Một số kĩ thuật về tiết dạy môn toán 6 theo mô hình trường học mới

Trong mô hình trường học mới, tài liệu hướng dẫn học môn Toán 6 được thiết kế theo hướng tích cực hóa hoạt động học tập của học sinh, khuyến khích sử dụng kiểu dạy học thông qua các hoạt

MỘT SỐ KĨ THUẬT VỀ TIẾT DẠY MÔN TOÁN 6 MÔ HÌNH THM

I Quy trình dạy học 5 bước

Trong một tiết dạy học Toán hiện nay, ta thường thiết kế quá trình dạy học theo phương pháp dạy học tích cực và thường sử dụng hai kiểu cấu trúc chính là:

Nghe giảng lí thuyết -> Theo dõi bài tập mẫu -> Luyện tập hoặc Theo dõi bài tập mẫu -> Rút ra lí thuyết -> Luyện tập Tuy nhiên, nếu giáo viên sử dụng không

hợp lí sẽ dẫn đến lối dạy học mang tính áp đặt, bình quân, đồng loạt

Trong mô hình trường học mới, tài liệu hướng dẫn học môn Toán 6 được thiết kế theo hướng tích cực hóa hoạt động học tập của học sinh, khuyến khích sử dụng kiểu dạy học thông qua các hoạt động trải nghiệm, khám phá, phát hiện của học sinh và thiết kế theo quy trình dạy học 5 bước

Quy trình dạy học 5 bước Các hoạt động trong sách

Bước 1: Gợi động cơ, tạo hứng thú

Bước 2: Trải nghiệm

Bước 3: Phân tích, khám phá, rút ra bài học

Bước 4: Thực hành

Bước 5: Vận dụng

1.1.1 Bước 1: Gợi động cơ, tạo hứng thú

Tạo cho học sinh một động cơ, một ham muốn tìm ra con đường đi tới đích, tìm cách chiếm lĩnh kiến thức mới Từ đó khêu gợi trí tò mò khoa học, sự hứng thú khám phá cái mới Đây chính là một biện pháp quan trọng để phát huy tính tự giác, chủ động trong học tập của học sinh

Kết quả cần đạt được trong bước 1:

- Kích thích sự tò mò, khơi dậy hứng thú của học sinh về chủ đề sẽ học; Học sinh cảm thấy vấn đề nêu lên rất gần gũi với mình

- Không khí lớp học vui, tò mò, chờ đợi, thích thú

Cách làm: Đặt câu hỏi; Đố vui; Kể chuyện; Đặt một tình huống; Tổ chức

trò chơi… Có thể thực hiện với toàn lớp, nhóm nhỏ, hoặc cá nhân từng học sinh

Trong một bài học Toán 6 theo mô hình trường học mới, bước 1 này chính

là hoạt động Ở đây ta hiểu “Khởi động” có 2 mục đích cần đạt khi tổ chức tiết học:

+ Tạo ra các hoạt động vui chơi, giải trí với mục đích vận động thân thể

để học sinh có một tâm lý thoải mái trước khi bước vào một bài học

+ Tạo ra một tình huống có vấn đề về kiến thức chưa được học, đòi hỏi người học phải tìm cách giải quyết nó, muốn làm điều đó phải tìm một công cụ mới hoặc ôn tập lại kiến thức đã học ở tiểu học để vận dụng vào bài mới

Ví dụ 1: Tổ chức các hoạt động trò chơi vận động thân thể nhằm tạo ra tình

Chú ý:

- Trong ví dụ 3 bài tập “tìm số tự nhiên x mà x + 5 = 2” là tình huống có vấn

đề rõ ràng và học sinh hoàn toàn bỡ ngỡ vì không có cách nào giải được, giáo viên cần phải tận dụng tình huống để kích thích sự tò mò, hứng thú của học sinh

- Khi bài học không có thiết kế trò chơi thì giáo viên có thể thiết kế trò chơi khác có liên quan bài học để thu hút học sinh

- Có nhiều bài học không có hoạt động khởi động thì giáo viên tổ chức các hoạt động (không nhất thiết phải gắn với bài học) nhằm mục đích vui chơi, vận động thân thể như hát, chơi trò chơi tập thể, …

- Hoạt động với mục đích vận động thân thể thường rất lôi cuốn học sinh, giáo viên cần chấm dứt hoạt động đúng lúc cần thiết để không làm mất thời gian tiết học

- Tổ chức hoạt động khởi động thành công là khi kết thúc hoạt động học sinh không thể giải quyết các vấn đề phát sinh một cách trọn vẹn

1.1.2 Bước 2: Trải nghiệm

Để nhận thức được về một đối tượng, một sự việc hay một vấn đề nào đó, người học phải dựa trên vốn kiến thức, vốn kinh nghiệm đã có từ trước Nếu học sinh không có vốn kiến thức cần thiết, hoặc không có những trải nghiệm nhất định thì không thể hình thành được kiến thức mới Hơn nữa, trong dạy học môn toán, kiến thức hình thành trước thường là cơ sở để hình thành, phát triển những kiến thức tiếp theo Do đó, trong dạy học, người giáo viên cần phải tìm hiểu vốn kinh nghiệm và những hiểu biết sẵn có của học sinh trước khi học một kiến thức mới và

tổ chức cho học sinh trải nghiệm Sự định hướng và tổ chức các hoạt động của giáo viên là quan trọng, nhưng vốn kiến thức của học sinh, những trải nghiệm của học sinh vẫn là yếu tố quyết định trong việc hình thành kiến thức mới

Kết quả cần đạt trong bước 2:

- Huy động vốn hiểu biết, kinh nghiệm có sẵn của học sinh để chuẩn bị học bài mới

- Học sinh trải qua tình huống có vấn đề, trong đó chứa đựng những nội dung kiến thức, những thao tác, kĩ năng để làm nảy sinh kiến thức mới

Cách làm: Tổ chức các hình thức trải nghiệm gần gũi với học sinh Nếu là

tình huống diễn tả bằng lời văn, thì câu văn phải đơn giản, gần gũi với học sinh

Có thể thực hiện với toàn lớp, nhóm nhỏ, hoặc cá nhân từng học sinh

Trong một bài học Toán 6 theo mô hình trường học mới, bước 2 này chính

trong suốt hoạt động Ở đây ta hiểu “trải nghiệm” là thông qua những tình huống phát sinh thực tiễn dẫn đến những nhu cầu mới, kiến thức mới

Ví dụ 1: - Trong “§1: Tập hợp Phần tử của tập hợp” thì hoạt động trò chơi

“Thu thập đồ vật” là một hoạt động trải nghiệm cho kiến thức mới về tập hợp

- Trong “§2: Tập hợp các số tự nhiên” thì trò chơi “1 Đố bạn viết số” và bài tập “2 Thực hiện các hoạt động” là hoạt động trải nghiệm về tập hợp chỉ có các số

tự nhiên, từ đó đặt ra câu hỏi “Tập hợp đó là gì? Tên gọi? Kí hiệu?”

- Trong “§4: Số phần tử của một tập hợp Tập hợp con” thì bài toán “tìm số

tự nhiện x biết x + 5 = 2” là một trải nghiệm bài toán thực tế mà không có đáp số,

từ đó đặt ra câu hỏi “vậy những phần tử x này là cái gì? Gọi nó thế nào? Kí hiệu ra sao?”

Ví dụ 2: Đối với môn hình học 6 thì hoạt động trải nghiệm thường dễ nhận biết thông qua các yêu cầu “Thực hiện các hoạt động sau” như: Quan sát và nhận xét, Đọc và làm theo, em vẽ, em viết, …

1.1.3 Bước 3: Phân tích, khám phá – Rút ra bài học

Là quá trình xem xét, nhìn nhận, tìm hiểu đối tượng, sự việc, phát hiện đặc điểm, ý nghĩa của chúng, trên cơ sở đó tìm tòi, khám phá ý tưởng mới Đúc rút thành bài học, khái niệm, quy tắc lí thuyết hay thực hành mới

Kết quả cần đạt được ở bước 3:

- Rút ra được kiến thức, khái niệm hay quy tắc lí thuyết, thực hành mới

- Nếu là một dạng toán mới thì học sinh phải nhận biết được dấu hiệu, đặc điểm và nêu được các bước giải dạng toán này

Cách làm: - Dùng các câu hỏi gợi mở, câu hỏi phân tích, đánh giá để giúp

học sinh thực hiện tiến trình phân tích và rút ra bài học

- Có thể sử dụng các hình thức thảo luận cặp đôi, thảo luận theo nhóm, hoặc các hình thức sáng tạo khác nhằm kích thích trí tò mò, sự ham thích tìm tòi, khám phá phát hiện của học sinh

Trong một bài học Toán 6 theo mô hình trường học mới, bước 3 này chính

là hoạt động Ở bước này giáo viên cố gắng nêu ra các câu hỏi từ bước 2 để học sinh có nhu cầu về tìm hiểu kiến thức mới và tìm hiểu nó

Đặc trưng để nhận biết ở bước 3 này chính là hoạt động “đọc kĩ nội dung sau” và các bài tập ngay sau đó

Ví dụ 1: Trong “§1: Tập hợp Phần tử của tập hợp” – Sách HDH 6/Tr3

Chú ý: - Nên soạn những câu hỏi thích hợp giúp học sinh đi vào tiến trình

phân tích thuận lợi và hiệu quả

- Vì học sinh học theo tiến độ cá nhân nên giáo viên không phải lo “chạy” giáo án, do đó cần giành một ít thời gian thích hợp để các em trong nhóm kiểm tra chéo nhau phần kiến thức mới

- Khuyến khích học sinh đặt câu hỏi tình huống đối với giáo viên hoặc với bạn để nâng cao khả năng tìm tòi, khám phá và nắm sâu kiến thức mới hơn

(trong tiết đang dạy) đã kết thúc, đây là lúc mà giáo viên cần chốt lại những kiến thức cần thiết của bài học

1.1.4 Bước 4: Thực hành

Ở bước này yêu cầu học sinh phải vận dụng những kiến thức vừa tiếp thu được để giải quyết những nhiệm vụ cụ thể, qua đó giáo viên xem học sinh đã nắm được kiến thức hay chưa và nắm được ở mức độ nào Đây là những hoạt động như trình bày, luyện tập, bài thực hành,… giúp cho các em thực hiện tất cả những hiểu biết ở trên lớp và biến những kiến thức thành kĩ năng

Kết quả cần đạt được ở bước 4:

- HS nhớ dạng cơ bản một cách vững chắc; làm được các bài tập áp dụng dạng cơ bản theo đúng quy trình

- HS biết chú ý tránh những sai lầm điển hình thường mắc trong quá trình giải bài toán dạng cơ bản

Cách làm:

- Thông qua việc giải những bài tập rất cơ bản để học sinh rèn luyện việc nhận dạng, áp dụng các bước giải và công thức cơ bản Giáo viên quan sát giúp học sinh nhận ra khó khăn của mình, nhấn mạnh lại quy tắc, thao tác, cách thực hiện

- Tiếp tục ra các bài tập với mức độ khó dần lên phù hợp với khả năng của học sinh Giáo viên tiếp tục giúp các em giải quyết khó khăn bằng cách liên hệ lại với các quy tắc, công thức, cách làm, thao tác cơ bản đã rút ra ở trên

Trong một bài học Toán 6 theo mô hình trường học mới, bước này là hoạt động Ở bước này giáo viên yêu cầu học sinh hoạt động cá nhân rồi đến hoạt động nhóm để các em học tập lẫn nhau, tự sửa lỗi cho nhau, giúp cho quá trình học tập hiệu quả hơn

Ví dụ: Trong “§9: Quy tắc dấu ngoặc” – Sách HDH 6/Tr129

Chú ý: - Có thể giao bài tập áp dụng cho cả lớp, cho từng cá nhân, hoặc theo

nhóm, theo cặp đôi, theo bàn, theo tổ HS

- Các bài tập trong hoạt động luyện tập thường được thiết kế theo theo

3 mức: Thấp, trung bình, nâng cao Tùy đối tượng học sinh mà giáo viên yêu cầu mức độ cần đạt được ngay tại lớp hoặc ra thêm bài tập để nâng cao hơn

1.1.5 Bước 5: Vận dung

Vận dụng điều đã học để giải quyết các tình huống trong thực hành, giải thích các hiện tượng trong cuộc sống hoặc thay đổi cách làm cũ

Kết quả cần đạt được ở bước 5:

- Học sinh củng cố, nắm vững các nội dung kiến thức trong bài đã học

- Học sinh biết vận dụng kiến thức đã học trong hoàn cảnh mới, đặc biệt trong những tình huống gắn với thực tế đời sống hàng ngày

- Cảm thấy tự tin khi lĩnh hội và vận dụng kiến thức mới

- Khuyến khích học sinh diễn đạt theo ngôn ngữ, cách hiểu của chính các

em, tập phát biểu, tập diễn đạt bước đầu có lí lẽ, có lập luận

Ở bước này giáo viên yêu cầu học sinh hoạt động với sự trợ giúp của cộng đồng, cha mẹ, bạn bè, tất cả các nguồn học liệu mà các

em có thể tìm được như sách báo, internet,

Kết quả của bước này sẽ được các em chia sẻ với nhau và báo cáo với thầy

cô của mình

Ví dụ: Trong “§2: Ba điểm thẳng hàng” – Sách HDH 6/T1/Tr165

Chú ý: - Tuy không yêu cầu các em phải hoàn thành hết tất cả các hoạt động

này, nhưng giáo viên nên khuyến khích và động viên các em để nhằm mục đích rèn luyện và hình thành dần kĩ năng sống

1.1.6 Một số lưu ý khi giảng dạy

- Có thể hiểu “Quy trình 5 bước lên lớp” chính là phương pháp dạy học “bàn tay nặn bột” được áp dụng vào trường hợp giảng dạy cụ thể là môn Toán Quy trình dạy học 5 bước và 5 hoạt động trong sách chỉ mang tính tương đối, cho nên

kế hoạch bài dạy cần phải được thiết kế linh hoạt và thực hiện mềm dẻo trong quá trình dạy học Ở bước 4 và bước 5 xét trong phạm vi tổ chức một tiết/bài dạy, cũng

có thể chia hai bước này cùng lúc với 3 hoạt động C, D, E

- Các hoạt động có thể kết hợp với nhau hoặc bớt đi một, hai hoạt động tùy đặc trưng của bài dạy, nhưng hoạt động có tính chất vui chơi, vận động không nên bớt đi mà cần sắp xếp thời gian thêm vào trong mỗi tiết dạy Nếu bài dạy có 2 tiết dạy liền nhau thì nên có thời gian vui chơi giữa 2 tiết

- Trong tài liệu hướng dẫn học, ở mỗi bài học, các hoạt động học tập đều được chỉ dẫn cụ thể và chi tiết, nên cần rèn luyện kĩ năng cho mỗi học sinh, luôn ý thức được mình phải bắt đầu và kết thúc hoạt động học tập như thế nào, không cần chờ đến sự nhắc nhở của giáo viên

Sơ đồ quy trình 10 bước học tập

2 Phương pháp dạy học theo nhóm

Ưu điểm:Tốn ít thời gian, tạo cho học sinh có không khí học tập thoải mái,

phong cách nhanh nhẹn, áp dụng được cho tất cả các môn học

2.1.2 Nhóm biểu tượng: Biểu tượng có thể là: (con vật, cây cối, hình ảnh, các bông hoa … ) Muốn chia lớp thành n nhóm thì bạn phải chuẩn bị n biểu tượng

Ưu điểm: Tốn ít thời gian, tạo cho học sinh có không khí học tập thoải mái,

lớp học sinh động, tạo cơ hội thể hiện sở thích của các em Lớp học sôi nổi hứng thú cho tất cả học sinh

Nhược điểm: GV phải chuẩn bị nhiều, gây tốn kém

2.1.3 Nhóm mã màu: Hình thức chia như nhóm biểu tượng

2.1.4 Nhóm cặp đôi: Xếp 2 học sinh vào một cặp

2.1.5 Nhóm sở thích: Những học sinh có cùng sở thích ngồi cùng một

nhóm “Những người cùng sở thích thì sự thống nhất sẽ cao hơn.”

2.1.6 Nhóm tương trợ: Xếp những học sinh có trình độ và năng lực khác

nhau (khá giỏi và trung bình- yếu) vào một nhóm, để học sinh khá giỏi có thể hỗ trợ cho học sinh yếu

2.1.7 Nhóm theo ghép hình: Cắt hình ra thành nhiều mảnh, cho học sinh

nhận mỗi em mỗi mảnh sau đó ghép lại thành hình lúc đầu Cách này ít khi sử dụng vì tốn nhiều thời gian cho một tiết học, chỉ thích hợp với các hoạt động ngoại khoá hay dạy học theo dự án

2.1.8 Nhóm theo trình độ: Những học sinh cùng năng lực và trình độ sẽ

ngồi một nhóm

Ưu điểm: Giáo viên có thời gian giúp đỡ, hỗ trợ những nhóm có trình độ yếu

và phát huy tính tự lập cho nhóm khá giỏi

2.1.9 Nhóm cùng tháng sinh: Nhóm này cũng ít khi sử dụng vì trong lớp

đôi khi cùng tháng nhiều hơn khác tháng, gây mất cân bằng Chỉ thích hợp khi mình có tổ chức Vui chơi…

2.1.10 Cách chia nhóm ngẫu nhiên từ một hoạt động cụ thể:

Trong quá trình dạy học, nếu tiết học nào đó mà học sinh nhàm chán, chúng ta muốn tổ chức cho học sinh một trò chơi “phá băng” từ trò chơi đó ta cũng có thể chia thành nhóm học tập mới

Cách làm: Người quản trò hô “đoàn kết –đoàn kết” Cả lớp đáp “kết mấy – kết mấy” rồi đưa ra một con số (thường là số thành viên trong một nhóm) rồi kết thành vòng tròn, từ đó ta chia nhóm tiếp

Ví dụ: Giả sử lớp có 33 học sinh nhưng ta muốn chia lớp thành 5 nhóm thì ta

hô “đoàn kết đoàn kết” “ kết mấy kết mấy”: “ kết 5 - kết 5” sẽ dư 3 HS, ta có thể

bố trí ba học sinh này vào một nhóm thích hợp…

2.2 Vai trò các thành viên trong nhóm

Nhóm trưởng: Nhiệm vụ tổ chức, điều hành nhóm làm việc đồng thời cùng các thành viên trong nhóm trao đổi, đóng góp ý kiến về nhiệm vụ được giao

Thư kí: Nhiệm vụ ghi chép, tổng hợp ý kiến

Các thành viên: Trao đổi, đóng góp ý kiến về nhiệm vụ được giao

Nguyên tắc nhóm: Tôn trọng sự tổ chức của nhóm trưởng, ghi chép trung thực ý kiến chung, báo cáo đầy đủ toàn bộ nội dung đã ghi chép, người nói phải có người nghe, tôn trọng ý kiến cá nhân, thiểu số phải tuân thủ theo đa số

Nguyên tắc làm việc nhóm: Cá nhân -> Cặp đôi -> Nhóm -> Kiểm tra chéo Lưu ý: Nhóm trưởng và các thành viên trong nhóm cần thay đổi tạo nên sự

tự tin trong khi làm việc nhóm

3 Phương pháp tổ chức các hoạt động trò chơi

Để các trò chơi góp phần mang lại hiệu quả cao trong giờ học, khi tổ chức

và thiết kế trò chơi phải đảm bảo những nguyên tắc sau :

3.1 Thiết kế trò chơi học tập trong môn Toán:

Tổ chức trò chơi học tập để dạy môn Toán nói chung và môn Toán lớp 6 THM nói riêng, chúng ta phải dựa vào nội dung bài học, điều kiện thời gian trong mỗi tiết học cụ thể đưa các trò chơi cho phù hợp Song muốn tổ chức được trò chơi trong dạy toán có hiệu quả cao thì đòi hỏi mỗi giáo viên phải có kế hoạch chuẩn bị chu đáo, tỉ mỉ, cặn kẽ và đảm bảo các yêu cầu sau :

+ Trò chơi mang ý nghĩa giáo dục

+ Trò chơi phải nhằm mục đích củng cố, khắc sâu nội dung bài học

+ Trò chơi phải phù hợp với tâm lý học sinh lớp 6, phù hợp với khả năng người hướng dẫn và cơ sở vật chất của lớp học

+ Hình thức tổ chức trò chơi phải đa dạng, phong phú

+ Trò chơi phải được chuẩn bị chu đáo

+ Trò chơi phải gây được hứng thú đối với học sinh

3.2 Cấu trúc của Trò chơi học tập:

Thời gian tiến hành: thường từ 5 - 7 phút

- Đầu tiên là giới thiệu trò chơi :

+ Nêu tên trò chơi

+ Hướng dẫn cách chơi bằng cách vừa mô tả vừa thực hành, nêu rõ quy định chơi

- Chơi thử và qua đó nhấn mạnh luật chơi

3.4 Một vài trò chơi điển hình

Trò chơi: Hái hoa dân chủ

(Áp dụng trong những tiết luyện ôn tập)

- Mục đích : Rèn các kỹ năng tính toán, ôn tập kiến thức, kỹ năng giải toán

- Chuẩn bị : + Một cây cảnh, trên có đính các bông hoa bằng giấy màu trong

và được một phần thưởng

+ Tổng kết chung khen những em chơi tốt

Trò chơi : Rồng cuốn lên mây

- Mục đích: Kiểm tra kỹ năng tính nhẩm của học sinh

- Chuẩn bị: Một tờ giấy viết sẵn các bài toán đã học

- Cách chơi : Một em được chỉ định làm đầu rồng lên bảng

+ Em cất tiếng hát :

"Rồng cuốn lên mây

Rồng cuốn lên mây

Ai mà tính giỏi về đây với mình"

+ Sau đó em hỏi :

"Người tính giỏi có nhà hay không ?"

- Một em học sinh bất kỳ trả lời :

"Có tôi ! Có tôi !"

- Em làm đầu rồng ra phép tính đó, ví dụ : "- 2 + 3 - 5 bằng bao nhiêu ?"

- Em tính giỏi trả lời (nếu trả lời đúng thì được đi tiếp theo em đầu rồng) Cứ như thế em làm đầu rồng cứ ra câu hỏi và cuốn đàn lên mây

4 Các phương pháp tích cực thường dùng khi dạy học

4.1 Phương pháp trực quan

Phương pháp trực quan trong dạy học Toán nói chung và dạy học Toán 6

mô hình trường học mới nói riêng là phương pháp đặc biệt quan trọng, phương pháp này đòi hỏi nhóm trưởng tổ chức hướng dẫn các bạn hoạt động trực tiếp theo yêu cầu trong mỗi hoạt động, dựa vào đó nắm bắt được kiến thức kĩ năng

4.2 Phương pháp gợi mở - vấn đáp

Phương pháp gợi mở vấn đáp là phương pháp dạy học không trực tiếp đưa

ra những kiến thức hoàn chỉnh mà sử dụng một hệ thống câu hỏi để hướng dẫn giúp đỡ học sinh khi các nhóm không thể hoàn thành được kiến thức cho riêng mình Giáo viên giúp học sinh suy nghĩ và lần lượt trả lời từng câu hỏi, từng bước tiến dần đến kết luận cần thiết, giúp học tìm ra những kiến thức mới

4.3 Phương pháp giảng giải minh hoạ

Phương pháp giảng giải minh hoạ trong dạy học Toán là phương pháp dùng lời nói để giải thích tài liệu Toán, kết hợp các phương tiện trực quan để hỗ trợ cho việc giải thích Tuy nhiên với phương pháp này giáo viên cần điều hành nhóm trưởng rút ra kiến thức trong nhóm, nói ngắn gọn, rõ ràng, dễ hiểu

4.4 Phương pháp thực hành luyện tập:

Phương pháp thực hành luyện tập là phương pháp giáo viên tổ chức cho học sinh luyện tập các kiến thức kĩ năng của học sinh thông qua các hoạt động thực hành luyện tập Hoạt động thực hành luyện tập chiếm hơn 50% tổng thời lượng dạy học ở lớp 6 Vì vậy phương pháp này được sử dụng thường xuyên trong các tiết dạy như học kiến thức mới, trong các tiết ôn tập, luyện tập Nhiệm vụ chủ yếu của dạy học thực hành luyện tập là củng cố kiến thức và kĩ năng cơ bản của chương trình, rèn luyện các năng lực thực hành, giúp học sinh nhận ra rằng: học không chỉ để biết mà học còn để làm, để vận dụng

Tóm lại: Tuy có những điểm khác nhau trong các phương pháp dạy học tích

cực nhưng đều tuân theo con đường nhận thức chung Trong dạy học Toán 6 mô hình trường học mới, người giáo viên cần biết vận dụng linh hoạt và lựa chọn các

phương pháp phù hợp từng hoạt động bài học phù hợp với từng đối tượng học sinh, để hướng dẫn học sinh tự tìm tòi chiếm lĩnh kiến thức mới, hướng dẫn học sinh thực hành hình thành và rèn luyện kĩ năng, hướng dẫn học sinh giải Toán, kết hợp việc vận dụng phương pháp dạy học hợp tác theo nhóm nhỏ, dạy học dự án, hay trò chơi Toán học, nhằm đáp ứng nhu cầu đổi mới trong dạy học Toán 6 theo

mô hình trường học mới

II Một số kĩ thuật tổ chức hoạt động học và tiến trình các bước lên lớp

1 Kĩ thuật tổ chức hoạt động học theo kí hiệu

Sách hướng dẫn học Toán 6 được thiết kế theo một cấu trúc trình tự, mỗi hoạt động học đều được kí hiệu cách học:

Trước khi bước vào một tiết học giáo viên yêu cầu nhóm trưởng kiểm tra các dụng cụ hỗ trợ học tập của các thành viên như giấy nháp, bút, thước kẻ,

Khi tổ chức mỗi hoạt động học của học sinh cần theo các bước sau:

B1: Chuyển giao nhiệm vụ

B2: Thực hiện nhiệm vụ

B3: Tranh luận, khái quát hóa, vận dụng

a Hoạt động nhóm : Khi gặp kí hiệu này thì giáo viên yêu cầu học sinh thực hiện bài tập theo nhóm theo nguyên tắc: Cá nhân -> Cặp đôi -> Nhóm chung Tuy nhiên, không phải lúc nào cũng theo nguyên tắc trên mà tùy bài tập, thông thường thì cả nhóm thảo luận và thống nhất chung luôn, bỏ qua làm việc cá nhân và cặp đôi Nếu hoạt động có nhiều bài tập thì nhóm trưởng chia cho các cặp

để giải quyết riêng rồi sau đó thống nhất chung

Yêu cầu trong hoạt động này là:

- Thư ký nhóm phải ghi kết quả thảo luận chung

- Nhóm trưởng phải đảm bảo các thành viên trong nhóm hiểu nội dung đang học

- Nhóm trưởng đưa bảng báo cáo và các nhóm phải cử người kiểm tra chéo kết qủa của nhau

b Hoạt động cặp đôi : Khi gặp kí hiệu này thì nhóm trưởng chia cặp (2 hoặc 3 bạn) thảo luận

Yêu cầu của hoạt động này:

- 2 bạn quay mặt lại với nhau cùng giải quyết bài tập (đổi vai cho nhau)

- Từng cặp phải ghi kết quả chung của mình

- Nhóm trưởng kiểm tra kết quả lần lượt của các cặp

- Thư ký nhóm ghi thống nhất kết quả chung của từng nội dung hoạt động

- Nhóm trưởng đưa bảng báo cáo và các nhóm cử người kiểm tra chéo nhau

c Hoạt động chung cả lớp : Thông thường đến hoạt động này giáo viên nên ngừng lớp học lại, yêu cầu tất cả học sinh chú ý vào nội dung hoạt động Cách tổ chức hoạt động:

- Giáo viên hoặc Chủ tịch HĐTQ mời 1 hoặc 2 bạn đọc nội dung hoạt động

(thường đây là phần kiến thức mới cần ghi nhớ), tất cả học sinh phải chú ý vào nội dung không làm việc riêng

- Giáo viên giải thích thêm hoặc đặt thêm câu hỏi để làm rõ nội dung kiến thức

- Dành một ít thời gian để từng học sinh đọc lại thật kĩ nội dung

- Cho các em trong cùng nhóm hoặc khác nhóm kiểm tra chéo nhau phần kiến thức mới (nên khuyến khích đặt câu hỏi liên quan đến kiến thức mới hoặc cho ví dụ)

Chú ý:

- Thông thường hoạt động này là phần nội dung kiến thức mới được ghi trong khung và diễn ra ngay trong hoạt động B Hình thành kiến thức Nếu bài học có bao nhiêu kiến thức mới cần học thì sẽ có bây nhiêu hoạt động chung cả lớp Trong sách thường là 1a, 2a, 3a, … như hình dưới:

- Vì học sinh học theo tiến độ, có nghĩa sẽ có nhóm chưa hoàn thành để đến hoạt động chung tiếp theo Do đó giáo viên cần tìm cách đảm bảo tiến độ chung cho cả lớp để tránh phải trình bày cùng một nội dung kiến thức ở từng nhóm riêng

lẻ Thực tế, sách thiết kế hoạt động tiếp theo 1b, 1c, 2b, 2c, … như hình:

Thường thì đây là hoạt động cặp đôi hoặc nhóm với những bài tập không khó như phần luyện tập mà rất đơn giản bám sát kiến thức mới, nên rất dễ để đảm bảo tiến độ chung các nhóm