Biện pháp giáo dục tính thủ lĩnh cho trẻ MG 5 6 tuổi ở trường mầm non đồng sơn đồng hới quảng bình

Như vậy, các tác giả đã đi sâu nghiên cứu tính thủ lĩnh và cho rằng sự thành công trong việc hình thành và phát triển phẩm chất này phụ thuộc rất nhiều vào sự giúp đỡ của người lớn và gi

TRƯỜNG ĐẠI HỌC QUẢNG BÌNH KHOA: SƯ PHẠM TIỂU HỌC - MẦM NON

TRƯỜNG ĐẠI HỌC QUẢNG BÌNH KHOA: SƯ PHẠM TIỂU HỌC - MẦM NON

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:

ThS NGUYỄN THỊ XUÂN HƯƠNG

Lêi c¶m ¬n

Để hoàn thành khóa luận tốt nghiệp với đề tài: “Biện pháp giáo dục tính thủ

lĩnh cho trẻ MG 5-6 tuổi ở trường mầm non Đồng Sơn - Đồng Hới - Quảng Bình”

em đã nhận được sự giúp đỡ, đóng góp ý kiến của các thầy cô giáo khoa Sư phạm Tiểu học - Mầm non, Ban giám hiệu, các cô giáo, cháu và phụ huynh trường Mầm non Đồng Sơn Em xin chân thành cảm ơn sự tận tình giúp đỡ, đóng góp ý kiến của các thầy cô, bạn bè đã tạo điều kiện thuận lợi cho em hoàn thành khóa luận của mình

Và đặc biệt em xin gửi lời cảm ơn chân thành nhất đến cô giáo hướng dẫn Nguyễn Thị Xuân Hương đã tận tình, chu đáo hướng dẫn em thực hiện khóa luận này

Đề tài nghiên cứu đã hoàn thành nhưng không tránh khỏi thiếu sót trong quá trình nghiên cứu, rất mong nhận được sự đóng góp ý kiến của các thầy cô giáo, bạn bè

để kháo luận được hoàn thiện và có tính khả thi hơn

Em xin trân trọng cảm ơn!

Sinh viên

Trần Thị Thương

LỜI CAM ĐOAN

Em xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu riêng của em và được sự hướng dẫn khoa học của cô giáo ThS Nguyễn Thị Xuân Hương Các nội dung nghiên cứu trên là kết quả của em khi thu thập số liệu ở địa bàn nghiên cứu Ngoài ra trong phản biện còn sử dụng một số nhận xét, đánh giá của một số tác giả khác và có nguồn gốc

rõ ràng minh bạch Đề tài vẫn còn nhiều thiếu sót mong các cô thầy trong hội đồng góp ý và bổ sung để bài có thể hoàn thiện hơn

Em xin trân trọng cảm ơn!

Sinh viên

Trần Thị Thương

MỤC LỤC

LỜI CẢM ƠN

LỜI CAM ĐOAN

MỤC LỤC

BẢNG CHÚ THÍCH CÁC CỤM TỪ VIẾT TẮT

DANH MỤC CÁC BẢNG

DANH MỤC BIỂU ĐỒ

MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Mục đích nghiên cứu 2

3 Đối tượng và khách thể nghiên cứu 2

3.1 Đối tượng nghiên cứu 2

3.2 Khách thể nghiên cứu 2

4 Giả thuyết khoa học 2

5 Nhiệm vụ nghiên cứu 2

6 Giới hạn và thời gian nghiên cứu 3

7 Phương pháp nghiên cứu 3

7.2 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn 3

7.3 Nhóm phương pháp thống kê toán học 4

8 Đóng góp mới của đề tài 4

9 Cấu trúc của khóa luận 4

CHƯƠNG 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÍ LUẬN VỀ TÍNH THỦ LĨNH VÀ GIÁO DỤC TÍNH THỦ LĨNH CHO TRẺ MG 5 - 6 TUỔI 5

1.1 Lịch sử nghiên cứu vấn đề 5

1.1.1 Sơ lược về lịch sử nghiên cứu vấn đề trên thế giới 5

1.1.2 Sơ lược về lịch sử nghiên cứu ở Việt Nam 6

1.2 Những vấn đề lý luận về tính thủ lĩnh và giáo dục tính thủ lĩnh cho trẻ MG 7

1.2.1 Khái niệm tính thủ lĩnh 7

1.2.2 Tính thủ lĩnh của trẻ MG 8

1.2.2.1 Đặc điểm sự hình thành tính thủ lĩnh của trẻ MG 8

1.2.2.2 Những biểu hiện tính thủ lĩnh của trẻ MG 9

1.2.2.3 Nội dung giáo dục tính thủ lĩnh của trẻ MG 5 - 6 tuổi trong chương trình giáo dục mầm non 12

1.2.2.4 Các biện pháp giáo dục tính thủ lĩnh của trẻ MG 5 - 6 tuổi 13

1.2.2.5 Các yếu tố ảnh hưởng tính thủ lĩnh ở trẻ MG 14

1.3 Đặc điểm tâm lý của trẻ MG 5 - 6 tuổi 17

1.3.1 Đặc điểm nhận thức của trẻ MG 5 - 6 tuổi 17

1.3.2 Đặc điểm nhân cách 19

Tiểu kết chương 1 22

2.1 Vài nét về địa bàn và khách thể nghiên cứu 23

2.1.1 Vài nét về địa bàn nghiên cứu 23

2.1.2 Khách thể nghiên cứu 24

2.2 Tổ chức và phương pháp nghiên cứu 25

2.2.1 Phương pháp điều tra bằng bảng hỏi 25

2.2.2 Phương pháp phỏng vấn 26

2.2.3 Phương pháp quan sát 27

2.3 Kết quả khảo sát thực trạng tính thủ lĩnh của trẻ MG 5 - 6 tuổi 27

2.3.1 Nhận thức của giáo viên về sự cần thiết và ý nghĩa của việc giáo dục tính thủ lĩnh cho trẻ MG 5 - 6 tuổi 27

2.3.1.1 Nhận thức của giáo viên về sự cần thiết của việc giáo dục tính thủ lĩnh cho trẻ MG 5 - 6 tuổi 27

2.3.1.2 Nhận thức của giáo viên về ý nghĩa của việc giáo dục tính thủ lĩnh cho trẻ MG 5 - 6 tuổi 28

2.3.2 Biểu hiện tính thủ lĩnh của trẻ MG 5 - 6 tuổi 30

2.3.3 Nội dung giáo dục tính thủ lĩnh cho trẻ MG 5-6 tuổi 32

32

2.3.4 Các hình thức GVMN sử dụng để giáo dục tính thủ lĩnh cho trẻ MG 5 - 6 tuổi 33 2.3.4.1 Giáo dục tính thủ lĩnh cho trẻ MG 5 - 6 tuổi thông qua học động học 33

2.3.4.2 Giáo dục tính thủ lĩnh cho trẻ MG 5 - 6 tuổi thông qua hoạt động vui chơi 34

2.3.5 Các biện pháp GVMN sử dụng để giáo dục tính thủ lĩnh cho trẻ MG 5 - 6 tuổi 36 2.3.6 Các yếu tố ảnh hưởng đến tính thủ lĩnh của trẻ MG 5 - 6 tuổi 38

2.3.6.1 Các yếu tố chủ quan 38

2.3.6.2 Các yếu tố khách quan 40

2.3.7 Những thuận lợi của GV trong việc giáo dục tính thủ lĩnh cho trẻ MG 5 - 6 tuổi 42

2.3.8 Những khó khăn của GV trong việc giáo dục tính thủ lĩnh cho trẻ MG 5 - 6 tuổi 42

2.3.9 Thực trạng tính thủ lĩnh thông qua sự đánh giá của phụ huynh 44

2.3.9.1 Tầm quan trọng của giáo dục tính thủ lĩnh cho trẻ MG 5 - 6 tuổi thông qua đánh giá của phụ huynh 44

2.3.9.2 Biểu hiện tính thủ lĩnh của trẻ MG 5 - 6 tuổi thông qua đánh giá của phụ huynh 45

2.3.9.3 Các biện pháp phụ huynh sử dụng giáo dục tính thủ lĩnh cho trẻ MG5 - 6 tuổi 45

Tiểu kết chương 2 47

CHƯƠNG 3: MỘT SỐ BIỆN PHÁP NHẰM GIÁO DỤC TÍNH THỦ LĨNH CHO TRẺ MG 5 - 6 TUỔI Ở TRƯỜNG MẦM NON ĐỒNG SƠN - ĐỒNG HỚI - QUẢNG

BÌNH 48

3.1 Giao nhiệm vụ cho trẻ 48

3.2 Tạo tình huống có vấn đề cho trẻ tham gia giải quyết 49

3.3 Làm giàu vốn sống, vốn kinh nghiệm cho trẻ 50

3.4 Nâng cao nhận thức, năng lực và tăng cường vai trò hướng dẫn của giáo viên khi giáo dục tính thủ lĩnh cho trẻ MG 5 - 6 tuổi 53

3.5 Nâng cao vai trò, trách nhiệm của cha mẹ về việc giáo dục tính thủ lĩnh cho trẻ MG 5 - 6 tuổi 54

3.6 Tăng cường sự phối hợp giữa nhà trường và gia đình để rèn luyện tính thủ lĩnh cho trẻ MG 5 -6 tuổi 56

Tiểu kết chương 3 58

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 58

1 Kết luận 59

2 Kiến nghị 59

2.1 Đối với trường mầm non 59

2.2 Đối với cô giáo 60

2.3 Đối với gia đình 61

TÀI LIỆU THAM KHẢO 62 PHỤ LỤC

DANH MỤC CÁC BẢNG

Bảng 2.1 Nhận thức của giáo viên về sự cần thiết của việc giáo dục tính thủ lĩnh của trẻ MG 5 - 6 tuổi 28Bảng 2.2 Nhận thức của giáo viên về ý nghĩa của giáo dục tính thủ lĩnh đối với trẻ

MG 5 - 6 tuổi 28Bảng 2.3 Biểu hiện tính thủ lĩnh của trẻ MG 5 - 6 tuổi 30Bảng 2.4 Giáo dục tính thủ lĩnh cho trẻ MG 5 - 6 tuổi thông qua hoạt động học 33Bảng 2.5 Giáo dục tính thủ lĩnh cho trẻ MG 5 - 6 tuổi thông qua hoạt động vui chơi 35Bảng 2.6 Các yếu tố chủ quan ảnh hưởng đến tính thủ lĩnh của trẻ 5 - 6 tuổi 38Bảng 2.7 Các yếu tố khách quan ảnh hưởng đến tính thủ lĩnh của trẻ MG 5 - 6 tuổi 40Bảng 2.8 Những thuận lợi trong việc giáo dục tính thủ lĩnh cho trẻ MG 5 - 6 tuổi 42Bảng 2.9 Những khó khăn trong việc giáo dục tính thủ lĩnh cho trẻ MG 5 - 6 tuổi 42Bảng 2.10 Đánh giá của phụ huynh về biểu hiện tính thủ lĩnh của trẻ MG 5 - 6 tuổi 45

DANH MỤC BIỂU ĐỒ

Biểu đồ 2.1 Nội dung giáo dục tính thủ lĩnh cho trẻ MG 5 - 6 tuổi 32Biểu đồ 2.2 Các biện pháp GVMN sử dụng giáo dục tính 36thủ lĩnh cho trẻ MG 5 - 6 tuổi 36Biểu đồ 2.3 Tầm quan trọng của giáo dục tính thủ lĩnh cho trẻ MG thông qua đánh giá của phụ huynh 44Biểu đồ 2.4 Lựa chọn của phụ huynh về biện pháp giáo dục tính thủ lĩnh cho trẻ MG 5-6 tuổi 45

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Trong lịch sử xã hội loài người nói chung và lịch sử xã hội Việt Nam nói riêng thì người chỉ huy, lãnh đạo luôn đóng vai trò nổi trội và quan trọng trong từng giai đoạn phát triển của con người Đặc biệt trong xã hội ngày nay, khi nền khoa học kĩ thuật - công nghệ tiên tiến hiện đại, phát triển như vũ bão thì người chỉ huy, lãnh đạo lại càng chiếm một vị trí quan trọng hơn Từ đó mà con người luôn tìm tòi, khám phá

để trang bị cho mình những kĩ năng lãnh đạo tốt nhất, hòa nhập với thời đại và giúp họ làm chủ được cuộc sống có trách nhiệm với công việc của mình, tạo nên sự thành công

Người ta thường nói: “Cái móng có chắc thì ngôi nhà mới vững” Chính vì vậy,

muốn trở thành một con người có kĩ năng lãnh đạo tốt trong tương lai thì ngay từ lứa tuổi mầm non trẻ cần được rèn luyện và phát huy tố chất lãnh đạo Tính thủ lĩnh là biểu hiện cơ bản của tố chất lãnh đạo

Người có tính thủ lĩnh là người có uy tín và năng lực, có khả năng chỉ huy, luôn biết lập kế hoạch và khởi xướng trong các hoạt động, biết giúp đỡ và dẫn dắt người khác Với lứa tuổi mầm non, khi một đứa trẻ tự tin, mạnh dạn, biết dẫn dắt các bạn tham gia vào các hoạt động vui chơi, học tập, lao động và được các bạn yêu mến, tin tưởng thì đứa trẻ đó sẽ được các bạn và cô giáo bầu làm thủ lĩnh Sau khi được bầu làm thủ lĩnh, ban đầu trẻ làm tốt vai trò của mình một cách tích cực, tự giác Nhưng khi được cô giáo, bạn bè yêu mến, vị nể thì lâu dần trẻ sẽ hình thành ở mình tính kiêu căng, tự mãn, hống hách, hay bắt nạt những bạn trong lớp làm theo ý mình Và đó cũng là những hạn chế trong quá trình trẻ làm thủ lĩnh, chính vì vậy mà người giáo viên cần phải quan sát, theo dõi thường xuyên để phát hiện kịp thời, uốn nắn và rèn luyện cho trẻ Người giáo viên cần chú ý không nên áp đặt, làm hộ trẻ vì điều đó sẽ cản trở khả năng của trẻ trong quá trình làm thủ lĩnh

Hiện nay ở Việt Nam, khi đất nước đang trong xu thế hội nhập, phát triển nền công nghiệp hóa - hiện đại hóa Thì đòi hỏi phải có những con người có trình độ, tri thức, tính quyết đoán, dám nghĩ dám làm, biết hợp tác, biết khởi xướng trong mọi hoạt động, biết lập kế hoạch, mục tiêu cho bản thân và có khả năng kiểm soát được cuộc sống Chính vì vậy việc rèn luyện tính thủ lĩnh cho trẻ mầm non là một nhu cầu cấp thiết mang tính thời đại

Trẻ mầm non là những chủ nhân tương lai của đất nước, của xã hội Nếu trẻ được rèn luyện và trang bị tốt những phẩm chất cần thiết thì trẻ sẽ chủ động, sáng tạo, tự tin, sớm hòa nhập với các mối quan hệ xã hội, biết hợp tác và giúp đỡ người khác, điều đó làm cho đất nước ngày càng phát triển, giàu đẹp hơn Trên thực tế, việc phát huy vai trò thủ lĩnh ở một số trường mầm non hiện nay còn nhiều hạn chế, chưa được quan tâm đúng mức nên trẻ không thể phát huy hết khả năng tiềm ẩn của bản thân Từ đó trẻ trở nên nhút nhát, thụ động, không biết hợp tác với bạn bè, không biết lập ra các kế hoạch và khởi xướng các hoạt động Mặt khác chưa có nhiều công trình nghiên cứu về vấn đề tính thủ lĩnh và giáo dục tính thủ lĩnh cho trẻ Chính vì những lí do trên chúng

tôi chọn nghiên cứu đề tài: “Biện pháp giáo dục tính thủ lĩnh cho trẻ MG 5 - 6 tuổi ở

trường mầm non Đồng Sơn - Đồng Hới - Quảng Bình”

2 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở nghiên cứu thực trạng giáo dục tính thủ lĩnh của trẻ MG 5 - 6 tuổi ở trường mầm non Đồng Sơn - Đồng Hới - Quảng Bình, từ đó đề xuất biện pháp nâng cao hiệu quả giáo dục tính thủ lĩnh cho trẻ MG 5 - 6 tuổi

3 Đối tượng và khách thể nghiên cứu

3.1 Đối tượng nghiên cứu

Biện pháp giáo dục tính thủ lĩnh cho trẻ MG 5 - 6 tuổi ở trường mầm non Đồng Sơn - Đồng Hới - Quảng Bình

3.2 Khách thể nghiên cứu

Quá trình giáo dục tính thủ lĩnh cho trẻ MG 5 - 6 tuổi

4 Giả thuyết khoa học

Nếu có biện pháp tác động sư phạm phù hợp như: tạo các tình huống có vấn đề

để trẻ có cơ hội giải quyết vấn đề; làm giàu vốn sống, vốn kinh nghiệm cho trẻ; giao nhiệm vụ cho trẻ; nâng cao nhận thức, năng lực của giáo viên; năng cao vai trò, trách nhiệm của phụ huynh; phối hợp với phụ huynh rèn tính thủ lĩnh thì sẽ giúp trẻ phát triển tính thủ lĩnh tốt hơn

5 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Tìm hiểu vấn đề lý luận về tính thủ lĩnh và giáo dục tính thủ lĩnh cho trẻ lứa tuổi MG 5 - 6 tuổi

- Phân tích làm rõ thực trạng giáo dục tính thủ lĩnh của trẻ MG 5 - 6 tuổi ở trường mầm non Đồng Sơn - Đồng Hới - Quảng Bình

- Đề xuất một số biện pháp giáo dục tính thủ lĩnh cho trẻ MG 5 - 6 tuổi trong mọi hoạt động tại trường của trẻ

6 Giới hạn và thời gian nghiên cứu

6.1 Giới hạn nghiên cứu

Đề tài tiến hành nghiên cứu mức độ biểu hiện tính thủ lĩnh của trẻ MG 5 - 6 tuổi

và đề xuất biện pháp giáo dục tính thủ lĩnh cho trẻ MG 5 - 6 tuổi ở trường mầm non Đồng Sơn - Đồng Hới - Quảng Bình trong mọi hoạt động tại trường của trẻ

6.2 Thời gian nghiên cứu

Đề tài được tiến hành nghiên cứu từ tháng 12/2016 - 5/2017

7 Phương pháp nghiên cứu

7.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận

7.1.1 Phương pháp phân tích và tổng hợp

Phân tích và tổng hợp là hai phương pháp có quan hệ mật thiết với nhau tạo thành sự thống nhất không thể tách rời: Phân tích được tiến hành theo phương hướng tổng hợp, còn tổng hợp được thực hiện dựa trên kết quả của phân tích Trong nghiên cứu lý thuyết, người nghiên cứu vừa phải phân tích tài liệu, vừa phải tổng hợp tài liệu

7.1.2 Phương pháp phân loại và hệ thống

Phân loại và hệ thống hóa là hai phương pháp đi liền với nhau Trong phân loại

đã có yếu tố hệ thống hóa Hệ thống hóa phải dựa trên cơ sở phân loại và hệ thống hóa làm cho phân loại được hợp lý và chính xác hơn

7.2 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn

7.2.1 Phương pháp quan sát

- Thu thập các thông tin về những biểu hiện tính thủ lĩnh của trẻ thể hiện qua hành vi các hoạt động trong hằng ngày của trẻ

- Tập trung quan sát trẻ trong các hoạt động ở trường

7.2.2 Phương pháp điều tra bằng bảng hỏi

- Sử dụng bảng hỏi nhằm thu thập các thông tin từ phụ huynh và ý kiến của giáo viên mầm non về giáo dục tính thủ lĩnh cho trẻ MG 5 - 6 tuổi ở trường mầm non Đồng Sơn - Đồng Hới - Quảng Bình

7.3.3 Phương pháp phỏng vấn, trò chuyện

- Đối tượng: Giáo viên và trẻ

- Cách thực hiện: Phỏng vấn trò chuyện cùng trẻ, giáo viên về các vấn đề liên quan đến tính thủ lĩnh, biện pháp giáo dục tính thủ lĩnh

7.3 Phương pháp thống kê toán học

- Sử dụng một số công thức toán học để phân tích, xử lý số liệu thu thập được các kết quả nghiên cứu

8 Đóng góp mới của đề tài

- Đề tài nhằm góp phần làm sáng tỏ các vấn đề lý luận và thực tiễn về biện pháp giáo dục tính thủ lĩnh của trẻ MG 5 - 6 tuổi

- Làm rõ thực trạng tính thủ lĩnh của trẻ MG 5 - 6 tuổi ở trường mầm non Đồng Sơn - Đồng Hới - Quảng Bình

- Đề xuất một số biện pháp nhằm giáo dục tính thủ lĩnh của trẻ MG 5 - 6 tuổi ở trường mầm non Đồng Sơn - Đồng Hới - Quảng Bình

9 Cấu trúc của khóa luận

Khóa luận gồm các phần:

Phần mở đầu

Phần nội dung

Chương 1: Một số vấn đề lý luận về tính thủ lĩnh và giáo dục tính thủ lĩnh cho

trẻ lứa tuổi MG 5 - 6 tuổi

Chương 2: Thực trạng giáo dục tính thủ lĩnh của trẻ MG 5 - 6 tuổi ở trường mầm

non Đồng Sơn - Đồng Hới - Quảng Bình

Chương 3: Một số biện pháp nhằm giáo dục tính thủ lĩnh cho trẻ MG 5 - 6 tuổi ở

trường mầm non Đồng Sơn - Đồng Hới - Quảng Bình

Kết luận và kiến nghị

Tài liệu tham khảo

Phụ lục

1.1.1 Sơ lược về lịch sử nghiên cứu vấn đề trên thế giới

Trong năm 2008, Walumbwa, Avolio và những người khác đưa ra các câu hỏi lãnh đạo đích thực Trong công bố đó, họ định nghĩa lãnh đạo: Lãnh đạo đích thực là một mô hình thúc đẩy cả năng lực tâm lý tích cực, thúc đẩy tự nhận thức, quan điểm đạo đức bên trong, xử lý cân bằng thông tin, minh bạch và quan hệ trên một phần của các nhà lãnh đạo làm việc với những người theo, bồi dưỡng tự phát triển

House (1976) công bố lý thuyết về lãnh đạo có sức lôi cuốn Trong đó ông mô tả các đặc điểm lãnh đạo như là: “Chi phối, có một mong muốn mạnh để tác động đến những người khác, là tự tin, và có một ý thức mạnh mẽ của giá trị đạo đức của chính mình”

Hrsey và Blandchard (1982) cho rằng hành vi lãnh đạo phải được thay đổi theo

sự trưởng thành của cấp dưới Sự trưởng thành này có hai chiều đó là trưởng thành về nghề nghiệp và trưởng thành về tâm lý Hành vi lãnh đạo nhấn mạnh người đứng đầu cần đầu tư thời gian trong việc phát triển tốt các mối quan hệ giữa cá nhân với các nhóm Lý thuyết này đã được sử dụng rộng rãi trong các chương trình đào tạo quản lý

và trong nhà trường

Tiến sĩ Meenakshi đã xác định lãnh đạo là quá trình trong đó một cá nhân ảnh hưởng đến nhóm các cá nhân để đạt được mục tiêu chung Đạt mục tiêu bằng cách hợp tác lãnh nhau và gắn kết hành vi Một nhà lãnh đạo truyền vào một cảm giác tích cực

và chỉ đạo những người khác để đạt được mục tiêu quy định

John Gardner đã khả định: “Mỗi một người lãnh đạo tuyệt vời là một người đang thực hiện công việc giảng dạy và mỗi một giáo viên tuyệt vời là người đang dẫn đầu”

Giáo viên tốt là nhà lãnh đạo tuyệt vời Những nhà lãnh đạo trong trường học cần trao quyền cho giáo viên và thúc đẩy giáo viên tham gia tích cực trong quá trình cải cách giáo dục cũng như khuyến khích các học sinh một loạt các khả năng tiềm ẩn của bản thân

Thế nên, muốn trở thành một nhà lãnh đạo giỏi thì ngay lứa tuổi mầm non trẻ cần được rèn luyện và phát huy tính lãnh đạo Tính thủ lĩnh là biểu hiện cơ bản của tố chất lãnh đạo

Nói về tính thủ lĩnh thì Annie Evett đã cho rằng: Khi giáo dục tính thủ lĩnh cho trẻ người lớn nên đặt ra giả thuyết tình huống để trẻ suy nghĩ và giải quyết Thủ lĩnh là

sự kết hợp của nhiều đặc điểm cho phép trẻ em kiểm soát cuộc sống của chúng Mặc

dù có những thủ lĩnh bẩm sinh và mỗi nhóm có hiệu quả đòi hỏi cả những thủ lĩnh và những người theo thủ lĩnh với sự hỗ trợ và khuyến khích từ khi còn nhỏ, tất cả trẻ em

có kĩ năng thủ lĩnh tiềm năng có thể phát triển và nâng cao

Robin Nelson đã cho rằng: Thủ lĩnh là người biết chịu trách nhiệm về việc làm của mình, là người công bằng, tôn trọng người khác, biết quan tâm chăm sóc người khác, dẫn đầu trong lớp và ở nhà, biết đề ra những biện pháp làm thế nào để trở thành thủ lĩnh ở trường và ở nhà

Như vậy, các tác giả đã đi sâu nghiên cứu tính thủ lĩnh và cho rằng sự thành công trong việc hình thành và phát triển phẩm chất này phụ thuộc rất nhiều vào sự giúp đỡ của người lớn và giáo dục Họ cũng khẳng định rằng muốn giáo dục tính thủ lĩnh cho trẻ, người lớn phải tạo ra cơ hội cho trẻ, xây dựng cho trẻ sự tự tin, khả năng độc lập

và kĩ năng giải quyết vấn đề

1.1.2 Sơ lược về lịch sử nghiên cứu ở Việt Nam

Ở Việt Nam, đã có nhiều công trình nghiên cứu về giáo dục tính thủ lĩnh của trẻ mẫu giáo Có thể kể đến các tác giả như:

Trần Thị Kim Xuyến - Nguyễn Thị Hồng Loan đã cho rằng thủ lĩnh là người có khả năng thấu hiểu những tâm tư nguyện vọng của những thành viên và có khả năng thuyết phục Thủ lĩnh tồn tại dưới hai hình thức: thủ lĩnh công việc và thủ lĩnh tinh thần Thủ lĩnh công việc là người điều hành nhóm, tổ chức, hướng dẫn các thành viên của nhóm hoàn thành nhiệm vụ của mình Đó là người có kinh nghiệm, không nhất thiết là người giỏi nhất Còn thủ lĩnh tinh thần là người có khả năng tạo ra được bầu không khí vui vẻ, thỏa mái làm giảm đi bầu không khí căng thẳng, áp lực trong tập thể

Tuy nhiên, trong thực tế có một nhóm có thể tồn tại song song hai thủ lĩnh khác nhau, nhưng cũng có thể chỉ có thể một người đứng đầu đảm đương hai việc trên

Trần Quốc Thành - Nguyễn Quốc Sơn đã đề cập đến vai trò tích cực và tiêu cực của một thủ lĩnh Vai trò tích cực nếu muốn giúp tập thể Tác giả đã cho rằng có nhiều loại thủ lĩnh: thủ lĩnh độc đoán, thủ lĩnh dân chủ, thủ lĩnh pha trộn, thủ lĩnh vạn năng, thủ lĩnh tình huống, thủ lĩnh đề xuất

Tác giả Vũ Dũng đã nhắc đến vai trò của người lãnh đạo trong đám đông, là người duy nhất không bị tâm lí số đông chi phối mà ngược lại có khả năng gây ảnh hưởng lớn đến số đông quần chúng là nhân vật thủ lĩnh Thủ lĩnh đích thực là người đại diện cho sức mạnh, nhu cầu, trí tuệ và ý chí của quần chúng, thường có những đặc điểm sau: năng nổ, ưa hoạt động; tin tưởng tuyệt đối vào lí lí tưởng của mình; ý chí kiên cường; có những hành động phi thường, bất chấp khó khăn

Trong tuổi mầm non, Nguyến Thị Ánh Tuyết cho rằng vào cuối tuổi mẫu giáo đã xuất hiện vai trò thủ lĩnh Đó là đứa trẻ được các bạn tồn sùng và vị nể vì nó thường có nhiều sáng kiến và có khả năng tổ chức trò chơi Nó chỉ việc phân các vai và hướng dẫn hành động cho những đứa trẻ khác

Như vậy, ở Việt Nam việc nghiên cứu được nhiều tác giả quan tâm Tuy nhiên, đi sâu vào nghiên cứu tính thủ lĩnh của trẻ em trước tuổi đến trường chỉ có Nguyễn Thị Ánh Tuyết đề cập đến thủ lĩnh trong hoạt động vui chơi mà chưa đi sâu vào nghiên cứu tính thủ lĩnh vào các hoạt động trong ngày của trẻ MG 5 - 6 tuổi

1.2 Những vấn đề lý luận về tính thủ lĩnh và giáo dục tính thủ lĩnh cho trẻ MG

1.2.1 Khái niệm tính thủ lĩnh

Tác giả Vũ Dũng đã cho rằng: Thủ lĩnh được hình thành do sự suy tôn và tính nhiệm của các thành viên trong nhóm Thủ lĩnh là người có năng lực và uy tín trong nhóm, nhiều khi cũng là người có kinh nghiệm và tuổi tác nhiều hơn các thành viên khác

Còn theo tác giả Trần Quốc Thanh - Nguyễn Đức Sơn đã định nghĩa thủ lĩnh như sau: Thủ lĩnh là người cầm đầu một nhóm không chính thức Thủ lĩnh xuất hiện do yêu cầu của nội bộ nhóm tự phát - mọi người tự nguyện thừa nhận người cầm đầu chứ không phải do bên ngoài áp đặt vào

Mặt khác theo tác giả Trần Thị Kim Xuyến - Nguyễn Thị Hồng Xoan đã cho rằng: Thủ lĩnh là một thành viên của nhóm, là người có uy tín nhiều nhất đối với

nhóm Thủ lĩnh không nhất thiết là người có tài năng nhất trong nhóm Đơn giản là, bằng một cơ chế nào đó anh ta có những ảnh hưởng nhiều nhất trong nhóm và những hành vi của anh ta có ảnh hưởng đến các thành viên trong nhóm

Từ những nhận định trên, có thể nói: Thủ lĩnh là người đứng đầu các nhóm nhỏ,

là người có năng lực và uy tín, biết dẫn dắt và biết giúp đỡ những người khác, có khả năng chỉ huy, được mọi người tín nhiệm và suy tôn

1.2.2 Tính thủ lĩnh của trẻ MG

1.2.2.1 Đặc điểm sự hình thành tính thủ lĩnh của trẻ MG

Hoạt động chủ đạo của trẻ MG 5 - 6 tuổi là vui chơi ngoài ra còn có hoạt động: học tập, lao động Khi trẻ tham gia vui chơi, tính chủ động và độc lập được thể hiện rõ nét ở việc chọn chủ đề chơi, vai chơi, tìm kiếm đồ chơi, chọn bạn chơi, phân vai chơi

và thiết lập mối quan hệ với bạn cùng chơi Thông qua vui chơi, một “xã hội trẻ em” được hình thành để mô phỏng một xã hội người lớn

“Xã hội trẻ em” này còn khác rất xa với xã hội người lớn Hợp rồi tan, tan rồi hợp, thực và chơi, chơi và thực: đó là tính độc đáo của xã hội ấy Nhưng chính những mối quan hệ xã hội đầu tiên trong nhóm bạn bè này lại có một ý nghĩa rất lớn lao đối với của cả đời người sau này Ở đây trẻ em vừa là sản phẩm, vừa là người tạo ra mối quan hệ đó Có thể nói mỗi đứa trẻ đều được tạo ra bởi những đứa trẻ khác Điều này

có ý nghĩa quan trọng đối với sự hình thành nhân cách

Trong “xã hội trẻ em” mỗi đứa trẻ đều có một vị trí nhất định Vị trí đó được thể hiện trong nhóm bạn bè đối với nó như thế nào Thông thường trong nhóm trẻ cùng tuổi đó có một số trẻ nổi bật hẳn lên được các bạn thích chơi cùng và yêu mến, muốn ngồi cạnh và muốn bắt chước theo, chúng thực hiện một cách tự nguyện những yêu cầu của đứa trẻ đó, thậm chí có khi nhường cả đồ chơi của mình cho chúng Mặt khác, lại có những trẻ hoàn toàn không được các bạn cùng tuổi ưa thích, đến mức không muốn nhận chúng vào nhóm chơi, không chia sẽ đồ chơi cho chúng Vị trí trong nhóm bạn cùng tuổi ảnh hưởng một cách sâu sắc đến sự phát triển nhân cách của từng đứa trẻ Những đứa trẻ được bạn bè quan tâm, thích chơi, vị nể thì nhiều khi trở nên quá tự tin, kêu căng, tự đại

Chính vì thế mà vào cuối tuổi mẫu giáo đã bắt đầu xuất hiện vai trò “thủ lĩnh” Đứa trẻ thủ lĩnh đó thường nhận vai chính trong các trò chơi vì vai chính có quyền lợi nhất Ví dụ như trong trò chơi: “Bác sĩ” thì nó dành quyền đóng vai bác sĩ chữa bệnh;

trò chơi “Bán hàng” thì nó đóng vai người bán hàng cũng có lúc chúng đóng vai phụ nhưng lại có tác dụng điều khiển các vai khác ngay cả vai chính trong trò chơi

Trong khi tham gia trò chơi đó nếu thủ lĩnh là một trẻ biết yêu mến, tôn trọng bạn

bè, có nhiều sáng kiến, thì nhóm chơi bao giờ cũng hòa thuận và chúng học hỏi lẫn nhau nhiều điều hay lẽ phải Trái lại, nếu mà thủ lĩnh là một trẻ mang nhiều thói hư tật xấu, thích bắt nạt bạn bè, thích ra lệnh cho người khác, tham lam, ích kĩ, có khi còn dùng đến cả sức mạnh thể lực sẽ phát sinh xích mích, thậm chỉ có khi còn xảy ra ẩu đã

Tệ hại hơn là trẻ em trong nhóm lại bắt chước những thói hư tật xấu của thủ lĩnh, chúng sẽ trở thành những em bé hư

1.2.2.2 Những biểu hiện tính thủ lĩnh của trẻ MG

* Sự tự tin

Tự tin là cách nhận biết được giá trị và sự quan trọng của bản thân Một đứa trẻ

có sự tự tin là một đứa trẻ luôn có ý chí, không hoang mang, dao động, không lùi bước trước những khó khăn, biết vượt qua những thử thách, mạnh dạn tham gia các hoạt động Đối với trẻ MG 5 - 6 tuổi sự tự tin đó được thể hiện trong nhiều hoạt động: vui chơi, học tập, lao động trong hoạt động đó trẻ chủ động bàn bạc trao đổi, thảo luận với các bạn trong nhóm chơi trước khi thực hiện ý tưởng Và sự tự tin của trẻ được phát triển dựa trên:

Sự trau dồi kỹ năng và trách nhiệm trong cuộc sống

Trẻ được trải qua tình yêu thương và sự chấp nhận

Khuyến khích khi trẻ có sự cố gắng

Trẻ cảm nhận được giá trị của bản thân mình

Trẻ học cách giá trị bản thân mình như sự bền bỉ, lòng quan tâm, sự ham hiểu biết

Có lòng tự tin không có nghĩa là trẻ trở nên kiêu ngạo, ích kỷ hoặc nghĩa là trẻ tốt hơn những người xung quanh mình

Như vậy, sự tự tin đó sẽ giúp trẻ mạnh dạn đứng trước đám đông, tham gia hoạt động, thích thể hiện vai trò chỉ huy trong nhóm chơi, tập thể, trẻ thể hiện được tính nhanh nhẹn, linh hoạt khi thực hiện một nhiệm vụ của người lớn giao cho và không chùn bước trước mọi khó khăn thử thách

* Tính sáng tạo

Tính sáng tạo chính là hoạt động tạo ra sự phát triển của bất kỳ đối tượng nào và

sự phát triển là thuộc tính của vật chất (hiểu theo nghĩa triết học) Còn cụm từ "bất kỳ cái gì" cho thấy kết quả (thành phẩm) sáng tạo cũng như chính hoạt động sáng tạo có thể có ở bất kỳ lĩnh vực nào của thế giới vật chất và thế giới tinh thần, miễn là "cái gì đó" có đồng thời tính mới và tính ích lợi Nếu "cái gì đó" chỉ có hoặc tính mới, hoặc tính ích lợi thì không được coi là sáng tạo

Một đứa trẻ có tính thủ lĩnh là một đứa trẻ sáng tạo

Chúng ta có thể tìm thêm nhiều, rất nhiều ví dụ nữa về sáng tạo để thấy rằng sáng tạo rất gần, ở ngay xung quanh trẻ: hoạt động ca hát, múa, tạo hình, kể chuyện, đọc thơ Trẻ thường sáng tạo ra nhiều cái mới lạ, những sáng tạo đó rất đa dạng và phong phú Thông qua hoạt động tạo hình trẻ có cơ hội tìm hiểu, nghiên cứu các đối tượng miêu tả để có được hiểu biết, hình dung về đối tượng đó, từ đó trẻ xây dựng các đối tượng Hoạt động tạo hình là phương tiện để phát triển tư duy, trí nhớ, tưởng tượng…điều đó giúp tăng thêm vốn hiểu biết của trẻ cũng là con đường để giáo dục tình cảm - xã hội cho trẻ mầm non, trẻ được tiếp thu cái tốt, cái đẹp Hay ở hoạt động

âm nhạc đối với trẻ mẫu có thể qua các giai điệu, lời bài hát, nhịp điệu có thể nuôi dưỡng tâm hồn phát triển một cách lành mạnh, tươi sáng

Trong hoạt động vui chơi, tính sáng tạo đó được thể hiện ở vai chơi, nội dung chơi, luật chơi Người thủ lĩnh đó sẽ luôn là người có ý tưởng mới lạ, độc đáo, luôn

có những sáng kiến hay trong khi chơi, là người có khả năng điều khiển các bạn trong khi chơi

Đối với trẻ MG 5 - 6 tuổi thì sự dũng cảm của một người thủ lĩnh được thể hiện ở các khía cạnh, cụ thể như là luôn chủ động đưa ra các ý kiến, chủ động trao đổi bàn luận với bạn khi thực hiện ý tưởng

Khi trẻ có lòng dũng cảm trẻ thể hiện được trách nhiệm của bản thân mình trong việc chỉ huy tập thể, linh hoạt khi thực hiện các nhiệm vụ mà người khác giao

Tầm nhìn của trẻ được tích lũy nhờ vào vốn sống, vốn hiểu biết mà trẻ được tiếp xúc với thế giới xung quanh, trẻ lĩnh hội càng nhiều thì vốn kinh nghiệm của trẻ càng phong phú

Trong hoạt động vui chơi, tầm nhìn rộng của trẻ thể hiện lựa chọn nội dung chơi, cách thức chơi, thỏa thuận luật chơi Bạn nào thường có ý tưởng mới lạ, độc đáo, sáng tạo làm tăng tính hấp dẫn, lôi cuốn bạn bè tham gia quá trình chơi thường luôn được bạn bè yêu mến và chọn làm thủ lĩnh cho nhóm mình

* Luôn biết dẫn dắt và giúp đỡ người khác:

Thường được xem là một trong những yếu tố cần thiết của một thủ lĩnh Trẻ chủ động giúp đỡ bạn bè và mọi người xung quanh, trong quá trình giúp đỡ trẻ đưa ra các ý kiến gợi ý, hướng dẫn thực hiện để đạt được hiệu quả nhưng lại được bộc lộ ra một cách tự nhiên mà không chịu sự tác động của giáo viên, thể hiện qua một số hành động của trẻ như sau: giúp đỡ bạn thu dọn đồ chơi và nhắc nhở bạn để đúng thứ tự và đúng nơi quy định; luôn là người giải thích và đưa ra hướng giải quyết trong khi xảy ra các xung đột giữa các thành viên của nhóm mình; giúp đỡ những bạn trong việc tụ phục vụ;

Trẻ còn thể hiện vai trò của một người thủ lĩnh khi chơi hoặc khi học tập hoặc lao động tự phục vụ: Khi hoạt động nhóm trong trò chơi học tập trẻ nêu lên ý tưởng và chủ động phân công công việc cho từng bạn Hay trong hoạt động vui chơi trẻ thường gợi

ý nội dung trò chơi, cách thức tổ chức trò chơi và giao nhiệm vụ cho các bạn Tất cả những công việc trên đều được thực hiện trong sự vui vẻ, hòa thuận, tích cực, thích thú, tự giác dưới sự phân công của thủ lĩnh

* Có khả năng giao tiếp tốt

Tính thủ lĩnh được thể hiện khi trẻ thể hiện khả năng giao tiếp như là biết lắng nghe người đối diện, tiếp thu và biết chia sẻ cảm xúc với người khác, có ý thức về giá trị bản thân, chủ động, mạnh dạn phát biểu ý kiến trước các hoạt động tập thể, trong giờ học, trong giờ chơi, chỉ huy bạn trong hoạt động nhóm

Diễn đạt ngôn ngữ mạch lạc, trôi chảy, biểu cảm, thuyết phục với bạn bè và mọi người xung quanh Biết đặt ra các câu hỏi, biết cách nói chuyện một cách logic, rõ ràng và tạo được ấn tượng làm cho người khác dễ dàng đồng ý theo quyết định của mình Khả năng giao tiếp nhờ vào ngôn ngữ của trẻ có vai trò quan trọng trong việc phát triển tư duy, hình thành và phát triển nhân cách của trẻ, là công cụ để trẻ hòa mình vào cuộc sống xung quanh

1.2.2.3 Nội dung giáo dục tính thủ lĩnh của trẻ MG 5 - 6 tuổi trong chương trình giáo dục mầm non

Theo chương trình GDMN ban hành kèm theo thông tư số 17/2009/TT - BGDĐT ngày 25 tháng 7 năm 2009 của Bộ trưởng Bộ giáo dục và đào tạo, đã đề cập đến mục

tiêu giáo dục trẻ mẫu giáo về “Phát triển tình cảm và kĩ năng xã hội” Trẻ có một số

- Mạnh dạn, tự tin bày tỏ ý kiến

Hơn nữa kết quả của chương trình này cũng đã đưa ra nội dung: thể hiện sự tự tin, tự lực của trẻ MG 5 - 6 tuổi là:

- Tự làm một số công việc hàng ngày (vệ sinh cá nhân, trực nhật, chơi )

- Cố gắng hoàn thành công việc được giao

Theo bộ chuẩn phát triển 5 tuổi cũng đã đưa ra nội dung cụ thể ở chuẩn 8 và chuẩn 29 gắn liền với những chỉ số cụ thể về tính thủ lĩnh của trẻ:

Chuẩn 8: Tự tin và tự trọng (4 chỉ số)

- Chấp nhận và cố gắng công việc được giao

- Hài lòng khi hoàn thành công việc

- Chủ động và độc lập trong một số hoạt động đơn giản hàng ngày (vệ sinh các nhân, chuẩn bị giờ học, trực nhật lớp )

Mạnh dạn bày tỏ ý kiến của bản thân

Chuẩn 29: Khả năng sáng tạo (2 chỉ số)

Thể hiện cái mới, độc đáo trong trò chơi (Ví dụ: Sử dụng que tre để làm ống tiêm, dùng chuổi để làm phi ngựa ), âm nhạc (vận động theo lời bài hát, tự sáng tạo ra các động tác )

Kể thêm hoặc thay đổi diễn biến của câu chuyện đã biết (hành động, lời nói của nhân vật, mở đầu, kết thúc ) một cách hợp lí

Như vậy, trong chương trình GDMN hiện hành có đề cập đến một trong những yếu tố hình thành tính thủ lĩnh cho trẻ Tuy nhiên, nội dung và biện pháp cụ thể để giáo dục phẩm chất này chưa được đề cập đến trong nhiệm vụ chung của công tác chăm sóc giáo dục trẻ và chưa có một chưa trình nào, tài liệu nào trình bày một cách toàn diện về vấn đề này Có thể nói, vấn đề giáo dục tính thủ lĩnh cho trẻ MG là vấn đề mới đối với GV, họ chưa được tiếp cận nhiều, chưa có sự chỉ đạo chuyên môn bậc học trong vấn đề này

1.2.2.4 Các biện pháp giáo dục tính thủ lĩnh của trẻ MG 5 - 6 tuổi

* Khái niệm biện pháp:

Thông thường biện pháp được hiểu là cách thực hiện, cách làm, cách giải quyết một vấn đề nào đó đặt ra

Trong giáo dục biện pháp là những thành tố cụ thể của phương pháp, là mặt kĩ thuật của phương pháp Biện pháp là một khái niệm thuộc phạm trù phương pháp Phương pháp dạy học để hướng đến giải quyết trọn vẹn, toàn thể những nhiệm vụ còn biện pháp hướng đến giải quyết những nhiệm vụ đơn lẻ, cụ thể

Biện pháp giáo dục tính thủ lĩnh là cách làm, cách tác động, cách thức tổ chức cuộc sống sinh hoạt của trẻ MG 5 - 6 tuổi một cách có định hướng của GVMN nhằm giáo dục tính thủ lĩnh cho trẻ

* Biện pháp giáo dục tính thủ lĩnh cho trẻ MG 5 - 6 tuổi

Để giáo dục tính thủ lĩnh cho trẻ MG 5 - 6 tuổi trước hết chúng tôi xin hệ thống lại các biện pháp thông dụng giáo viên sử dụng như sau:

- Khuyến khích, động viên trẻ bằng các lời khen, lời yêu thương và các cử chỉ âu yếm

- Tạo tình huống có vấn đề để kích thích trẻ tham gia giải quyết các vấn đề một cách hứng thú, tự giác, linh hoạt, sáng tao

- Giáo viên sử dụng các hình tượng tốt, tấm gương tốt vào trong các hoạt động như: học tập, vui chơi, lao động

- Hướng dẫn và giúp đỡ khi trẻ gặp khó khăn trong những vấn đề xung quanh

- Xây dựng môi trường chơi đa dạng, hấp dẫn mang tính phát triển

- Giáo viên sử dụng các câu hỏi mở nhằm gợi ý trong việc giải quyết vấn đề, tình huống tăng tính linh hoạt, sáng tạo và phát triển tư duy

- Giao nhiệm vụ cho các nhóm trẻ thảo luận nhằm hình thành và phát triển ngôn ngữ nói tăng khả năng giao tiếp và tạo sự tương tác trong nhóm trẻ

- Cho trẻ tự tổ chức chơi các hoạt động học tập mà trẻ đã biết dưới nhiều hình thức khác nhau

- Sử dụng các biện pháp dùng lời, biện pháp trực quan và biện pháp thực hành trong quá trình tổ chức cho trẻ hoạt động

- Thường xuyên theo dõi, kiểm tra kết quả hoạt động của trẻ

- Nhà trường phải tổ chức các cuộc họp phụ huynh tạo được sự liên kết giữa giáo viên với cha mẹ trẻ Nhằm để phối hợp với cha mẹ giáo dục tính thủ lĩnh tại trường cũng như ở nhà

Tùy theo từng nội dung hoạt động và từng thời điểm tổ chức, GV cần linh hoạt, uyển chuyển trong việc lựa chọn phương thức hướng dẫn nào là phương pháp chủ đạo

và cách nào là biện pháp hỗ trợ để trẻ phát huy tính thủ lĩnh cho hiệu quả nhất Với các phương pháp nêu trên chưa hình thành được về nhận thức sâu sắc về ý nghĩa của sự tự tin, mạnh dạn trong các hoạt động của tập thể, chưa chủ động và độc lập trong các hoạt động cũng như trách nhiệm của trẻ khi thực hiện công việc, vì vậy trẻ thường xuyên bỏ

dở công việc khi gặp khó khăn và luôn chờ đợi yêu cầu của GV, chưa mạnh dạn đề xuất ý kiến Biểu hiện tính thủ lĩnh của trẻ còn thấp và chưa ổn định

1.2.2.5 Các yếu tố ảnh hưởng tính thủ lĩnh ở trẻ MG 5 - 6 tuổi

* Sự gương mẫu, quan điểm và cách thức giáo dục của người lớn đối với trẻ MG

Ở nhiều nhóm trẻ MG đã bắt đầu hình thành vai trò thủ lĩnh đây là điều làm cho người lớn phải quan tâm Cần phát hiện trong nhóm trẻ đó còn nhiều em khác cũng có khả năng làm thủ lĩnh để phát huy lần lượt vai trò của trẻ đó Không nên để tình trạng chỉ có một trẻ luôn đứng ra làm thủ lĩnh còn những đứa trẻ khác chỉ biết phục tùng và

nghe lệnh của khác Nhiều khi phải cho một số trẻ tự ti, nhút nhát đứng ra làm vai trò chỉ huy để chúng có thể mạnh dạn hơn, tự tin trước đám đông hơn và từ đó có nhiều sáng kiến hơn trong học tập

Người lớn cần tạo ra các cơ hội, tình huống cho trẻ tham gia cùng để trẻ phát triển một cách toàn diện cả về thể chất lẫn tinh thần, thông qua các hoạt động trẻ có thể học tập, vui chơi, lao động và từ đó trẻ có thể rút ra nhiều bài học, kinh nghiệm cho bản thân Nếu cha mẹ và cô giáo không yêu cầu trẻ tham gia vào hoạt động lao động

để tự phục vụ bản thân hay nhiều người thường làm thay (làm hộ) cho trẻ sẽ làm cho trẻ có tính ỷ lại, không thích lao động và việc giáo dục cho trẻ các thói quen trở nên khó khăn, làm mất đi niềm vui trong hoạt động sáng tạo của trẻ, mất đi cơ hội để trẻ phát triển tính thủ lĩnh

Người lớn cần có niềm tin, sự tin tưởng vào khả năng của trẻ, có sự động viên, khuyến khích của người lớn cũng là yếu tố quan trọng trong việc hình thành ở trẻ tính thủ lĩnh Nếu chúng ta hiểu, đồng cảm, quan tâm, chăm sóc, yêu thương trẻ sẽ tạo cho trẻ có cảm giác thích thú, hứng thú, tích cực hơn, tự giác tham gia vào các hoạt động: học tập, vui chơi, lao động Trẻ sẽ tự tin hơn, mạnh dạn hơn khi trình bày ý kiến, mong muốn của mình

* Môi trường sống, điều kiện cơ sở vật chất để trẻ tham gia vào hoạt động

Môi trường sống, điều kiện cơ sở vật chất cũng là một trong các yếu tố ảnh hưởng đến tính thủ lĩnh của trẻ Trẻ được sống trong một môi trường tốt, thân thiện, có tình yêu thương của cha mẹ, người thân xung quanh, thầy cô Lúc đó trẻ sẽ cảm nhận được tình yêu thương, sự che chở, quan tâm của gia đình, người thân thì đứa trẻ đó sẽ cảm thấy thoải mái, vui vẻ và có nhiều cơ hội để thể hiện bản thân

Thông qua hoạt động vui chơi, học tập, lao động, giao tiếp tính thủ lĩnh của trẻ được hình thành, biểu hiện và phát triển Vì thế các hoạt động mà trẻ tham gia ảnh hưởng rất lớn đến tính thủ lĩnh của trẻ Hoạt động vui chơi của trẻ là hoạt động chủ

đạo để rèn luyện các chức năng tâm - sinh lí “Học mà chơi, chơi mà học” chơi là để

học hỏi làm người để phát triển nhân cách một cách toàn diện Có thể khẳng định rằng: Chơi cũng là một cách rèn luyện và phát huy tính thủ lĩnh của trẻ

Trò chơi của trẻ khác với trò chơi giải trí của người lớn, khi trẻ chơi chính là chúng đang sống một cuộc sống thực Và khi tham gia vào trò chơi đó trẻ được nhập vai vào nhân vật mà trẻ yêu thích, mong muốn hay đã nhìn thấy Trong khi chơi trẻ

thực sự là một chủ thể tích cực hoạt động, thích trò chuyện, giao tiếp, trẻ đã biết sự tương tác qua lại giữa các thành viên trong nhóm và trẻ đã biết vận dụng các ấn tượng, những kinh nghiệm đã có vào trò chơi và đây là cơ hội để trẻ được trải nghiệm, được rèn luyện tính nổ lực, sự cố gắng vượt khó để đi tới đích

Hoạt động học tập: Học là một hoạt động giúp con người tiếp nhận những tri thức, thái độ những phương thức hành động và hành vi trong những tình huống nhất định, kết quả là con người tích lũy được nhiều kinh nghiệm xã hội - lịch sử đồng thời những phương thức hành vi, những hoạt động của con người cũng được biến đổi một cách hợp lí và nhân cách được hình thành và phát triển Hoạt động học tập của trẻ MG

5 - 6 tuổi chỉ đúng nghĩa là tập đi học, tập làm quen với một số kĩ năng cần thiết Tiết học ở trường MG thường mang tính tổng hợp và lấy trò chơi làm phương thức chủ yếu

để học tập, tạo hứng thú đối với các lĩnh vực tự nhiên xã hội

Hoạt động lao động: Lao động đối với trẻ là hoạt động tự phục vụ bản thân trong cuộc sống hằng ngày của trẻ ở trường Mầm non Nội dung lao động tự phục vụ đó rất

đa dạng, phong phú, phần lớn đã chuyển thành nhiệm vụ của trẻ như: giữ gìn sạch sẽ lớp học, ngoài sân, biết dọn đồ chơi sau khi chơi xong Việc tham gia vào quá trình lao động đó trẻ luôn cố gắng, muốn hoàn thành tốt nhiệm vụ, muốn đạt kết quả cao thì tính thủ lĩnh của trẻ cũng được hình thành một cách thuận lợi

Cơ sở vật chất có thể kể đến các đồ dùng, đồ chơi, trang thiết bị hỗ trợ cho trẻ trong quá trình hoạt động Nếu những đồ dùng đồ chơi hạn chế thì các hoạt động của trẻ gặp nhiều khó khăn, trở ngại Ngược lại, nếu những đồ dùng đồ chơi đó càng phong phú, đa dạng sẽ tạo điều kiện cho trẻ phát triển, thể hiện tính thủ lĩnh đó của mình

* Vốn sống, kinh nghiệm của trẻ

Vốn sống, vốn kinh nghiệm là yếu tố ảnh hưởng đến tính thủ lĩnh của trẻ Khi trẻ

có nhiều vốn sống, kinh nghiệm trẻ tự tin, mạnh dạn, sáng tạo Việc lĩnh hội kinh nghiệm và kiến thức được thực hiện thông qua nhiều con đường khác nhau: Giao tiếp với mọi người xung quanh, học tập, vui chơi, lao động Vốn sống, vốn kinh nghiệm càng đa dạng, càng phong phú thì sẽ giúp trẻ tiến hành có hiệu quả các hoạt động Chẳng hạn, với những đứa trẻ được đi nhiều nơi, được biết nhiều điều thì vốn sống kinh nghiệm đó sẽ được trẻ áp dụng vào các trò chơi: Bác sĩ, bán hàng một cách linh hoạt, độc đáo, sáng tạo Mặt khác, những đứa trẻ không được tiếp xúc giao

tiếp với mọi người xung quanh thì vốn sống, kinh nghiệm sẽ làm cho trẻ nhút nhát, tự

ti, không muốn giao tiếp với người khác

Cần tạo ra nhiều cơ hội để trẻ có thể tham gia các hoạt động, tương tác, thảo luận trao đổi ý tưởng trong các vai chơi, nội dung chơi, tình huống chơi Như vậy trẻ sẽ được trải nghiệm, học tập và trẻ sẽ tiếp thu được các kinh nghiệm xã hội, khiến trẻ thấy mình là một thành viên trong một nhóm

Tận dụng mọi tri thức giúp trẻ có nhiều vốn sống, vốn kinh nghiệm sẽ là điều kiện cần thiết giúp trẻ có nhiều ý tưởng sáng tạo và thể hiện khả năng thủ lĩnh

* Thể lực, trạng thái sinh lí của trẻ

Hệ thần kinh ở trẻ MG 5 - 6 tuổi là thời kì phát triển nhanh nhất nhưng chưa hoàn thiện Nếu trẻ làm việc quá sức, chơi trong một thời gian quá dài, sẽ dẫn đến hiện tượng mệt mỏi, căng thẳng Điều này ảnh hưởng đến sự say mê, hứng thú với các hoạt động mà trẻ tham gia và ảnh hưởng đến sự nổ lực, cố gắng thực hiện đến cùng mục đích, nhiệm vụ đặt ra của trẻ Đây là những dấu hiệu rất quan trọng trong việc hình thành tính thủ lĩnh của trẻ

Ở trẻ MG 5 - 6 tuổi các động tác vận động trở nên khéo léo hơn, nên trẻ làm được các động tác tương đối khó, phức tạp và một số công việc trong hoạt động vui chơi, học tập, lao động, giao tiếp Qua đó người lớn cần nắm vững những đặc điểm này để giáo dục trẻ duy trì và phát triển tính thủ lĩnh cho trẻ

1.3 Đặc điểm tâm lý của trẻ MG 5 - 6 tuổi

Độ tuổi MGL (5 - 6 tuổi) là giai đoạn cuối cùng của trẻ ở lứa tuổi “mầm non” Ở

giai đoạn này, những đặc điểm tâm lý đã được hình thành trước đặc biệt là trong độ tuổi MGN (4 - 5 tuổi) vẫn tiếp tục phát triển mạnh Với sự giáo dục của người lớn những chức năng tâm lý đó sẽ được hoàn thiện về mọi phương diện của hoạt động tâm

lý như: Nhận thức, tình cảm và ý chí để hoàn thành việc xây dựng những cơ sở ban đầu về nhân cách của con người

1.3.1 Đặc điểm nhận thức của trẻ MG 5 - 6 tuổi

Theo quan điểm triết học Mác - Lênin, nhận thức được định nghĩa là quá trình phản ánh biện chứng hiện thực khách quan vào trong bộ óc của con người, có tính tích cực, năng động, sáng tạo, trên cơ sở thực tiễn

Theo "Từ điển Bách khoa Việt Nam", nhận thức là quá trình biện chứng của sự

phản ánh thế giới khách quan trong ý thức con người, nhờ đó con người tư duy và không ngừng tiến đến gần khách thể

Nhận thức của trẻ MG 5 - 6 tuổi đã có bước phát triển mới trong nhiều mặt:

* Cảm giác, tri giác:

Những thuộc tính bên ngoài trẻ đã có thể cảm nhận một cách chính xác hơn, giúp cho việc định hướng vào thế giới xung quanh thuận lợi hơn Chúng đã bắt đầu khảo sát

và mô tả đối tượng có trình tự và tỉ mỉ hơn cùng với khả năng tri giác có chủ định (khả năng quan sát đối tượng)

Trẻ có thể phân phối chú ý vào 2 - 3 đối tượng cùng một lúc Tuy nhiên thời gian phân phối chú ý chưa bền vững Sự phân tán chú ý của trẻ trong giai đoạn này vẫn còn thể hiện mạnh mẽ Nhiều khi trẻ không tự chủ được vì vậy người lớn cần thay đổi đồ chơi, trò chơi để hấp dẫn trẻ hơn, cần luyện tập các phẩm chất chú ý cho trẻ qua các hoạt động

sự thu hút, hấp dẫn, sinh động sẽ gây được sự chú ý của trẻ nhiều hơn

* Tưởng tượng:

Các tưởng tượng đã dần tách khỏi với đồ vật chuyển từ tưởng tượng tái tạo sang tưởng tượng sáng tạo Trẻ có khả năng hành động theo ý đồ, định hướng của mình nó thể hiện rõ nhất trong hoạt động:Vẽ, nặn, múa

Trí tưởng tượng sáng tạo của trẻ phát triển khá mạnh với sự hỗ trợ đắc lực của tri giác Nếu trẻ có khả năng quan sát những sự vật, hiện tượng xung quanh thì sức tưởng tượng sáng tạo của trẻ phát triển thuận lợi

* Trí nhớ:

Trí nhớ của trẻ mẫu giáo là tính trực quan, máy móc và không chủ định Tuy nhiên vào cuối tuổi mẫu giáo, trí nhớ của trẻ đã có một bước biến đổi về chất đó là trí nhớ có chủ định xuất hiện và phát triển

Ngôn ngữ đóng một vai trò quan trọng trong việc phát triển trí nhớ chủ định nhờ

đó trẻ nắm được tên và hiểu được ý nghĩa của sự vật hiện tượng đó và tìm ra phương tiện giúp ghi nhớ và ghi nhớ lại những điều cần nhớ

* Ngôn ngữ:

Trong suốt lứa tuổi mẫu giáo, ngôn ngữ của trẻ phát triển mạnh về các phương diện: Ngữ âm, vốn từ và sử dụng ngữ pháp tiếng mẹ đẻ Sự phát triển ngôn ngữ diễn ra khi hoạt động của trẻ càng ngày càng phong phú và giao tiếp với những người xung quanh càng mở rộng

Ngôn ngữ đã thực sự trở thành phương tiện cơ bản để cải tổ các chức năng tâm

lý, giúp cho đời sống tinh thần của trẻ có một chất lượng mới Việc phát triển ngôn ngữ là nhiệm vụ cực kì quan trọng nhất là ở độ tuổi mẫu giáo lớn, nhiệm vụ đó phải được hoàn thành tốt

1.3.2 Đặc điểm nhân cách

* Sự phát triển xúc cảm và tình cảm:

Ở lứa tuổi này trẻ xuất hiện tình cảm bạn bè

Đời sống xúc cảm, tình cảm ổn định hơn so với trẻ MG 4 - 5 tuổi, mức độ phong phú, phức tạp tăng dần theo các mối quan hệ giao tiếp với những người xung quanh Các sắc thái xúc cảm con người trong quan hệ với các loại lứa tuổi khác nhau, vị trí xã hội khác nhau, được hình thành như: Tình cảm mẹ con, ông bà, anh chị em, tình cảm với cô giáo, với người thân, người xung quanh

Tuy nhiên đời sống xúc cảm của trẻ còn dễ dao động, mang tính chất tình huống Tình cảm trí tuệ: Tình cảm trí tuệ của trẻ phát triển, mỗi nhận thức mới đều kích thích niềm vui, hứng thú, sự say mê thích thú của trẻ; tính tò mò ham hiểu biết, làm nảy sinh nhiều xúc cảm tích cực; trong vui chơi, học tập, lao động tự phục vụ nhiều thành công thất bại củng cố sự phát triển tình cảm trí tuệ ở trẻ

Tình cảm đạo đức: Do lĩnh hội được ý nghĩa các chuẩn mực hành vi tốt, xấu Qua vui chơi giao tiếp với mọi người; do các thói quen nếp sống tốt được gia đình, các lớp mẫu giáo xây dựng cho trẻ Trẻ ý thức được nhiều hành vi tốt đẹp cần thực hiện để vui lòng mọi người

Tình cảm thẩm mỹ: Qua các tiết học nghệ thuật tạo hình, âm nhạc, tìm hiểu môi trường xung quanh cùng với những nhận thức về cái đẹp tự nhiên, hài hoà về bố cục, sắp xếp trong gia đình và lớp học Trẻ ý thức rõ nét về cái đẹp cái xấu theo chuẩn (lúc đầu theo chuẩn của bé dần dần phù hợp với đánh giá của những người xung quanh) xúc cảm thẩm mỹ, óc thẩm mỹ phát triển

* Sự phát triển ý chí:

Do có khả năng làm chủ được nhiều hành vi, được người lớn giao cho nhiều việc nhỏ trẻ dần dần đã xác định rõ mục đích của hành động Trẻ dần dần tách động cơ ra khỏi mục đích với sự cố gắng hoàn thành nhiệm vụ

Trẻ muốn chơi trò chơi, trẻ muốn được nghe kể chuyện nhiều hơn nhưng không được cô giáo đáp ứng, phải chuyển trò chơi mà trẻ không thích

Tính mục đích càng ngày càng được trẻ ý thức và cố gắng hoàn thành công việc Tính kế hoạch xuất hiện, trẻ biết sắp xếp "công việc" vui chơi và phải quét nhà, nhặt rau để khi mẹ về là mọi việc phải xong cho mẹ hài lòng

Tinh thần trách nhiệm bản thân dần dần được hình thành ở trẻ

Sự phát triển ý chí mạnh hay yếu tuỳ thuộc phần lớn vào sự giáo dục, các biện pháp giáo dục của cha mẹ, cô giáo và những người lớn xung quanh

* Sự xác định ý thức bản ngã

Sự xuất hiện tự ý thức là dấu hiệu đầu tiên và cũng là dấu hiệu cơ bản nhất của sự hình thành nhân cách Đó gọi là ý thức bản ngã Tự ý thức là quá trình nhận thức về nhân cách của mình, cái tôi của mình về thể lực, tinh thần, xã hội

Tiền đề của ý thức bản ngã là việc tự tách mình ra khỏi người khác đã được hình thành từ cuối tuổi ấu nhi Tuy nhiên phải trải qua một quá trình phát triển thì ý thức bản ngã của trẻ mới được xác định rõ ràng Đến cuối tuổi mẫu giáo, trẻ mới hiểu được mình như thế nào, có những phẩm chất gì, những người xung quanh đối xử với mình

ra sao và tại sao mình có hành động này hay hành động khác Ý thức bản ngã được thể hiện rõ nhất trong sự tự đánh giá về thành công và thất bại của mình, về những ưu điểm và khuyết điểm của bản thân, về những khả năng và cả sự bất lực nữa

Để đánh giá bản thân một cách đúng đắn, đầu tiên đứa trẻ phải học cách đánh giá người khác và nghe những người xung quanh đánh giá mình như thế nào

Thoạt đầu sự đánh giá của trẻ về người khác còn phụ thuộc nhiều vào thái độ của

nó đối với người này Chẳng hạn mọi đứa trẻ đều đánh giá mẹ mình bao giờ cũng tốt

Cuối tuổi MGL (5 - 6 tuổi), trẻ nắm được kỹ năng so sánh mình với người khác, điều này là cơ sở để tự đánh giá một cách đúng đắn hơn và cũng là cơ sở để noi gương những người tốt, việc tốt

Ở tuổi MGL (5 - 6 tuổi), sự tự ý thức còn được biểu hiện rõ trong sự phát triển giới tính của trẻ Trẻ không những nhận ra mình là trai hay gái mà còn biết nếu mình

là trai hay gái thì hành vi này phải thể hiện như thế nào cho phù hợp với giới tính của mình

Ý thức bản ngã được xác định rõ ràng giúp trẻ điều khiển và điều chỉnh hành vi của mình dần dần phù hợp với những chuẩn mực, những quy tắc xã hội, từ đó hành vi của trẻ mang tính xã hội

Ý thức bản ngã được xác định rõ ràng còn cho phép trẻ thực hiện các hành động

có chủ tâm hơn Nhờ đó các quá trình tâm lý mang tính chủ định rõ rệt

Qua các kết quả tổng hợp và phân tích cơ sở lí luận của đề tài ta cần làm rói:

- Nhận thức của GV về giáo dục tính thủ lĩnh cho trẻ MG 5 - 6 tuổi trong tất cả các hoạt động trong ngày của trẻ

- Biểu hiện tính thủ lĩnh của trẻ MG 5 - 6 tuổi

- Các biện pháp mà GV đã sử dụng nhằm giáo dục tính thủ lĩnh cho trẻ MG 5 - 6 tuổi

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG GIÁO DỤC TÍNH THỦ LĨNH

CHO TRẺ MG 5 - 6 TUỔI

2.1 Vài nét về địa bàn và khách thể nghiên cứu

2.1.1 Vài nét về địa bàn nghiên cứu

Đồng Sơn là một phường thuộc Thành phố Đồng Hới, Tỉnh Quảng Bình Trụ sở chính: Tổ dân phố 3, Phường Đồng Sơn - Thành phố Đồng Hới - Tỉnh Quảng Bình

* Quá trình thành lập và phát triển: Trường thành lập từ năm 1971 với tên gọi trường Mầm non Đồng Sơn

* Cơ sở vật chất: Trường có đầy đủ phòng học và các phòng chức năng, điều kiện và trang thiết bị phục vụ cho công tác chăm sóc, giáo dục đầy đủ theo đúng quy

định, hệ thống sân, vườn được thiết kế hợp lý, tạo môi trường “Xanh - Sạch - Đẹp”, môi trường “Giáo dục an toàn” thân thiện cho trẻ hoạt động

Nhà trường tích cực tham mưu với các cấp, các ngành và các lực lượng xã hội cũng như làm tốt công tác xã hội hóa Giáo dục

Mặc dù là một phường với diện tích khá lớn nhưng Đồng Sơn cũng có những thuận lợi và khó khăn sau:

* Thuận lợi

- Đồng Sơn là mảnh đất có truyền thống cách mạng kiên cường Người dân Đồng Sơn ngày nay và người dân Đồng Sơn ngày xưa giàu lòng yêu nước, yêu quê hương, dũng cảm, ngoan cường, chống giặc ngoại xâm, bảo vệ quê hương đất nước, chịu thương chịu khó, cần cù, sáng tạo trong lao động, sản xuất

- Được sự quan tâm, giúp đỡ, tạo điều kiện của cấp ủy Đảng, chính quyền các cấp các đoàn thể trong việc triển khai thực hiện nhiệm vụ năm học

- Các cấp, các ngành có nhận thức đúng đắn về ngành học

- Chất lượng đội ngũ giáo viên có những chuyển biến tích cực, yên tâm, gắn bó với nghề Đoàn kết, 100% có trình độ chuyên môn đạt chuẩn Trong đó trên chuẩn đạt 80.6%

- Cơ sở vật chất trường học ngày càng được quân tâm đầu tư, đảm bảo điều kiện

cơ bản cho con em nhân dân học tập

Bên cạnh những thuận lợi có được ở trên thì phường Đồng Sơn vẫn còn gặp phải một số khó khăn sau:

+ Giáo viên: 25 người

+ Nhân viên: 03 (01 Kế toán, 01 Văn thư, 01 Y tế)

+ Nhân viên nấu ăn: 5 người

+ Nhân viên bảo vệ: 1 người

+ Trình độ đào tạo: Đạt chuẩn 100% Trong đó:

- Trên chuẩn: 26/39 chiếm tỷ lệ: 66,7%

- Đạt chuẩn: 13/39 chiếm tỷ lệ: 33.3% (Có 6 đ/c đang theo học lớp đại học); + Trình độ tin học, ngoại ngữ: 100% chứng chỉ A, B

- 100% cán bộ, giáo viên, nhân viên được tham gia tập huấn, bồi dưỡng chuyên môn

- 100% cán bộ, giáo viên, nhân viên thực hiện tốt quy chế chuyên môn và các cuộc vận động

- 100% giáo viên đứng lớp tham gia hội thi “Giáo viên dạy giỏi” cấp trường,

nhân viên nấu ăn tham gia thi “Chế biến giỏi” cấp trường và có giáo viên tham gia hội thi “Giáo viên dạy giỏi” cấp thành phố đạt giải cao

- 100% cán bô quản lí, giáo viên, nhân viên có đề tài sáng kiến đổi mới, trong đó

có khoảng 3 - 4 đề tài được áp dụng có hiệu quả

- 100% cán bô quản lí, giáo viên, nhân viên được đánh giá xếp loại theo quyết định 06 chuẩn xếp loại xuất sắc 70%, khá 30%

- 100% giáo viên nắm vững chương trình Giáo dục Mầm non, có khả năng tổ chức tốt các hoạt động chăm sóc giáo dục trẻ Tham gia đầy đủ các lớp bồi dưỡng thường xuyên, bồi dưỡng chuyên môn cho ngành, nhà trường tổ chức

- 100% giáo viên soạn giáo án trên máy tính có nhiều sáng tạo Nhiều giáo viên tham gia hội thi cấp thành Phố, cấp Tỉnh đạt giải cao

2.2 Tổ chức và phương pháp nghiên cứu

Đề tài sử dụng nhiều phương pháp nghiên cứu khác nhau, trong đó phương pháp điều tra bằng bảng hỏi là phương pháp chủ đạo, các phương pháp còn lại là phương pháp bổ trợ

2.2.1 Phương pháp điều tra bằng bảng hỏi

Đề tài sử dụng bảng hỏi cho 25 GV đang dạy học ở trường mầm non Đồng Sơn - Đồng Hới - Quảng Bình và bảng hỏi dành cho 124 phụ huynh có con đang theo học lớp MGL ở trường

* Với phiếu điều tra bằng bảng hỏi dành cho GV gồm có 3 phần: mục đích nghiên cứu, phần thông tin cá nhân, nội dung của bảng hỏi Nội dung phần bảng hỏi gồm có:

Phần 1: Gồm có 3 câu hỏi với nội dung để tìm hiểu nhận thức của GVMN về sự

cần thiết và ý nghĩa của việc giáo dục tính thủ lĩnh của trẻ MG 5 - 6 tuổi ( câu 1, câu 2, câu 3, câu 4, câu 5)

Câu 1: Có nhiều lựa chọn, GV có thể chọn nhiều lựa chọn

Câu 2: Có 3 mức độ lựa chọn, GV chỉ chọn 1 mức độ

Câu 3: Có nhiều lựa chọn, GV có thể chọn nhiều lựa chọn

Câu 4: Có nhiều lựa chọn, GV chỉ chọn nhiều lựa chọn

Câu 5: Có 3 mức độ lựa chọn, GV có thể chọn 3 mức độ

Phần 2: Gồm 2 câu hỏi với nội dung tìm hiểu mức độ biểu hiện tính thủ lĩnh và

mức độ ảnh hưởng đến tính thủ lĩnh của trẻ MG 5 - 6 tuổi ( câu 4, câu 6, câu 7, câu 8, câu 9)

Câu 6: Có 3 mức độ lựa chọn, GV chọn 3 mức độ

Câu 7: Có 3 mức độ lựa chọn, GV chọn 3 mức độ

Câu 8: Có nhiều lựa chọn, GV có thể chọn nhiều lựa chọn

Câu 9: Có nhiều lựa chọn,GV có thể chọn nhiều lựa chọn

Phần 3: Gồm 3 câu hỏi với nội dung tìm hiểu các biện pháp GV sử dụng và

những thuận lợi, khó khăn khi giáo dục tính thủ lĩnh (câu 10, câu 11, câu 12, câu 13) Câu 10: Có nhiều lựa chọn, GV có thể chọn nhiều lựa chọn

Câu 11: Có nhiều lựa chọn, GV có thể chọn nhiều lựa chọn

Câu 12: Có nhiều lựa chọn, GV có thể chọn nhiều lựa chọn

• Cách tính điểm của bảng hỏi

Sau khi thu về bảng hỏi chúng tôi tiến hành thống kê:

- Tính phần trăm (%)

Cách tính điểm của bảng hỏi

Căn cứ vào câu trả lời của GV sẽ tiến hành mã hóa từng câu hỏi và tính tỉ lệ phần trăm (%)

• Đối với phụ huynh

Phiếu thăm dò ý kiến phụ huynh được gửi đến cha mẹ có con trong độ tuổi 5 - 6 tuổi nhằm tìm hiểu nhận thức của phụ huynh về tính thủ lĩnh của trẻ

2.2.2 Phương pháp phỏng vấn

Đề tài tiến hành phỏng vấn GVMN và trẻ nhằm bổ sung tư liệu cho các phương pháp khác góp phần làm rõ thực trạng

Các câu hỏi phỏng vấn GVMN với nội dung: nhằm tìm hiểu nhận thức của GV

về tính thủ lĩnh, cách giáo dục tính thủ lĩnh mà giáo viên thường xuyên sử dụng Từ

đó có cái nhìn khái quát hơn về thực trạng vấn đề đang nghiên cứu Ngoài việc phỏng vấn GVMN tiếp dạy trẻ MG 5 - 6 tuổi và trong tất cả các hoạt động trong ngày với các câu hỏi như: Để giờ chơi hấp dẫn hơn, con sẽ làm gì? Khi thấy bạn khóc, con sẽ làm gì? Kết quả thu lại sẽ giúp hiểu rõ hơn về tính thủ lĩnh của trẻ ở trường mầm non từ

đó làm cứ liệu để đưa ra biện pháp cho đề tài

2.2.3 Phương pháp quan sát

Quan sát các biểu hiện tính thủ lĩnh của trẻ

Quan sát cách tổ chức, các hoạt động trong ngày của trẻ đặc biệt là các biện pháp

tổ chức giáo dục tính thủ lĩnh cho trẻ MG 5 - 6 tuổi

Tiến hành quan sát trẻ theo các tiêu chí xác định trong quá trình khảo sát thực trạng và thực nghiệm nhằm thu thập thêm thông tin cho đề tài nghiên cứu

2.3 Kết quả khảo sát thực trạng tính thủ lĩnh của trẻ MG 5 - 6 tuổi

2.3.1 Nhận thức của giáo viên về sự cần thiết và ý nghĩa của việc giáo dục tính thủ lĩnh cho trẻ MG 5 - 6 tuổi

2.3.1.1 Nhận thức của giáo viên về sự cần thiết của việc giáo dục tính thủ lĩnh cho trẻ MG

1 Là khả năng dẫn dắt và giúp đỡ người khác 19 76

2 Là người luôn đề xướng mọi hoạt đông 16 64

3 Là người đứng đầu một nhóm 18 72

4 Là người được người khác ủng hộ và suy tôn 15 60

5 Là người có sức ảnh hưởng đến người khác 11 44

6 Là người giỏi nhất trong nhóm 9 36

Tỉ lệ GVMN lựa chọn 4 khái niệm: “Là khả năng dẫn dắt và giúp đỡ người khác”

là 76%, “Là người đứng đầu một nhóm” là 72%, “Là người luôn đề xướng mọi hoạt động” là 64%, “Là người được người khác ủng hộ và suy tôn” Bên cạnh đó, có đến 44% GVMN lựa chọn khái niệm “Là người có sức ảnh hưởng đến người khác”, “Là người giỏi nhất trong nhóm” là 36% Thực tế cho thấy tính thủ lĩnh tiêu cực xuất hiện

ở trường MN khá nhiều và là điều GVMN cần quan tâm nhiều hơn Phần lớn các GVMN được phỏng vấn về tính thủ lĩnh đề cho rằng: Trẻ có tính thủ lĩnh thường là những trẻ có sáng tạo, tự tin, luôn giúp đỡ bạn, học giỏi, gương mẫu”

Qua nghiên cứu nhận thức của giáo viên về sự cần thiết của việc giáo dục tính thủ lĩnh cho trẻ mẫu giáo chúng tôi thu được kết quả như sau:

Bảng 2.1 Nhận thức của giáo viên về sự cần thiết của việc giáo dục

2.3.1.2 Nhận thức của giáo viên về ý nghĩa của việc giáo dục tính thủ lĩnh cho trẻ MG

5 - 6 tuổi

Bảng 2.2 Nhận thức của giáo viên về ý nghĩa của giáo dục

tính thủ lĩnh đối với trẻ MG 5 - 6 tuổi

STT Ý nghĩa việc giáo dục

Tỉ lệ (%)

Số lượng

Tỉ lệ (%)

Số lượng

Tỉ lệ (%)

GV cho rằng, giáo dục tính thủ lĩnh có ý nghĩa quan trọng đối với trẻ MG, đa số

GV chọn “Giúp trẻ tự tin, mạnh dạn trong hoạt động và đời sống” chiếm tỉ lệ 96% quan trọng Điều này cho ta thấy, khi giáo dục tính thủ lĩnh cho có thể rèn cho trẻ mạnh dạn nói lên ý kiến của mình, nói hoặc trả lời các câu hỏi của người khác một cách lưu loát, rõ ràng Một số trẻ còn sợ sệt, rụt rè, e ngại phải nhờ sự động viên, khuyến khích của cô trẻ mới dám mạnh dạn bày tỏ ý kiến Ở ý nghĩa này, chúng tôi có cái nhìn tương đối giống với đánh giá của giáo viên

Tiếp đến là “Giúp trẻ luôn biết dẫn dắt và giúp đỡ bạn bè, giúp đỡ người lớn” với điểm này GV chia sẻ rằng: Trẻ biết chủ động giúp đỡ, dẫn dắt khi nhìn thấy bạn hoặc người lớn cần sự giúp đỡ và trẻ có khả năng chỉ huy các bạn khác cùng nhau giúp đỡ những người gặp khó khăn Như vậy người GV cần quan sát, chú ý, động viên, khuyến khích những hành động tốt đó của trẻ một cách kịp thời

Với ý nghĩa “Giúp trẻ tự làm một số công việc đơn giản hằng ngày” chiếm tỉ lệ 72% quan trọng, 20% bình thường, 8% không quan trọng Ở độ tuổi này thì trẻ đã làm được một số công việc đơn giản để phục vụ bản thân trong sinh hoạt hằng: tự ăn cơm,

tự đánh răng, tự đi dép, tự xếp dọn đồ chơi Đây là giai đoạn đầu cần uốn nắn một cách cẩn thận Những công việc đơn giản hằng ngày hãy để cho trẻ tự làm công việc

đó nhằm tạo cho trẻ một môi trường tự lập, để trẻ không còn bỡ ngỡ khi bước vào lớp1

Với ý nghĩa tiếp theo “Giúp trẻ biết cách hợp tác với bạn bè và mọi người xung quanh” Ở độ tuổi trước trẻ đã biết chơi cạnh nhau, cùng nhau nhưng ở độ tuổi này trẻ

đã có sự hợp tác với bạn bè trong lớp và mọi người xung quanh nhằm chung sức làm việc, giúp đỡ, hỗ trợ lẫn nhau để đạt hiệu quả cao trong các trò chơi cũng như trong công việc

Cuối cùng là “Rèn luyện thói quen tự lập cho trẻ” chiếm tỉ lệ 40% quan trọng Tự lập là một trong những kĩ năng quan trọng và cần thiết cho tính thủ lĩnh của trẻ Rèn luyện tính tự lập cho trẻ càng sớm càng tốt là điều GV nên làm cho trẻ ngay từ khi còn nhỏ Như vậy rèn luyện tính tự lập không chỉ giúp trẻ có được sự tự tin mà còn giúp trẻ không nảy sinh tính ỷ lại, bướng bỉnh, không nghe lời Tuy nhiên để rèn luyện để đạt kết cao quả nhất ngoài sự kiên nhẫn thì GV cần có phương pháp giáo dục khoa học

GV cần có chú ý, quan tâm trẻ nhiều hơn để trẻ có thể phát huy hết khả năng của mình và kích thích sự phát triển đó một cách có hiệu quả hơn cả trong vui chơi, học tập

2.3.2 Biểu hiện tính thủ lĩnh của trẻ MG 5 - 6 tuổi

Tính thủ lĩnh của trẻ MG có những biểu hiện đặc trưng, những biểu hiện này cũng được các GV quan sát và nhận biết ở những mức độ khác nhau Kết quả thể hiện

ở bảng số liệu sau đây:

Bảng 2.3 Biểu hiện tính thủ lĩnh của trẻ MG 5 - 6 tuổi

lượng

Tỉ lệ (%)

1 Tự tin, mạnh dạn bày tỏ ý kiến 16 64

2 Luôn biết dẫn dắt và giúp đỡ bạn bè trong nhóm chơi 20 80

3 Sáng tạo, thể hiện ý tưởng mới, độc đáo 12 48

4 Tính dũng cảm thể hiện ở hành động 10 40

5 Có khả năng tự giải quyết một số vấn đề nảy sinh trong