Giải pháp huy động nguồn lực xây dựng nông thôn mới tại huyện mỹ hào, tỉnh hưng yên (tt)

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI ĐẶNG TIẾN DŨNG GIẢI PHÁP HUY ĐỘNG NGUỒN LỰC XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI TẠI HUYỆN MỸ HÀO, TỈNH HƢNG YÊN Chuyên ngành: Kinh tế

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM

HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

ĐẶNG TIẾN DŨNG

GIẢI PHÁP HUY ĐỘNG NGUỒN LỰC XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI TẠI HUYỆN MỸ HÀO, TỈNH HƢNG YÊN

Chuyên ngành: Kinh tế học

Mã số: 60.31.01.01

TÓM TẮT LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ HỌC

Có thể tìm hiểu luận văn tại: Thư viện Học viện Khoa học xã hội

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Nông thôn là lĩnh vực rộng lớn, chứa đựng nhiều mối quan hệ kinh tế,

xã hội , môi trường, an ninh, chính trị xã hội Nông thôn Việt Nam đóng vai trò to lớn trong sự nghiệp đấu tranh giành độc lập dân tộc, xây dựng và phát triển kinh tế - xã hội

Nhận thấy sự cần thiết của việc phát triển kinh tế xã hội của đất nước phải gắn liền với phát triển nông thôn, ngày 04/6/2010, Thủ tướng Chính phủ đã ký Quyết định số 800/QĐ-TTg Phê duyệt Chương trình mục tiêu Quốc gia về xây dựng nông thôn mới (NTM) giai đoạn

2010 - 2020 Với mục tiêu xây dựng nông thôn phát triển toàn diện trên các lĩnh vực kinh tế, văn hóa, xã hội, môi trường

Mỹ Hào là một trong những huyện trọng điểm về phát triển kinh tế -

xã hội của tỉnh Hưng Yên, với vị trí địa lý thuận lợi, điều kiện tự nhiên, đất đai, tài nguyên môi trường, nguồn nhân lực khá dồi dào, Với mục tiêu sớm đưa Mỹ Hào trở thành thị xã công nghiệp trực thuộc tỉnh Hưng Yên, trong những năm qua, huyện Mỹ Hào đã có nhiều chính sách nhằm phát triển nông nghiệp, nông thôn, nhất là kể từ khi triển khai thực hiện Chương trình MTQG xây dựng NTM Nhờ vậy, cơ cấu kinh tế NNNT bước chuyển biến tích cực; kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội nông thôn được tăng cường; các hình thức tổ chức sản xuất trong nông nghiệp phát triển đa dạng; nhiều tiến bộ khoa học kỷ thuật được áp dụng; đời sống vật chất, tinh thần của người dân ngày càng được cải thiện, nâng cao; hệ thống chính trị được củng

cố là tiền đề quan trọng để phấn đấu xây dựng Mỹ Hào sớm trở thành thị xã công nghiệp trực thuộc tỉnh Hưng Yên

Tuy nhiên, kết quả đạt được chưa tương xứng với tiềm năng, lợi thế

và yêu cầu đặt ra Nông nghiệp phát triển chưa bền vững, chuyển dịch cơ cấu và đổi mới cách thức sản xuất tại địa phương còn chậm; nguồn lực đầu

tư cho phát triển NNNT còn ít; sức cạnh tranh của sản phẩm nông nghiệp còn yếu; năng suất lao động, hiệu quả kinh tế còn thấp; công nghiệp dịch vụ

ở nông thôn phát triển chậm; công tác quy hoạch, quản lý đất đai ở nông thôn còn nhiều hạn chế Những yêu cầu lớn và cấp bách về phát triển NNNT và tạo thu nhập cho dân cư nông thôn, phát triển kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội đòi hỏi tập trung hơn nữa các nguồn lực, nhưng một thực tế các nguồn lực cho xây dựng NTM tại huyện Mỹ Hào vẫn còn hạn chế Với những yêu cầu đặt ra cả về thực tiễn và lý luận, học viên mạnh dạn

chọn đề tài “Giải pháp huy động nguồn lực xây dựng nông thôn mới tại huyện Mỹ Hào, tỉnh Hưng Yên” làm đề tài luận văn thạc sỹ

2 Tình hình nghiên cứu đề tài

Nông thôn là lĩnh vực rộng lớn, phức tạp và có vai trò quan trọng nên

đã được sự quan tâm của nhiều nhà khoa học, nhà quản lý trong và ngoài nước

Nhìn chung, các công trình nghiên cứu và bài viết đã công bố tuy có nhiều nghiên cứu về lý luận và thực tiễn về xây dựng và phát triển nông thôn mới; nhưng chưa có công trình nào phân tích một cách có hệ thống cơ sở lý luận và thực tiễn về Chương trình xây dựng NTM đáp ứng yêu cầu xây dựng NTM theo chủ trương của Đảng và Nhà nước những năm gần đây; nhất là chưa

có công trình nghiên cứu sâu về Chương trình xây dựng NTM trên địa bàn cấp huyện

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

- Hệ thống hóa và phân tích cơ sở lý luận và thực tiễn của thu hút

nguồn lực xây dựng NTM, cụ thể hóa cho địa bàn cấp huyện; làm rõ căn cứ

và nội dung các giải pháp thu hút nguồn lực xây dựng NTM tại huyện Mỹ Hào, tỉnh Hưng Yên có cơ sở khoa học

- Phân tích và đánh giá thực trạng huy động nguồn lực cho xây dựng NTM huyện Mỹ Hào những năm 2011 - 2016, rút ra những thành tựu, những hạn chế và nguyên nhân, những vấn đề đặt ra cần giải quyết để đẩy mạnh huy động nguồn lực cho xây dựng NTM của Huyện giai đoạn 2017 -

2020

- Đề xuất quan điểm, phương hướng và các giải pháp tăng cường thu hút các nguồn lực cho xây dựng NTM tại huyện Mỹ Hào những năm 2017 -

2020

4 Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu trực tiếp của luận văn là các vấn đề kinh tế,

tổ chức trong thu hút nguồn lực cho xây dựng NTM tại huyện Mỹ Hào Tuy nhiên, luận văn không nghiên cứu các vấn đề này một cách biệt lập

mà trong mối quan hệ, sự tác động của các nhân tố ảnh hưởng đến huy động nguồn lực cho xây dựng NTM

4.2 Phạm vi nghiên cứu

- Phạm vi về không gian: Luận văn nghiên cứu các nội dung theo

đối tượng nghiên cứu trên ở tất cả các xã và thị trấn trên địa bàn huyện

Mỹ Hào, tỉnh Hưng Yên

- Phạm vi về thời gian: Luận văn nghiên cứu thực trạng theo thời

gian từ 2011 -2016, các định hướng và giải pháp được đề xuất cho thời gian từ 2017 -2020

5 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp chuyên gia, chuyên khảo

- Phương pháp thống kê kinh tế:

- Phương pháp dự đoán, dự báo:

6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn

Luận văn góp phần hệ thống hóa về mặt lý luận, làm rõ nội dung, các nhân tố tác động đến thu hút nguồn lực cho xây dựng NTM tại huyện Mỹ Hào

Phân tích đúng thực trạng thu hút nguồn lực cho xây dựng NTM tại huyện Mỹ Hào, tỉnh Hưng Yên; rút ra được các thành tựu, hạn chế và nguyên nhân

Đề xuất các quan điểm, định hướng và các giải pháp để thu hút các nguồn lực nhằm phục vụ cho xây dựng NTM tại huyện Mỹ Hào một cách

hệ thống, có cơ sở khoa học và có tính khả thi

7 Kết cấu của luận văn

Ngoài lời mở đầu, kết luận và kiến nghị, danh mục tài liệu tham khảo, phụ lục, luận văn được kết cấu thành 3 chương sau:

Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn về huy động nguồn lực xây

dưng NTM trên địa bàn cấp huyện

Chương 2: Thực trạng thu hút nguồn lực xây dựng NTM tại huyện

Mỹ Hào, tỉnh Hưng Yên những năm 2011 - 2016

Chương 3: Phương hướng và một số giải pháp thu hút nguồn lực xây

dựng NTM tại huyện Mỹ Hào, tỉnh Hưng Yên đến năm 2020

CHƯƠNG 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ HUY ĐỘNG

NGUỒN LỰC XÂY DỰNG NTM TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN

1.1 Cơ sở lý luận về xây dựng NTM và huy động nguồn lực xây dựng NTM trên địa bàn huyện

1.1.1 Khái niệm về NTM và xây dựng nông thôn mới

- Khái niệm về nông thôn, NTM: Nông thôn là vùng lãnh thổ được xem

xét trong mối quan hệ với thành thị, với tư cách 2 vùng lãnh thổ hợp thành lãnh thổ của một quốc gia, một địa phương nhất định Vì vậy, có người cho rằng, nông thôn là phần lãnh thổ không thuộc nội thành, nội thị các thành phố, thị xã, thị trấn được quản lý bởi cấp hành chính cơ sở là ủy ban nhân dân xã Tuy nhiên có người cho rằng, nông thôn là vùng lãnh thổ rộng lớn trong đó hoạt động nông nghiệp là chủ yếu, nơi cư trú của đa số là nông dân, nơi có đời sống kinh tế, văn hóa còn nhiều khó khăn, tác động của các điều kiện tự nhiên đến sản xuất và đời sống còn rất nặng nề Để hiểu toàn diện về nông thôn, cần phải hiểu theo cả 2 tiêu chí về hành chính và kinh tế đó

Nông thôn mới là thuật ngữ được so sánh với nông thôn cũ Hội nghị lần thứ 7 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa X đã ban hành Nghị quyết số 26-NQ/TW ngày 5/8/2008 về vấn đề nông nghiệp, nông dân, nông thôn Chính phủ đã có Quyết định số 491/QĐ-TTg ngày 16/4/2009 ban hành Bộ tiêu chí quốc gia về nông thôn mới, Quyết định 800/QĐ-TTg ngày 4/6/2010 phê duyệt chương trình Mục tiêu quốc gia về xây dựng NTM 2010-

2020 Đặc trưng của NTM thời kỳ CNH - HĐH, giai đoạn 2010 - 2020, bao gồm: (1) Kinh tế phát triển, đời sống vật chất và tinh thần của cư dân nông thôn được nâng cao; (20 Nông thôn phát triển theo quy hoạch, có kết cấu hạ tầng

kinh tế, xã hội hiện đại, môi trường sinh thái được bảo vệ; (3) Dân trí được nâng cao, bản sắc văn hóa dân tộc được giữ gìn và phát huy; (4) An ninh tốt, quản lý dân chủ; (5) Chất lương hệ thống chính trị được nâng cao

- Khái niệm về xây dựng NTM: Xây dựng NTM là tổng thể các giải

pháp về kinh tế, kỹ thuật và tổ chức nhằm biến đổi nông thôn cũ, lạc hậu thành NTM Nghị quyết đã xác định mục tiêu xây dựng NTM đến năm

2020 theo các tiêu chí nêu trên Để có cơ sở thực tiễn cho chỉ đạo xây dựng nông thôn mới, Ban Bí thư Trung ương Đảng đã chỉ đạo 11 xã đại diện cho các vùng kinh tế - văn hoá trên cả nước xây dựng thí điểm mô hình nông thôn mới Đồng thời, nhằm thực hiện các nhiệm vụ mà Nghị quyết 26-NQ/TW đề ra, trên cơ sở đó các nghị quyết về nông thôn mới đã được ban hành và tổ chức triển khai

- Sự cần thiết phải xây dựng NTM: Sự cần thiết xây NTM chủ yếu do

các hạn chế của nông thôn cũ, vai trò của nông thôn trong phát triển kinh tế đất nước

1.1.2 Khái niệm nguồn lực và huy động nguồn lực cho xây dựng nông thôn mới

1.1.2.1 Khái niệm và phân loại nguồn lực

- Khái niệm nguồn lực: Theo nghĩa rộng nguồn lực là tổng thể vị trí

địa lí, tài nguyên thiên nhiên, hệ thống tài sản quốc gia, nguồn nhân lực, đường lối chính sách, vốn và thị trường…ở cả trong nước và ngoài nước có thể được khai thác nhằm phục vụ cho việc phát triển kinh tế của một lãnh thổ nhất định Theo nghĩa hẹp có nguồn lực tự nhiên và nguồn lực xã hội, nguồn lực vật chất và nguồn lực tài chính…,

- Phân loại nguồn lực: Có nhiều cách phân loại nguồn lực, tùy theo

tiêu chí nguồn lực được phân thành các loại khác nhau

* Nguồn lực bên trong (nội lực):

* Nguồn lực bên ngoài (ngoại lực):

1.1.2.2 Khái niệm về huy động nguồn lực cho xây dựng nông thôn mới

Huy động nguồn lực là tổng thể các giải pháp, cơ chế, chính sách nhằm tìm kiếm, khai thác các nguồn lực tự nhiên, tiền, nhân lực, vật lực và giá trị của các yếu tố xã hội cho hoạt động xây dựng NTM một cách có lợi nhất cho cộng đồng địa phương và nâng cao hiệu quả sử dụng các nguồn lực

- Nguyên tắc huy động nguồn lực cho xây dựng NTM: Nguyên tắc

huy động nguồn lực cho NTM là phải huy động tối đa các nguồn lực trong điều kiện có thể của địa phương (tỉnh, huyện, xã) để tổ chức thực hiện xây dựng nông thôn mới

1.1.3 Vai trò và đặc điểm nguồn lực, huy động nguồn lực cho xây dựng NTM trên địa bàn huyện

1.1.3.1 Vai trò của nguồn lực cho xây dựng nông thôn mới

Nguồn lực có vai trò quan trọng đối với sự phát triển kinh tế - xã hội của mỗi quốc gia, mỗi vùng lãnh thổ; mỗi địa phương nói chung; hay theo nghĩa hẹp hơn nguồn lực có vai trò quan trọng trong việc xây dựng NTM tại mỗi địa phương

1.1.3.2 Đặc điểm nguồn lực và huy động nguồn lực cho xây dựng NTM trên địa bàn huyện

1.1.4 Nhân tố ảnh hưởng đến huy động nguồn lực cho xây dựng NTM trên địa bàn huyện

- Năng lực của Ban chỉ đạo/Ban quản lý xây dựng NTM (sau đây gọi chung là Ban Chỉ

- Sự tham gia của cộng đồng trong huy động các nguồn lực:

- Sự phát triển của kinh tế địa phương:

1.2.1.1 Chương trình MTQG xây dựng NTM (Theo Quyết định số

800/QĐ-TTg, ngày 04/6/2010), gồm 11 nội dung sau:

1) Quy hoạch xây dựng nông thôn mới

2) Phát triển hạ tầng kinh tế - xã hội

3) Chuyển dịch cơ cấu, phát triển kinh tế, nâng cao thu nhập

4) Giảm nghèo và An sinh xã hội

5) Đổi mới và phát triển các hình thức tổ chức sản xuất có hiệu quả ở nông thôn

6) Phát triển giáo dục - đào tạo ở nông thôn:

7) Phát triển y tế, chăm sóc sức khoẻ cư dân nông thôn

8) Xây dựng đời sống văn hoá, thông tin và truyền thông nông thôn 9) Cấp nước sạch và vệ sinh môi trường nông thôn

10) Nâng cao chất lượng tổ chức Đảng, Chính quyền, đoàn thể chính trị - xã hội trên địa bàn

11) Giữ vững an ninh, trật tự xã hội nông thôn

1.2.1.2 Cơ chế và nguyên tắc huy động nguồn lực cho xây dựng NTM

Xây dựng NTM theo phương châm phát huy vai trò chủ thể của cộng đồng dân cư địa phương là chính, Nhà nước đóng vai trò định hướng, ban

hành các tiêu chí, quy chuẩn xã đặt ra các chính sách, cơ chế hỗ trợ và hướng dẫn Các hoạt động cụ thể do chính cộng đồng người dân ở thôn, xã bàn bạc dân chủ để quyết định và tổ chức thực hiện

1.2.1.3 Tiêu chí đánh giá công tác huy động nguồn lực

1.2.2 Kinh nghiệm huy động nguồn lực cho xây dựng NTM ở cấp huyện

1.2.2.1 Kinh nghiệm của một số quốc gia trong khu vực

- Kinh nghiệm của Hàn Quốc:

- Kinh nghiệm của Trung Quốc:

- Kinh nghiệm của Thái

1.2.2.2 Kinh nghiệm của một số địa phương trong nước

- Kinh nghiệm của huyện Vũ Thư, tỉnh Thái Bình:

- Kinh nghiệm của Hải Dương:

- Kinh nghiệm của Đồng Nai:

1.2.2.3 Những bài học rút ra cho huyện Mỹ Hào, tỉnh Hưng Yên

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG THU HÚT NGUỒN LỰC XÂY DỰNG NTM TẠI HUYỆN MỸ HÀO, TỈNH HƯNG YÊN NHỮNG NĂM 2011-2016

2.1 Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của huyện Mỹ Hào, tỉnh Hưng Yên ảnh hưởng đến huy động nguồn lực cho xây dựng nông thôn mới

2.1.1 Đặc điểm về điều kiện tự nhiên

2.1.1.1 Về vị trí địa lý và địa kinh tế

2.1.1.2 Về điều kiện thời tiết, khí hậu

2.1.1.3 Điều kiện địa hình, thổ nhưỡng

2.1.2 Đặc điểm về kinh tế - xã hội

- Về quỹ đất đai:

- Về dân số, lao động và phong tục tập quán:

- Về hệ thống kết cấu hạ tầng:

- Về tình hình phát triển kinh tế - xã hội

2.1.3 Đánh giá ảnh hưởng của kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của huyện Mỹ Hào, tỉnh Hưng Yên đến huy động nguồn lực cho xây dựng nông thôn mới

khó khăn, khó khăn ở chỗ đất đai có giá cao nên khó huy động từ sự tự nguyện của người dân

Sự quan của Huyện ủy, UBND huyện, Ban Chỉ đạo Xây dựng NTM huyện, sự phối hợp có hiệu quả trong tổ chức thực hiện giữa các cấp, các ngành, các tổ chức chính trị - xã hội trong huyện cả hệ thống chính trị cùng vào cuộc, tạo được sự đồng thuận cao của toàn xã hội đối với chủ trương xây dựng nông thôn mới

Các xã, thị trấn trong huyện tổ chức triển khai thực hiện Chương trình theo đúng hướng dẫn lấy việc xây dựng hộ gia đình NTM làm hạt nhân, chọn những tiêu chí dễ, tiêu chí ít vốn đầu tư để thực hiện trước, tiêu chí khó làm sau Bước đầu đã có những mô hình, cách làm phù hợp trong triển khai thực hiện Chương trình xây dựng NTM trên địa bàn huyện

Nhân dân Mỹ Hào có truyền thống cần cù, siêng năng; có trình độ dân trí cao, cùng với lực lượng lao động di cư có chất lượng từ các vùng, vùng miền trong cả nước về địa bàn huyện Mỹ Hào đã tạo một lợi thế không nhỏ cho Mỹ Hào trong việc huy động nguồn lực con người cho việc xây dựng NTM nói riêng và phát triển kinh tế - xã hội huyện Mỹ Hào nói chung

2.1.3.2 Ảnh hưởng tiêu cực

Một số chủ trương, chính sách của Đảng và pháp luật của Nhà nước được ban hành khá đồng bộ, kịp thời, hợp lòng dân nhưng lại chậm được triển khai thực hiện ở cơ sở

Xây dựng NTM dựa trên nền tảng phát triển sản xuất nông nghiệp chưa bền vững, tiềm ẩn nhiều yếu tố rủi ro; việc chuyển dịch cơ cấu trong nội bộ ngành nông nghiệp còn chậm, chưa phát huy tốt các nguồn lực cho đầu tư phát triển sản xuất, chế biến và tiêu thụ sản phẩm cho nông dân

Dịch vụ, ngành nghề ở nông thôn phát triển chưa đa dạng, quy mô nhỏ, ngành hàng phân tán, sử dụng nhiều công lao động, việc chuyển dịch cơ cấu lao động nông thôn còn chậm

Việc thực hiện lồng ghép từ các chương trình mục tiêu khác hiệu quả chưa cao, do đầu tư dàn trải, mang tính chắp vá đối với kết cấu hạ tầng

ở khu vực nông thôn, nhất là các công trình giao thông nông thôn; vốn ngân sách hạn hẹp, v, v, nên việc huy động các nguồn lực gặp khó khăn Một

bộ phần đời sống người dân còn rất nhiều khó khăn, nên chưa thể huy động nguồn lực từ họ

Việc đào tạo phát triển nguồn nhân lực còn hạn chế, chưa có đội ngũ xây dựng NTM chuyên nghiệp, trình độ năng lực của một số cán bộ cơ

sở chưa đáp ứng yêu cầu, còn nhiều lúng túng khi triển khai thực hiện

Tình trạng môi trường sống bị ô nhiễm do chất thải công nghiệp, chất thải đô thị, chất thải do sinh hoạt của con người, chất thải chăn nuôi không được ngăn chặn và xử lý; hệ thống hạ tầng cấp, thoát nước chưa đồng bộ và đầu tư đúng mức

Đất đai là nguồn lực ó giá trị kinh tế cao nên khó huy động từ sự tự nguyện của người dân Đời sống vật chất, tinh thần của một bộ phận người dân nông thôn còn thấp; việc thực hiện chính sách an sinh xã hội còn nhiều bất cập, nhiều vấn đề bức xúc chưa được giải quyết triệt để, nhất là những khiếu kiện về đất đai; thiếu việc làm, thu nhập thấp, khoảng cách giàu nghèo giữa thành thị và nông thôn ngày một gia tăng

2.2 Thực trạng thu hút nguồn lực xây dựng NTM tại huyện Mỹ Hào, tỉnh Hƣng Yên giai đoạn 2011-2016

2.2.1 Tình hình xây dựng NTM ở huyện Mỹ Hào giai đoạn 2011 -

2016