SKKN Một số kinh nghiệm trong thiết kế và tổ chức trò chơi toán lớp 1 có ứng dụng công nghê thông tin

SKKN Một số kinh nghiệm trong thiết kế và tổ chức trò chơi toán lớp 1 có ứng dụng công nghê thông tinSKKN Một số kinh nghiệm trong thiết kế và tổ chức trò chơi toán lớp 1 có ứng dụng công nghê thông tinSKKN Một số kinh nghiệm trong thiết kế và tổ chức trò chơi toán lớp 1 có ứng dụng công nghê thông tinSKKN Một số kinh nghiệm trong thiết kế và tổ chức trò chơi toán lớp 1 có ứng dụng công nghê thông tinSKKN Một số kinh nghiệm trong thiết kế và tổ chức trò chơi toán lớp 1 có ứng dụng công nghê thông tinSKKN Một số kinh nghiệm trong thiết kế và tổ chức trò chơi toán lớp 1 có ứng dụng công nghê thông tinSKKN Một số kinh nghiệm trong thiết kế và tổ chức trò chơi toán lớp 1 có ứng dụng công nghê thông tinSKKN Một số kinh nghiệm trong thiết kế và tổ chức trò chơi toán lớp 1 có ứng dụng công nghê thông tinSKKN Một số kinh nghiệm trong thiết kế và tổ chức trò chơi toán lớp 1 có ứng dụng công nghê thông tinSKKN Một số kinh nghiệm trong thiết kế và tổ chức trò chơi toán lớp 1 có ứng dụng công nghê thông tinSKKN Một số kinh nghiệm trong thiết kế và tổ chức trò chơi toán lớp 1 có ứng dụng công nghê thông tin

Phòng giáo dục đào tạo huyện từ liêm

tr-ờng tiểu học dân lập đoàn thị điểm

Một số kinh nghiệm

trong thiết kế và tổ chức trò chơi toán lớp 1

có ứng dụng công nghệ thông tin

sáng kiến kinh nghiệm

về ph-ơng pháp dạy toán lớp 1

Giáo viên : Bùi Thị Tình

Hà Nội, tháng 4 - 2010

Mục lục

Phần I : phần mở đầu 1

Phần II: Nội dung 3 1 Cơ sở lí luận……… 3

2 Cơ sở thực tiễn……… 3

3 Biện pháp triển khai ứng dụng công nghệ thông tin trong thiết kế và tổ chức một số trò chơi toán học lớp 1: 4 3.1 Những vấn đề chung……… 4

3.2 Các b-ớc thiết kế trò chơi ……… 5

3.3 Tổ chức trò chơi trong các tiết dạy……… 6

4.Kết quả……… 11

Phần III: Kết luận và khuyến nghị 12 1 Kết luận ……… 12

2 Khuyến nghị……… 12

Tài liệu tham khảo

Phụ lục

Phần i: phần mở đầu

Đối với học sinh tiểu học, ngoài nhiệm vụ học, chơi cũng là một nhu cầu không

thể thiếu đ-ợc Vì vậy, việc sử dụng trò chơi học tập trong các tiết dạy là rất cần

thiết

Toán học đối với trẻ bậc tiểu học nói chung và trẻ lớp 1 nói riêng đ-ợc các em

coi là một môn học khá khô khan Mặt khác, với đặc điểm tâm sinh lí của trẻ vừa rời

lớp mẫu giáo, chuyển từ hoạt động vui chơi là chủ đạo sang hoạt động học tập là

chính thì việc truyền tải khối l-ợng kiến thức toán lớp 1 đến các em quả là một công

việc khó khăn đối với ng-ời giáo viên

Trong thực tiễn dạy học ở nhà tr-ờng tiểu học, trò chơi học tập không những

gây đ-ợc hứng thú học tập mà nó còn đ-ợc xem nh- một thủ thuật, biện pháp củng

cố kiến thức cho trẻ

Trong những năm học gần đây, ngành Giáo dục n-ớc ta đã phát động phong

trào ứng dụng Công nghệ thông tin vào giảng dạy nhằm đổi mới ph-ơng pháp giáo

dục, phát huy tính tích cực học tập, đem lại cho các em sự thích thú, ham học hỏi

trong mỗi tiết học

Vậy, nếu giáo viên biết thiết kế và áp dụng những trò chơi có ứng dụng công

nghệ thông tin trong giờ học toán sẽ gây đ-ợc hứng thú học tập, phát huy tính tích

cực, độc lập, sáng tạo của học sinh Qua đó, kiểm tra, củng cố, gợi mở kiến thức cho

các em

Với ý nghĩa trên cùng kinh nghiệm soạn giảng, thiết kế các bài dạy, các trò chơi

toán học có ứng dụng công nghệ thông tin và với hiệu quả thu đ-ợc trong những năm

giảng dạy gần đây, tôi xin mạnh dạn đ-a ra sáng kiến:

“ Một số kinh nghiệm trong thiết kế và tổ chức trò chơi toán lớp 1 có ứng

dụng công nghệ thông tin ”

Để có đ-ợc sáng kiến này, tôi đã nghiên cứu, tìm hiểu nội dung một số hình

thức tổ chức hoạt động học tập toán theo định h-ớng đổi mới ph-ơng pháp dạy học

trong 2 năm Trong thời gian này, tôi thiết kế, tổ chức các trò chơi toán học dành

cho học sinh (HS) khối lớp 1 - Tr-ờng Tiểu học dân lập Đoàn Thị Điểm - Từ Liêm

- Hà Nội dựa trên phần mềm PowerPoint

Những ph-ơng pháp mà tôi đã vận dụng:

- Ph-ơng pháp điều tra

- Ph-ơng pháp vấn đáp

- Ph-ơng pháp nghiên cứu tài liệu

- Ph-ơng pháp thực nghiệm

- Trao đổi với đồng nghiệp, tổ chuyên môn

- Thống kê, tổng hợp, so sánh số liệu

Phần ii: nội dung

1 Cơ sở lí luận:

Trò chơi học tập là hoạt động đ-ợc tổ chức có tính chất vui chơi giải trí nh-ng

có nội dung gắn với bài học hoặc hoạt động học tập của học sinh Trò chơi học tập

có tác dụng giúp học sinh : Thay đổi động hình, chống mệt mỏi; Tăng c-ờng khả

năng thực hành, vận dụng các kiến thức đã học; Phát triển hứng thú, tập thói quen

tập trung, tính độc lập, ham hiểu biết và khả năng suy luận

Khi chơi, trẻ t-ởng t-ợng, suy ngẫm, thử nghiệm, lập luận để đạt kết quả mà

lại không nghĩ l¯ mình đang học Sự “khô khan ” của giờ học toán do đó sẽ được

giảm nhẹ, quá trình học tập diễn ra một cách tự nhiên, hấp dẫn hơn

Mặt khác, t- duy của học sinh lớp 1 chủ yếu mang tính cụ thể và hình t-ợng,

các em dễ bị thu hút bởi các hình °nh, các hiện tượng cụ thể, mới lạ, đặc sắc “Trò

chơi học tập” được thiết kế qua công nghệ thông tin lại c¯ng có sức hấp dẫn, lôi

cuốn các em Học sinh lĩnh hội, củng cố và ghi nhớ kiến thức một cách dễ dàng

nhờ việc phối hợp tối đa các giác quan

Do vậy việc tổ chức trò chơi đ-ợc thiết kế dựa trên các phần mềm tin học

nhằm giúp học sinh tiếp thu, củng cố và khắc sâu kiến thức bài học là một ph-ơng

pháp dạy học phù hợp có thể đem lại hiệu quả cao cho giờ học Làm đ-ợc điều đó

có nghĩa ng-ời giáo viên đã đạt đ-ợc mục tiêu của tiết học

2 Cơ sở thực tiễn:

Hiện nay, trong một giờ học toán học sinh phải làm việc t-ơng đối nhiều Từ việc

sử dụng đồ dùng học toán để hình thành kiến thức mới đến việc làm bài tập vào vở, chữa

bài… và không phải ở tiết học nào học sinh cũng tham gia một cách nhiệt tình, đặc biệt

đối với các bài có nội dung kiến thức nhiều Bên cạnh đó, trẻ lớp 1 mới vừa từ mẫu giáo

lên, mức độ tập trung chú ý ch-a cao, khả năng tham gia vào các hoạt động học tập

ch-a bền bỉ, còn quen với cách “Học m¯ chơi - Chơi m¯ học” Thời l-ợng mỗi tiết là 35

phút nên để duy trì sự hứng thú, tập trung cho các em là rất quan trọng

Vì vậy, ngoài động cơ học để chiếm lĩnh tri thức mới, ng-ời giáo viên cần tìm

cho các em một niềm vui - động cơ mới phù hợp với đặc điểm tâm sinh lí của các em,

đó chính là tổ chức những trò chơi toán học hấp dẫn Từ nhu cầu đ-ợc chơi cho vui, chơi

để tìm hiểu kiến thức trong trò chơi, học sinh sẽ hứng thú, sẽ mong đợi mỗi khi có giờ

học toán

Hiện nay, sách h-ớng dẫn trò chơi không phải là ít, nh-ng để tổ chức các trò chơi

đó, tr-ớc tiết dạy, mỗi giáo viên phải lựa chọn trò chơi để vận dụng cho phù hợp với mỗi

bài dạy, với đối t-ợng học sinh lớp mình Mặt khác, việc chuẩn bị đồ dùng phục vụ trò

chơi cho các tiết học khá cồng kềnh Hơn thế, hàng năm, mỗi giáo viên lại phải thay đổi

nội dung kiến thức cho phù hợp với đối t-ợng HS Điều đó kéo theo việc phải chuẩn bị

một khối l-ợng đồ dùng mới, tốn kém, mất nhiều thời gian, công sức Điều này cũng là

một trong những nguyên nhân khiến giáo viên ngại tổ chức trò chơi học toán cho HS Vì

vậy các tiết học diễn ra đều đều, giống nhau, trẻ cảm thấy nhàm chán, kém hứng thú với

các tiết học toán

3 Biện pháp triển khai ứng dụng công nghệ thông tin trong thiết kế

và tổ chức một số trò chơi toán học lớp 1:

3.1 Những vấn đề chung:

ở tr-ờng tiểu học, trong thực tiễn giảng dạy môn toán, trò chơi học tập phần

lớn đ-ợc xem nh- là một thủ thuật, biện pháp củng cố kiến thức mà học sinh vừa

đ-ợc học trong tiết học Các trò chơi này đ-ợc diễn ra vào cuối tiết học với thời

gian từ 3 đến 5 phút Tuy nhiên, trò chơi học tập có thể đ-ợc tổ chức ở tất cả các khâu

trong tiến trình tiết học hoặc sau một số bài học, khi học sinh đã có kiến thức tổng hợp

hơn

Để các trò chơi khi thực hiện có thể đem lại kết quả cao, giáo viên cần l-u ý khi

thiết kế và tổ chức phải đảm bảo các yêu cầu sau:

- Mỗi trò chơi phải phù hợp với nội dung và mục đích tiết học

- Phải đ-ợc chuẩn bị chu đáo và phù hợp với đối t-ợng học sinh

- Phải tổ chức sao cho tất cả mọi học sinh trong nhóm đều đ-ợc tham gia

- Không để thời gian chơi kéo dài, ảnh h-ởng đến giờ học hoặc làm trẻ mất đi

hứng thú

- Luôn quan tâm, khích lệ, động viên, tránh làm cho những học sinh không

hoàn thành nhiệm vụ lúng túng khi chơi

Cuối cùng, trò chơi khi thiết kế cần phải gây đ-ợc hứng thú cho tất cả học

sinh Mà điều này thì các trò chơi đ-ợc thiết kế trên máy tính đã đem lại kết quả

cao

3.2 Các b-ớc thiết kế trò chơi môn Toán:

* Lên kế hoạch:

- Xác định mục đích tiến hành trò chơi

- Lựa chọn nội dung kiến thức

- Xây dựng th- viện t- liệu: hình ảnh, âm thanh, đoạn phim phù hợp trên

Internet (Nên lựa chọn hình ảnh, âm thanh gắn với các trò chơi trên truyền hình mà trẻ

em rất yêu thích)

* Thiết kế trên phần mềm PowerPoint:

- Sắp xếp các hình ảnh, âm thanh kết hợp với nội dung kiến thức sao cho phù

hợp, thu hút HS Để gây hứng thú hơn cho HS, giáo viên nên sử dụng các hiệu ứng

trong phần mềm này (Sự kết hợp các t- liệu và hiệu ứng sẽ nâng cao sức tập trung

cũng nh- gây hứng thú cho học sinh Tuy nhiên nên vận dụng sắp xếp các hiệu ứng

cho hiệu quả, tránh lạm dụng hiệu ứng)

- Để kiểm soát đ-ợc thời gian, nên chèn thêm đồng hồ đếm ng-ợc vào trò chơi

( Giáo viên có thể chèn các bài hát, đoạn nhạc ứng với thời gian chơi để HS thêm hứng

thú.)

- Trò chơi khi thiết kế cần đảm bảo tính t-ơng tác Tránh đ-a các đáp án một

cách áp đặt

* Hoàn thiện:

Trên cơ sở các thông tin phản hồi của các tiết thực nghiệm trên lớp, giáo

viên sẽ hoàn thiện trò chơi và đóng gói sản phẩm

* Bổ sung và bảo trì:

- Giáo viên có thể bổ sung, điều chỉnh nội dung kiến thức cho phù hợp với

bài dạy và đối t-ợng học sinh một cách dễ dàng

- Thu nhận thông tin phản hồi và nâng cấp sản phẩm của mình cho phù hợp

với sự phát triển của công nghệ

3.3 Tổ chức trò chơi trong các tiết dạy Toán lớp l:

Để trò chơi đạt hiệu quả cao, tr-ớc mỗi tiết dạy, giáo viên cần chuẩn bị máy

chiếu (hoặc ti vi) có kết nối với máy tính và phối kết hợp sử dụng với một số đồ dùng

dạy học khác

Trong quá trình nghiên cứu và giảng dạy, tôi đã thiết kế và áp dụng 14 trò chơi

bao trùm 5 mảng kiến thức toán cho HS lớp 1 (Mỗi trò chơi có thể áp dụng với

nhiều tiết học Với hình thức đã đ-ợc thiết kế, giáo viên chỉ cần chỉnh sửa về nội

dung cho phù hợp với bài dạy.)

* Trò chơI về Số:

- C-ớp cờ

- Xếp đúng thứ tự

- Vui cùng Hugo

* Trò chơI về PHéP TíNH:

- Đ-ờng đến xứ sở diệu kì

- Ghép thảm

- Trang trí cây thông

- Rung chuông vàng

- Xây nhà

- Ô số kì diệu

* Trò chơI về giảI toán có lời văn

- Vui cùng ngày hội rừng xanh

* trò chơi về đồng hồ- thời gian

- Đồng hồ ơi hiện ra!

- Ai là thợ chỉnh đồng hồ?

* Trò chơI về hình học

- Que tính thông minh

- Xếp hình cá

Sau đây tôi xin giới thiệu nội dung chi tiết một số trò chơi:

Trò chơi về số

Trò chơi: C-ớp cờ

(Có thể sử dụng trong nhiều tiết học về so sánh số Ví dụ: Tiết 22)

- Mục đích: Củng cố về so sánh và sắp thứ tự các số trong phạm vi 10

- Chuẩn bị: 10 miếng bảng nhỏ có gắn nam châm ghi các phép so sánh (nh- hình

chụp minh họa slide 3) + Phấn trắng

slide 2 slide 3 slide 4

- Cách chơi: Hai đội chơi, 1 đội 5 bạn nam đại diện cho đội Vịt, 1 đội 5 bạn nữ

đại diện cho nhóm Gà Các bạn còn lại cổ vũ và giám sát Khi có đồng hồ báo hiệu

xuất hiện trên màn hình, mỗi đội chơi phải lên điền dấu thích hợp vào các ô trống

trên mỗi bậc thang của hình vẽ (chơi tiếp sức) Trong thời gian 3 phút, đội nào làm

đúng và làm xong tr-ớc, đội đó sẽ c-ớp đ-ợc cờ

Với trò chơi này, GVcó thể cho 2 đội thi tiếp sức đọc đáp án mà không cần viết

lên bảng Sau 15 giây, mỗi HS phải đọc 1 phép so sánh Nếu đúng, GV kích chuột,

con vật biểu t-ợng của đội đó sẽ đ-ợc nhảy lên 1 bậc

- Hiệu quả: HS tích cực chơi (thực chất là tham gia giải các bài tập); hào hứng

với kết quả mình đạt đ-ợc (mỗi khi con vật của đội mình đ-ợc nhảy lên một bậc);

nắm chắc kiến thức, tự tin khi so sánh các số Tiết học nhẹ nhàng, GV không phải

chuẩn bị nhiều đồ dùng

Trò chơi về phép tính

Trò chơi: Rung chuông vàng

(áp dụng với các tiết rèn kĩ năng tính Ví dụ: tiết 60)

- Mục đích: Rèn kĩ năng cộng, trừ trong phạm vi 10

- Chuẩn bị: Bộ số và bảng gài (mỗi HS một bộ)

- Cách chơi: GV đ-a ra các câu hỏi hoặc phép tính, HS chọn số t-ơng ứng Mỗi lần

trả lời đ-ợc 1 câu hỏi, bạn đó sẽ đ-ợc leo lên một bậc thang Bạn nào v-ợt qua đ-ợc

cả 9 câu hỏi, bạn đó rung đ-ợc chuông và là ng-ời chiến thắng

slide 2 slide 3 slide 17

- Hiệu quả: Với hình ảnh anh Hugo mà trẻ rất yêu thích, HS cảm thấy rất vui và

phấn khởi khi đồng hành cùng nhân vật này (nhất là khi nghe giọng anh Hugo đặt

câu hỏi) Các em tự hào khi v-ợt qua đ-ợc tất cả các câu hỏi và rung đ-ợc chuông

vàng Giờ học sôi nổi, HS tích cực tham gia ngay cả khi GV hỏi thêm câu hỏi nâng

cao

Trò chơi về bài toán có lời văn

Trò chơi: Vui cùng ngày hội rừng xanh

(Có thể áp dụng với tất cả các tiết dạy)

- Mục đích: Củng cố kĩ năng giải toán có lời văn

- Chuẩn bị: Bảng con + phấn trắng cho mỗi HS

- Cách chơi: Đằng sau mỗi con vật ẩn chứa một câu hỏi về bài toán có lời văn Mỗi

HS có 30 giây ghi vào bảng đáp án của mình Ai trả lời đúng tất cả các câu hỏi do

các con vật đặt ra, bạn đó l¯ người chiến thắng v¯ được nhận phần thưởng của “khu

rừng”

Để hiển thị câu hỏi của mỗi con vật, GV kích chuột vào con vật HS chọn

trong slide 4 Sau khi hiện đáp án, kích chuột vào mũi tên để quay lại slide 4 và tiếp

tục với câu hỏi của các con vật khác

slide 4 slide 5 slide 6

- Hiệu quả: HS háo hức mong chờ mỗi khi đến tiết toán mà đ-ợc chơi trò chơi này

Sau mỗi lần chơi, các em không còn cảm thấy khó khăn và kém tự tin khi giải các

bài toán có lời văn Các em cảm thấy thích thú khi đ-ợc giải đáp câu đố của các con

vật và tự tin, chủ động giải thích đáp án của mình mỗi khi đ-ợc hỏi

Trò chơi: Ai là thợ chỉnh đồng hồ

(áp dụng với các tiết về đồng hồ, thời gian)

- Mục đích: Củng cố cách xem giờ đúng, rèn kĩ năng quan sát nhanh, xác định

đúng các kim ứng với giờ đúng trên mặt đồng hồ

- Chuẩn bị: Thẻ Đúng, Sai + Mô hình đồng hồ (mỗi nhóm chơi 1 bộ)

- Cách chơi: Chơi theo nhóm GV đ-a ra các đồng hồ ứng với giờ đã chọn và yêu

cầu các nhóm kiểm tra đồng hồ và giơ thẻ, nếu đúng giơ thẻ Đ, sai giơ thẻ S Nếu

đồng hồ chỉ sai, các nhóm phải giơ đồng thời cả mô hình đồng hồ chỉ giờ đúng để

GV kích chuột chỉnh lại kim đồng hồ trên màn hình Nhóm nào giơ thẻ đúng và

chỉnh đ-ợc tất cả các đồng hồ, nhóm đó thắng cuộc

slide 2 slide 14 slide 14

- Hiệu quả: HS say mê với hình ảnh rõ nét và âm thanh vui tai của những chiếc

đồng hồ Đặc biệt là khi GV kích chuột điều chỉnh kim đồng hồ, HS đ-ợc quan sát

một cách rõ ràng, chính xác h-ớng quay và ghi nhớ nhanh vị trí của các kim đồng

hồ Với tính huống và đáp án đã đ-ợc thiết kế, khi áp dụng trò chơi này, GV chủ

động và không mất nhiều thời gian, công sức thao tác trên đồng hồ HS có nhiều

thời gian đ-ợc chơi hơn

Trò chơi: Xếp hình cá

(Tiết 4: Hình tam giác)

- Mục đích: Giúp HS rèn luyện trí t-ởng t-ợng, tính sáng tạo

- Chuẩn bị: 8 que tính và 1 hình tròn (mỗi nhóm chơi 1 bộ)

- Cách chơi: GV cho HS quan sát hình ảnh đàn cá (đ-ợc xếp bằng que tính)

chuyển động để thu hút các em Sau đó cho các em dùng 8 que tính và 1 hình tròn

xếp thành hình con cá (theo mẫu) Xếp xong, GV tổ chức cho HS thi đổi chỗ 2 que

tính và hình tròn để con cá chuyển h-ớng bơi (trong thời gian 2’- đúng bằng thời

gian bài hát Cá vàng bơi ) Đội nào xếp xong tr-ớc và đúng sẽ thắng cuộc

slide 3 slide 5 slide 7

Để chữa bài, GV nhấn v¯o dòng chữ “Cách xếp”cho HS xem lại cách chuyển

vị trí 2 que tính và quan sát cá đổi h-ớng bơi ứng với các cách xếp khác nhau

- Hiệu quả: Các em hoàn toàn bị chinh phục và ngạc nhiên khi chỉ cần đổi chỗ 2

que tính, những chú cá đã đổi h-ớng và bơi đi bơi lại sinh động Sau đó, cứ đến giờ

ra chơi, các em lại say s-a xếp hình và cũng sáng tạo đổi chỗ que tính để đ-ợc các

hình khác Quả thật, trò chơi đã gây đ-ợc hứng thú học tập và phát huy trí t-ởng

t-ợng, tính sáng tạo của các em

* Trên đây là nội dung chắt lọc của 5 trong số 14 trò chơi điển hình cho 5

mảng kiến thức toán lớp 1 Để hiểu rõ hơn nội dung và hiệu quả của 14 trò

chơi này, xin xem trong đĩa CD kèm theo