướt đông đúc của Mtandire Township Đẩy một chiếc xe cút kít có chứa một cái xẻng, cào, nhặt, cuốc, bình tưới, thùng, kẹo cao

su và găng tay, cô ấy đi khoảng một trăm mét xuống một con đường đất để kiểm tra kho báu của cô ấy được bọc bằng bao plastic Kho báu đó là một đống phân, hay phân chuồng như nó được gọi ở đây Baziwell đã làm cho đất giàu chất dinh dưỡng

từ rác mà bà thu được ở Mtandire, khoảng 80 phần trăm trong số đó là chất liệu hữu cơ phân huỷ sinh học Cô bán thành phẩm đến một vườn ươm địa phương, kiếm được khoảng $ 50 U S trong một tháng điển hình - thu nhập đã giúp Baziwell

và chồng mở rộng nhà cũ của họ, xây dựng một ngôi nhà mới hiện đại và gửi một trong bảy người con của họ đến đại học Baziwell là một trong những người tiên phong của một phong trào bắt đầu cách đây vài năm để cải thiện môi trường đô thị trong khu định cư không có kế hoạch này trên bờ của thủ đô Malawi Chính quyền thành phố Lilongwe từ lâu đã bỏ quên việc thu gom rác ở những khu vực nghèo như thế này Rác rải rác trên góc phố, trong không gian mở và dọc theo các con đường, tạo ra mùi hôi thối và lây lan các bệnh như bệnh tả Ngày nay, bãi rác đã qua đi nhờ Baziwell và 30 doanh nghiệp chế biến phân bón khác, tất cả chỉ là một trong số đó

là phụ nữ Bây giờ Baziwell, người 48 tuổi, hy vọng cô có thể mở rộng kinh doanh bằng cách mua xe của chính mình để thu gom rác từ các khu định cư gần đó Bà nói, "Có thể xoay xở được khu vực của chúng tôi", cô nói, "bây giờ chúng tôi đi ra các thị trấn khác tìm kiếm chất thải để biến thành phân."

1.2.2 Kinh nghiệm tham gia của phụ nữ trong công tác thu gom, xử lý rác thải ở một số địa phương ở Việt Nam

1.2.2.1 Kinh nghiệm tham gia của phụ nữ trong thu gom, xử lý rác thải huyện Hưng Hà (Thái Bình)

Trong khi bài toán xử lý rác thải ở nông thôn vẫn là vấn đề nhức nhối ở nhiều địa phương trong cả nước, thì tại huyện Hưng Hà (Thái Bình), xác định công tác bảo vệ môi trường ở nông thôn là nhiệm vụ cấp thiết, đồng thời cũng là tiêu chí để phấn đấu xây dựng nông thôn mới, ngay từ năm 2010, Hội Phụ nữ huyện Hưng Hà

đã phối hợp cùng Phòng Tài nguyên - Môi trường huyện nghiên cứu và triển khai

mô hình phân loại rác thải tại nguồn, thực hiện thí điểm tại xã Tây Đô Triển khai

thực hiện mô hình là phụ nữ Phòng Tài nguyên Môi trường huyện đã mở các lớp, các buổi nói chuyện lồng ghép trong các buổi sinh hoạt phụ nữ, nhằm giáo dục, phổ biến tới các chị em trong xã kiến thức cơ bản về cách làm mô hình Từ 50 gia đình làm thí điểm năm 2010, đến nay hàng trăm gia đình thuộc 8/8 thôn của xã Tây Đô

đã tham gia thực hiện mô hình, góp phần cải thiện vệ sinh gia đình, cải thiện môi trường trong làng, ngoài xóm

Trong khuôn viên của vườn nhà, các gia đình chỉ cần đào một chiếc hố có chiều rộng 60 cm, chiều cao 80 cm, đặt vào trong hố chiếc sọt tre có nắp đậy Mọi rác thải hữu cơ trong sinh hoạt gia đình được bỏ xuống đó Sự phân hủy của rác tạo

ra nguồn phân bón tự nhiên giúp cây cối phát triển tốt Cứ sau khoảng 2- 3 tháng, khi rác trong hố đã đầy, người dân tiếp tục lấp đất lên trên, và trên mặt đất đó có thể tận dụng trồng chuối, rau, sắn hay cây cảnh… Liên tục luân chuyển như vậy trong diện tích vườn nhà, với chi phí chỉ khoảng vài chục ngàn đồng, người dân vừa cải thiện được môi trường, vừa trồng được cây, rau, quả tươi tốt Những loại rác vô cơ khác, sẽ được bỏ vào sọt rác gia đình và mang đến bãi rác tập trung góp phần giải

quyết bài toán xử lý rác thải tại nông thôn (Thu Hoài, 2012)

1.2.2.2 Kinh nghiệm về xử lý rác thải nông thôn ở Quảng Bình với “Mô hình hiệu quả xử lý rác thải ở nông thôn”

Mô hình bể chứa rác nông thôn được hình thành cách đây gần 10 năm (2002)

Lệ Thủy là huyện đầu tiên sử dụng mô hình này, sau đó các huyện khác như Quảng Ninh, Bố Trạch cũng lần lượt áp dụng Kinh phí xây mỗi bể chứa rác khoảng 10-15 triệu đồng, với chiều dài là 6m, rộng 3m, cao1-1,5m có thể chứa 5-7 khối rác Theo tính toán, các bể chứa rác thường nằm ngoài khu dân cư để tránh ô nhiễm và nằm trên mặt đường để thuận tiện trong công tác thu gom và vận chuyển

Tại các xã ở Lệ Thủy như An Thủy, Lộc Thủy, Phong Thủy , mỗi hộ gia đình sau khi sử dụng thì tự phân loại rác tại nhà, đến ngày thu gom rác, đội thu gom sẽ đi dọc các trục đường thôn, lối xóm mà mình phụ trách để thu gom rác từ các hộ gia đình Khi có chuông kẻng đi ngang qua nhà, các hộ dân đưa rác đã được bỏ trong sọt, túi ni lông, thùng rác hộ gia đình đổ lên xe Như ở xã An Thủy, thì các hộ dân

để sẵn rác đã được phân loại trước cổng nhà đến giờ người thu dọn rác đi ngang qua thu gom, sau đó sẽ được vận chuyển về bể chứa

Những thôn gần với điểm trung chuyển thì nhân viên thu dọn sau khi thu gom trong dân, sẽ đưa thẳng về bể chứa bằng xe đẩy thu gom chuyên dụng Còn vùng dân cư ở xa thì rác thải sau khi thu dọn sẽ tập trung lại một điểm có thể dùng xe bò kéo hoặc xe công nông vận chuyển về bể chứa Sau đó, Ban quản lý (BQL) các công trình công cộng sẽ vận chuyển về bãi chứa rác của huyện bằng xe chở rác chuyên dụng để xử lý

Không chỉ xây dựng bể chứa rác ở mỗi thôn, xóm, mà ở các chợ của huyện Lệ Thủy - nơi lượng rác thải hàng ngày lên đến cả tấn cũng được áp dụng mô hình bể chức rác này, và đã mang lại hiệu quả thiết thực Đã nhiều năm rồi nên mọi việc đã gần như đi vào nền nếp Ý thức người dân trong việc bảo vệ môi trường cũng được nâng cao (Lan Chi, 2012)

Việc triển khai xây dựng các bể chứa rác đã góp phần giảm thiểu tình trạng ô nhiễm môi trường nông thôn, cảnh quan môi trường được sạch đẹp, ý thức của người dân trong việc gìn giữ môi trường cũng được nâng lên rõ rệt Nhưng cũng còn một số bất cập về công tác vận chuyển và xử lý rác Ví như do chi phí còn thấp, chủ yếu là được hỗ trợ từ UBND huyện, mức đóng góp của nhân dân ít, một số xã tập trung khá

xa rất khó trong việc vận chuyển rác về bãi trung tâm, thiếu kinh phí để vận chuyển nên

có lúc rác còn ứ đọng đến hàng tuần gây bốc mùi, mất vệ sinh "

- Xây dựng các bể chứa, tổ chức thu gom xử lý rác thải không chỉ tạo bộ mặt mới cho môi trường nông thôn, xây dựng nếp sống thân thiện với môi trường, sống hợp vệ sinh mà còn góp phần nâng cao trách nhiệm trong việc bảo vệ môi trường của người dân

1.2.2.3 Kinh nghiệm về bảo vệ môi trường ở huyện Tiên Du, tỉnh Bắc Ninh

Để thực hiện có hiệu quả phong trào 3 sạch “Sạch nhà, sạch bếp, sạch ngõ”, các cơ sở Hội đã làm tốt công tác vận động phụ nữ nhận “Đoạn đường phụ nữ tự quản”, tham gia tổ thu gom rác thải bảo vệ môi trường, vệ sinh đường làng ngõ xóm, vận động chị em phụ nữ đi chợ bằng làn, không sử dụng túi nilon khi đi chợ; sản xuất và sử dụng thực phẩm sạch đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm Mô hình phân loại rác thải tại gia đình được triển khai làm điểm tại thôn Rền (xã Cảnh Hưng), thôn Duệ Đông (thị trấn Lim) từ tháng 3-2014 với 120 hộ Phân loại rác thải góp phần tiết kiệm tài nguyên; mang lại lợi ích cho chính các hộ gia đình từ việc tận dụng phế liệu tái chế góp phần giảm thiểu ô nhiễm, tiết kiệm chi phí thu gom, vận

chuyển, xử lý Tháng 6-2015, Hội LHPN huyện Tiên Du nhân rộng mô hình này tại thôn Hoài Thượng (Liên Bão) với sự tham gia của 288 hội viên Hội Phụ nữ tổ chức các lớp tập huấn nâng cao kiến thức bảo vệ môi trường, hướng dẫn người dân cách thu gom, phân loại rác Ngoài ra, Hội Phụ nữ còn tuyên truyền người dân hạn chế sử dụng thuốc bảo vệ thực vật, thu gom và xử lý vỏ chai, lọ, bao bì đúng nơi quy định Từ khi áp dụng mô hình phân loại, xử lý rác ngay tại trong các hộ gia đình, mọi thành viên trong gia đình được làm thí điểm đều hưởng ứng nhiệt tình, thực hiện tốt các quy trình phân loại, xử lý rác theo đúng quy trình Các loại rác thải

là túi nilon, nhựa, kim loại, giấy… được thu gom và bán cho các cơ sở thu mua để tái chế

Trong các mô hình BVMT của phụ nữ Tiên Du, phải kể đến Câu lạc bộ Phụ

nữ tham gia bảo vệ môi trường của phụ nữ An Động (Lạc Vệ) Được thành lập từ năm 2009, đến nay, mô hình này đã có 40 thành viên tham gia Nhờ thường xuyên

tổ chức và tham gia các hoạt động như: tổng vệ sinh đường làng, ngõ xóm, các hồ nước công cộng ở thôn, tham gia sinh hoạt với các nội dung như tuyên truyền về nước sạch-vệ sinh môi trường, ảnh hưởng của môi trường đối với sức khỏe và cuộc sống… mà môi trường ở đây đã phần nào được cải thiện CLB tổ chức tuyên truyền cho nhân dân địa phương cùng tham gia giữ gìn vệ sinh từ việc làm nhỏ nhất, truyền thông bảo vệ môi trường, nguồn nước sinh hoạt qua các tiểu phẩm ngắn, qua các bài hát, thơ, ca, hò vè… Với các hoạt động đó giúp cho ý thức của người dân trong công tác bảo vệ môi trường được nâng lên rõ rệt, đến nay toàn thôn các hộ đều xây dựng các công trình vệ sinh hai ngăn và khép kín đảm bảo vệ sinh môi trường, không gây ô nhiễm không khí và nguồn nước sinh hoạt của người dân

Từ các mô hình “Tổ phụ nữ thu gom rác thải”, “Đoạn đường phụ nữ tự quản”,

“Phân loại rác thải” và CLB “Phụ nữ tham gia bảo vệ môi trường”, Hội LHPN huyện Tiên Du đã góp phần không nhỏ giữ gìn môi trường ngày càng xanh - sạch - đẹp (Thu Huyền, 2016)

1.2.3 Một số bài học kinh nghiệm

Bài học kinh nghiệm về thu gom, xử lý rác thải ở các địa phương cho thấy, chỉ

có thể thành công khi có chiến lược và quy hoạch phù hợp với ý thức, điều kiện và thói quen của người dân, công tác truyền thông thông qua các buổi sinh hoạt phải

được duy trì thường xuyên và rộng rãi, kết hợp giữa các cơ quan, ban ngành và cấp

ủy chính quyền, các tổ chức xã hội đặc biệt là Mặt trận, Phụ nữ

Trong quá trình thực hiện mục tiêu thu gom, xử lý rác ở các giai đoạn đều thực hiện có mục tiêu và phương án khác nhau, về cách thức huy động vốn, định mức tài chính, phưng pháp tiến hành … tùy theo điều kiện cụ thể Kinh nghiệm ở Thành phố Harare của Zimbabwe và Malawi đã chỉ rõ đi đôi với việc thực hiện thu gom rác thải nhằm tuyên truyền và nâng cao nhận thức cho người dân bảo vệ môi môi trường xanh - sạch - đẹp, mà còn thay đổi nhận thức của nam giới về quyền bình đẳng phụ nữ

Kết luận: Trong công cuộc đổi mới, phát huy truyền thống “ Tự tin - Tự trong

- Trung Hậu - Đảm đang” Phụ nữ Việt Nam ngày càng có vai trò quan trọng trong chiến lược phát triển kinh tế - xã hội Song hành với quá trình tăng trưởng, vấn đề môi trường được Đảng và Nhà nước, người dân quan tâm nhằm hướng tới phát triển bền vững Cùng với việc tăng cường lãnh đạo của Đảng, hoàn thiện pháp luật của Nhà nước về vấn đề môi trường thì sự tham gia của người dân có ý nghĩa quan trọng Với vị trí quan trọng trong phát triển kinh tế gia đình và quản lý xã hội ở nông thôn, sự tham gia phụ nữ trong thu gom và xử lý rác thải có tác động lớn tới chất lượng môi trường Trên cơ sở các yếu tố ảnh hưởng đến sự tham gia của phụ

nữ trong quản lý, giải quyết ô nhiễm môi trường và thu gom, xử lý rác thải và nghiên cứu kinh nghiệm trong và ngoài nước, các bài học kinh nghiệm được rút ra

và làm căn cứ để đánh giá thực trạng và nhiệm vụ giải pháp tăng cường sự tham gia của phụ nữ trong việc thu gom, xử lý rác thải trên địa bàn huyện Lương Tài

Chương 2 THỰC TRẠNG THAM GIA CỦA PHỤ NỮ TRONG CÔNG TÁC THU

GOM, XỬ LÝ RÁC THẢI TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN LƯƠNG TÀI - TỈNH BẮC NINH 2.1 Đặc điểm của địa bàn nghiên cứu

2.1.1 Vị trí địa lý

Huyện Lương Tài nằm trong vùng đồng bằng sông Hồng có địa hình huyện tương đối bằng phẳng, hướng dốc chủ yếu từ Tây Bắc xuống Đông Nam, được thể hiện qua mặt dòng chảy mặt đổ về sông Thái Bình Mức độ chênh lệch địa hình tuy không lớn nhưng Lương Tài là một trong những huyện thấp nhất tỉnh Bắc Ninh Những vùng trũng ven sông Thái Bình đất thường xuyên bị úng ngập, khó thoát nước việc thâm canh tăng vụ gặp nhiều khó khăn ở các xã Lai Hạ, Minh Tân và Trung Kênh;

Lương Tài (tên cũ là Lang Tài) là một huyện nằm ở phía Nam tỉnh Bắc Ninh trong vùng đồng bằng châu thổ sông Hồng được thành lập tháng 8/1999 trên cơ sở tách từ một phần diện tích của huyện Gia Lương Huyện lỵ là Thị trấn Thứa

- Phía Bắc huyện Lương Tài giáp với huyện Gia Bình, tỉnh Bắc Ninh;

- Phía Nam huyện Lương Tài giáp với huyện Cẩm Giàng, tỉnh Hải Dương;

- Phía Tây huyện Lương Tài giáp với huyện Thuận Thành, tỉnh Bắc Ninh;

- Phía Đông huyện Lương Tài giáp huyện Nam Sách, tỉnh Hải Dương

Tổng diện tích: 10.615,6863 ha (2016)

Lương Tài có vị trí thuận lợi trong giao lưu và phát triển kinh tế xã hội Trung tâm huyện cách thành phố Bắc Ninh 32km về phía bắc, cách Hà Nội 45km về phía tây Với vị trí địa lý như vậy, huyện Lương Tài có nhiều thuận lợi để phát huy tiềm năng đất đai cũng như các nguồn lực khác cho sự phát triển kinh tế - xã hội của địa phương

2.1.2 Đặc điểm về điều kiện kinh tế - xã hội huyện Lương Tài

21.2.1 Dân số, lao động của huyện Lương Tài

Theo số liệu thống kê, dân số của huyện Lương Tài đến năm 2016 là 98.370

người, trong đó nam 48.158 người (chiếm 49 %) và nữ 50.212 người (chiếm 51%),

mật độ dân số 908 người/km2 Dân số phân bố không đồng đều giữa các địa bàn

trong huyện tập trung nhiều nhất ở thị trấn Thứa (1248 người /km 2 ) và xã Trung

Kênh (1314 người/km 2 ), thấp nhất ở xã Trừng Xá (723 người /km 2 )

2.1.2.2 Lao động, việc làm

Theo số liệu thống kê toàn huyện có 54.108 người trong độ tuổi lao động, chiếm 55% dân số Trong đó: lao động phi nông nghiệp là 7.218 người chiếm 13,50% tổng số lao động tập trung chủ yếu ở các trung tâm xã, cụm xã, thị trấn; lao động nông nghiệp vẫn là chủ yếu có khoảng 46.790 người chiếm 86,50 % tổng số lao động tập trung nhiều ở khu vực nông thôn, sản xuất nông nghiệp thuần tuý

2.1.2.3 Cơ sở hạ tầng

Cơ sở hạ tầng là điều kiện tiền đề thúc đẩy nền kinh tế phát triển Trong những năm qua, huyện Lương Tài đã đầu tư xây dựng, củng cố cơ sở hạ tầng phục vụ cho

sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp, nông thôn

* Về giao thông: Hệ thống giao thông đường bộ của huyện Lương Tài được

nâng cấp và quản lý tốt tạo nên mạng lưới giao thông rộng khắp

* Về thủy lợi: Với lợi thế nằm cạnh sông Thái Bình về phía Bắc thuộc vùng

trung hạ lưu Các dòng chảy đã cung cấp nước mặt phong phú cho các hoạt động sản xuất, giữ vai trò quan trọng về công tác thủy lợi của địa phương mà còn tạo giá trị kinh tế cao về giao thông đường thủy

* Năng lượng, Bưu chính viễn thông: Huyện Lương Tài hiện đang sử dụng

nguồn điện từ lưới điện quốc gia 110KV với nhiều cấp điện áp (35KV, 22KV, 10KV và 6KV), có trên 210 trạm biến áp Hệ thống thông tin liên lạc, bưu chính viễn thông ngày càng được quan tâm và đầu tư xây dựng kịp thời, cơ bản đáp ứng yêu cầu, hòa mạng quốc gia, quốc tế

* Sự nghiệp y tế: Trên địa bàn huyện Lương Tài có bệnh viện đa khoa của

huyện, trung tâm y tế dự phòng và 14 trạm y tế với 95 giường bệnh, ngoài ra còn có trên 50 cơ sở hành nghề y Mặc dù những năm qua còn gặp nhiều khó khăn nhưng ngành y tế đã cố gắng khắc phục, đạt được những kết quả đáng khích lệ

* Về văn hóa - giáo dục: Quy mô các ngành học, bậc học phát triển và mở

rộng Mầm non: 28 trường, trong đó mẫu giáo có 4,360 học sinh Tiểu học: 19 trường với 8,400 học sinh; THCS: 15 trường với 8,274 học sinh Chất lượng giáo dục toàn diện được nâng lên theo hướng thực chất và được Sở Giáo dục - Đào tạo đánh giá là đơn vị mạnh về chất lượng giáo dục ở tất cả các ngành học, bậc học

2.1.2.4 Tình hình phát triển kinh tế và chuyển dịch cơ cấu kinh tế

Cơ cấu kinh tế chuyển dịch theo hướng tích cực trong các khu vực và từng ngành kinh tế Tỷ trọng giá trị sản xuất công nghiệp - tiểu thủ công nghiệp, xây dựng cơ bản và dịch vụ tăng Tỷ trọng giá trị sản xuất ngành nông nghiệp - thủy sản giảm trong khi đó giá trị sản xuất tuyệt đối của nông nghiệp - thủy sản hàng năm đều tăng

2.1.3 Đánh giá chung về điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội

Tiềm năng phát triển nông nghiệp chủ yếu theo chiều sâu, trên cơ sở ứng dụng khoa học kỹ thuật vào phát triển chăn nuôi đại gia súc: trâu, bò, dê, lợn và chăn muôi gia cầm

Diện tích đất đai có điều kiện để xây dựng các khu, cụm công nghiệp; nguyên liệu chủ yếu cho phát triển công nghiệp trước hết là sản phẩm nông nghiệp, công nghiệp khai thác và sản xuất vật liệu xây dựng như cát, sỏi, gạch Ngoài ra, huyện còn có điều kiện phát triển các cụm công nghiệp làng nghề, trên cơ sở các làng nghề hiện có

Có tiềm năng phát triển thương mại - dịch vụ trên cơ sở tiềm năng phát triển nông nghiệp, công nghiệp cũng như Lương Tài có vị trí địa lý, địa hình, những lợi thế để phát triển thương mại - dịch vụ bền vững

Lương Tài có nguồn nhân lực dồi dào với lực lượng trong độ tuổi có khả năng lao động cao so với dân số Trong đó tỷ lệ lao động qua đào tạo đã từng bước được nâng lên

2.1.3.2 Những hạn chế, khó khăn

Là huyện nằm xa các tuyến giao thông chính dẫn đến việc đi lại còn nhiều khó khăn và xa các trung tâm kinh tế lớn nên việc thu hút vốn đầu tư từ bên ngoài còn hạn chế Thị trường tiêu thụ sản phẩm không ổn định, sức mua của dân cư thấp

Xuất phát điểm kinh tế của huyện còn thấp, chưa có sản phẩm nông nghiệp và công nghiệp mũi nhọn nên chưa có tích lũy về kinh tế để tái đầu tư

Dân số tăng nhanh, lực lượng lao động bổ sung hàng năm ở nông thôn chủ yếu tham gia vào sản xuất nông nghiệp, năng suất lao động còn thấp

2.1.4 Cơ cấu tổ chức quản lý và hiện trạng môi trường trên địa bàn huyện Lương Tài

2.1.4.1 Tình hình ô nhiễm môi trường

Cùng với cảnh quan môi trường, ảnh hưởng trực tiếp tới mỹ quan đô thị và chất lượng cuộc sống của con người Nguồn phát sinh chất thải được thể hiện trong với sự phát triển kinh tế chung của cả nước trong những năm gần đây khi tốc độ tăng trưởng kinh tế nhanh, cuộc sống của người dân ngày càng được nâng cao dẫn đến nhu cầu sử dụng tài nguyên thiên nhiên ngày càng lớn kéo theo lượng chất thải rắn, chất thải nông nghiệp nói chung và lượng rác thải sinh hoạt nói riêng phát sinh ngày một nhiều Tất cả các hoạt động của con người đều trực tiếp hay gián tiếp làm phát sinh ra rác thải, nước thải gây ô nhiễm môi trường sống tiềm ẩn nguy cơ gây ra dịch bệnh cho người và vật nuôi Mức độ nhiều hay ít phụ thuộc vào hoạt động sản xuất và sinh hoạt của mỗi người dân Dưới đây là một trong những nguồn gây ô nhiễm chủ yếu ở huyện Lương Tài:

- Qua báo cáo về ô nhiễm môi trường đất nông nghiệp: Huyện Lương Tài, ô

nhiễm môi trường cũng chưa cao, vẫn trong giới hạn cho phép Một số diện tích canh tác rau có độ hướng kiềm (pH>6,5); hàm lượng chất hữu cơ dao động từ 1,74-7,72% tuỳ theo từng xã Hàm lượng lân, kali cao (từ 1,7 đến trên 200/100%g đất) dễ gây phú dưỡng hoá nguồn nước mặt Hàm lượng kim loại nặng không có hoặc thấp, chủ yếu khu vực đất nông nghiệp ở gần nhà máy có hàm lượng kim loại nặng do chất thải của các nhà máy thải trực tiếp ra làm ô nhiễm đất Hợp chất hữu cơ khó phân huỷ sinh học (tồn dư nông dược) thấp do nông dân sử dụng thuốc bảo vệ thực vật quá liều so với khuyến cáo nhưng do dễ có thời gian phân huỷ ngắn nên không

ảnh hưởng đến chất lượng đất, chủ yếu ảnh hưởng đến chất lượng cây trồng

- Ô nhiễm môi trường không khí: nói chung môi trường không khí của huyện

Lương Tài chưa thực sự đảm bảo, còn có một số xã chưa có bãi giác tập trung sử lý rác thải sinh hoạt của người dân có nghề thủ công phát triển và ở những trang trại

chăn nuôi không được thu gom hoặc huỷ đúng cách gây ra mùi hôi làm ô nhiễm không khí

- Ô nhiễm môi trường nước: nguồn nước mặt tại huyện Lương Tài chủ yếu bị

ô nhiễm bởi các chất dinh dưỡng (N, P), các chất hữu cơ (COD, BOD) Hệ thống sông trục chủ yếu bị ô nhiễm do chất dinh dưỡng (NO2-, NH4+, NO3-) vượt từ 1-5lần, vi sinh vật (coliform) vượt từ 1-13lần Nước ngầm trên địa bàn huyện có bị ô nhiễm nhưng chưa ở mức nặng Nhìn chung, mức độ ô nhiễm nguồn nước mặt ở huyện chưa cao

- Ô nhiễm rác thải sinh hoạt: Hiện nay, toàn huyện mới xây dựng 100/102

điểm tập kết và trung chuyển rác thải, được nhà nước hỗ trợ mỗi bãi rác thải là 200 triệu đồng Huyện trích kinh phí gần 500 triệu đồng mua trên 50 xe chở rác cấp cho các thôn, đồng thời thành lập các tổ vệ sinh môi trường ở các thôn, chợ để từng bước thực hiện tốt Luật Bảo vệ môi trường trên địa bàn huyện Tuy nhiên công tác

vệ sinh môi trường còn khó khăn vì huyện chưa có khu xử lý rác thải do vậy rác thải chở về khu tập kết chưa xử lý được ảnh hưởng đến môi trường xung quanh (Nguồn: Phòng Tài nguyên môi trường huyện Lương Tài, 2016)

- Ô nhiễm hoạt động sản xuất ở một số làng nghề tiểu thủ công nghiệp: Đang

phát sinh mạnh, làng nghề thải đã thải ra khá nhiều về khói bụi, chất thải rắn, tiếng

ồn và nước thải ở làng nghề hầu như không được thu gom, xử lý đang là nguồn gây

ô nhiễm môi trường rất lớn

Như vậy ô nhiễm môi trường ở cả khu vực nông thôn đang có chiều hướng gia tăng về quy mô và mức độ Lượng chất thải phát sinh ngày càng lớn, trong khi năng lực xử lý chưa đáp ứng được yêu cầu thực tế Ô nhiễm môi trường đang làm ảnh hưởng xấu đến sinh hoạt, sản xuất của người dân, đang trở thành vấn đề hết sức bức xúc trong cộng đồng ở nhiều địa phương trong huyện Ô nhiễm môi trường gây nên nguy cơ suy thoái tài nguyên nước ngầm, tài nguyên đất; suy giảm tài nguyên sinh thái và đa dạng sinh học

Bảng 2.1 Nguồn phát sinh chất thải gây ô nhiễm ở huyện Lương Tài STT Nguồn thải Nguồn phát sinh Thành phần

Thực phẩm dư thừa, bao bì hàng hóa (bằng giấy, ghỗ, carton, plastic, thiếc, nhôm, thủy tinh….), đồ dùng điện tử, vật dụng hư hỏng (đồ gia dụng, bóng đèn, đồ nhựa…), chất thải độc hại như: chất tẩy rửa, bột giặt, chất tẩy trắng, thuốc diệt côn trùng…, cao su, gỗ

xuất tiểu thủ công

Dư thừa từ sản xuất tiểu thủ công (Đồng, nhôm, sắt thép, vải, gỗ, mùn cưa…)

Nhà kho cửa hàng ăn uống, chợ, siêu thị, văn phòng, cửa hàng in, photo, trạm phục vụ, nơi sửa chữa ô tô,

xe máy

Giấy, bìa carton, nhựa gỗ, CTR thực phẩm đồ ăn thải bỏ, thuỷ tinh, kim loại, CTR nguy hại (dầu thải, mực in thải, pin hỏng…)

5 Từ cơ quan, công sở Trường học, nhà trẻ, nhà tù, viện nghiên cứu, các cơ quan chức năng của nhà nước, địa phương Giấy, nhựa, thủy tinh, kim loại…

công cộng đô thị

Quét dọn đường phố, công viên và các công trình công cộng khác, vệ sinh bến tàu, công viên, và các khu vui chơi giải trí

Rác, giấy vụn, cành cây, vỏ chai, xác động vật, nhựa hỗn hợp, bụi, vải, giẻ rách

7

Từ hoạt động giao thông

và các công trình xây

dựng

Hoạt động xây dựng, tháo dỡ công tình xây dựng,

nghiệp,

Sản xuất của các xí nghiệp, nhà máy sản xuất công nghiệp (sản xuất VLXD, nhà máy lọc hóa chất, nhà máy chế biến thực phẩm…)

Không độc hại có thể đổ chung vào rác sinh hoạt, rác công nghiệp nguy hại phải được và xử lý riêng

Nguồn: Phòng Tài nguyên môi trường huyện Lương Tài (2016)

2.1.4.2 Về cơ cấu tổ chức quản lý môi trường huyện Lương Tài

Hiện nay cơ cấu tổ chức quản lý môi trường trong công tác thu gom, vận chuyển rác thải sinh hoạt trên địa bàn huyện Lương Tài, tỉnh Bắc Ninh được thực hiện theo sơ đồ 2.1 sau đây:

Sơ đồ 2.1 Cơ cấu tổ chức quản lý môi trường của huyện Lương Tài

Nguồn: Phòng Tài nguyên và môi trường (2016) Trên thực tế cơ cấu tổ chức quản lý như vậy còn nhiều bất cập do một số hạn chế về số lượng cán bộ phụ trách môi trường còn thiếu và yếu, chưa có cán bộ chuyên trách quản lý môi trường và tài nguyên ở cấp xã Đồng thời do chưa có cơ chế làm việc rõ ràng nên việc phối hợp giữa các cơ quan quản lý chưa đồng bộ, tình trạng quản lý còn chồng chéo, kém hiệu quả

Cơ cấu tổ chức quản lý môi trường là một trong những yếu tố ảnh hưởng quan trọng trong công tác thu gom, vận chuyển rác thải sinh hoạt Do vậy cần tiếp tục kiện toàn hệ thống cán bộ phụ trách môi trường ở cấp huyện và cấp xã, đặc biệt

UBND HUYỆN LƯƠNG TÀI

Chính quyền địa phương

Tổ điều hành

xe thu gom

Tổ xử lý

Văn phòng Phòng điều hành

Thu gom chất thải rắn sinh

hoạt từ các nguồn phát sinh

Bãi xử lý cuối cùng (XL ô nhiễm › chôn lấp) Điểm tập kết rác thải rắn

từ sinh hoạt

là việc xây dựng mạng lưới các cán bộ chuyên trách quản lý môi trường và tài nguyên ở cấp xã; xây dựng cơ chế phối hợp đồng bộ giữa các Sở, Ban, Ngành ở cấp tỉnh về quản lý Tài nguyên và Môi trường; phân công, phân nhiệm và quy định chức năng, nhiệm vụ cụ thể cho đơn vị phụ trách môi trường ở từng cấp, ngành; tránh tình trạng quản lý chồng chéo, kém hiệu quả; nâng cao vai trò và trách nhiệm quản lý môi trường của UBND các cấp nhằm tăng cường thẩm quyền cũng như cách thức phối hợp hoạt động giữa các cơ quan sẽ có tác động tích cực đến công tác bảo vệ môi trường nói chung và cải tạo cảnh quan môi trường, vận chuyển rác thải sinh hoạt trên địa huyện Lương Tài nói riêng

2.1.4.3 Hạ tầng phục vụ công tác thu gom, xử lý rác thải và bảo vệ môi trường

Công nghệ phục vụ công tác thu gom, xử lý rác thải còn nhiều hạn chế Hệ thống cung cấp nước sạch của huyện đã được xây dựng nhưng nhà máy xử lý nước sạch của huyện vẫn chưa được đầu tư sâu rộng trên địa bàn toàn huyện nên đa số nhân dân trên địa bàn vẫn chưa được sử dụng nước sạch; chỉ có khu vực trung tâm thị trấn Thứa được sử dụng nước máy, cung cấp từ nhà máy cấp nước Thị trấn Thứa, An Thịnh và một số xã gần cạnh nhâu Như vậy toàn huyện chỉ có 9/14 xã,

thị trấn được sử dụng nước sạch; do vậy chỉ tiêu này của huyện vẫn chưa đạt

Hệ thống rãnh thoát nước chung của các thôn, xóm một số xã vẫn chưa được xây dựng, chủ yếu phụ nữ cho tự ngấm ra vườn, đổ trực tiếp ra sông Hơn thế nữa nước thải từ các gia đình đổ trực tiếp ra cống rãnh, sông vẫn chưa được xử lý qua 2

bể, 3 bể lắng nên dễ làm ô nhiễm hữu cơ nguốn nước sông

Hiện nay trên địa bàn huyện chưa có nhà máy xử lý rác thải, nước thải mà hình thức xử lý vẫn là chị em phụ nữ đi thu gom rác thải về bãi tập kết của thôn, bãi rác chỉ xây dựng được hàng rào xung quanh, ở bãi rác không có dụng cụ cơ bản như cuốc xẻng, bãi rác không được phát xăng để đốt rác, tần suất xe công ty thu gom rác thải còn hạn chế không thường xuyên, đường vận chuyển rác chưa được bê tông hóa điều đó làm cho bãi rác bị ô nhiễm làm ảnh hưởng tới đời sống người dân sống gần đó

2.2 Thực trạng sự tham gia của phụ nữ trong công tác thu gom, xử lý rác thải trên địa bàn huyện Lương Tài

2.2.1 Giới thiệu chung về Phụ nữ huyện Lương Tài, tỉnh Bắc Ninh

Trên địa bàn huyện Lương Tài, phụ nữ nông thôn chiếm trên 85% so với tổng số phụ nữ trên địa bàn huyện, lao động nữ trực tiếp tham gia sản xuất nông nghiệp chiếm 75% - 92% tổng số lao động nữ trên địa bàn huyện Tỷ lệ phụ nữ có trình độ từ Cao đẳng, đại học trở lên còn thấp tập trung ở trong các lĩnh vực giáo dục, y tế, khu vực hành chính sự nghiệp và một số cơ quan, đơn vị đòi hỏi có trình độ chuyên môn Phụ nữ cả nước nói chung và phụ nữ huyện Lương Tài nói riêng là những người có đức tính quý báu của người phụ nữ Việt Nam truyền thống, giàu lòng nhân

ái họ là những người chịu thương, chịu khó tích cực tham gia lao động sản xuất phát triển kinh tế gia đình và xã hội, tham gia các hoạt động xã hội khác của địa phương

Là lao động chính trong sản xuất nông nghiệp của các hộ ở nông thôn thực sự trở thành người nông dân tích cực góp phần không nhỏ vào phát triển kinh tế- xã hội

2.2.2 Một số kết quả đạt được qua 5 năm từ năm 2011 - 2016

Trong những năm qua, các cấp Hội trong huyện Lương Tài tiếp tục đổi mới, nội dung, phương pháp, hình thức tuyên truyền tập trung phổ biến các chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, giáo dục truyền thống yêu nước, phẩm chất đạo đức phụ nữ Việt Nam thời kỳ đẩy mạnh CNH, HĐH đất nước:

"Tự tin - Tự trọng - Trung hậu - Đảm đang" gắn với việc triển khai thực hiện Chỉ thị

số 03 - CT/TW ngày 14/5/2011 của Bộ Chính trị về Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh theo chuyên đề từng năm; các kiến thức về phòng chống tội phạm, tệ nạn xã hội từ gia đình, phòng chống bạo lực gia đình; kiến thức chăm sóc sức khoẻ, vệ sinh môi trường, an toàn thực phẩm…gắn sinh hoạt chi, tổ phụ nữ

Các cấp Hội quan tâm, thu hút sự tham gia đông đảo của các tầng lớp phụ nữ thông qua nhiều hình thức như ủng hộ, quyên góp, trích quỹ hội giúp đỡ các gia đình chính sách, động viên tân binh lên đường nhập ngũ, gia đình hội viên phụ nữ nghèo, trẻ em có hoàn cảnh khó khăn nhân các ngày lễ, tết với tổng số tiền 598 triệu đồng,

trong đó 445 triệu đồng xây dựng 15 "Mái ấm tình thương” cho phụ nữ nghèo, trao

165 xuất học bổng cho học sinh nghèo vượt khó học giỏi số tiền 49.500.000đ; tặng 25

xe lăn cho phụ nữ khuyết tật Các cấp hội còn vận động cán bộ, hội viên ủng hộ đồng

bào bị ảnh hưởng thiên tai lũ lụt 25.500.000đ, xây dựng tượng Đài Bà Triệu với tổng

số tiền 50.370.000 đồng Hội đã chủ động khai thác các nguồn vốn từ Ngân hàng chính sách xã hội với số dư trên 121 tỷ đồng cho 5.400 lượt hội viên phụ nữ vay

Cùng với hoạt động hỗ trợ phát triển kinh tế, Phong trào "Phụ nữ Lương Tài

chung tay bảo vệ môi trường" đã được các cấp Hội tập trung triển khai thực hiện như:

nạo vét kênh mương nội đồng, khơi thông dòng chảy phục vụ sản xuất nông nghiệp, phối hợp làm đường liên thôn thuận tiện trong đi lại, 100% chi hội thực hiện với 6.120 buổi tổng dọn vệ sinh môi trường, thu hút trên 30.600 lượt cán bộ, hội viên tham gia; phát động phong trào “Phụ nữ đi chợ bằng làn”, 102 tổ phụ nữ thu gom rác thải, 03 đoạn đường trồng cây xanh do phụ nữ tự quản và được gắn biển; cung cấp trên 2 nghìn tờ rơi tuyên truyền về xây dựng Nông thôn mới của huyện, tài liệu cung cấp thông tin, kiến thức về nước sạch, vệ sinh môi trường trực tiếp đến hội viên phụ nữ, góp phần nâng cao ý thức trách nhiệm cho hội viên, phụ nữ và nhân dân về phát triển kinh tế phải gắn với bảo vệ môi trường Đặc biệt Hội LHPN huyện phối hợp với Hội

LHPN tỉnh triển khai thực hiện Đề tài: “Xây dựng mô hình ứng dụng chế phẩm vi sinh

trong xử lý rác thải sinh hoạt tại hộ gia đình và cụm thôn/xã” được triển khai tại xã

Lâm Thao, Mỹ Hương cho 555 hộ gia đình hội viên được thụ hưởng

2.2.3 Khái quát về sự tham gia của phụ nữ trong công tác thu gom, xử lý rác thải tại huyện Lương Tài

Những năm qua, cùng với các hoạt động tuyên truyền, tham gia tập huấn, phụ nữ huyện tích cực tham gia trong việc thực hiện Đề án thu gom rác thải, bảo vệ môi trường; mỗi tuần một lần tổ thu gom đi thu và tập kết rác về nơi quy định để Công ty Môi trường đô thị Hà Bắc đến thu gom hoặc xử lý theo quy định Chế độ

hỗ trợ cho các chị thu gom từ 800.000 - 1.500.000đ/chị/tháng, ngoài ra các chị còn được hỗ trợ đồ bảo hộ lao động và dụng cụ Các tổ thu gom rác thải hoạt động duy trì và có hiệu quả Thông qua Đề tài đã giúp cho phụ nữ, người dân quen dần với dịch vụ vệ sinh công cộng, vừa giải quyết được vấn đề về rác thải, vừa nâng cao ý thức cộng đồng trong việc bảo vệ môi trường, đồng thời phát huy được sự đoàn kết thống nhất, cùng nhau góp phần xây dựng gia đình văn hoá, khu dân cư văn hóa

Thực hiện cuộc vận động do Trung ương hội phụ nữ Việt Nam phát động phụ nữ cả nước chung tay “Xây dựng nông thôn mới”, thực hiện công văn số

233/CV-ĐCT ngày 3/4/2014; công văn số 525/CV-BTV ngày 20/5/1014 của ban thường vụ Hội liên hiệp phụ nữ tỉnh Bắc Ninh về việc tổ chức các hoạt động hưởng ứng Tuần lễ Quốc gia về nước sạch và vệ sinh môi trường; Hội phụ nữ huyện tập

trung chỉ đạo các xã, thị trấn thực hiện tốt cuộc vận động “5 không 3 sạch” và

“Đoạn đường phụ nữ tự quản” Trong 04 năm qua từ năm 2013 đến năm 2016 các

cấp hội hưởng ứng ngày Môi trường thế giới (5/6), trong toàn huyện đã tổ chức tuyên truyền vận động phụ nữ và người dân cùng tham gia bảo vệ môi trường và đã đạt được một số kết quả nhất định (Hội liên hiệp phụ nữ tỉnh Bắc Ninh, 2016)b

Bảng 2.2 Sự tham gia của phụ nữ trong công tác thu gom, xử lý rác thải

Kết quả Đơn vị tính Năm

1 Tổng số tổ tự quản trên toàn huyện

- Tổng số tổ tự quản của Hội phụ nữ

- Tổng số tổ tự quản của Đoàn thanh niên

- Tổng số tổ tự quản của Hội nông dân

2 Tổng số phụ nữ tham gia tổ tự quản Người 202 640 1160

3 Tổng số đoạn đường phụ nữ tự quản Đoạn đường 102 208 308

4 Tổng số phụ nữ/ tổ tự quản Người 2 3 5

5 Tổng số thôn có tổ phụ nữ tự quản Thôn 102 102 102

6 TS đoạn đường PN TQ có kinh phí hỗ trợ Đoạn đường 17 35 107

Nguồn: Hội Liên hiệp phụ nữ huyện Lương Tài (2016)

Quan tâm thúc đẩy các hoạt động bảo vệ môi trường, giữ gìn môi trường sống, ngăn chặn tình trạng ô nhiễm môi trường trên địa bàn huyện.Hoạt động này còn góp phần tăng tình đoàn kết, chung sức, đồng lòng trong cán bộ, hội viên, phụ

nữ trong toàn huyện, góp phần thực hiện nếp sống văn minh, gia đình hạnh phúc, nâng cao chất lượng cuộc sống, chung tay xây dựng quê hương Lương Tài ngày

càng văn minh, và phát triển bền vững

Qua bảng 2.2 cho thấy ta thấy tổng số tổ tự quản toàn huyện nói chung và tổng số tổ tự quản của phụ nữ nói riêng tăng dần lên theo từng năm trên địa bàn, số người tham gia vào công tác thu gom, xử lý rác thải cũng tăng theo, số đoạn đường

cũng tăng lên trên toàn địa bàn của toàn huyện, thể hiện sự cố gắng của phụ nữ và

người dân trong công tác tuyên truyền vệ sinh và bảo vệ môi trường, tổng số tổ tự quản năm 2014 là 102 tổ, năm 2015 là 213 tổ, đến năm 2016 đã có 294 tổ tự quản

Ban Thường vụ Hội phụ nữ đã chỉ đạo các cấp hội triển khai xây dựng thành

công Mô hình làng xã “Xanh - sạch - đẹp” và nhân rộng tại 05 xã điểm xây dựng nông thôn mới:

Mô hình "Đường làng xanh - sạch - đẹp" các cấp hội trong toàn huyện

thường xuyên tổ chức các hoạt động vệ sinh đường làng ngõ xóm, giữ gìn an toàn

và văn hoá giao thông, phát quang, khơi thông rãnh thoát nước 2 bên đường, góp phần thực hiện nhiệm vụ chính trị của các địa bàn, đơn vị Hội trực tiếp triển khai

05 mô hình điểm "Làng xã xanh - sạch - đẹp" tại 05 thôn của 03 xã, hỗ trợ dụng cụ

và thiết bị vệ sinh đường làng ngõ xóm, từng bước mang lại hiệu quả thiết thực

Mô hình "Đoạn đường phụ nữ tự quản" xuất phát từ các hoạt động đảm nhận

các đoạn đường phụ nữ tự quản có kinh phí sự nghiệp giao thông hằng năm phục vụ duy tu, bảo dưỡng hệ thống giao thông của huyện và các cấp hội, Ban Thường vụ Hội LHPN huyện đã đề xuất với UBND huyện ban hành văn bản về chỉ đạo UBND các cấp tạo điều kiện cho Hội phụ nữ trực tiếp đảm nhận các công trình phụ nữ,

trong đó có các đoạn đường " Đoạn đường phụ nữ tự quản" gắn với việc hỗ trợ kinh

phí duy tu, bảo dưỡng hàng năm để tổ chức gây quỹ hoạt động Theo đó một số phụ

nữ cơ sở đã chủ động đề xuất với UBND xã triển khai văn bản của UBND huyện

(Hội liên hiệp phụ nữ huyện Lương Tài, 2014)c

2.3 Các yếu tố ảnh hưởng đến sự tham gia của phụ nữ trong công tác thu gom, xử lý rác thải trên địa bàn huyện Lương Tài, tỉnh Bắc Ninh

2.3.1 Ảnh hưởng của trình độ học vấn đến sự tham gia của phụ nữ trong công tác thu gom, xử lý rác thải

Nhận thức của phụ nữ về môi trường nói chung và phụ nữ tham gia công tác thu gom, xử lý rác thải nói riêng có vai trò đặc biệt quan trọng, đây là một trong những vấn đề mấu chốt, có ảnh hưởng trực tiếp tới hiệu quả công tác bảo vệ môi trường trên địa bàn huyện Lương Tài Nhận thức của phụ nữ và người dân phụ thuộc vào nhiều yếu tố như: trình độ; hình thức, mức độ tuyên truyền, phố biến các chủ trương, chính sách tới người dân Theo số liệu điều tra đối với các hộ gia đình,

cá nhân, các doanh nghiệp trên địa bàn huyện Lương Tài cho thấy nhận thức về sự tham gia của phụ nữ trong công tác thu gom, xử lý rác thải còn thấp

Trong quá trình khảo sát địa bàn nghiên cứu, tiến hành điều tra thu thập ý kiến đánh giá của phụ nữ và cộng đồng dân cư về công tác thu gom, xử lý rác thải tại địa