Khảo sát đánh giá việc chấp hành quy định pháp luật về thời giờ làm việc, thời giờ nghỉ ngơi tại một số doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh ninh bình

MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN LỜI CẢM ƠN MỞ ĐẦU 1 1. Lý do chọn đề tài 1 2. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 2 3. Mục tiêu nghiên cứu 2 4. Lịch sử nghiên cứu 3 5. Phương pháp nghiên cứu 4 6. Ý nghĩa thực tiễn của đề tài 4 7. Cấu trúc của đề tài 4 CHƯƠNG 1. KHÁI QUÁT CHUNG VỀ THỜI GIỜ LÀM VIỆC, THỜI GIỜ NGHỈ NGƠI VÀ SỰ ĐIỀU CHỈNH CỦA PHÁP LUẬT VỀ THỜI GIỜ LÀM VIỆC, THỜI GIỜ NGHỈ NGƠI 6 1.1. Khái quát chung về thời giờ làm việc, thời giờ nghỉ ngơi 6 1.1.1. Khái niệm thời giờ làm việc, thời giờ nghỉ ngơi 6 1.1.1.1.khái niệm thời giờ làm việc 6 1.1.1.2.khái niệm thời giờ nghỉ ngơi 6 1.1.2. Sự cần thiết phải có pháp luật về thời giờ làm việc, thời giờ nghỉ ngơi 7 1.1.3. Ý nghĩa của việc điều chỉnh pháp luật đối với thời giờ làm việc, thời giờ nghỉ ngơi 8 1.1.3.1.Đối với người lao động 8 1.1.3.2.Đối với người sử dụng lao động 10 1.1.3.3.Đối với Nhà nước 10 1.2. Sự điều chỉnh của pháp luật về thời giờ làm việc, thời giờ nghỉ ngơi 11 1.2.1. Các nguyên tắc điều chỉnh của pháp luật về thời giờ làm việc, thời giờ nghỉ ngơi 11 1.2.1.1. Nguyên tắc thời giờ làm việc, thời giờ nghỉ ngơi do Nhà nước quy định 11 1.2.2. Nội dung điều chỉnh của pháp luật về thời giờ làm việc, thời giờ nghỉ ngơi 12 1.2.2.1. Quy định về thời giờ làm viêc 13 1.2.2.2. Quy định về thời giờ nghỉ ngơi 14 1.2.2.3. Quy định thời giờ làm việc, thời giờ nghỉ ngơi đối với người lao động làm các công việc có tính chất đặc biệt 15 CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG VIỆC CHẤP HÀNH QUY ĐỊNH PHÁP LUẬT VỀ THỜI GIỜ LÀM VIỆC, THỜI GIỜ NGHỈ NGƠI TRONG CÁC DOANH NGHIỆPTRÊN ĐỊA BÀN TỈNH NINH BÌNH 16 2.1. Khái quát vấn đề thực hiện pháp luật về thời giờ làm việc, thời giờ nghỉ ngơi tại các doanh nghiệpở Ninh Bình 16 2.2. Tình hình thực hiện thời giờ làm việc thời giờ nghỉ ngơi tại một số doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh Ninh Bình 17 2.2.1.Công ty xi măng The Vissai Ninh Bình 17 2.2.1.1. quá trình hình thành và phát triển 17 2.2.1.2. Thực trạng thực hiện thời giờ làm việc, thời giờ nghỉ ngơi tại công ty xi măng The Vissai Ninh Bình 18 2.2.2.Công ty cổ phần dệt may Kim Sơn 21 2.2.2.1. Quá trình hình thành và phát triển 21 2.2.2.2. Thực trạng thực hiện thời giờ làm việc, thời giờ nghỉ ngơi tại Công ty cổ phần dệt may Kim Sơn 22 2.3. những tồn tại trong quá trình thực hiệnthời giờ làm việc, thời giờ nghỉ ngơi tại một số công ty 26 2.3.1. Những sai phạm 26 2.3.1.1. Đối với công ty cổ phần dệt may Kim sơn 26 2.3.1.2.Đối với công ty Xi măng The Vissai Ninh Bình 27 Chương 3: Một số giải pháp nhằm hoàn thiện chế độ thời giờ làm việc , thời giờ nghỉ ngơi Trong CÁC DOANH NGHIỆP TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH NINH BÌNH 29 3.1. Đối với các quy định của pháp luật 29 3.2.Đối với người sử dụng lao động (Công ty Cổ phần dệt may Kim Sơn và Công ty xi măng The Vissai Ninh Bình) và người lao động 29 3.3.Đối với cơ quan quản lý 29 3.4.Đối với các tổ chức công đoàn 30 KẾT LUẬN 31 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 32

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan bài tiểu luận do tôi thực hiện dưới sự hướng dẫn củaGiáo viên Ths Đoàn Thị Vượng, các số liệu và thông tin đều do tôi tìm hiểu,không sao chép dưới bất kỳ hình thức nào

Tôi xin chịu hoàn toàn trách nhiệm nội dung của công trình khoa học này

Ký Tên

NGUYỄN THỊ NGỌC HÂN

LỜI CẢM ƠN

Qua bài tiểu luận đã giúp tôi được tiếp cận với thực tế, đi từ lý thuyếtđến với thực tiễn, giúp tôi nâng cao trình độ, rèn luyện kỹ năng, tiếp thu kinhnghiệm thực tiễn để phục vụ cho nghề nghiệp mà tôi đã chọn

Để tôi có được những kết quả tốt sau thời gian nghiên cứu đề tài lànhờ vào sự quan tâm tạo điều kiện, hướng dẫn chu đáo của Giáo viênThs.Đoàn Thị Vượng

Qua bài tiểu luận này tôi xin chân thành gửi lời cảm ơn cũng như lờichúc sức khỏe tới cô Đoàn Thị Vượng đã giúp đỡ tôi trong suốt quá trình tìmhiểu môn học Luật lao động và thực hiện đề tài này

Một lần nữa tôi xin chân thành cảm ơn!

MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN

LỜI CẢM ƠN

MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 2

3 Mục tiêu nghiên cứu 2

4 Lịch sử nghiên cứu 3

5 Phương pháp nghiên cứu 4

6 Ý nghĩa thực tiễn của đề tài 4

7 Cấu trúc của đề tài 4

CHƯƠNG 1 KHÁI QUÁT CHUNG VỀ THỜI GIỜ LÀM VIỆC, THỜI GIỜ NGHỈ NGƠI VÀ SỰ ĐIỀU CHỈNH CỦA PHÁP LUẬT VỀ THỜI GIỜ LÀM VIỆC, THỜI GIỜ NGHỈ NGƠI 6

1.1 Khái quát chung về thời giờ làm việc, thời giờ nghỉ ngơi 6

1.1.1 Khái niệm thời giờ làm việc, thời giờ nghỉ ngơi 6

1.1.1.1.khái niệm thời giờ làm việc 6

1.1.1.2.khái niệm thời giờ nghỉ ngơi 6

1.1.2 Sự cần thiết phải có pháp luật về thời giờ làm việc, thời giờ nghỉ ngơi 7

1.1.3 Ý nghĩa của việc điều chỉnh pháp luật đối với thời giờ làm việc, thời giờ nghỉ ngơi 8

1.1.3.1.Đối với người lao động 8

1.1.3.2.Đối với người sử dụng lao động 10

1.1.3.3.Đối với Nhà nước 10

1.2 Sự điều chỉnh của pháp luật về thời giờ làm việc, thời giờ nghỉ ngơi 11

1.2.1 Các nguyên tắc điều chỉnh của pháp luật về thời giờ làm việc, thời giờ nghỉ ngơi 11

1.2.1.1 Nguyên tắc thời giờ làm việc, thời giờ nghỉ ngơi do Nhà nước quy

định 11

1.2.2 Nội dung điều chỉnh của pháp luật về thời giờ làm việc, thời giờ nghỉ ngơi 12

1.2.2.1 Quy định về thời giờ làm viêc 13

1.2.2.2 Quy định về thời giờ nghỉ ngơi 14

1.2.2.3 Quy định thời giờ làm việc, thời giờ nghỉ ngơi đối với người lao động làm các công việc có tính chất đặc biệt 15

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG VIỆC CHẤP HÀNH QUY ĐỊNH PHÁP LUẬT VỀ THỜI GIỜ LÀM VIỆC, THỜI GIỜ NGHỈ NGƠI TRONG CÁC DOANH NGHIỆPTRÊN ĐỊA BÀN TỈNH NINH BÌNH 16

2.1 Khái quát vấn đề thực hiện pháp luật về thời giờ làm việc, thời giờ nghỉ ngơi tại các doanh nghiệpở Ninh Bình 16

2.2 Tình hình thực hiện thời giờ làm việc thời giờ nghỉ ngơi tại một số doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh Ninh Bình 17

2.2.1.Công ty xi măng The Vissai Ninh Bình 17

2.2.1.1 quá trình hình thành và phát triển 17

2.2.1.2 Thực trạng thực hiện thời giờ làm việc, thời giờ nghỉ ngơi tại công ty xi măng The Vissai Ninh Bình 18

2.2.2.Công ty cổ phần dệt may Kim Sơn 21

2.2.2.1 Quá trình hình thành và phát triển 21

2.2.2.2 Thực trạng thực hiện thời giờ làm việc, thời giờ nghỉ ngơi tại Công ty cổ phần dệt may Kim Sơn 22

2.3 những tồn tại trong quá trình thực hiệnthời giờ làm việc, thời giờ nghỉ ngơi tại một số công ty 26

2.3.1 Những sai phạm 26

2.3.1.1 Đối với công ty cổ phần dệt may Kim sơn 26

2.3.1.2.Đối với công ty Xi măng The Vissai Ninh Bình 27

Chương 3: Một số giải pháp nhằm hoàn thiện chế độ thời giờ làm việc , thời giờ nghỉ ngơi Trong CÁC DOANH NGHIỆP TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH

NINH BÌNH 29

3.1 Đối với các quy định của pháp luật 29

3.2.Đối với người sử dụng lao động (Công ty Cổ phần dệt may Kim Sơn và Công ty xi măng The Vissai Ninh Bình) và người lao động 29

3.3.Đối với cơ quan quản lý 29

3.4.Đối với các tổ chức công đoàn 30

KẾT LUẬN 31

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 32

về thời giờ làm việc, thời giờ nghỉ ngơi chủ yếu là vi phạm trong việc tăngthời giờ làm việc tiêu chuẩn, tăng số giờ làm thêm vượt quá mức cho phép,giảm và cắt bớt thời gian nghỉ ngơi của người lao động v.v.Các hành vi viphạm về thời giờ làm việc, thời giờ nghỉ ngơi chủyếu tập trung ở các doanhnghiệp sử dụng nhiều lao động như các doanh nghiệp may mặc, thủy sản, dagiày v.v Các vi phạm này không những xâm hại nghiêm trọng đến tính mạng,sức khỏe của người lao động mà còn tác động tới gia đình và một phần tới xãhội nói chung Theo thống kê của Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội thì từnăm 1995 đến năm 2006 trong cả nước đã xảy ra 1.250 cuộc đình công ; trong

đó, khu vực doanh nghiệp nhà nước xảy ra 67 cuộc, chiếm 7%; khu vựcdoanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài xảy ra 838 cuộc, chiếm 67%; khu vựcdoanh nghiệp ngoài quốc doanh trong nướcxảy ra 325 cuộc, chiếm 26% Chỉ

tính riêng năm 2009, 8 cả nước đã diễn ra 216 cuộc đình công, hầu hêt diễn ratại các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài với 157 cuộc, chiếm 72,6% Một trong những lý do chính dẫn tới các cuộc đình công nói trên là việc ngườilao động bị yêu cầu làm việc tăng ca, bị cắt bớt thời giờ nghỉ ngơi Từ thực tếnêu trên, để hạn chế và đẩy lùi các vi phạm pháp luật về thời giờ làm việc,thời giờ nghỉ ngơi, làm giảm các cuộc đình công của người lao động và nhằmbảo vệ tốt hơn quyền lợi hợp pháp của người lao động, vấn đề đặt ra là phảinghiên cứu sâu sắc các quy định về thời giờ làm việc, thời giờ nghỉ ngơi tạiViệt Nam, từ đó thấy được thực trạng và nguyên nhân của các hành vi viphạm pháp luật về thời giờ làm việc, thời giờ nghỉ ngơi và đề xuất giải pháphoàn thiện các quy định đó Vì những lý do đó, tác giả chọn đề tài “Khảo SátĐánh Giá Việc Chấp Hành Quy Định Pháp Luật Về Thời Giờ Làm Việc, ThờiGiờ Nghỉ Ngơi Tại Một Số Doanh Nghiệp Trên Địa Bàn Tỉnh Ninh Bình”làm bài tiểu luận của mình với mong muốn góp phần làm hoàn thiện thêm cácquy định về thời giờ làm việc, thời giờ nghỉ ngơi và đưa ra một số kiến nghịnhằm thực hiện tốt các quy định pháp luật về thời giờ làm việc, thời giờ nghỉngơi trên thực tế tại một số doanh nghiệp

2 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

+ Đối tượng nghiên cứu

Đề tài xoay quanh vấn đề thời giờ làm việc, thời giờ nghỉ ngơi trongpháp luật lao động và thực trạng việc chấp hành quy định pháp luật về thờigiờ làm việc và thời giờ nghỉ ngơi trong một số doanh nghiệp trên địa bàntỉnh Ninh Bình

+Phạm vi nghiên cứu

Khảo sát, đánh giá thực trạng việc chấp hành quy định pháp luật vềthời giờ làm việc, thời giờ nghỉ ngơi trong một số doanh nghiệp trên địa bàntỉnh Ninh Bình

3 Mục tiêu nghiên cứu

Bài tiểu luận sẽ đi phân tích và làm sáng tỏ về mặt lý luận những quyđịnh pháp luật về thời giờ làm việc, thời giờ nghỉ ngơi tại ViệtNam Nêu ra

thực trạng việc áp dụng pháp luật về thời giờ làm việc, thời giờ nghỉ ngơi trênthực tế tại các doanh nghiệp trong phạm vi tỉnh Ninh Bình và một số hạn chế,tồn tại trong các quy định hiện hành của pháp luật về thời giờ làm việc, thờigiờ nghỉ ngơi Trên cơ sở đó, đề xuất một số giải pháp nhằm hoàn thiện hơnnữa các quy định pháp luật về thời giờ làm việc, thời giờ nghỉ ngơi nhằm bảo

vệ tốt hơn quyền lợi của người lao động Mục đích nghiên cứu của luận vănđược cụ thể hóa ở những nhiệm vụ nghiên cứu sau: Khái quát chung về thờigiờ làm việc, thời giờ nghỉ ngơi theo như luật định tại Việt Nam Làm rõ thựctrạng chấp hành pháp luật về thời giờ làm việc, thời giờ nghỉ ngơi trong cácdoanh nghiệp trên địa bàn tỉnh Ninh Bình Đánh giá những ưu điểm, nhượcđiểm của pháp luật về thời giờ làm việc, thời giờ nghỉ ngơi và việc thực hiệncác quy định về thời giờ làm việc, thời giờ nghỉ ngơi Đưa ra một số kiếnnghị nhằm hoàn thiện pháp luật về thời giờ làm việc, thời giờ nghỉ ngơi trongcác doanh nghi ệp

Tìm ra những mặt tích cực để phát huy hay hạn chế, giảm thiểu mặttiêu cực, nhằm góp phần nâng cao việc chấp hành quy định pháp luật về thờigiờ làm việc, thời giờ nghỉ ngơi tại doanh nghiệp

4 Lịch sử nghiên cứu

Tình hình nghiên cứu đề tài Pháp luật về thời giờ làm việc, thời giờnghỉ ngơi là một trong những quy định quan trọng của pháp luật lao động, vì

nó liên quan thiết thực đến đời sống và việc làm của người lao động Tuynhiên, hiện nay, tình trạng vi phạm trong lĩnh vực này ngày càng nhiều và phổbiến Trong thời gian vừa qua, đã có một số đề tài, công trình nghiên cứu vềcác quy định của pháp luật về thời giờ làm việc, thời giờ nghỉ ngơi như: ĐặngXuân Lợi (2000), Thời giờ làm việc, thời giờ nghỉ ngơi theo Bộ luật lao độngViệt Nam, Khóa luận tốt nghiệp, Khoa luật – Đại học Quốc Gia Hà Nội;Nguyễn Thị Thanh (2010), Pháp luật về thời giờ làm việc, thời giờ nghỉ ngơi,thực trạng và một số kiến nghị, Khóa luận tốt nghiệp, Đại học Luật Hà Nội;

Đỗ Thị Hằng (2009), Thời giờ làm việc, thời giờ nghỉ ngơi Quy định phápluật và thực tiễn thực hiện ở một số doanh nghiệp tại tỉnh Bắc Giang, Khóa

luận tốt nghiệp, Đại học Luật Hà Nội; và một số bài báo đăng trên các tạp chíkhoa học pháp lý… Các công trình, bài viết và bài nghiên cứu trên mới chỉ đisâu nghiên cứu các quy định pháp luật về thời giờ làm việc, thời giờ nghỉ ngơi

áp dụng cho một số đối tượng lao động đặc biệt như lao động chưa thànhniên, lao động nữ, người cao tuổi hoặc chỉ tập trung vào liệt kê một phần nào

đó các quy định cơ bản của pháp luật về thời giờ làm việc, thời giờ nghỉ ngơi,các hành vi vi phạm pháp luật về thời giờ làm việc, thời giờ nghỉ ngơimàkhông đề cập đến tổng thể các quy định pháp luật về thời giờ làm việc, thờigiờ nghỉ ngơi, thực trạng; đồng thời thiếu sự so sánh đối chiếu với các quyđịnh của pháp luật nước ngoài để từ đó có thể đưa ra một số kiến nghị nhằmhoàn thiện các quy định pháp luật trong lĩnh vực thời giờ làm việc, thời giờnghỉ ngơi

5 Phương pháp nghiên cứu

Đề tài có sử dụng môt số phương pháp sau :

-Phương pháp nghiên cứu tài liệu

-Phương pháp thu thập thông tin

- Phương pháp phỏng vấn trực tiếp

-Phương pháp so sánh đối chiếu

6 Ý nghĩa thực tiễn của đề tài

+ về mặt lý luận: Đề tài góp phần vào việc hoàn thiện kỹ năng phântích lý thuyết vàđánh giá vấn đề, đi sâu vào tìm hiểu lý luận nghiên cứu vềthời giờ làm việc, thời giờ nghỉ ngơi

+ Về mặt thực tiễn: Đề tài góp phầnbổ sung một khối lượng kiến thức

về thời giờ làm việc, thời giờ nghỉ ngơi cho những người lao động, những nhàquản lý và sử dụng lao động Là tư liệu tham khảo bổích cho quá trìnhđiềuhành của những nhà quản lý, sử dụng lao động và người lao động muốn quantâm hơn đến lợiích của mình

7 Cấu trúc của đề tài

Ngoài phần mở đầu, kết thúc, danh mục tài liệu tham khảo, đề tài đượcchia làm 3 chương:

Chương 1 Khái Quát Chung Về Thời Giờ Làm Việc, Thời Giờ NghỉNgơi Và SựĐiều Chỉnh Của Pháp Luật Về Thời Giờ Làm Việc, Thời GiờNghỉ Ngơi

Chương 2 Thực Trạng Việc Chấp Hành Quy Định Pháp Luật Về ThờiGiờ Làm Việc, Thời Giờ Nghỉ Ngơi Trong Các Doanh Nghiệp Trên Địa BànTỉnh Ninh Bình

Chương 3 Một Số Giải PhápNhằmHoàn Thiện Chế Độ Thời Giờ LàmViệc, Thời Giờ Nghỉ Ngơi Trong Các Doanh Nghiệp Trên Địa Bàn Tỉnh NinhBình

CHƯƠNG 1 KHÁI QUÁT CHUNG VỀ THỜI GIỜ LÀM VIỆC, THỜI GIỜ NGHỈ NGƠI VÀ SỰ ĐIỀU CHỈNH CỦA PHÁP LUẬT VỀ THỜI

GIỜ LÀM VIỆC, THỜI GIỜ NGHỈ NGƠI 1.1 Khái quát chung về thời giờ làm việc, thời giờ nghỉ ngơi

1.1.1 Khái niệm thời giờ làm việc, thời giờ nghỉ ngơi

1.1.1.1.khái niệm thời giờ làm việc

Thời giờ làm việc là độ dài thời gian mà người lao động phải tiến hànhlao động theo quy định của pháp luật, theo thoả ước lao động tập thể hoặctheo hợp đồng lao động

Thời giờ làm việc không quá 8 giờ trong một ngày hoặc 48 giờ trongmột tuần Người sử dụng lao động có quyền quy định thời giờ làm việc theongày hoặc tuần, nhưng phải thông báo trước cho người lao động biết

Thời giờ làm việc hàng ngày được rút ngắn từ một đến hai giờ đối vớinhững người làm các công việc đặc biệt nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm theodanh mục do Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội và Bộ Y tế ban hành

1.1.1.2.khái niệm thời giờ nghỉ ngơi

Thời giờ nghỉ ngơi là độ dài thời gian mà người lao động được tự do sửdụng ngoài nghĩa vụ lao động thực hiện trong thời giờ làm việc

Trong khoa học lụật lao động, thời giờ làm việc , thời giờ nghỉ ngơiđược nghiên cứu dười nhiều góc độ khác nhau Nó được coi là một trongnhững nguyên tắc cần đảm bảo của luật lao động,hoặc một định mức laođộng, hoặc một nội dung của quan hệ pháp luật lao động, một chế định củaluật lao động

Với tư cách là một nguyên tắc cơ bản của luật lao động, thời giờ làmviệc , thờ giờ nghỉ ngơi được coi là quyền và nghĩa vụ cơ bản của người laođộng và người sử dụng lao động mà các quy định pháp luật cần phản ánh rõ

tư tưởng đó

Là một chế định pháp luật, thời giờ làm việc, thời giờ nghỉ ngơi baogồm tổng thể các quy định pháp luật quy định về thời gian người lao độngphải làm việc, phải thực hiện nhiệm vụ dược giao và những khoảng thời gian

cần thiết để người lao động được nghỉ ngơi, phục hồi sức khoẻ và tái sản xuấtsức lao động của mình.

1.1.2 Sự cần thiết phải có pháp luật về thời giờ làm việc, thời giờ nghỉ ngơi

Quyền làm việc và quyền nghỉ ngơi là một trong những quyền rất cơbản của con người, trước hết là người lao động trong quan hệ lao động, phảiđược pháp luật can thiệp, bảo vệ Hiến pháp của các nước đều ghi nhận điềunày trong đó có Hiến pháp của nước ta Tuyên ngôn nhân quyền của Liênhiệp quốc năm 1948 cũng nghi nhận quyền đó Pháp luật lao động quốc giaquy định về thời giờ làm việc và thời giờ nghỉ ngơi, tạo hành lang pháp lýnhằm bảo vệ sức khỏe người lao động trong quan hệ lao động để làm việcđược lâu dài, có lợi cho cả hai bên; đảm bảo có một tỷ số hợp lý giữa hai loạithời giờ này, có tính đến lợi ích hợp pháp của người sử dụng lao động, vừakhông thiệt hại cho sản xuất kinh doanh, vừa không làm giảm sút khả nănglao động, khả năng sáng tạo của người lao động, suy cho cùng là nhằm bảo vệviệc làm, tăng năng suất, chất lượng, hiệu quả của lao động, hướng vào chiếnlược con người

Việc quy định chế độ về thời giờ làm việc, thời giờ nghỉ ngơi có ýnghĩa rất quan trọng, cụ thể:

 Là căn cứ để mỗi doanh nghiệp xác định sát và đúng chi phí nhâncông, tổng mức tiền lương phải chi trả cho người lao động theo các trườnghợp làm việc và nghỉ ngơi khác nhau

 Người lao động biết rõ chế độ thời giờ làm việc, thời giờ nghỉ ngơi sẽchủ động bố trí quỹ thời gian cá nhân hàng ngày, hàng tuần, hàng năm, từ đócàng tự giác tuân thủ kỷ luật và nội quy lao động của doanh nghiệp

 Chế độ thời giờ làm việc và thời giờ nghỉ ngơi là căn cứ pháp lý đểthanh tra lao động nói riêng và cơ quan phụ trách quản lý lao động nói chunglàm chức năng bảo vệ việc thực hiện pháp luật lao động nghiêm minh, hướngdẫn tổ chức lao động hợp lý cho các nơi sử dụng lao động

1.1.3 Ý nghĩa của việc điều chỉnh pháp luật đối với thời giờ làm việc, thời giờ nghỉ ngơi

Quyền làm việc và quyền nghỉ ngơi là một trong những quyền rất cơbản của con người, trước hết là người lao động trong quan hệ lao động, phảiđược pháp luật can thiệp, bảo vệ Hiến pháp của các nước đều ghi nhận điềunày trong đó có Hiến pháp của nước ta Tuyên ngôn nhân quyền của Liênhiệp quốc năm 1948 cũng nghi nhận quyền đó Pháp luật lao động của cácquốcgia quy định về thời giờ làm việc và thời giờ nghỉ ngơi, tạo hành langpháp lý nhằm bảo vệ sức khỏe người lao động trong quan hệ lao động để làmviệc được lâu dài, có lợi cho cả hai bên; đảm bảo có một tỷ số hợp lý giữa hailoại thời giờ này, có tính đến lợi ích hợp pháp của ngư ời sử dụng lao động,vừa không thiệt hại cho sản xuất kinh doanh, vừa không làmgiảm sút khảnăng lao động, khả năng sáng tạo của người lao động, suy cho cùng là nhằmbảo vệ việc làm, tăng năng suất, chất lượng, hiệu quả của lao động, hướngvào chiến lược con người Việc quy định chế độ về thời giờ làm việc, thời giờnghỉ ngơi có ý nghĩa rất quan trọng, cụ thể:

1.1.3.1.Đối với người lao động

Thứ nhất, việc quy định thời gian làm việc, thời giờ nghỉ ngơi tạo điềukiện cho người lao động thựchiện đầy đủ nghĩa vụ lao động trong quan hệ,đồng thời giúp người lao động bố trí, sử dụng quỹ thời gian một cách hợp lý

Quy định về thời giờ làm việc có ý nghĩa như một đại lượng thời giancần thiết để người lao động thực hiện nghĩa vụ lao động đã cam kết trong hợpđồng lao động Việc quy định khung tối đa thời giờ làm việc, cũng như việcquy định các loại thời giờ nghỉ ngơi giúp ngườilao động có sự lựa chọn phùhợp với điều kiện cá nhân, đảm bảo năng suất, chất lượng, hiệu quả công việc,đồng thời quá trình lao động cũng giúp ngườilao động hoàn thiện nhân cách

Do vậy với việc điều tiết thời giờ làm việc, thời giờ nghỉ ngơi của ngườilaođộng một cách hợp lý, pháp luật tạo điều kiện cho ngườilao động được đảmbảo thực hiện các quyền khác của mình như quyền tham gia quản lý, điềuhành doanh nghiệp Đồng thời, ngườilao động còn có điều kiện chăm lo hạnh

phúc gia đình, bồi dưỡng nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ, tay nghề

và tham gia các hoạt động xã hội khác

Ngoài ra, quy định pháp luật về thời giờ làm việc, thời giờ nghỉ ngơi làcăn cứ để ngườilao động hưởng những quyền lợi như: tiền lương, tiền thưởng,các chế độ trợ cấp…

Thứ hai, quy định pháp luật về thời giờ làm việc, thời giờ nghỉngơi có ý nghĩa trong bảo hộ lao động, đảm bảo thời gian nghỉngơi chongười lao động

Quyền làm việc và quyền nghỉ ngơi là một trong những quyền cơ bảncủa con người trước hết là người lao động trong mối quan hệ lao động Trong

“Tuyên bố chung về quyền con người” năm 1948 có ghi: “Mỗi người đều cóquyền nghỉ ngơi và giải trí, kể cả quyền được có ngày làm việc được giới hạnmột các hợp lý và được nghỉ định kỳ có hưởng lương” (Điều 24) Như vậy,vấn đề thời giờ làm việc, thời giờ nghỉ ngơi là một trong những nội dungthuộc quyền con người Ở Việt Nam, vấn đề này luôn được Đảng và Nhànước quan tâm hàng đầu, điều này thể hiện trong Hiến pháp 1946, 1959, 1980

và Điều 55 Hiến pháp 1992: “Lao động là quyền và nghĩa vụ của công dân;Nhà nước và xã hội có kế hoạch tạo ra ngày càng nhiều việc làm cho ngườilao động” Xuất pháttừ quyền con người, vì mục tiêu dân giàu nước mạnh, xãhội công bằng văn minh, Bộ luật Lao động đã có hẳn Chương VII quy định vềthời giờ làm việc, thời giờ nghỉ ngơi Các quy định này đã tạo ra hành langpháp lý nhằm bảo vệ sức khỏe của người lao động, có tính đến lợi ích hợppháp của người sử dụng lao động, vừa không thiệt hại cho sản xuất kinhdoanh, vừa không làm giảm sút khả năng lao động,khả năng sáng tạo củangười lao động

Suy cho cùng cũng là nhằm bảo vệ việc làm, năng suất, chất lượng,hiệu quả của người lao động và người sử dụng lao động và hướng vào chiếnlược con người

Quy định pháp luật về mức thời gian làm việc tối đa, mức thời giannghỉ ngơi tối thiểu hoặc quy định về thời giờ làm việc rút ngắn… chính là căn

cứ pháp lý đảm bảo quyền được bảo vệ sức khỏe của người lao động, nhằmtránh sự lạm dụng của ngườisử dụng lao động đối với ngườilao động, gópphần tạo điều kiện cho ngườilao động tái sản xuất sức lao động, bệnh nghềnghiệp trong quá trình lao động, có tác dụng tăng cường đời sống vật chất vàtinh thần của ngườilao động.

1.1.3.2.Đối với người sử dụng lao động

Thứ nhất,việc quy định thời giờ làm việc, thời giờ nghỉ ngơi giúp người

sử dụng lao động xây dựng kế hoạch tổ chức sản xuất kinh doanh khoa học vàhợp lý, sử dụng một cách tiết kiệm các nguồn tài nguyên trong doanh nghiệpnhằm hoàn thiện tốt tất cả các mục tiêu đã đề ra Căn cứ vào khối lượng côngviệc, tổng quỹ thời gian cần thiết hoàn thành và số thời gian làm việc phápluật quy định với mỗi người lao động mà người sử dụng lao động địnhmứclao động, xác định được chi phí nhân công và bố trí sử dụng lao động linhhoạt, hợp lý đảm bảo hiệu quả cao nhất

Thứ hai,những quy định về thời giờ làm việc, thời giờ nghỉ ngơi là căn

cứ pháp lý cho việc ngườisử dụng lao động thực hiện quyền quản lý, điềuhành, giámsát lao động, đặc biệt trong xử lý kỷ luật lao động, từ đótiến hành trả lương, thưởng… khen thưởng và xử phạt người lao động

1.1.3.3.Đối với Nhà nước

Quy định pháp luật về thời giờ làm việc, thời giờ nghỉ ngơi thể hiện rõthái độ của Nhà nước đối với lực lượng lao động - nguồn tài nguyên qúy giánhất của quốc gia, đồng thời tạo ra hành lang pháp lý để Nhà nước thực hiệnchức năng quản lý của mình Bằng các quy định về thời giờ làm việc, thời giờnghỉ ngơi, Nhà nước kiểm tra giám sát quan hệ laođộng, tạo cơ sở pháp lý đểgiải quyết các mâu thuẫn, bất đồng nảy sinh giữa các bên tham gia quan hệlao động liên quan đến thời giờ làm việc, thời giờ nghỉ ngơi

Trong công tác thanh tra lao động và quản lý lao động, việc giám sátthực hiện pháp luật laođộng, hướng dẫn tổ chức lao động hợp lý, khoa họccho các nơi sử dụng lao động và làm việc thường kỳ của các cơ quan Nhànước Xong, dựa vào chế độ làm việc và nghỉ ngơi để thực hiện kiểm tra,

kiểm soát là việc làm trước tiên để nhận thấy mặt tốt và mặt chưa tốt trongquản lý lao động, từ đó để tổ chức lao động khoa học hơn.

Chế độ thời giờ làm việc, thời giờ nghỉ ngơi còn là một trongnhững nội dung để tổ chức công đoàn tham gia xây dựng và đấu tranh quyềnlợi cho người lao động Vì mục tiêu lợi nhuận tốiđa, người sử dụng lao độngrất dễ vi phạm chế độ thời giờ làm việc, thời giờ nghỉ ngơi Chính vì thế, côngđoàn với tư cách là tổ chức bảo vệ quyền lợi người lao động sẽ phải căn cứvào các quy định về thời giờ làm việc, thời giờ nghỉ ngơi để đấu tranh vớingười sử dụng lao động, đem lại quyền lợi chính đáng cho người lao động

Ngoài ra, cùng với các quy định pháp luật về việc làm, tiền lương, bảohiểm xã hội, bảo hộ lao động…quy định pháp luật về thời giờ làm việc, thờigiờ nghỉ ngơi cũng phản ánh trình độ phát triển, điều kiện kinh tế của cácquốc gia và tính ưu việt của chế độ xã hội Thông thường ở những nước nềnkinh tế phát triển, trình độ khoa học kĩ thuật tiên tiến, thời gian làm việc đượcrút ngắn hơn so với các nước khác

1.2 Sự điều chỉnh của pháp luật về thời giờ làm việc, thời giờ nghỉ ngơi

1.2.1 Các nguyên tắc điều chỉnh của pháp luật về thời giờ làm việc, thời giờ nghỉ ngơi

1.2.1.1 Nguyên tắc thời giờ làm việc, thời giờ nghỉ ngơi do Nhà nước quy định

Với nguyên tắc ưu tiênbảo vệ người lao động nên việc quy định thờigiờ làm việc, thời giờ nghỉ ngơi gắn liền với yêu cầu bảo hộ lao động, hạn chế

sự lạm dụng sức lao động, đáp ứng nhu cầu của các bên trong quan hệ laođộng

Cơ sở của nguyên tắc này xuất phát từ yêu cầu bảo vệ người lao động –đối tượng luôn ởvị thế yếu hơn so với người sử dụng lao động Nếu để người

sử dụng lao động toàn quyền quy định về thời giờ làm việc, thời giờ nghỉ ngơithì mục đích vì lợi nhuận, họsẽ khai thác tối đa nghĩa vụ của người lao động

mà trước tiên là kéo dài thời gian làm việc của ngườilao động Nếu để cho hai

bên tự do thỏa thuận thì sẽ dẫn đến việc người sử dụng lao động lợi dụng vịthế của mình để gây áp lực buộc người lao động phải chấp nhận mức thờigian do họ đưa ra.

Để thực hiện chức năng quản lý xã hội của mình, Nhà nước có quyềnquy định về thời giờ làm việc, thời giờ nghỉ ngơi đã được ghi nhận trong Hiếnpháp:

“Nhà nước quy định thời gian lao động…” (Điều 56, Hiến pháp 1992).Trên cơ sở đó, thời giờ làm việc, thời giờ nghỉ ngơi của ngườilao động được

cụ thể hóa trong các văn bản pháp luật

Nội dung của nguyên tắc được biểu hiện ở chỗ: Nhà nước quy địnhkhung thời giờ làm việc ở mức tối đa, thời giờ nghỉ ngơi ở mức tối thiểu Cụthể, Nhà nước đã quy định ngày làm việc tiêu chuẩn, tuần làm việc tiêuchuẩn, số giờ mà người sử dụng lao động được phép huy động ngườilao độnglàm thêm trong một ngày, một năm Nhà nước cũng quy định những khoảngthời gian nghỉ ngơi xen kẽ với thời giờ làm việc, nghỉ hàng tuần, nghỉhàng năm… Bằng cách đưa ra các cụm từ “không quá”, “ít nhất” đãđảm bảo sự mềm dẻo, linh hoạt cho các bên tự do thỏa thuận và áp dụng chế

độ thời giờ làm việc, thời giờ nghỉ ngơi phù hợp với điều kiện cụ thể Riêngvới cơ quan Nhà nước, do đặc thù của quan hệ lao động mà việc áp dụng quyđịnh về thời giờ làm việc, thời giờ nghỉ ngơi là bắt buộc, không đơn vị nào cóquyền thỏa thuận hay tự ý thay đổi thời giờ làm việc đã được ấn định

1.2.2 Nội dung điều chỉnh của pháp luật về thời giờ làm việc, thời giờ nghỉ ngơi

Thời giờ làm việc, thời giờ nghỉ ngơi là một trong những chế định quantrọng trong pháp luật lao động của các nước trên thế giới Ở mỗi quốc gia dophong tục tập quán, hoàn cảnh lịch sử, điều kiện phát triển kinh tế - xã hộikhác nhau nên pháp luật về thời giờ làm việc , thời giờ nghỉ ngơi cũng khácnhau Tuy nhiên, nhìn chung pháp luật các nước đều quy định cụ thể về thờigiờ làm việc, thời giờ nghỉ ngơi với việc giới hạn số giờ làm việc tối đa và sốgiờ nghỉ ngơi tối thiểu Ở Việt Nam, hệ thống pháp luật nước ta điều tiết thời

giờ làm việc , thời giờ nghỉ ngơi bằng ba loại quy định :

- Quy định pháp luật của nhà nước : pháp luật quy định mức tốiđa thờigiờ làm việc và mước tối thiểu thời giờ nghỉ ngơi mà không quy định cụ thể

- Quy định chung trong nội bộ doanh nghiệp: dựa vào những quy định

về mức tối thiểu và mức tốiđa của nhà nước mà các doanh nghiệp có quy định

cụ thể về thời giờ làm việc , thời giờ nghỉ ngơi thực hiện với những hoạtđộngtrong doanh nghệp những quy địnhđó phải phù hơp với quy định của nhànước vàđiều iện thục tế của doanh nghiệp cũng như thoảước lao đọng tập thểcủa doanh nghiệp

- Quy định cụ thể: Thông qua hợpđồng lao động, người lao động vàngười sử dụng lao động thống nhất với nhau về thời giờ làm việc ,thời giờnghỉ ngơi của người lao động Những thoả thuận này phải phù hợp với quyđịnh chung của nhà nước, với quy định nội bộ của doanh nghiệp và phù hợpvới yêu cầu thự tế

Cũng như các nước trên thế giới, nội dung pháp luật về thời giờ làmviệc, thời giờ nghỉ ngơi được chia làm hai phần: thời giờ làm việc và thời giờnghỉ ngơi

1.2.2.1 Quy định về thời giờ làm viêc

Pháp luật VIệt nam quy định thời giờ làm việc bằng việc giới hạnkhung tốiđa mà không được phép vượt qua hoặc phảiđảm bảo hơn quyền lợicho người lao động trên cơ sởđó, pháp luậtđưa ra khái niệm về thời giờ làmviệc tiêu chuẩn Đây là loại thời giờlàm việc theo định mức của người laođộng, theo thoả thuận trong hợp đồng lao độngdựa trên quy định pháp luật.thời giờ làm việc tiêu chuẩn được quy định trên cơ sở tiêu chuẩn hoá thời giờlàm việc bằng việc quy định số giờ làm việc trong một ngàyđêm, một tuần lễ,hoặc số ngày làm việc trong một tháng, một năm Trong đó việc tiêu chuẩnhoá ngày là việc , tuần làm việc là quan trọng nhất là cơ sở để dễ dàng trảcông lao động và xácđịnh tính hợp pháp của các thoả thuận về thời giờ làmviệc Ngày làm việc tiêu chuẩn chính là việcquy định độ dài thời giờ làm việccủa người lao động trong một ngày đêm (24 giờ) và tuần làm việc tiêu chuẩn

là số giờ hoặc ngày làm việc trong một tuần lễ 7 ngày Thời giờ làm việc tiêuchuẩn bao gồm: thời giờ làm việc bình thường và thời giờ làm việc rút ngắn.Theo đó, với các đối tượng lao động dặc thù như lao động nữ, lao động chưathành niên, người tàn tật, người cao tuổi, người làm các công việc nặng nhọcđộc hại thì thời giờ làm việc được rút ngắn hơn một hoặc hai giờ so với laođộng bình thường Bên cạnh đó, pháp luật cũngđưa ra khái niệm về thời giờlàm việc không tiêu chuẩn Thời giờ làm việc không tiêu chuẩn là loại hoạtđộng thời giờ làm việc quy định cho một số lao động nhấtđịnh, do tính chấtcông việc mà không thể xácđịnh được số giờ làm việc cụ thể Loại thời giờnày khó kiểm soát , sẽ gây khó khăn cho các cơ quan chức năng trong việcquản lý về thời giờ làm việc của người lao động Ngoài ra pháp luật còn quyđịnh về thời giờ làm thêm, làm ban đêm và thời giờ làm việc linh hoạt chongười lao động Với việc giớ hạn tốiđa số giờ làm thêm, làm ban đêm, cácquy định pháp luật là hành lang pháp lý vững chắc bảo vệ quyền lợi chongười lao động , tránh sự lạm dụng sức lao độngtừ phía người sử dụng sức laođộng Đồng thời pháp luật tôn trọng sự thoả thuận giữa các bên, người laođộng và người sử dụng lao động có thể thoả thuận làm thêm giờ, làm thêmban đêm …phù hợp với quy định pháp luật Tuỳ theo thời giờ làm việc củangười lao động mà người lao động được được hưởng các chế độ : lương, tiềnthưởng, phụ cấp,…

1.2.2.2 Quy định về thời giờ nghỉ ngơi

Song song với việc quy định về thời giờ làm việcở mức tối đa, ngườilao động còn đượcđảm bảo thời giờ nghỉ ngơi ở mứcít nhất bằng mức đã đượcpháp luật quy định Đó là các quy định về thời gian nghỉ giữa ca (ít nhất 30phút , ca đêm ít nhất 45 phút), nghỉ hàng tuần (từ một đến hai ngày trong mộttuần) Khi được quy định, những nội dung này trở thành qyền chínhđáng củangười lao động , giúp họ đỡ căng thẳng thần kinh, cơ bắp, phục hồi sức khoẻ

để tiếp tục làm việc Bên cạnh chế độ nghỉ trong quá trình làm việc như nghỉtheo ca, nghỉ hàng tuần…, người lao động còn được nghỉ hàng năm, nghỉ lễ(9ngày/ năm), nghỉ việc riêng hoặc nghỉ không hưởng lương( từđiều 74 đếnđiều