KHẢO SÁT NHẬN THỨC CỦA ĐỘI NGŨ CÁN BỘ MẶT TRẬN TỔ QUỐC CÁC CẤP VỀ HIẾN TẶNG MÔ, BỘ PHẬN CƠ THỂ NGƯỜI Ở NƯỚC TA HIỆN NAY

BỘ Y TẾ TRUNG TÂM ĐIỀU PHỐI QUỐC GIA VỀ GHÉP BỘ PHẬN CƠ THỂ NGƯỜI BÁO CÁO KẾT QUẢ KHOA HỌC CÔNG NGHỆ ĐỀ TÀI KHẢO SÁT NHẬN THỨC CỦA ĐỘI NGŨ CÁN BỘ MẶT TRẬN TỔ QUỐC CÁC CẤP VỀ HIẾN TẶNG

BỘ Y TẾ TRUNG TÂM ĐIỀU PHỐI QUỐC GIA

VỀ GHÉP BỘ PHẬN CƠ THỂ NGƯỜI

BÁO CÁO KẾT QUẢ KHOA HỌC CÔNG NGHỆ ĐỀ TÀI

KHẢO SÁT NHẬN THỨC CỦA ĐỘI NGŨ CÁN BỘ MẶT TRẬN TỔ QUỐC CÁC CẤP

VỀ HIẾN TẶNG MÔ, BỘ PHẬN CƠ THỂ NGƯỜI

Ở NƯỚC TA HIỆN NAY

CHỦ NHIỆM ĐỀ TÀI: Ths NGUYỄN HOÀNG PHÚC

HÀ NỘI-2015

BÁO CÁO KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU ĐỀ TÀI KHCNCẤP CƠ SỞ

1 Tên đề tài: Khảo sát nhận thức của đội ngũ cán bộ Mặt trận tổ quốc các cấp về hiến tặng mô, bộ phận cơ thể người ở nước ta hiện nay

2 Chủ nhiệm đề tài: Ths Nguyễn Hoàng Phúc

3 Thư ký đề tài: Ths Cao Tiến Sỹ

4 Cơ quan quản lý đề tài: TT Điều phối Quốc gia về ghép bộ phận cơ thể người

5 Danh sách những người thực hiện chính:

MỤC LỤC

ĐẶT VẤN ĐỀ 1

I KẾT QUẢ KHẢO SÁT VỀ NHẬN THỨC, THÁI ĐỘ CỦA ĐỘI NGŨ CÁN BỘ MẶT TRẬN TỔ QUỐC VIỆT NAM CÁC CẤP VỀ HIẾN TẶNG, CẤY GHÉP MÔ, TẠNG Ở CÁC TỈNH KHU VỰC PHÍA BẮC 4

1 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 5

1.1 Đối tượng nghiên cứu 5

1.2 Thời gian, địa điểm nghiên cứu 5

1.3 Phương pháp nghiên cứu 5

2 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU 5

2.1 Đặc điểm chung của nhóm cán bộ Mặt trận tổ quốc Việt Nam khu vực miền Bắc tham gia trả lời phiếu khảo sát ý kiến 5

2.2 Nhận thức của cán bộ MTTQ khu vực miền Bắc về hiến, ghép mô, bộ phận cơ thể người 7

2.3 Quan điểm, thái độ, sự chấp nhận với việc hiến, tặng mô, bộ phận cơ thể người 13

3 MỘT SỐ NHÂN XÉT, ĐÁNH GIÁ SƠ BỘ 21

3.1 Đặc điểm chung của cán bộ MTTQ miền Bắc tham gia trả lời phiếu khảo sát ý kiến 21

3.2 Nhận xét về sự am hiểu và quan tâm của cán bộ MTTQ khu vực miền Bắc về hiến, ghép mô, bộ phận cơ thể người 22

3.3 Nhận xét về quan điểm, thái độ, sự chấp nhận với việc hiến, tặng mô, bộ phận cơ thể người24 4 KẾT LUẬN 27

II KẾT QUẢ KHẢO SÁT VỀ NHẬN THỨC, THÁI ĐỘ CỦA ĐỘI NGŨ CÁN BỘ MẶT TRẬN TỔ QUỐC VIỆT NAM CÁC CẤP VỀ HIẾN TẶNG, CẤY GHÉP MÔ, TẠNG Ở CÁC TỈNH KHU VỰC MIỀN TRUNG 28

1 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 28

1.1 Đối tượng nghiên cứu 28

1.2 Thời gian, địa điểm nghiên cứu 28

1.3 Phương pháp nghiên cứu 28

2 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU 28

2.1 Đặc điểm chung của nhóm cán bộ Mặt trận tổ quốc Việt Nam khu vực miền Trung tham gia trả lời phiếu khảo sát ý kiến 28

2.2 Nhận thức của cán bộ MTTQ khu vực miền Trung về hiến, ghép mô, bộ phận cơ thể người 30 2.3 Quan điểm, thái độ, sự chấp nhận với việc hiến, tặng mô, bộ phận cơ thể người 36

3 KẾT LUẬN 44

III KẾT QUẢ KHẢO SÁT VỀ NHẬN THỨC, THÁI ĐỘ CỦA ĐỘI NGŨ CÁN BỘ MẶT TRẬN TỔ QUỐC VIỆT NAM CÁC CẤP VỀ TÌNH HÌNH HIẾN TẶNG, CẤY GHÉP MÔ, TẠNG KHU VỰC MIỀN NAM 46

1 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 46

1.1 Đối tượng nghiên cứu 46

1.2 Thời gian, địa điểm nghiên cứu 46

1.3 Phương pháp nghiên cứu 46

2 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU TẠI MIỀN NAM 46

2.1 Đặc điểm chung của nhóm cán bộ Mặt trận tổ quốc Việt Nam khu vực miền Nam tham gia trả lời phiếu khảo sát ý kiến 46

2.2 Nhận thức của cán bộ MTTQ khu vực miền Nam về hiến, ghép mô, bộ phận cơ thể người 48 2.3 Quan điểm, thái độ, sự chấp nhận với việc hiến, tặng mô, bộ phận cơ thể người 54

3 KẾT LUẬN 64

IV TỔNG THUẬT 65

KẾT QUẢ KHẢO SÁT VỀ NHẬN THỨC, THÁI ĐỘ CỦA ĐỘI NGŨ CÁN BỘ MẶT TRẬN TỔ QUỐC VIỆT NAM CÁC CẤP VỀ HIẾN TẶNG, CẤY GHÉP MÔ, TẠNG Ở VIỆT NAM 65

1 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 66

1.1 Đối tượng nghiên cứu 66

1.2 Thời gian, địa điểm nghiên cứu 66

1.3 Phương pháp nghiên cứu 66

2 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU 66

2.1 Đặc điểm chung của nhóm cán bộ Mặt trận tổ quốc Việt Nam khu vực Việt Nam tham gia trả lời phiếu khảo sát ý kiến 66

2.2 Nhận thức của cán bộ MTTQ khu vực Việt Nam về hiến, ghép mô, bộ phận cơ thể người 68

2.3 Quan điểm, thái độ, sự chấp nhận với việc hiến, tặng mô, bộ phận cơ thể người 74

3 KẾT LUẬN 83

4 KIẾN NGHỊ 84

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 86

PHỤ LỤC 86

ĐẶT VẤN ĐỀ

Mặc dù đã đạt được nhiều thành tích to lớn sau hơn 20 năm phát triển Hoạt động ghép mô, BPCT người tại Việt Nam hiện đang phải đối mặt với rất nhiều khó khăn Các hoạt động ghép mô, BPCT người trong thời gian qua vẫn mang tính đơn lẻ ở từng cơ sở y tế, chưa có tính liên kết Trung tâm Điều phối quốc gia về ghép BPCT người mới đi vào hoạt động, chưa phát huy được đầy đủ vai trò trong việc điều phối về hiến, lấy và ghép mô, BPCT người giữa các ngân

hàng mô và các cơ sở y tế trong phạm vi cả nước

Một trong những khó khăn nhất của nước ta hiện nay là thiếu nguồn mô, BPCT để ghép, đặc biệt là nguồn hiến tặng từ người chết não Kể từ ca ghép tạng từ người cho chết não đầu tiên được thực hiện vào ngày 8/5/2010 đến nay, sau khi đã vận động gia đình của hàng nghìn ca chết não cũng mới chỉ có 19 trường hợp được gia đình chấp thuận hiến tặng Có thể thấy cho đến thời điểm này, việc hiến mô, BPCT người ở nước ta vẫn chưa mang tính phổ biến và chưa được nhiều người chấp nhận Việc tăng cường các hoạt động truyền thông nhằm nâng cao hiểu biết, thay đổi thái độ, thu hút sự quan tâm ủng hộ của các cán bộ quản lý lãnh đạo các cấp các ngành cũng như các tầng lớp dân cư trong cộng

708 đơn vị hành chính cấp huyện và hơn 5040 cán bộ MTTQ cấp tỉnh và tương đương Tổng số cán bộ MTTQ 3 cấp hành chính địa phương ước khoảng hơn 486.920 người Đội ngũ cán bộ gần nửa triệu người này phân bố rộng khắp cả nước, có vai trò to lớn trong việc tuyên truyền, vận động nhân dân.Vì vậy, nhận thức thái độ của đội ngũ cán bộ mặt trận các cấp đóng vai trò quyết định đến sự

thành công của việc phối hợp giữa MTTQVN và Trung tâm điều phối ghép tạng quốc gia trong công tác truyền thông, vận động hiến tặng mô, tạng

Nhằm cung cấp bằng chứng khoa học và thực tiễn phục vụ cho việc xây dựng kế hoạch, chương trình phối hợp giữa MTTQVN và TTĐPGTQC trong công tác tuyên truyền, vận động hiến tặng mô, tạng Việc khảo sát nhận thức, thái độ của đội ngũ cán bộ MTTQVN các cấp là yêu cấu khách quan và hết sức cần thiết.Tuy nhiên, cho đến nay chưa có một nghiên cứu khoa học nào về nội dung này được công bố

Đề tài thực hiện khảo sát, đánh giá nhận thức của đội ngũ cán bộ MTTQVN các cấp về thực trạng tình hình hoạt động hiến tặng mô, bộ phận cơ thể người ở nước ta hiện nay Nhằm cung cấp cơ sở thực tiễn và khoa học cho việc xây dựng kế hoạch phối hợp với UBTWMTTQVN và MTTQVN các cấp trong việc tuyên truyền, vận động các tầng lớp nhân dân tham gia hiến tặng mô,

tạng cứu người và hiến xác phục vụ y học, cụ thể:

Khảo sát về nhận thức, thái độ của đội ngũ cán bộ MTTQVN các cấp

về tình hình hoạt động hiến, tặng, cấy ghép mô, bộ phận cơ thể người ở nước

ta, cụ thể:

- Nghiên cứu điểm tại 3 miền Bắc, Trung, Nam, thông qua tổ chức hội nghị kết hợp phát phiếu điều tra Sử dụng mẫu phiếu gồm 27 câu hỏi.Tổng số

572 phiếu điều tra

- Xây dựng báo cáo khoa học đánh giá về nhận thức, thái độ của đội ngũ cán bộ MTTQVN các cấp về hiến tặng mô, tạng cứu người

- Đề xuất giải pháp nâng cao nhận thức, thái độ của đội ngũ cán bộ MT đối với việc hiến, tặng mô, tạng Giải pháp nâng cao hiệu quả phối hợp giữa MTTQVN với TTĐPGTQG trong công tác tuyên truyền, vận động nhân dân tham gia hiến tặng mô, tạng

Để thực hiện đề tài, nhóm nghiên cứu lựa chọn đối tượng nghiên cứu, trả lời câu hỏi trong phiếu khảo sát ý kiến là: cán bộ Mặt trận Tổ quốc Việt Nam Thời gian nghiên cứu thực hiện trong 4 tháng từ tháng 9/2014 đến tháng 12/2014 Địa điểm nghiên cứu: Hải Phòng, Phú Thọ, Thừa Thiên Huế, TP Hồ

Chí Minh, Sóc Trăng Phương pháp nghiên cứu chủ yếu là điều tra chọn mẫu, với cỡ mẫu là 660 phiếu phát ra, có 572 đối tượng trả lời phiếu khảo sát ý kiến Kết quả đã thu thập, phân tích, xử lý số liệu và xây dựng hoàn chỉnh 04 báo cáo khảo sát:

1.Báo cáo khảo sát về nhận thức của đội ngũ cán bộ MTTQ về hiến tặng, mô,

bộ phận cơ thể người ở các tỉnh khu vực phía bắc

2 Báo cáo khảo sát về nhận thức của đội ngũ cán bộ MTTQ về hiến tặng,

mô, bộ phận cơ thể người ở các tỉnh khu vực miền trung

3 Báo cáo khảo sát về nhận thức của đội ngũ cán bộ MTTQ về hiến tặng,

mô, bộ phận cơ thể người ở các tỉnh khu vực miền nam

4 Báo cáo tổng thuật về khảo sát nhận thức của đội ngũ cán bộ MTTQ về hiến tặng, mô, bộ phận cơ thể người ở nước ta hiện nay

I KẾT QUẢ KHẢO SÁT VỀ NHẬN THỨC, THÁI ĐỘ CỦA ĐỘI NGŨ CÁN BỘ MẶT TRẬN TỔ QUỐC VIỆT NAM CÁC CẤP VỀ HIẾN TẶNG,

CẤY GHÉP MÔ, TẠNG Ở CÁC TỈNH KHU VỰC PHÍA BẮC

Việt Nam thực hiện ca ghép bộ phận cơ thể người thành công đầu tiên vào năm 1992 tại Bệnh viện Quân y 103 cho một bệnh nhân mắc bệnh suy thận mãn tính Sau đó, Việt Nam tiếp tục thành công với kỹ thuật ghép gan, ghép tim, ghép thận – tụy Trong hơn 20 năm qua, mặc dù đã đạt được nhiều thành tích to lớn, nhưng hoạt động ghép mô, bộ phận cơ thể người tại Việt Nam vẫn đang phải đối mặt với rất nhiều khó khăn Trong đó khó khăn lớn nhất là thiếu nguồn mô, bộ phận cơ thể người để ghép, đặc biệt là nguồn hiến tặng từ người chết não

Qua đó, có thể thấy việc hiến mô, bộ phận cơ thể người ở nước ta vẫn chưa phổ biến và chưa được nhiều người chấp nhận Việc tăng cường các hoạt động truyền thông nhằm nâng cao hiểu biết, thay đối thái độ, thu hút sự quan tâm ủng hộ của các cán bộ quản lý lãnh đạo các cấp các ngành cũng như các tầng lớp dân cư trong cộng đồng là hết sức cần thiết

Mặt trận Tổ quốc Việt Nam các cấp có vai trò to lớn trong việc tập hợp các tầng lớp nhân dân, giới chức xã hội nhằm thực hiện công tác truyền thông nâng cao nhận thức xã hội về hiến tặng mô, bộ phận cơ thể người cứu người Vì vậy, nhận thức của đội ngũ cán bộ Mặt trận các cấp đóng vai trò rất quan trọng đến sự thành công của việc phối hợp giữa Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và Trung tâm Điều phối Quốc gia về ghép bộ phận cơ thể ngườitrong công tác truyền thông, vận động hiến tặng mô, bộ phận cơ thể người

Trong chương trình phối hợp giữa Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và Trung tâm Điều phối Quốc gia về ghép bộ phận cơ thể ngườitrong công tác tuyên truyền, vận động hiến tặng mô, bộ phận cơ thể người; chúng tôi đã thực hiện một nghiên cứu “Khảo sát nhận thức của đội ngũ cán bộ Mặt trận Tổ quốc các cấp về hiến tặng mô bộ phận cơ thể người ở miền Bắc nước ta hiện nay”

1 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

1.1 Đối tượng nghiên cứu

Chúng tôi lựa chọn đối tượng nghiên cứu, trả lời câu hỏi trong phiếu khảo sát ý kiến là cán bộ Mặt trận Tổ quốc các cấp khu vực miền Bắc

1.2 Thời gian, địa điểm nghiên cứu

- Thời gian: nghiên cứu thực hiện trong 4 tháng từ tháng 9/2014 đến tháng 11/2014

- Địa điểm nghiên cứu: thành phố Hải Phòng và tỉnh Phú Thọ

1.3 Phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp nghiên cứu: nghiên cứu mô tả cắt ngang

- Cỡ mẫu: 164 đối tượng trả lời phiếu khảo sát ý kiến

2 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU

2.1 Đặc điểm chung của nhóm cán bộ Mặt trận tổ quốc Việt Nam

khu vực miền Bắc tham gia trả lời phiếu khảo sát ý kiến

- Trong số 200 phiếu phát ra, 164 cán bộ trả lời đủ các câu hỏi trong mẫu Như vậy, tỷ lệ cán bộ MTTQ khu vực miền Bắc trả lời phiếu khảo sát ý kiến là 164/200=82%

Hình 1.1-Tỷ lệ cán bộ MTTQ trả lời phiếu khảo sát

- Trong đó có 111 cán bộ là nam giới (chiếm 67,7%) và 53 cán bộ là nữ giới (chiếm 32,3%)

164

36

Cán bộ trả lời phiếu khảo sát Cán bộ không trả lời phiếu khảo sát

Hình 1.2 Tỷ lệ nam/nữ cán bộ MTTQ miền Bắc tham gia trả lời phiếu khảo sát

ý kiến

- Các cán bộ khảo sát đến từ các tỉnh, thành phố: Quảng Ninh, Hải Dương, Hưng Yên, Bắc Ninh, Hải Phòng, Hà Nội, Phú Thọ, Ninh Bình, Tuyên Quang, Thái Nguyên, Vĩnh Phúc

- Độ tuổi cán bộ: Thấp nhất là 24 và cao nhất là 60 Nhóm tuổi tham gia trả lời phiếu khảo sát ý kiến nhiều nhất là nhóm 31-40 có 60 cán bộ Ngoài ra có

32 cán bộ thuộc nhóm tuổi 24-30; 42 cán bộ thuộc nhóm tuổi 41-50 và 27 cán

Bảng 1.1- Trình độ học vấn cán bộ MTTQ miền Bắc trả lời phiếu khảo sát ý kiến

(4,9%)

23 (14%)

133 (81,1%)

- Chủ yếu các cán không theo tôn giáo nào (thờ cúng tổ tiên) có 144 (87,8%) cán bộ, Phật giáo 18 (11%) cán bộ, và Thiên chúa giáo 2 (1,2%) cán bộ

Hình 1.4 Tỷ lệ cán bộ MTTQ miền Bắc trả lời phiếu khảo sát theo Tôn giáo

2.2 Nhận thức của cán bộ MTTQ khu vực miền Bắc về hiến, ghép

mô, bộ phận cơ thể người

- 100% các cán bộ tham gia trả lời phiếu khảo sát ý kiến đều đã nghe/biết

về việc hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người để chữa bệnh hay giảng dạy, nghiên cứu khoa học

Trong đó nguồn thông tin từ truyền hình mang lại hiệu quả cao nhất, số lượng cán bộ lên đến 145/164=88,4% cán bộ biết đến vấn đề hiến, ghép mô, bộ phận cơ thể người thông qua nguồn này Nguồn thông tin từ sách, báo, tạp chí (122/164=74,4%) và Internet (116/164=70,7%) cũng mang lại hiệu quả 83/164=50,6% cán bộ biết đến từ nguồn phát thanh và nhân viên y tế Nguồn người thân, họ hàng và bạn bè, hàng xóm 28/164=17,1% cán bộ và nguồn cán

Ngoài ra, nguồn thông tin được biết đến còn thông qua Hội nghị chuyên

đề tuyên truyền vận động hiến tặng mô, bộ phận cơ thể người do Trung tâm Điều phối Quốc gia về ghép bộ phận cơ thể người tổ chức 4 cán bộ và từ trường học 1 cán bộ

Hình 1.5-Nguồn thông tin về hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người

- Trả lời câu hỏi, những mô, bộ phận cơ thể có thể hiến, ghép được; chỉ có 6/164=3,7% cán bộ trả lời đúng mô, bộ phận cơ thể là: thận, gan, tim, phổi, tụy, giác mạc, da, xương, tay/chân, mặt và 5/164=3,1% cán bộ trả lời đúng mô, bộ phận cơ thể ghép thành công tại Việt Nam hiện nay là: thận, gan, tim, tụy, giác mạc, da, xương, tay/chân; con số này còn rất hạn chế

Hình 1.6 Nhận thức của cán bộ MTTQ miền Bắc về mô, bộ phận cơ thể có thể hiến và cấy, ghép (6/164=3,7% trả lời đúng là 10 mô, tạng; 158/164% =96,3%

Người thân, họ hàng Bạn bè, hàng xóm Nhân viên y tế Cán bộ địa phương Hội nghị về hiến mô, tạng Trường học

6

158

Trả lời đúng Trả lời sai

Hình 1.7 Nhận thức của cán bộ MTTQ miền Bắc về mô, bộ phận cơ thể đã tiến hành lấy, ghép thành công ở Việt Nam (5/164=3% % trả lời đúng là 8 mô, tạng;

159/164%=97% trả lời sai)

- Trả lời câu hỏi, mục đích của việc hiến tặng mô, bộ phận cơ thể người,

có 97/164=59,1% cán bộ trả lời đúng cả 3 mục đích là cứu sống người bệnh, chữa bệnh, giảng dạy và nghiên cứu khoa học; 162/164=98,8% cán bộ trả lời mục đích để cứu sống người bệnh; 135/164=82,3% cán bộ trả lời mục đích để chữa bệnh; 111/164=67,7% cán bộ trả lời mục đích để giảng dạy và nghiên cứu khoa học

Hình 1.8 Nhận thức của cán bộ MTTQ về mục đích hiến tặng mô,

bộ phận cơ thể người

5

159

Trả lời đúng Trả lời sai

Bảng 1.2 Nhận thức của cán bộ MTTQ miền Bắc về nguồn cung cấp mô, bộ

phận cơ thể để chữa bệnh

Nhận xét: Phần lớn cán bộ cho rằng nguồn cung cấp mô, bộ phận cơ thể

người để chữa bệnh có thể lấy từ người thân tình nguyện hiến tặng (164/164=100% cán bộ), người sống hiến tặng (157/164=95,7%), người đăng ký hiến tặng sau khi chết (158/164=96,3%)

Hình 1.9 Nhận thức của cán bộ MTTQ miền Bắc về điều kiện của người đăng

ký hiến mô, bộ phận cơ thể người

Nhận xét: Trả lời câu hỏi về điều kiện của người đăng ký hiến mô, bộ

phận cơ thể người, có 52/164=31,7% cán bộ trả lời đúng 4 điều kiện: người đăng

ký đủ 18 tuổi trở lên, tình trạng sức khỏe tốt, có năng lực hành vi dân sự đầy đủ, tình trạng sức khỏe tốt, có năng lực hành vi dân sự đầy đủ, có đơn tự nguyện

hiến mô, bộ phận cơ thể người Có đến 107/164=65,2% cán bộ trả lời sai; 1/164=0,6% cán bộ không biết câu trả lời và 4/164=2,5% cán bộ không có câu trả lời

Hình 1.10 Nhận thức của cán bộ MTTQ miền Bắc về địa điểm làm thủ tục đăng

ký hiến tặng mô, bộ phận cơ thể người sau khi chết (123/164=75%% cán bộ

biết địa điểm; 41/164=25% cán bộ không biết)

- Trong 123 cán bộ MTTQ miền Bắc biết nơi làm thủ tục đăng ký hiến thì câu trả lời về địa chỉ đăng ký hiến mô, bộ phận cơ thể người là các cơ sở y tế, các trường Đại học Y khoa, Trung tâm Điều phối ghép tạng Quốc gia và Hội chữ thập đỏ Trung ương 87/123=70,7% cán bộ trả lời đúng thủ tục cần phải làm của người đăng ký hiến, tặng mô, bộ phận cơ thể người; 25/123=20,3% cán bộ trả lời sai; 4/123=3,3% cán bộ không biết thủ tục và 7/123=5,7% cán bộ không trả lời câu hỏi

Hình 1.11 Nhận thức của cán bộ MTTQ miền Bắc biết về thủ tục đăng ký hiến

mô, bộ phận cơ thể người sau khi chết

Hình 1.12 Nhận thức của cán bộ MTTQ miền Bắc về hành vi bị nghiêm cấm khi hiến tặng mô, bộ phận cơ thể người (111/164=67,7% cán bộ trả lời đúng 10 hành vi bị nghiêm cấm; 52/164=31,7% cán bộ có câu trả lời sai và 1/164=0,6%

cán bộ không có câu trả lời)

Hình 1.13 Nhận thức của cán bộ MTTQ về nguyên nhân cần phải ghép gan (66/164=40,2% cán bộ trả lời đúng 2 trường hợp phải ghép gan là xơ gan và ung thư gan; 79/164=48,2% cán bộ trả lời sai và 19/164=11,6% cán bộ không

trả lời)

Hình 1.14 Nhận thức thức của cán bộ MTTQ về nguyên dân cần phải ghép thận (108/164=65,9% cán bộ trả lời đúng trường hợp phải ghép thận là suy thận mạn; 47/164=29,7% trả lời sai và 9/164=5,5% cán bộ không trả lời)

111

52

1

Trả lời đúng Trả lời sai Không trả lời

66

79

19

Trả lời đúng Trả lời sai Không trả lời

108

47

9

Trả lời đúng Trả lời sai Không trả lời

2.3 Quan điểm, thái độ, sự chấp nhận với việc hiến, tặng mô, bộ phận

cơ thể người

Hình 1.15 Quan điểm của cán bộ MTTQ miền Bắc về nguồn cung cấp mô, bộ

phận cơ thể người hợp lý nhất Nhận xét: Phần lớn cán bộ cho rằng để tăng nguồn cung cấp mô, bộ phận

cơ thể người thì nhóm đối tượng người tình nguyện hiến tặng sau khi chết là hợp

lý nhất 88/164=53,7% Sau đó là nhóm đối tượng người hiến tặng khi còn sống 39/164=23,8%; nhóm người thân, người nhà bệnh nhân đang sống cũng được ủng hộ 25/164=15,2% Chỉ có 1/164=0,6% trả lời người chết vô thừa nhận; 1/164=0,6 trả lời là tử tù; 1/164=0,6% có câu trả lời khác Và 9/164=5,5%% trả lời là không biết câu trả lời

Bảng 1.3 Thái độ của cán bộ MTTQ miền Bắc về một số ý kiến

Đồng tình

Không đồng tình

Khó trả lời

Không trả lời

Việc hiến, tặng mô, bộ phận cơ thể

người sẽ đem lại sự sống cho nhiều

người: Quà tặng sự sống

160 (97,6%)

(2,4%)

Việc hiến, tặng mô, bộ phận cơ thể

người là việc làm có ý nghĩa nhân đạo

cao cả

161 (98,2%)

23 (14%)

36 (22%)

Tử tù Không biết Khác

Người chết không toàn thây sẽ không

được siêu thoát

(73,8%)

16 (9,8%)

27 (16,5%) Con người sinh ra là có kiếp luân hồi,

nếu cơ thể chết đi không toàn vẹn thì

kiếp sau sinh ra cũng không toàn vẹn

1 (0,6%)

116 (70,7%)

21 (12,8%)

26 (15,9%)

Cơ thể là của cha mẹ ban tặng, không

được cho bất kỳ ai

1 (0,6%)

131 (79,9%)

8 (4,9%)

24 (14,6%) Người hiến, tặng mô, bộ phận cơ thể là

người có lòng từ bi, nhân ái

147 (89,6%)

3 (1,8%)

5 (3%)

9 (5,5%) Việc hiến, tặng mô, bộ phận cơ thể

người động chạm đến vấn đề tâm linh

13 (7,9%)

94 (57,3%)

31 (18,9%)

26 (15,9%) Cần có sự tôn kính với cái chết, việc

lấy mô, bộ phận cơ thể là có tội với

người chết

1 (0,6%)

118 (72%)

18 (11%)

27 (16,5%)

Chủ trương vận động người dân hiến,

tặng mô, bộ phận cơ thể là cần thiết để

tăng nguồn hiến, tặng

154 (93,9%)

1 (0,6%)

2 (1,2%)

7 (4,3%)

Nhận xét: Cán bộ MTTQ miền Bắc rất ủng hộ việc hiến tặng mô, bộ phận

cơ thể người Đa số cán bộ đều cho rằng việc hiến, tặng mô, bộ phận cơ thể người sẽ đem lại sự sống cho nhiều người: Quà tặng sự sống (97,6%); việc hiến, tặng mô, bộ phận cơ thể người là việc làm có ý nghĩa nhân đạo cao cả (98,2%)

và người hiến, tặng mô, bộ phận cơ thể là người có lòng từ bi, nhân ái (89,6%) Các cán bộ cũng rất ủng hộ chủ trương vận động người dân hiến, tặng mô, bộ phận cơ thể là cần thiết để tăng nguồn hiến, tặng (93,9%)

- Hầu hết các cán bộ MTTQ miền Bắc đều cho rằng ý nghĩa của việc hiến tặng mô, bộ phận cơ thể người là cứu giúp người bệnh (162/164=98,8%); 149/164=90,0% cho rằng hiến tặng là đóng góp cho khoa học; 136/164=82,9% cho rằng hiến tặng mô tạng là hiến tặng sự sống Còn lại 51,2% cán bộ cho rằng hiến tặng mô, tạng là để phúc cho con cháu và 58,5% đồng ý quan điểm các bộ

phận của cơ thể được tiếp tục sống Chỉ có 7,3% cán bộ cho rằng hiến tặng mô, tạng là bố thí Ba la mật

Hình 1.16 Quan điểm của cán bộ MTTQ miền Bắc về ý nghĩa việc hiến tặng

mô, bộ phận cơ thể người

- Trong số 153/164=93,4% cán bộ trả lời (11 cán bộ không trả lời) câu hỏi việc hiến tặng mô, bộ phận cơ thể có phù hợp với quan niệm, chuẩn mực đạo đức của người Việt Nam không? Thì có đến 152/153=99,3% cán bộ trả lời là có phù hợp, còn lại 1/153=0,7% trả lời là không biết Có thể thấy hầu hết các cán

bộ đều cho rằng việc hiến tặng mô, bộ phận cơ thể người là rất phù hợp với đạo

lý từ xưa đến nay của người Việt Nam

Trong số cán bộ MTTQ tham gia trả lời phiếu khảo sát ở miền Bắc, những người theo tôn giáo chiếm số lượng nhỏ, chủ yếu là thờ cúng tổ tiên (87,8%) vì vậy các cán bộ gần như không trả lời câu hỏi này (67,7%) hoặc không biết câu trả lời (3%) Những cán bộ trả lời câu hỏi này thì đều cho rằng việc hiến tặng

mô, tạng rất phù hợp với giáo lý tôn giáo (86,8%) và chỉ có 2 cán bộ cho rằng không phù hợp (3,8%)

sống

Không đồng ý Đồng ý

Hình 1.17 Quan điểm của cán bộ MTTQ miền Bắc về sự phù hợp với quan niệm, chuẩn mực đạo đức của người Việt Nam và sự phù hợp với giáo lý tôn

giáo

Hình 1.18 Quan điểm của cán bộ MTTQ miền Bắc về số lượng người đăng ký hiến mô, bộ phận cơ thể người sau khi chết ở nước ta hiện nay (Không cán bộ nào cho rằng không có ai; 105/164=64% cán bộ cho rằng rất hiếm người; 43/164=26,2% trả lời nhiều người và 16/164=9,8% cán bộ không biết)

- Có 158/164=96,3% cán bộ MTTQ miền Bắc cho rằng hành động sẵn sàng hiến tặng mô, bộ phận cơ thể người là hành động rất nhân đạo cao cả; 119/164=72,6% cán bộ cho rằng đó là hành động dám hi sinh vì người khác; 77/164=47% cán bộ cho rằng dũng cảm Chỉ có 1/164=0,6% cán bộ cho rằng thích nổi tiếng; 6/164=3,7% cán bộ cho rằng hiến mô, bộ phận cơ thể người vì tiền Không cán bộ nào cho rằng đây là liều lĩnh, gàn dở, không bình thường Và

3 cán bộ không có ý kiến trong câu hỏi này

Hình 1.19 Thái độ của cán bộ MTTQ miền Bắc về những người đã đăng ký hiến

tặng mô, bộ phận cơ thể sau khi chết

- Rất nhiều người ở nước ta hiện nay có nhu cầu ghép mô, bộ phận cơ thể người để chữa bệnh Hầu hết các cán bộ MTTQ miền Bắc cũng cho rằng nhu cầu hiện nay là rất nhiều người cần phải được ghép mô, bộ phận cơ thể người

Hình 1.20 Quan điểm của cán bộ MTTQ miền Bắc về nhu cầu ghép mô, bộ

phận cơ thể người vì mục đích chữa bệnh ở nước ta hiện nay

77

119

158

1 0 0 6 3 0

Thích nổi tiếng Liểu lĩnh Gàn dở, không bình thường

Vì tiền Không có ý kiến

Ít người Rất ít người Không có ai Không biết

Hình 1.21 Ý kiến của cán bộ MTTQ miền Bắc về quan điểm “bất kỳ ai cũng đều

có thể trở thành người có nhu cầu được ghép mô, bộ phận cơ

thể”(128/164=78% cán bộ cho rằng là có; 15/164=9,1% cho rằng là không; 9/164=5,5% cán bộ khó trả lời và 12/164=7,3% cán bộ không trả lời)

- Một trong những khó khăn rất lớn cản trở người đăng ký hiến mô, bộ phận cơ thể người là sự không đồng ý của gia đình Khi nêu ý kiến cá nhân nếu người thân trong gia đình đăng ký tình nguyện hiến tặng mô, bộ phận cơ thể thì hầu hết các cán bộ đều đồng ý (131/164=79,9%); 18/164=11% cán bộ do dự; không cán bộ nào trả lời không bao giờ; 9/164=5,5% cán bộ khó trả lời và 6/164=3,6% cán bộ không trả lời

Hình 1.22 Thái độ của cán bộ MTTQ miền Bắc nếu người thân trong gia đình

đăng ký tình nguyện hiến tặng mô, bộ phận cơ thể người

128

15

9 12

Có Không Khó trả lời Không trả lời

Hình 1.23 Thái độ của cán bộ MTTQ miền Bắc về việc sẵn sàng hiến tặng mô,

bộ phận cơ thể người sau khi chết (88/164=53,7% cán bộ sẵn sàng;

51/164=31,1% cán bộ do dự; không cán bộ nào trả lời không bao giờ; 9/164=5,5% cán bộ khó trả lời; 16/164=9,8% cán bộ không trả lời)

- Hầu hết các cán bộ MTTQ miền Bắc đồng ý hiến mô, bộ phận cơ thể người, chỉ có 10/164=6,1% cán bộ khó trả lời câu hỏi Có 88/164=53,7% cán bộ đồng ý hiến cho bất kỳ ai; 60/164=36,6% cán bộ đồng ý hiến cho người ruột thịt; 33/164=20,1% cán bộ đồng ý hiến cho họ hàng, người thân; 20/164=12,2% cán

bộ đồng ý hiến cho người không phải là họ hàng nhưng được bản thân yêu quý; 8/164=4,9% cán bộ đồng ý hiến cho những người quen xung quanh

Hình 1.24 Quan điểm của cán bộ MTTQ miền Bắc về những người họ sẽ đồng ý

hiến mô, bộ phận cơ thể

Cứu chữa cho

người ruột thit họ hàng, người Cứu, chữa cho

thân

Cứu, chữa cho người bản thân yêu quý

Cứu chữa cho người quen xung quanh

Cứu, chữa bất

kỳ ai Khó trả lời

Bảng 1.4 Quan điểm của cán bộ MTTQ miền Bắc về quyền lợi được hưởng của

người sống đã hiến mô, bộ phận cơ thể

Quyền lợi người hiến sống Số lượng Tỷ lệ

Được chăm sóc sức khoẻ để thực hiện việc hiến mô, bộ

phận cơ thể

Được khám, chữa bệnh miễn phí sau khi đã hiến, tặng 128 78%

Được cấp thẻ bảo hiểm y tế miễn phí cho bản thân 133 81,1% Được cấp thẻ bảo hiểm y tế miễn phí cho bố/mẹ,

vợ/chồng, con

Được ưu tiên ghép mô, bộ phận cơ thể theo chỉ định

của bác sỹ (nếu phải ghép)

Được tặng thưởng Kỷ niệm chương vì sức khỏe nhân

Bảng 1.5 Quan điểm của cán bộ MTTQ miền Bắc về quyền lợi được hưởng của

người đã hiến mô, bộ phận cơ thể sau khi chết

Quyền lợi người hiến sau khi chết Số lượng Tỷ lệ

Bố/mẹ hoặc vợ/chồng, con được cấp thẻ bảo hiểm y tế

Người trong gia đình được ưu tiên ghép mô, bộ phận cơ

thể người khi có chỉ định của bác sĩ

Người hiến mô, bộ phận cơ thể được tổ chức tang lễ

trang trọng

Gia đình người hiến mô, bộ phận cơ thể được tặng

thưởng Kỷ niệm chương vì sức khoẻ nhân dân

3 MỘT SỐ NHÂN XÉT, ĐÁNH GIÁ SƠ BỘ

3.1 Đặc điểm chung của cán bộ MTTQ miền Bắc tham gia trả lời phiếu khảo sát ý kiến

Thiếu nguồn mô, tạng đang trở thành khó khăn lớn nhất trong vấn đề ghép tạng.Thiếu nguồn mô, tạng có rất nhiều nguyên nhân và một trong những nguyên nhân đó là quan điểm, nhận thức của con người.Tại thời điểm này, việc hiến mô, tạng người ở nước ta vẫn chưa phổ biến và chưa được nhiều người chấp nhận

Mặt trận Tổ quốc khu vực miền Bắc có vai trò rất lớn trong việc tập hợp các tầng lớp, giới chức xã hội nhằm thực hiện công tác truyền thông nâng cao nhận thức xã hội về hiến tặng mô, tạng cứu người Vì vậy, nhận thức thái độ và quan điểm của đội ngũ cán bộ MTTQ miền Bắc đóng vai trò quyết định đến sự thành công của việc phối hợp giữa MTTQ miền Bắc và Trung tâm Điều phối Quốc gia về ghép bộ phận cơ thể người trong công tác truyền thông, vận động hiến tặng mô, tạng khu vực phía Bắc

Nhằm đánh giá nhận thức và quan điểm, thái độ của cán bộ MTTQ miền Bắc về hiến tặng mô, tạng Chúng tôi đã phát bộ phiếu khảo sát ý kiến cho 200 cán bộ của MTTQ miền Bắc, và thu về 164 phiếu khảo sát Như vậy, tổng số cán

bộ MTTQ trả lời là 164/200=82% Tỷ lệ trả lời phiếu khảo sát là khá cao

Trong số 164 cán bộ trả lời phiếu khảo sát, cán bộ nữ chiếm 32,3% và cán

bộ nam chiếm 67,7% Độ tuổi hay gặp nhất là từ 31-40 tuổi (chiếm 36,6%) Trình độ học vấn của cán bộ chủ yếu là Đại học/Trên Đại học (81,1%) Ngoài ra Trung cấp/Cao đẳng là 14% và PTTH là 4,9%

Chủ yếu các cán bộ của MTTQ miền Bắc không theo tôn giáo nào (thờ cúng tổ tiên) 87,8% cán bộ, Phật giáo 11% cán bộ, và Thiên chúa giáo 1,2% cán

bộ

3.2 Nhận xét về sự am hiểu và quan tâm của cán bộ MTTQ khu vực miền Bắc về hiến, ghép mô, bộ phận cơ thể người

- Nguồn thông tin về hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người

Tất cả các cán bộ MTTQ miền Bắc đều đã nghe và biết về việc hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người Để giúp cho nhiều người biết hơn về vấn đề hiến, ghép mô, tạng thì nên thông qua nguồn truyền hình, đẩy mạnh thông tin tuyên truyền trên sóng truyền hình VTV vì đây là nguồn tin mang lại hiệu quả cao nhất, có đến 88,4% cán bộ biết đến hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người thông qua nguồn này Ngoài ra thì các bài báo, sách, tạp chí về hiến, ghép tạng cũng nên được chú trọng vì đây cũng là nguồn mang lại hiệu quả cao (74,4%) Gần như thời đại hiện nay Internet là không thể thiếu, đặc biệt là giới trẻ, nếu muốn tìm kiếm thông tin thì Internet là nguồn dễ dàng giúp trả lời câu hỏi nhanh nhất, có đến 70,7% cán bộ biết đến từ nguồn này Nguồn người thân, họ hàng và bạn bè, hàng xóm 17,1% cán bộ và nguồn cán bộ địa phương 9,1% cán bộ

Ngoài ra, nguồn thông tin được biết đến còn thông qua Hội nghị chuyên

đề tuyên truyền vận động hiến tặng mô, bộ phận cơ thể người do Trung tâm Điều phối Quốc gia về ghép bộ phận cơ thể người tổ chức

- Thành tựu ghép mô, tạng

Trên thế giới đã ghép thành công các mô, bộ phận cơ thể: thận, gan, tim, túi mật, phổi, tụy, giác mạc, da, xương, tay/chân, mặt nhưng chỉ có 4,2% cán bộ trả lời đúng

Tính đến thời điểm này, Việt Nam đã ghép thành công: thận, gan, tim, tụy, giác mạc, da, xương, tay/chân Chỉ có 3,1% cán bộ MTTQ miền Bắc biết điều này

Kiến thức về ghép mô, tạng của cán bộ MTTQ miền Bắc còn thấp, rất ít cán bộ biết đến các thành tựu ghép tạng trên Thế giới cũng như tại Việt Nam hiện nay

- Luật hiến, lấy, ghép mô, tạng tại Việt Nam

Quốc Hội 11 của nước ta đã thông qua Luật hiến, lấy, ghép mô, bộ phận

cơ thể người ngày 29/11/2006 và chính thức có hiệu lực từ 1/7/2007

Trong luật quy định mục đích của việc hiến tặng mô, bộ phận cơ thể là nhằm mục đích nhân đạo, chữa bệnh, giảng dạy và nghiên cứu khoa học Có 59,1% cán bộ trả lời đúng cả 3 mục đích trên

Nguồn cung cấp mô, bộ phận cơ thể để chữa bệnh là người thân tình nguyện hiến tặng (100% cán bộ trả lời đúng); người sống hiến tặng (95,9% cán

bộ trả lời đúng); người đăng ký hiến tặng sau khi chết (96,3% cán bộ trả lời đúng) Nhưng vẫn có những cán bộ cho rằng có thể lấy từ nguồn là người bán

mô, bộ phận cơ thể người (29,9%) và lấy trộm (7,3%) trong khi quy định của Luật là nghiêm cấm mọi hành vi mua bán mô, bộ phận cơ thể người và lấy trộm

mô, bộ phận cơ thể người

Luật quy định người đủ 18 tuổi trở lên, có năng lực hành vi dân sự đầy đủ

có quyền hiến mô, bộ phận cơ thể của mình khi còn sống, sau khi chết và hiến xác Ngoài ra người đó phải có tình trạng sức khỏe tốt và làm đơn tự nguyện hiến mô, bộ phận cơ thể; 31,7% cán bộ trả lời đúng câu hỏi này

Luật quy định về thủ tục đăng ký hiến mô, bộ phận cơ thể người sau khi chết là: viết đơn bày tỏ nguyện vọng hiến mô, bộ phận cơ thể người theo mẫu; được tư vấn về các thông tin có liên quan đến hiến mô, bộ phận cơ thể người; được kiểm tra sức khỏe; được cấp thẻ đăng ký hiến mô, bộ phận cơ thể người sau khi chết Trong 94 cán bộ MTTQ miền Bắc trả lời câu hỏi này thì có đến 92,5% cán bộ trả lời đúng thủ tục

Luật quy định 10 hành vi nghiêm cấm tại Điều 11, có 67,7% cán bộ trả lời đúng cả 10 hành vi; 31,7% cán bộ trả lời sai và 0,6% cán bộ không có câu trả lời

- Nguyên nhân phải ghép tạng

Nguyên nhân cần phải ghép gan là xơ gan và ung thư gan; có 40,2% cán bộ trả lời đúng câu hỏi này; 48,2% cán bộ trả lời sai và 11,6% cán bộ không trả lời

Nguyên nhân cần phải ghép thận là suy thận mạn; có 65,% cán bộ trả lời đúng câu hỏi; 29,7% trả lời sai và 5,5% cán bộ không trả lời

3.3 Nhận xét về quan điểm, thái độ, sự chấp nhận với việc hiến, tặng

mô, bộ phận cơ thể người

- Nguồn cung cấp mô, bộ phận cơ thể

Phần lớn cán bộ MTTQ miền Bắc cho rằng để tăng nguồn cung cấp mô,

bộ phận cơ thể người thì nhóm đối tượng tình nguyện hiến tặng sau khi chết là hợp lý nhất (53,7%) Sau đó là nhóm đối tượng người hiến tặng khi còn sống (23,8%), nhóm đối tượng là người thân, người bệnh nhân đang sống có 15,2% cán bộ ủng hộ

Có 1 cán bộ ủng hộ người chết vô thừa nhận và 1 cán bộ ủng hộ lấy mô, tạng từ tử tù 9 cán bộ không trả lời câu hỏi này

- Ý nghĩa việc hiến mô, bộ phận cơ thể

Cán bộ MTTQ miền Bắc có quan điểm rất ủng hộ việc hiến tặng mô, bộ phận cơ thể người 97,6% cán bộ cho rằng hiến mô, bộ phận cơ thể người sẽ đem lại sự sống cho nhiều người 98,2% cán bộ cho rằng việc hiến , tặng mô, bộ phận cơ thể người là việc làm có ý nghĩa nhân đạo cao cả 89,6% cán bộ cho rằng người hiến, tặng mô, bộ phận cơ thể người có lòng từ bi, nhân ái 7,9% cán

bộ cho rằng hiến tặng mô, tạng là bố thí Ba la mật 93,9% cán bộ ủng hộ hộ chủ trương vận động người dân hiến, tặng mô, bộ phận cơ thể là cần thiết để tăng nguồn hiến, tặng Một số ý kiến tiêu cực như: người chết không toàn thây sẽ không được siêu thoát thì không có cán bộ nào ủng hộ Quan điểm “Con người sinh ra là có kiếp luân hồi, nếu cơ thể chết đi không toàn vẹn thì kiếp sau sinh ra cũng không toàn vẹn”, “Cơ thể là của cha mẹ ban tặng, không được cho bất kỳ ai”, “Cần có sự tôn kính với cái chết, việc lấy mô, bộ phận cơ thể là có tội với người chết” mỗi quan điểm này chỉ có 1 cán bộ đồng tình Quan điểm “Việc hiến, tặng mô, bộ phận cơ thể người động chạm đến vấn đề tâm linh” có 7,9% cán bộ đồng tình

Hầu hết các cán bộ MTTQ miền Bắc đều cho rằng ý nghĩa của việc hiến tặng mô, bộ phận cơ thể người là cứu giúp người bệnh (98,8%); 90% cán bộ cho

rằng hiến tặng là đóng góp cho khoa học; 82,9% cho rằng hiến tặng mô tạng là hiến tặng sự sống Còn lại 51,2% cán bộ cho rằng hiến tặng mô, tạng là để phúc cho con cháu và 58,5% đồng ý quan điểm các bộ phận của cơ thể được tiếp tục sống Chỉ có 7,3% cán bộ cho rằng hiến tặng mô, tạng là bố thí Ba la mật

Khi hỏi câu việc hiến tặng mô, bộ phận cơ thể người có phù hợp với quan niệm, chuẩn mực đạo đức của người Việt Nam không? Trong số 93,4% cán bộ trả lời câu hỏi này có 99,3% cán bộ trả lời là phù hợp Người Việt Nam có quan niệm “Lá lành đùm lá rách”, “Thương người như thể thương thân”, việc hiến tặng mô, bộ phận cơ thể người là rất phù hợp với quan niệm này

Chủ yếu các cán bộ MTTQ miền Bắc không theo tôn giáo nào, chủ yếu là thờ cúng tổ tiên Trong những cán bộ trả lời câu hỏi này thì có 86,8% cán bộ cho rằng phù hợp với tôn giáo, chỉ có 3,8% cho rằng không phù hợp

- Đăng ký hiến mô, tạng

Chủ yếu cán bộ MTTQ miền Bắc cho rằng hiện nay rất hiếm người đăng

ký hiến mô, bộ phận cơ thể sau khi chết (64%); 26,2% cho rằng có nhiều người; không cán bộ nào cho rằng không có ai và 9,8% cán bộ không biết câu trả lời

Nhận xét về người đăng ký hiến mô, bộ phận cơ thể sau khi chết; 96,3% cán bộ cho rằng đây là hành động rất nhân đạo cao cả; 72,6% cán bộ cho rằng hành động dám hi sinh vì người khác; 47% cán bộ cho rằng dũng cảm Chỉ có 0,6% cán bộ cho rằng thích nổi tiếng; 3,7% cán bộ cho rằng hiến mô, bộ phận cơ thể người vì tiền Không cán bộ nào cho rằng đây là liều lĩnh, gàn dở, không bình thường Và 3 cán bộ không có ý kiến trong câu hỏi này

Một trong những khó khăn rất lớn cản trở người đăng ký hiến mô, bộ phận cơ thể người là sự không đồng ý của gia đình Khi nêu ý kiến cá nhân nếu người thân trong gia đình đăng ký tình nguyện hiến tặng mô, bộ phận cơ thể thì hầu hết các cán bộ đều đồng ý (79,9%); 11% cán bộ do dự; không cán bộ nào trả lời không bao giờ; 5,5% cán bộ khó trả lời và 3,6% cán bộ không trả lời

Mặc dù rất ủng hộ việc hiến mô, bộ phận cơ thể người và đều cho rằng đây là hành động rất cao đẹp nhưng chỉ có 53,7% cán bộ sẵn sàng hiến tặng mô,

bộ phận cơ thể người sau khi chết; 31,1% cán bộ do dự; không cán bộ nào trả lời không bao giờ; 5,5% cán bộ khó trả lời; 9,8% cán bộ không trả lời

Hầu hết các cán bộ MTTQ miền Bắc đồng ý hiến mô, bộ phận cơ thể người, chỉ có 6,1% cán bộ khó trả lời câu hỏi Có 53,7% cán bộ đồng ý hiến cho bất kỳ ai; 36,6% cán bộ đồng ý hiến cho người ruột thịt; 20,1% cán bộ đồng ý hiến cho họ hàng, người thân; 12,2% cán bộ đồng ý hiến cho người không phải

là họ hàng nhưng được bản thân yêu quý; 4,9% cán bộ đồng ý hiến cho những người quen xung quanh

- Nhu cầu hiến, ghép mô, tạng

Rất nhiều người ở nước ta hiện nay có nhu cầu ghép mô, bộ phận cơ thể người để chữa bệnh Hầu hết các cán bộ MTTQ miền Bắc cũng cho rằng nhu cầu hiện nay là nhiều người cần phải được ghép mô, bộ phận cơ thể người (92,7%)

Có đến 78% cán bộ cho rằng ai cũng có thể trở thành người có nhu cầu cần được ghép mô, bộ phận cơ thể người

- Quyền lợi của người hiến mô, bộ phận cơ thể người

Bàn luận về quyền lợi của người hiến mô, bộ phận cơ thể người khi còn sống Cán bộ MTTQ miền Bắc chủ yếu đồng tình với quyền được chăm sóc sức khoẻ để thực hiện việc hiến mô, bộ phận cơ thể (83,5%); quyền được cấp thẻ bảo hiểm y tế miễn phí cho bản thân (81,1%); quyền được khám, chữa bệnh miễn phí sau khi đã hiến, tặng (78%); quyền được khám, chữa bệnh miễn phí sau khi đã hiến, tặng (62,2%); quyền được tuyên dương, tôn vinh (51,8%) Chỉ

có 31,7% đồng tình với quyền được cấp thẻ bảo hiểm y tế miễn phí cho bố/mẹ, vợ/chồng, con; 31,1% đồng tình với quyền được thưởng tiền

Về quyền lợi của người hiến mô, bộ phận cơ thể người 64% cán bộ cho rằng cần được người trong gia đình được ưu tiên ghép mô, bộ phận cơ thể người khi có chỉ định của bác sĩ; 57,3% cho rằng bố/mẹ hoặc vợ/chồng, con được cấp thẻ bảo hiểm y tế miễn phí; 54,9% cho rằng tuyên dương, tôn vinh về tinh thần cho gia đình người hiến; 45,1% cho rằng bố/mẹ hoặc vợ/chồng, con được miễn

giảm viện phí khi nằm viện; 34,1% cho rằng người hiến mô, bộ phận cơ thể được tổ chức tang lễ trang trọng; 28,7% cho rằng tặng thưởng tiền cho gia đình

Kiến thức về nguồn cung cấp mô, bộ phận cơ thể người và thủ tục hiến tặng của cán bộ MTTQ miền Bắc rất cao (>90%) 67,7% cán bộ trả lời đúng 10 hành vi nghiêm cấm của việc hiến mô, bộ phận cơ thể người Khoảng 50% cán

bộ trả lời đúng nguyên nhân phải ghép gan và ghép thận

- Hầu hết các cán bộ MTTQ miền Bắc ủng hộ việc hiến tặng mô, bộ phận

cơ thể người (khoảng 90% cán bộ ủng hộ)

79,9% cán bộ đồng ý nếu người thân trong gia đình đăng ký tình nguyện hiến tặng mô, bộ phận cơ thể 53,7% cán bộ sẵn sàng hiến tặng mô, bộ phận cơ thể người sau khi chết

II KẾT QUẢ KHẢO SÁT VỀ NHẬN THỨC, THÁI ĐỘ CỦA ĐỘI NGŨ CÁN BỘ MẶT TRẬN TỔ QUỐC VIỆT NAM CÁC CẤP VỀ HIẾN TẶNG, CẤY GHÉP MÔ, TẠNG Ở CÁC TỈNH KHU VỰC MIỀN TRUNG

1 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

1.1 Đối tượng nghiên cứu

Nhóm nghiên cứu lựa chọn đối tượng nghiên cứu, trả lời câu hỏi trong phiếu khảo sát ý kiến là cán bộ Mặt trận Tổ quốc các cấp khu vực miền Trung

1.2 Thời gian, địa điểm nghiên cứu

- Thời gian: nghiên cứu thực hiện trong 4 tháng từ tháng 10/2014 đến tháng 12/2014

- Địa điểm nghiên cứu: thành phố Huế

1.3 Phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp nghiên cứu: nghiên cứu mô tả cắt ngang

- Cỡ mẫu: 93 đối tượng trả lời phiếu khảo sát ý kiến

2 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU

2.1 Đặc điểm chung của nhóm cán bộ Mặt trận tổ quốc Việt Nam khu vực miền Trung tham gia trả lời phiếu khảo sát ý kiến

- Trong số 100 phiếu phát ra, 93 cán bộ trả lời đủ các câu hỏi trong mẫu Như vậy, tỷ lệ cán bộ MTTQ khu vực miền Trung trả lời phiếu khảo sát ý kiến

- Trong đó có 65 cán bộ là nam giới (chiếm 69,9%) và 28 cán bộ là nữ giới (chiếm 30,1%)

Hình 2.2 Tỷ lệ nam/nữ cán bộ MTTQ miền Trung tham gia trả lời

phiếu khảo sát ý kiến

- Cán bộ trả lời phiếu khảo sát khu vực miền Trung đến từ các tỉnh, thành phố: Thừa Thiên Huế, Đà Nẵng, Quảng Nam, Quảng Ngãi, Quảng Bình, Quy Nhơn, Phú Yên, Khánh Hòa

- Độ tuổi cán bộ: ít tuổi nhất là 27 và cao nhất là 60 Nhóm tuổi tham gia trả lời phiếu khảo sát ý kiến nhiều nhất là nhóm 41-50 có 33 cán bộ Ngoài ra có

22 cán bộ thuộc nhóm tuổi 31-40; 29 cán bộ thuộc nhóm tuổi 51-60 và 9 cán bộ thuộc nhóm tuổi 24-30

Hình 2.3 Số lượng cán bộ MTTQ miền Trung trả lời phiếu khảo sát

- Trình độ học vấn của các cán bộ MTTQ miền Trung tham gia trả lời chủ yếu là Đại học/Trên Đại học (133 cán bộ), tiếp đến là Trung cấp/Cao đẳng (23 cán bộ) và có 8 cán bộ có trình độ PTTH

Bảng 2.1- Trình độ học vấn cán bộ MTTQ miền Trung trả lời phiếu

(22,6%)

20 (21,5%)

52 (55,9%)

- Chủ yếu các cán không theo tôn giáo nào (thờ cúng tổ tiên) có 82 (88,2%) cán bộ, Phật giáo 5 (5,4%) cán bộ, và Thiên chúa giáo 6 (6,5%) cán bộ

Hình 2.4 Tỷ lệ cán bộ MTTQ miền Trung trả lời phiếu khảo sát theo Tôn giáo

2.2 Nhận thức của cán bộ MTTQ khu vực miền Trung về hiến, ghép

mô, bộ phận cơ thể người

- Có 92/93=98,9% các cán bộ tham gia trả lời phiếu khảo sát ý kiến đã nghe/biết về việc hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người để chữa bệnh hay giảng dạy, nghiên cứu khoa học Chỉ có 1 cán bộ chưa bao giờ nghe đến việc hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người

Trong đó nguồn thông tin từ truyền hình mang lại hiệu quả cao nhất, số lượng cán bộ lên đến 91,4% cán bộ biết đến vấn đề hiến, ghép mô, bộ phận cơ thể người thông qua nguồn này Nguồn thông tin từ sách, báo, tạp chí 66,7% và Internet 49,5% cũng mang lại hiệu quả 33,3% cán bộ biết đến từ nguồn phát thanh và 28% từ nhân viên y tế Nguồn người thân, họ hàng là 21,5% và bạn bè, hàng xóm 22% cán bộ và nguồn cán bộ địa phương 16,1% cán bộ

Hình 2.5-Nguồn thông tin về hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người

- Trả lời câu hỏi, những mô, bộ phận cơ thể có thể hiến, ghép được; chỉ có 1,1% cán bộ trả lời đúng mô, bộ phận cơ thể là: thận, gan, tim, túi mật, phổi, tụy, giác mạc, da, xương, tay/chân, mặt;

Hình 2.6 Nhận thức của cán bộ MTTQ miền Trung về mô, bộ phận cơ thể có thể

hiến và cấy, ghép (1/93=1,1% trả lời đúng là 11 mô, tạng;

Người thân, họ hàng Bạn bè, hàng xóm Nhân viên y tế Cán bộ địa phương

1

92

Trả lời đúng Trả lời sai

Chỉ có 2/93=2,2% cán bộ trả lời đúng mô, bộ phận cơ thể ghép thành công tại Việt Nam hiện nay là: thận, gan, tim, tụy, giác mạc, da, xương, tay/chân

Hình 2.7 Nhận thức của cán bộ MTTQ miền Trung về mô, bộ phận cơ thể đã tiến hành lấy, ghép thành công ở Việt Nam (2/93=2,2% trả lời đúng là 8 mô,

tạng; 91/93%=97,8% trả lời sai)

- Trả lời câu hỏi, mục đích của việc hiến tặng mô, bộ phận cơ thể người,

có 51/93=54,8% cán bộ trả lời đúng cả 3 mục đích là cứu sống người bệnh, chữa bệnh, giảng dạy và nghiên cứu khoa học; 100% cán bộ trả lời mục đích để cứu sống người bệnh; 67,7% cán bộ trả lời mục đích để chữa bệnh; 73,1% cán bộ trả lời mục đích để giảng dạy và nghiên cứu khoa học

Hình 2.8 Nhận thức của cán bộ MTTQ về mục đích hiến tặng mô,

bộ phận cơ thể người

2

91

Trả lời đúng Trả lời sai

Bảng 2.2 Nhận thức của cán bộ MTTQ miền Trung về nguồn cung cấp mô, bộ

phận cơ thể để chữa bệnh

Nhận xét: Phần lớn cán bộ đã trả lời đúng nguồn cung cấp mô, bộ phận cơ

thể người để chữa bệnh có thể lấy từ người thân tình nguyện hiến tặng (95,7%) người sống hiến tặng (89,2%), người đăng ký hiến tặng sau khi chết (95,7%)

Hình 2.9 Nhận thức của cán bộ MTTQ miền Trung về điều kiện của người đăng

ký hiến mô, bộ phận cơ thể người

Nhận xét: Trả lời câu hỏi về điều kiện của người đăng ký hiến mô, bộ

phận cơ thể người, có 28/93=30,1% cán bộ trả lời đúng 4 điều kiện: người đăng ký đủ 18 tuổi trở lên, tình trạng sức khỏe tốt, có năng lực hành vi dân

sự đầy đủ, tình trạng sức khỏe tốt, có năng lực hành vi dân sự đầy đủ, có đơn

tự nguyện hiến mô, bộ phận cơ thể người Có đến 61/93=65,6% cán bộ trả lời sai; 1/93=1,1% cán bộ không biết câu trả lời và 3/93=3,2% cán bộ không

có câu trả lời

Hình 2.10 Nhận thức của cán bộ MTTQ miền Trung về địa điểm làm thủ tục đăng ký hiến tặng mô, bộ phận cơ thể người sau khi chết (58/93=62,4% cán bộ biết địa điểm; 32/93=34,4% cán bộ không biết; 3/93=3,2% cán bộ không trả lời

câu hỏi)

- Trong 58 cán bộ MTTQ miền Trung biết nơi làm thủ tục đăng ký hiến thì câu trả lời về địa chỉ đăng ký hiến mô, bộ phận cơ thể người là các cơ sở y tế, các trường Đại học Y khoa, Trung tâm Điều phối ghép tạng Quốc gia và Hội chữ thập đỏ Trung ương 36/58=62% cán bộ trả lời đúng thủ tục cần phải làm của người đăng ký hiến, tặng mô, bộ phận cơ thể người; 19/58=32,8% cán bộ trả lời sai và 3/58=5,2% cán bộ không trả lời câu hỏi

Hình 2.11 Nhận thức của cán bộ MTTQ miền Trung biết về thủ tục đăng ký hiến

mô, bộ phận cơ thể người sau khi chết

58

32

3

Có biết Không biết Không trả lời

36

19

3

Trả lời đúng Trả lời sai Không trả lời

Hình 2.12 Nhận thức của cán bộ MTTQ miền Trung về hành vi bị nghiêm cấm khi hiến tặng mô, bộ phận cơ thể người (58/93=62,4% cán bộ trả lời đúng 10

hành vi bị nghiêm cấm; 35/93=37,6% cán bộ có câu trả lời sai)

Hình 2.13 Nhận thức của cán bộ MTTQ về nguyên nhân cần phải ghép gan (18/93=19,35% cán bộ trả lời đúng 2 trường hợp phải ghép gan là xơ gan và

ung thư gan; 57/93=61,3% cán bộ trả lời sai;

18/93=19,35% cán bộ không trả lời)

Hình 2.14 Nhận thức của cán bộ MTTQ về nguyên dân cần phải ghép thận (35/93=37,6% cán bộ trả lời đúng 1 trường hợp phải ghép thận là suy thận mạn; 47/93=50,5% cán bộ trả lời sai; 11/93=11,8% cán bộ không trả lời)

58

35

Trả lời đúng Trả lời sai

18

57

18

Trả lời đúng Trả lời sai Không trả lời

35

47

11

Trả lời đúng Trả lời sai Không trả lời

2.3 Quan điểm, thái độ, sự chấp nhận với việc hiến, tặng mô, bộ phận

cơ thể người

Hình 2.15 Quan điểm của cán bộ MTTQ miền Trung về nguồn cung cấp mô, bộ

phận cơ thể người hợp lý nhất Nhận xét: Phần lớn cán bộ cho rằng để tăng nguồn cung cấp mô, bộ phận

cơ thể người thì nhóm đối tượng người tình nguyện hiến tặng sau khi chết là hợp

lý nhất 46/93=49,5% Sau đó là nhóm đối tượng người hiến tặng khi còn sống 41/93=44,1%; nhóm người thân, người nhà bệnh nhân đang sống 3/93=3,2% cán

bộ ủng hộ Chỉ có 1/93=1,1% trả lời người chết vô thừa nhận; không cán bộ nào trả lời là tử tù; 1/93=1,1% không biết câu trả lời Và 1/93=1,1% cán bộ không trả lời

Bảng 2.3 Thái độ của cán bộ MTTQ miền Trung về một số ý kiến

Đồng tình

Không đồng tình

Khó trả lời

Không trả lời

Việc hiến, tặng mô, bộ phận cơ thể

người sẽ đem lại sự sống cho nhiều

người: Quà tặng sự sống

90 (96,8%)

(1,1%)

2 (2,2%)

Việc hiến, tặng mô, bộ phận cơ thể

người là việc làm có ý nghĩa nhân đạo

cao cả

89 (95,7%)

1 (1,1%)

Tử tù Không biết Không trả lời