Quản lý đổi mới dạy học Tiếng Anh theo hướng nâng cao năng lực giao tiếp ở các trường THPT huyện Kim Sơn, tỉnh Ninh Bình

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠOTR ƯỜ NG ĐẠ I H Ọ C S Ư PH Ạ M H À N Ộ I ĐỖ THỊ HOA QUẢN LÝ ĐỔI MỚI DẠY HỌC TIẾNG ANH THEO HƯỚNG NÂNG CAO NĂNG LỰC GIAO TIẾP Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG HU

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

TR

ƯỜ NG ĐẠ I H Ọ C S Ư PH Ạ M H À N Ộ I

ĐỖ THỊ HOA

QUẢN LÝ ĐỔI MỚI DẠY HỌC TIẾNG ANH

THEO HƯỚNG NÂNG CAO NĂNG LỰC GIAO TIẾP Ở

CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG

HUYỆN KIM SƠN, TỈNH NINH BÌNH

Chuyên ngành: Quản lý Giáo dục

Mã số: 60 14 01 14

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Người hướng dẫn khoa học: PGS TS ĐẶNG BÁ LÃM

HÀ NỘI - 2017

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan bản luận văn này là kết quả nghiên cứu của cánhân tôi Các số liệu và tài liệu trích dẫn trong luận văn là trung thực Kếtquả nghiên cứu này không trùng với bất cứ công trình nào đã được công bốtrước đó

Tôi chịu trách nhiệm với lời cam đoan của mình

Hà Nội, tháng 10 năm 2017

Tác giả luận văn

Đỗ Thị Hoa

LỜI CẢM ƠN

Để hoàn thành luận văn Thạc sĩ này, tác giả đã nhận được rất nhiều sựgiúp đỡ của các tập thể và cá nhân

Trước hết, tôi xin được bày tỏ lòng biết ơn chân thành đến Ban Giámhiệu, các thầy cô giáo và cán bộ phòng Sau Đại học; Khoa Quản lí giáo dục,trường Đại học Sư phạm Hà Nội; Các thầy cô giáo đã tham gia quản lý vàgiảng dạy tôi trong quá trình học tập và làm luận văn

Tôi xin trân trọng và bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến PGS.TS Đặng BáLãm, người thầy đã hướng dẫn, giúp đỡ tôi trong việc định hướng nội dung đềtài, phương pháp nghiên cứu khoa học cũng như tận tình giúp đỡ tôi trong suốtquá trình nghiên cứu để hoàn thành luận văn này

Tôi xin chân thành cảm ơn ban lãnh đạo, chuyên viên các phòng ban SởGiáo dục và Đào tạo Ninh Bình, Ban Giám hiệu và tập thể cán bộ GV cáctrường THPT trên địa bàn huyện Kim Sơn đã tạo điều kiện thuận lợi và nhiệttình giúp đỡ để tôi có được những thông tin cần thiết phục vụ cho đề tàinghiên cứu của mình

Mặc dù đã rất cố gắng trong quá trình thực hiện, song luận văn khótránh khỏi những thiếu sót Tác giả kính mong nhận được ý kiến đóng góp,chỉ dẫn quý báu của các thầy cô giáo và bạn bè, đồng nghiệp

Xin chân thành cảm ơn!

Hà Nội, tháng 10 năm 2017

Tác giả

Đỗ Thị Hoa

MỤC LỤC

Trang

MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Mục đích nghiên cứu 2

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu 2

4 Giả thuyết khoa học 3

5 Nhiệm vụ nghiên cứu 3

6 Giới hạn phạm vi nghiên cứu của đề tài 3

7 Phương pháp nghiên cứu 4

8 Đóng góp mới của luận văn 5

9 Cấu trúc của luận văn 5

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ ĐỔI MỚI DẠY HỌC TIẾNG ANH THEO HƯỚNG NÂNG CAO NĂNG LỰC GIAO TIẾP Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG 7

1.1 Tổng quan nghiên cứu vấn đề 7

1.2 Các khái niệm cơ bản 10

1.2.1 Quản lý 10

1.2.2 Quản lý giáo dục 11

1.2.2.1.Giáo dục 11

1.2.2.2 Quản lí giáo dục 12

1.2.3 Quản lý nhà trường 13

1.2.3.1 Nhà trường 13

1.2.3.2 Quản lí nhà trường 14

1.2.4 Hoạt động dạy học và quản lý hoạt động dạy học 15

1.2.4.1 Hoạt động dạy học 15

1.2.4.2 Quản lý hoạt động dạy học 18

1.2.4.3 Mục tiêu quản lí hoạt động dạy học 19

1.2.4.4 Nội dung quản lý hoạt động dạy-học 19

1.2.5 Năng lực và năng lực giao tiếp ngoại ngữ 21

1.2.5.1 Năng lực 21

1.2.5.2 Năng lực giao tiếp ngoại ngữ 22

1.3 Hoạt động dạy học Tiếng Anh và quản lý hoạt động dạy học tiếng Anh ở trường THPT 23

1.3.1 Vị trí và vai trò của Tiếng Anh ở trường THPT 23

1.3.2 Hoạt động dạy học Tiếng Anh theo CIPO 24

1.3.3 Quản lý hoạt động dạy học Tiếng Anh ở trường THPT theo CIPO 25

1.4 Đổi mới dạy học Tiếng Anh theo hướng nâng cao năng lực giao tiếp 25

1.4.1 Đặc điểm Tiếng Anh trung học phổ thông 27

1.4.2 Dạy học theo hướng nâng cao năng lực 27

1.4.3 Dạy học Tiếng Anh theo hướng nâng cao năng lực giao tiếp 28

1.5 Quản lý đổi mới dạy học Tiếng Anh theo hướng nâng cao năng lực giao tiếp ở trường THPT 30

1.5.1 Mục tiêu của quản lý đổi mới dạy học Tiếng Anh theo hướng nâng cao năng lực giao tiếp ở trường THPT 30

1.5.2 Yêu cầu của công tác quản lý đổi mới hoạt động dạy học Tiếng Anh theo hướng nâng cao năng lực giao tiếp ở trường THPT 30

1.5.3 Nội dung quản lý đổi mới dạy học Tiếng Anh theo hướng nâng cao năng lực giao tiếp ở trường THPT 30

1.5.3.1 Quản lý các yếu tố đầu vào 31

1.5.3.2 Quản lý các yếu tố quá trình dạy-học Tiếng Anh 33

1.5.3.3 Quản lý yếu tố đầu ra của quá trình đổi mới dạy-học tiếng Anh 37

1.5.3.4 Quản lý sự đáp ứng của dạy học tiếng Anh trong bối cảnh đẩy mạnh hội nhập quốc tế và đổi mới giáo dục 37

1.6 Những yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả quản lý công tác đổi mới hoạt động dạy – học Tiếng Anh ở trường THPT 38

1.6.1 Yếu tố khách quan 38

1.6.1.1 Chủ trương, chính sách phát triển giáo dục và đào tạo của Đảng, Nhà nước 38

1.6.1.2 Điều kiện của địa phương nơi nhà trường đang hoạt động 38

1.6.1.3 Điều kiện dạy học của nhà trường 39

1.6.1.4 Vai trò của gia đình và cộng đồng xã hội 39

1.6.2 Yếu tố chủ quan 39

1.6.2.1 Trình độ, năng lực, phẩm chất của hiệu trưởng 39

1.6.2.2 Trình độ, năng lực, chất lượng đội ngũ giáo viên Tiếng Anh 40

1.6.2.3 Trình độ của học sinh 40

Tiểu kết chương 1 41

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG VIỆC QUẢN LÝ ĐỔI MỚI DẠY HỌC TIẾNG ANH THEO HƯỚNG NÂNG CAO NĂNG LỰC GIAO TIẾP Ở CÁC TRƯỜNG THPT HUYỆN KIM SƠN, TỈNH NINH BÌNH 42

2.1 Vài nét khái quát về địa bàn nghiên cứu 42

2.1.1 Vị trí địa lí, dân cư 42

2.1.2 Về kinh tế - xã hội 42

2.1.3 Khái quát tình hình giáo dục 43

2.2 Khảo sát thực tế 45

2.2.1 Đối tượng khảo sát của đề tài 45

2.2.2 Cách chọn mẫu 45

2.2.3 Nội dung điều tra và cách sử lý số liệu 45

2.2.3.1 Mục đích của việc điều tra 45

2.2.3.2 Nội dung phiếu thăm dò ý kiến 46

2.2.3.3 Quy ước về cách xác định mức độ đánh giá theo khảo sát 46

2.3 Kết quả khảo sát và bàn luận 47

2.3.1 Thực trạng đổi mới dạy học Tiếng Anh theo hướng nâng cao năng lực giao tiếp ở các trường THPT huyện Kim Sơn 47

2.3.1.1 Nhận thức về đổi mới dạy học Tiếng Anh của đội ngũ CBQL và GVTA ở các trường THPT huyện Kim Sơn 47

2.3.1.2 Thực trạng đổi mới dạy học Tiếng Anh theo hướng nâng cao năng lực giao tiếp ở các trường THPT huyện Kim Sơn 49

2.3.1.3 Thực trạng chất lượng học tập môn tiếng Anh của học sinh 50

2.3.1.4 Những khó khăn trong đổi mới dạy học Tiếng Anh theo hướng nâng cao năng lực giao tiếp 52

2.3.2 Thực trạng quản lí đổi mới dạy học Tiếng Anh theo hướng nâng cao năng lực giao tiếp ở các trường THPT huyện Kim Sơn, tỉnh Ninh Bình 55

2.3.2.1 Thực trạng quản lý các yếu tố đầu vào 56

2.3.2.2 Thực trạng quản lý các yếu tố quá trình 68

2.3.2.3 Thực trạng quản lý yếu tố đầu ra 80

2.3.2.4 Thực trạng quản lý sự đáp ứng của dạy học tiếng Anh trong bối cảnh đẩy mạnh hội nhập quốc tế và đổi mới giáo dục 82

2.4 Đánh giá chung 84

2.4.1 Điểm mạnh 84

2.4.2 Điểm yếu 85

2.4.3 Nguyên nhân 86

2.4.3.1 Nguyên nhân thành công 86

2.4.3.2 Nguyên nhân thiếu sót 86

Tiểu kết chương 2 88

CHƯƠNG 3 CÁC BIỆN PHÁP QUẢN LÝ ĐỔI MỚI DẠY HỌC TIẾNG ANH Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG HUYỆN KIM SƠN, TỈNH NINH BÌNH 90

3.1 Nguyên tắc để xây dựng các biện pháp 90

3.1.1 Nguyên tắc đảm bảo tính mục tiêu 90

3.1.2 Nguyên tắc đảm bảo tính hệ thống 90

3.1.3 Nguyên tắc đảm bảo tính thực tiễn 90

3.1.4 Nguyên tắc đảm bảo tính hiệu quả 91

3.2 Các biện pháp quản lý đổi mới dạy học Tiếng Anh theo hướng nâng cao năng lực giao tiếp ở các trường THPT huyện Kim Sơn, tỉnh Ninh Bình 91

3.2.1 Nâng cao nhận thức cho cán bộ, giáo viên về sự cần thiết phải tăng cường đổi mới đổi mới dạy học tiếng Anh theo hướng nâng cao năng lực giao tiếp ở các trường THPT huyện Kim Sơn, tỉnh Ninh Bình 91

3.2.1.1 Mục tiêu của biện pháp 91

3.2.1.2 Nội dung và cách thức thực hiện 92

3.2.1.3 Điều kiện thực hiện 93

3.2.2 Nâng cao nhận thức cho học sinh về tầm quan trọng của việc học tiếng Anh theo hướng nâng cao năng lực giao tiếp 93

3.2.2.1 Mục tiêu của biện pháp 93

3.2.2.2 Nội dung và cách thực hiện 94

3.2.2.3 Điều kiện thực hiện 94

3.2.3 Tăng cường quản lý việc đào tạo và bồi dưỡng giáo viên dạy tiếng Anh ở các trường THPT theo hướng nâng cao năng lực giao tiếp 95

3.2.3.1 Mục tiêu của biện pháp 95

3.2.3.2 Nội dung và cách thức thực hiện 95

3.2.3.3 Điều kiện thực hiện 97

3.2.4 Tăng cường quản lí cơ sở vật chất, sử dụng các phương tiện hiện đại trong dạy học Tiếng Anh nhằm phát huy năng lực giao tiếp cho học sinh 98

3.2.4.1 Mục tiêu của biện pháp 98

3.2.4.2 Nội dung và cách thức thực hiện 99

3.2.4.3 Điều kiện thực hiện 101

3.2.5 Tăng cường quản lý đổi mới hình thức kiểm tra, đánh giá trong dạy học Tiếng Anh nhằm phát huy năng lực giao tiếp cho học sinh 101

3.2.5.1 Mục tiêu của biện pháp 101

3.2.5.2 Nội dung thực hiện 102

3.2.5.3 Điều kiện thực hiện 104

3.2.6 Tăng cường tổ chức các hoạt động ngoại khóa của nhà trường và thông qua giao lưu, hợp tác với các trường trong tỉnh và trong nước để tạo môi trường học tập cho giáo viên tiếng anh và học sinh 105

3.2.6.1 Mục tiêu của biện pháp 105

3.2.6.2 Nội dung và cách thức thực hiện 106

3.2.6.3 Điều kiện thực hiện 107

3.3 Mối quan hệ giữa các biện pháp 108

3.4 Khảo nghiệm tính cần thiết và tính khả thi của các biện pháp đề xuất 108

3.4.1 Mục đích khảo sát 108

3.4.2 Phương pháp khảo sát 108

3.4.3 Đối tượng khảo sát 108

3.4.4 Kết quả khảo tính cần thiết và tính khả thi của các biện pháp đã đề xuất 109 Tiểu kết chương 3 114

KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 116

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 119 PHỤ LỤC

CÁC CHỮ VIẾT TẮT TRONG LUẬN VĂN

BCHTW Ban chấp hành Trung Ương

GVCN Giáo viên chủ nhiệm

GVTA Giáo viên Tiếng Anh

DANH MỤC BẢNG

Bảng 1.1 Nội dung quản lý hoạt động dạy – học theo CIPO………20 Bảng 2.1 Sơ lược về các trường THPT huyện Kim Sơn – Tỉnh Ninh Bình 44 Bảng 2.2 Kết quả trưng cầu ý kiến về quan điểm đổi mới dạy học Tiếng Anh theo hướng nâng cao năng lực giao tiếp ở các trường THPT huyện Kim Sơn

47

Bảng 2.3 Kết quả khảo sát thực trạng đổi mới HĐDH Tiếng Anh theo hướng nâng cao năng lực giao tiếp ở các trường THPT Kim Sơn 49 Bảng 2.4 Chất lượng văn hóa và điểm TB môn TA của HS các trường THPT huyện Kim Sơn, tỉnh Ninh Bình năm học 2014 -2015 51 Bảng 2.5 Chất lượng văn hóa và điểm TB môn TA của HS các trường THPT huyện Kim Sơn, tỉnh Ninh Bình năm học 2015 -2016 51 Bảng 2.6.Chất lượng văn hóa và điểm TB môn TA của HS các trường THPT huyện Kim Sơn, tỉnh Ninh Bình năm học 2016 -2017 51 Bảng 2.7 Kết quả khảo sát về những khó khăn trong việc đổi mới HĐDH môn Tiếng Anh theo hướng nâng cao năng lực giao tiếp 52 Bảng 2.8 Kết quả trưng cầu ý kiến về tính cấp thiết phải tăng cường quản lý đổi mới dạy học Tiếng Anh ở các trường THPT huyện Kim Sơn 55 Bảng 2.9 Kết quả khảo sát thực trạng quản lý GV trong việc xây dựng mục tiêu môn học 56

Bảng 2.10 Khảo sát trình độ GVTA 59

Bảng 2.11 Kết quả khảo sát thực trạng quản lý CSVV và sử dụng TBDHvào giảng dạy tiếng Anh 64 Bảng 2.12 Kết quả khảo sát tình hình sử dụng TBDH, phương tiện kỹ thuật hiện đại, ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học 66 Bảng 2.13 Kết quả khảo sát thực trạng quản lý đổi mới PPDH môn Tiếng Anh 68 Bảng 2.14.Kết quả đánh giá thực trạng sử dụng các PPDH của GVTA 72 Bảng 2.15.Kết quả đánh giá thực trạng sử dụng các hình thức tổ chức dạy học trên lớp của GVTA 75 Bảng 2.16 Kết quả khảo sát về thực trạng quản lý học tập của HS 76 Bảng 2.17.Kết quả khảo sát thực trạng quản lý KTĐG kết quả học tập của HS78 Bảng 2.18 Kết quả khảo sát đầu ra của công tác đổi mới dạy học Tiếng Anh theo hướng nâng cao năng lực giao tiếp 80 Bảng 2.19 Kết quả khảo sát thực trạng quản lý sự điều tiết của bối cảnh đến hoạt động dạy-học tiếng Anh theo hướng nâng cao năng lực giao tiếp 82

DANH MỤC BIỂU ĐỒ, SƠ ĐỒ

Sơ đồ 1.1 Biểu diễn cấu trúc hoạt động dạy học 17

Sơ đồ 1.2 Mô hình CIPO 18

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Trong bối cảnh hiện nay, trên thế giới nói chung và Việt Nam nói riêngđang có những bước chuyển biến lớn về kinh tế- xã hội Toàn cầu hóa, hộinhập quốc tế, kinh tế tri thức, văn hóa mạng, cách mạng khoa học công nghệ,

xã hội học tập, giáo dục suốt đời đang diễn ra trên phạm vi toàn thế giới vàtác động mạnh mẽ đến nhà trường Giáo dục Việt Nam trong thế kỷ XXI đangphải đối mặt với những thách thức về gia tăng quy mô nhưng vẫn phải đảmbảo chất lượng, sự thay đổi của định hướng giá trị, sự đa dạng của các phươngthức giao lưu Trong tiến trình hội nhập và phát triển phải đáp ứng đượcnhững yêu cầu đổi mới, phù hợp với quy luật và xu thế phát triển chungnhưng phải giữ gìn được bản sắc dân tộc

Trong bối cảnh ngành GD-ĐT Việt Nam đang đứng trước những tháchthức và vận hội mới; đòi hỏi phải có những đổi mới căn bản toàn diện trong

hệ thống giáo dục Mục 2, điều 4 trong Luật Giáo dục có nêu rõ “Phươngpháp giáo dục phổ thông phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, tư duysáng tạo của người học, bồi dưỡng năng lực tự học, lòng say mê học tập và ýchí vươn lên”

Nâng cao chất lượng giáo dục luôn là vấn đề quan tâm của các nhàtrường nói chung và các nhà trường phổ thông nói riêng Dạy học là một hoạtđộng đặc thù của công tác giáo dục, nó giữ vị trí trung tâm và chi phối mọi hoạtđộng khác trong nhà trường bởi nó chiếm hầu hết thời gian, khối lượng côngviệc của thầy và trò trong một năm học, nó là nền tảng quan trọng để thực hiệnthành công mục tiêu giáo dục toàn diện của nhà trường phổ thông; đồng thời,

nó quyết định kết quả đào tạo của nhà trường Trong thực tế hiện nay, hiệu quảviệc dạy-học Tiếng Anh vẫn còn là vấn đề cần phải tiếp tục suy nghĩ Ở các kìthi quốc gia, đối với bộ môn Tiếng Anh, hình thức thi cử đang chỉ dừng lại ở

đang chú trọng nhiều vào việc dạy học và rèn luyện thành thạo các cấu trúc ngữpháp nhằm phục vụ cho quá trình thi cử Do vậy, hầu hết các HS tuy đã có thờigian tiếp cận với tiếng Anh khá lâu nhưng khả năng giao tiếp vẫn còn nhiềuhạn chế, người học chưa sử dụng được ngôn ngữ đúng với chức năng của nó.Điều này, dẫn đến việc đào tạo tiếng Anh nhiều, dàn trải nhưng không đáp ứngđược nhu cầu về nguồn nhân lực có năng lực giao tiếp tiếng Anh tốt trong xuthế toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế.

Trong những năm qua các trường THPT tỉnh Ninh Bình nói chung vàhuyện Kim Sơn nói riêng đã tổ chức nhiều hội thảo chuyên đề về đổi mới hoạtđộng dạy học môn Tiếng Anh, các hội thảo đó đã đem lại một số kết quả đángghi nhận Tuy nhiên, cách quản lý hoạt động dạy học của nhà trường nói chung

và môn học tiếng Anh nói riêng phần lớn theo kinh nghiệm tự học hỏi nên chưađáp ứng được yêu cầu đổi mới hiện nay Hầu hết công tác quản lý mới thựchiện trên tinh thần chủ trương, chưa đề ra được những biện pháp cụ thể, chưa

có nội dung trọng yếu, chưa đưa ra được hình thức tổ chức quá trình đổi mớimột cách khoa học, hiệu quả để hoạt động dạy học môn Tiếng Anh trongtrường đạt mục tiêu dạy học Tiếng Anh theo hướng nâng cao năng lực Xuất

phát từ những lí do trên đề tài “Quản lý đổi mới dạy học Tiếng Anh theo

hướng nâng cao năng lực giao tiếp ở các trường THPT huyện Kim Sơn, tỉnh Ninh Bình” được tác giả lựa chọn nghiên cứu.

2 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực tiễn về quản lí hoạt động đổimới dạy học Tiếng Anh, luận văn đề xuất những biện pháp quản lý đổimới dạy học Tiếng Anh theo hướng nâng cao năng lực giao tiếp ở cáctrường THPT Huyện Kim Sơn, tỉnh Ninh Bình

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu

3.1 Khách thể nghiên cứu

Hoạt động dạy học Tiếng Anh theo hướng nâng cao năng lực giao

tiếp ở các trường THPT

3.2 Đối tượng nghiên cứu

Quản lý đổi mới dạy học Tiếng Anh theo theo hướng nâng cao nănglực giao tiếp ở các trường THPT

4 Giả thuyết khoa học

Hiện nay việc quản lý đổi mới hoạt động dạy học môn Tiếng Anh theohướng nâng cao năng lực giao tiếp ở các trường THPT huyện Kim Sơn,tỉnh Ninh Bình tuy đã đạt được những kết quả nhất định, tuy nhiên vẫn còn cóxuất hiện nhiều hạn chế Nếu xây dựng được các biện pháp hợp lí và khả thi thì

sẽ đáp ứng được các yêu cầu của chương trình mới góp phần nâng cao chấtlượng dạy học Tiếng Anh ở các trường THPT huyện Kim Sơn, tỉnh Ninh Bình

5 Nhiệm vụ nghiên cứu

5.1 Nghiên cứu cơ sở lý luận về quản lý đổi mới dạy học Tiếng Anh

theo hướng nâng cao năng lực giao tiếp ở các trường THPT

5.2 Khảo sát, phân tích, đánh giá thực trạng quản lý đổi mới dạy học

Tiếng Anh theo hướng nâng cao năng lực giao tiếp ở các trường THPThuyện Kim Sơn, tỉnh Ninh Bình

5.3 Đề xuất các biện pháp nâng cao hiệu quả quản lý đổi mới dạy học

Tiếng Anh theo hướng nâng cao năng lực giao tiếp ở các trường THPThuyện Kim Sơn, tỉnh Ninh Bình

6 Giới hạn phạm vi nghiên cứu của đề tài

6.1 Giới hạn nội dung nghiên cứu

Đề tài chỉ nghiên cứu một số biện pháp quản lý dạy học Tiếng Anhtheo hướng nâng cao năng lực giao tiếp ở các trường THPT huyện KimSơn, tỉnh Ninh Bình

6.2 Giới hạn thời gian đánh giá hiện trạng trong khoảng 3 năm (2014 - 2017) 6.3 Giới hạn thời gian áp dụng các biện pháp đề xuất đến năm 2020

6.4 Cấp quản lý trọng tâm: Lãnh đạo các trường THPT trong huyện Kim Sơn 6.5 Địa bàn nghiên cứu

Đề tài chỉ nghiên cứu ở 4 trường THPT ở huyện Kim Sơn, tỉnhNinh Bình

Trường THPT Kim Sơn A;

Trường THPT Kim Sơn B;

Trường THPT Kim Sơn C;

7 Phương pháp nghiên cứu

Kết hợp các nhóm nghiên cứu sau:

7.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu tài liệu

Tìm hiểu và phân tích các quan điểm lý luận thể hiện trong các vănkiện của Đảng, văn bản của Chính phủ, nghiên cứu trên sách, báo chí, các tàiliệu chuyên môn liên quan đến nội dung đề tài: quản lý giáo dục, đổi mớiHĐDH, tiếp cận năng lực thực hành, quản lý đổi mới HĐDH…

7.2 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn

7.2.1 Phương pháp điều tra bằng phiếu hỏi

Sử dụng hệ thống câu hỏi (xem phụ lục) để trưng cầu ý kiến của cácCBQL và GV trường THPT để tìm hiểu thực trạng và các biện pháp dạy học

Tiếng Anh theo hướng nâng cao năng lực giao tiếp.

7.2.4 Phương pháp nghiên cứu sản phẩm hoạt động

Nghiên cứu đánh giá sản phẩm hoạt động giảng dạy, hoạt động chuyênmôn của GV và các sản phẩm học của HS qua kết quả các bài kiểm tra, cácbài thi, các kỹ năng HS giao tiếp

7.3 Phương pháp xử lý thông tin

Ngoài các phương pháp trên tác giả còn sử dụng các phương pháp xử lý

số liệu thống kê để bổ trợ, bổ sung việc xử lý kết quả

8 Đóng góp mới của luận văn

Hệ thống hóa cơ sở lí luận về đổi mới hoạt động dạy học Tiếng Anhtheo hướng nâng cao năng lực giao tiếp

Đánh giá thực trạng việc quản lí đổi mới hoạt động dạy học Tiếng Anhtheo hướng nâng cao năng lực giao tiếp ở các trường THPT huyện Kim Sơn,tỉnh Ninh Bình

Đề xuất một số biện pháp quản lý đổi mới hoạt động dạy học TiếngAnh theo hướng nâng cao năng lực giao tiếp ở các trường THPT huyện KimSơn, tỉnh Ninh Bình

9 Cấu trúc của luận văn

các phụ lục, nội dung chính của luận văn được trình bày trong 3 chương:

- Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý công tác đổi mới dạy học Tiếng

Anh theo hướng nâng cao năng lực giao tiếp ở trường THPT

- Chương 2: Thực trạng quản lý đổi mới dạy học Tiếng Anh theo

hướng nâng cao năng lực giao tiếp ở các trường THPT huyện Kim Sơn,tỉnh Ninh Bình

- Chương 3: Các biện pháp quản lý đổi mới dạy học Tiếng Anh

theo hướng nâng cao năng lực giao tiếp ở các trường THPT huyện KimSơn, tỉnh Ninh Bình

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ ĐỔI MỚI DẠY HỌC TIẾNG ANH THEO HƯỚNG NÂNG CAO NĂNG LỰC GIAO TIẾP Ở TRƯỜNG

TRUNG HỌC PHỔ THÔNG

1.1 Tổng quan nghiên cứu vấn đề

Vấn đề về “Quản lý và quản lý hoạt động dạy-học” luôn được các nhàkhoa học trong nước cũng như trên thế giới quan tâm và nghiên cứu Ban đầu

cơ sở lý luận về dạy học, quản lý hoạt động dạy-học chỉ thể hiện dưới dạngmột số ý tưởng của những nhà triết học, sau đó dần dần phát triển và hoànthiện hơn Gần đây đã chú ý bàn luận về hiệu quả của quản lý nói chung vàquản lý hoạt động dạy học nói riêng Quản lý hoạt động dạy-học là nhiệm vụtrọng tâm của người quản lý các cơ sở giáo dục, đồng thời cũng là nội dungquan trọng nhất trong công tác quản lý trường học Vấn đề nghiên cứu nàyhiện nay được đề cập trong các công trình nghiên cứu khoa học, giáo trìnhgiảng dạy của các trường đại học sư phạm, các luận văn chuyên ngành quản

lý giáo dục Cụ thể:

Đầu thế kỉ XX, dưới sự tác động, ảnh hưởng của tiến bộ khoa học-kĩthuật cũng như sự phát triển của các trào lưu dân chủ, sự nhận thức về hoạtđộng dạy-học trong nhà trường có những bước phát triển mới

Nhà giáo dục người Mỹ John Dewey (1859 - 1952) đã phê phán cáchthức tổ chức hoạt động dạy-học áp đặt, thiếu động lực phát triển các kĩ nănggiao tiếp của HS, ông viết: “Đa số trường học vận dụng những phương pháp

có khuynh hướng khuyến khích chủ nghĩa cá nhân, buộc tất cả HS trong lớpphải đồng loạt đọc cùng những cuốn sách như nhau và đọc thuộc lòng nhữngbài học giống hệt nhau Trong hoàn cảnh đó, trẻ sẽ mất dần những động lựcgiao tiếp và người thầy sẽ không thể tận dụng được những nhu cầu tự nhiêncủa đứa trẻ như cho, làm và phục vụ” [35, tr.79] Nhà giáo dục J.Dewey đã đề

xuất thành lập nhà trường tích cực hướng vào người học, lấy quá trình học tậpcủa người học làm trung tâm; nhằm khuyến khích tính học tập, tự chủ, tự chịutrách nhiệm của người học Bởi hoạt động học là của cá nhân người học, trên

cơ sở vận dụng kiến thức, phân tích kinh nghiệm để đáp ứng những yêu cầucủa nhiệm vụ học tập chứ không thể thụ động chờ đợi sự truyền đạt từ ngườidạy Hoạt động dạy-học lấy người học làm trung tâm dựa trên hai nguyên tắccăn bản, đó là: đảm bảo tính liên tục của kiến thức và sự tác động qua lại giữacác thành viên Hai nguyên tắc này liên hệ chặt chẽ với nhau, tính liên tục baohàm các mối liên hệ của kiến thức; sự tác động qua lại của các thành viên tạonên kết quả tổng hợp của người học với sự giúp đỡ của thầy và bạn, thốngnhất giữa nhu cầu nhận thức, ý chí cá nhân với tác động của môi trường, nhưhành vi của bạn bè, nghệ thuật giảng dạy của người dạy và những điều kiệnhọc tập khác… J.Dewey kêu gọi: “Nhà trường phải được tổ chức dưới hìnhthức một cộng đồng mang tính chất hợp tác để ở đó, nhiệt tình giao tiếp vàtính cách dân chủ cho trẻ được bồi dưỡng và phát huy” [35] Đây là tư tưởngtiên tiến, thể hiện rõ tính dân chủ, mang tính cách mạng trong giáo dục, hoạtđộng dạy-học lấy người học là trung tâm; phát huy vai trò tích cực học tậpgiữa các cá nhân với cộng đồng khi thực hiện quá trình dạy-học lúc bấy giờ.Sau này, tác giả Kerschenteiner (1854 - 1932) đưa tư tưởng nguyên tắc củanhà trường tích cực vào hoạt động dạy-học ở trường tiểu học và trung học,thông qua cách thức tổ chức các hoạt động DH để phát triển tính cách củangười học [3, tr.25]

Cũng vào những năm đầu thế kỉ XX, tư tưởng tổ chức đời sống xã hộingay trong trường học, đã được các nhà khoa học quan tâm nghiên cứu sâusắc Tác gia R.Cousinet (1881 - 1973) - nhà khoa học người Pháp cho rằng:

“Phải tổ chức nhà trường sao cho trở thành môi trường mà trẻ em có thể sốngbằng cách tạo nên biện pháp phù hợp về mặt tâm lý, cũng như về mặt giáo

dục Khi tổ chức hoạt động dạy-học phải lưu ý: tạo cho người học khả nănghòa hợp với cộng đồng; tạo cho người học thói quen làm việc không cần kiểmsoát của người dạy; khắc phục được tình trạng lười suy nghĩ của người học”[3, tr.26]

Ở trong nước, cùng với sự phát triển về kinh tế-xã hội, khoa học quản

lý giáo dục Việt Nam đang dần hoàn thiện, phát triển và tiếp cận với thế giới.Trong quá trình đó, đã xuất hiện nhiều nhà nghiên cứu quản lý giáo dục đãtiến hành nghiên cứu một cách toàn diện các vấn đề về vị trí, vai trò của việcquản lí quá trình dạy-học, ý nghĩa của việc nâng cao chất lượng dạy-học trênlớp đối với việc nâng cao chất lượng giáo dục với các công trình được viếtdưới dạng sách tham khảo với các tác giả như: Đặng Quốc Bảo, Đặng Bá

Lãm, Nguyễn Lộc, Phạm Quang Sáng, Bùi Đức Thiệp (2010) [1], Đổi mới quản lý và nâng cao chất lượng giáo dục Việt Nam : Dành cho hiệu trưởng

và CBQL giáo dục, NXB giáo dục, Hà Nội Bùi Minh Hiền, Nguyễn Vũ Bích Hiền (2016), Quản lí và lãnh đạo nhà trường, NXB Đại học Sư phạm, Hà Nội

[20] Có những đề tài, tác phẩm nói về những ưu điểm và nhược điểm củaviệc quản lí hoạt động dạy-học trên lớp, bản chất và mối quan hệ giữa quản líhoạt động dạy và hoạt động học, quản lí vai trò của người dạy và người học,quản lí đổi mới nội dung và cách thức tổ chức tiến hành các hình thức tổ chứcdạy-học trên lớp, điển hình như các tác giả: Đặng Quốc Bảo [2], Trần Kiểm[24], Nguyễn Thị Mỹ Lộc [28], Hà Thế Ngữ [30]… Trong những năm gầnđây, đứng trước nhiệm vụ đổi mới giáo dục và đào tạo nói chung cũng nhưđổi mới hoạt động dạy-học nói riêng, nhiều nhà nghiên cứu trong đó có nhữngnhà giáo dục, tâm lý học đã đi sâu nghiên cứu vấn đề đổi mới quản lí hoạtđộng dạy-học nhằm nâng cao tính hiện đại, gắn khoa học với thực tiễn sảnxuất và đời sống, vấn đề lấy HS làm trung tâm trong hoạt động dạy-học như:Phạm Minh Hạc [17], Đặng Thành Hưng [21], Phạm Viết Vượng [34]

Tiếng Anh là một môn học nằm trong chương trình giáo dục, không thểtách rời với các môn học khác nên phần lớn các biện pháp quản lý dạy họcnói chung đều có thể áp dụng được khi nghiên cứu biện pháp quản lý hoạtđộng dạy học môn Tiếng Anh Đối với Huyện Kim Sơn, việc nghiên cứu cácbiện pháp quản lý đổi mới hoạt động dạy học Tiếng Anh của Hiệu trưởngnhằm nâng cao chất lượng giáo dục và chất lượng dạy học ở các trường THPTcũng đã được quan tâm nghiên cứu, song trên thực tế chưa thật hiệu quả Vìvậy, trong khuôn khổ luận văn này, tác giả muốn dựa vào cơ sở lý luận củacông tác quản lý, để tìm hiểu thực trạng quản lý đổi mới dạy học môn TiếngAnh theo hướng nâng cao năng lực giao tiếp ở các trường THPT trên địa bànhuyện Kim Sơn, từ đó đề xuất một số biện pháp nhằm góp phần thực hiệncuộc đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục Việt Nam hiện nay phù hợp vớinhững yêu cầu của thời kỳ hội nhập, hướng tới mục tiêu nâng cao chất lượnggiáo dục và đào tạo, phục vụ hiệu quả cho sự phát triển KT-XH của đất nước.

1.2 Các khái niệm cơ bản

1.2.1 Quản lý

Theo nghĩa chung nhất: Quản lí là sự tác động có tổ chức, có địnhhướng của chủ thể quản lí lên đối tượng quản lí nhằm sử dụng có hiệu quả cáctiềm lực, các cơ hội của hệ thống để đạt được mục tiêu đã đặt ra trong điềukiện biến đổi của môi trường

Quản lí là một hoạt động có mục tiêu, trong đó mục tiêu chất lượng.Nhà quản lí biết chính xác mục tiêu phải đạt được và tổ chức cho các cá nhân

và tập thể dưới quyền thực hiện công việc đó một cách có chất lượng và hiệuquả Ban Giám Hiệu nắm vững mục tiêu năm học, huy động mọi tập thể và cánhân thực hiện tốt mục tiêu đó

Quản lí tạo ra một môi trường thuận lợi để mọi cá nhân và tập thể hợptác với nhau hoàn thành mục tiêu chung Ban Giám hiệu tổ chức tốt các hoạtđộng của Hội đồng giáo dục, các tổ chuyên môn tạo thành một phong trào thi

đua hoàn thành thành kế hoạch của năm học.

Quản lí là tận dụng mọi nguồn lực, mọi cơ hội để đạt được mục tiêuchất lượng Ban Giám hiệu biết tận dụng các lực lượng giáo dục, nhà trường,

xã hội, khai thác các nguồn lực: cở vật chất, nguồn tài chính, lực lượng GV…tập trung phấn đấu cho chất lượng giáo dục [32]

1.2.2 Quản lý giáo dục

1.2.2.1.Giáo dục

Trong quá trình phát triển của xã hội loài người, thế hệ trước khôngngừng truyền lại kinh nghiệm đó để tham gia vào cuộc sống lao động và cáchoạt động xã hội nhằm duy trì và phát triển xã hội loài người; chính sự truyềnthụ và lĩnh hội đó gọi là giáo dục, như vậy giáo dục là một hiện tượng của xãhội thể hiện ở việc truyền đạt những kinh nghiệm mà loài người đã tích lũyđược từ thế hệ này sang thế hệ khác Tuy nhiên, thế hệ sau không phải chỉlĩnh hội toàn bộ những kinh nghiệm của thế hệ trước để lại mà còn bổ sung,làm phong phú thêm những kinh nghiệm của loài người- đó là quy luật của sựtiến bộ xã hội

Giáo dục là một hoạt động gắn liền với tiến trình đi lên của xã hội, ởmỗi giai đoạn phát triển của lịch sử đều có nền giáo dục tương ứng, khi xã hộichuyển từ hình thái KT-XH này sang hình thái KT-XH khác thì toàn bộ hệthống giáo dục tương ứng cũng biến đổi theo Giáo dục chịu sự quy định của

xã hội, nó phản ánh trình độ phát triển KT-XH trong những điều kiện cụ thể.Giáo dục luôn biến đổi trong quá trình phát triển của lịch sử loài người, không

có một nền giáo dục rập khuôn cho mọi hình thái KT-XH, cho mọi giai đoạncủa mỗi hình thái KT-XH cũng như cho mọi quốc gia, chính vì vậy giáo dụcmang tính lịch sử Ở mỗi thời kì lịch sử khác nhau thì giáo dục khác nhau vềmục đích, nội dung, phương pháp, hình thức tổ chức giáo dục Các chính sáchgiáo dục luôn được hoàn thiện dưới ảnh hưởng của những kinh nghiệm và các

kết quả nghiên cứu.

Giáo dục là một hiện tượng xã hội có tính phức tạp về nhiều mặt, nhiềukhía cạnh, có nhiều khoa học đi vào nghiên cứu nó như Kinh tế học, Xã hộihọc, Triết học, Chính trị học…

Quá trình giáo dục được xem như là một hệ thống bao gồm các thành tốcấu trúc như: mục đích giáo dục, nội dung giáo dục, phương pháp, phươngtiện giáo dục, hình thức tổ chức giáo dục, người giáo dục, người được giáodục, kết quả giáo dục

Giáo dục (theo nghĩa rộng) là quá trình tác động có mục đích, có tổ chức,

có nội dung và bằng phương pháp khoa học của nhà giáo dục tới người đượcgiáo dục trong các cơ quan giáo dục, nhằm hình thành nhân cách cho họ

Giáo dục (theo nghĩa hẹp) là quá trình hình thành cho người được giáodục lí tưởng, động cơ, tình cảm, niềm tin, những nét tính cách của nhân cách,những hành vi, thói quen cư xử đúng đắn trong xã hội thông qua việc tổ chứccho họ các hoạt động và giao lưu [31]

là nhân tố tổ chức, chỉ đạo việc thực thi cơ chế nêu trên

Quản lí giáo dục là hoạt động có ý thức của con người nhằm theo đuổinhững mục đích của mình Chỉ có con người mới có khả năng khách thể hóamục đích, nghĩa là thể hiện cái nguyên mẫu lí tưởng của tương lai được biểu

hiện trong mục đích đang ở trạng thái tiềm ẩn sang trạng thái thực hiện.

Quản lí giáo dục là hoạt động có ý thức của con người nhằm theo đuổinhững mục đích của mình

Đối với cấp vĩ mô: Quản lý giáo dục được hiểu là những tác động tựgiác (có ý thức, có mục đích, có kế hoạch, có hệ thống, hợp quy luật) của chủthể quản lý đến tất cả các mắt xích của hệ thống (từ cấp cao nhất đến các cơ

sở giáo dục là nhà trường) nhằm thực hiện có chất lượng và hiệu quả mục tiêuphát triển giáo dục, đào tạo thế hệ trẻ theo yêu cầu của xã hội

Theo phương diện cấp quản lí cấp vĩ mô cần quản lí 6 yếu tố chủ yếu:Nhà trường, GV, cơ sở vật chất, HS, tổ chức và quá trình sư phạm

Quản lí vi mô: Quản lí giáo dục trong nhà trường bao gồm hệ thốngnhững tác động có hướng đích của hiệu trưởng (principal), đến các hoạt độnggiáo dục, đến con người (GV, cán bộ nhân viên và HS), đến các nguồn lực(cơ sở vật chất, tài chính, thông tin ), đến các ảnh hưởng ngoài nhà trườngmột cách hợp quy luật (quy luật quản lí, quy luật giáo dục, quy luật tâm lí,quy luật kinh tế, quy luật xã hội ) nhằm đạt mục tiêu giáo dục

Theo phương diện quản lí vi mô thực chất quản lí nhà trường là quản lícác thành tố sư phạm: Mục tiêu, nội dung, PPDH, GV, HS, cơ sở vật chất-thiết bị dạy học hình thức và kết quả dạy học [26]

1.2.3 Quản lý nhà trường

1.2.3.1 Nhà trường

Nhà trường là cơ sở giáo dục, là nơi tổ chức quá trình dạy học, giáodục, đào tạo con người theo yêu cầu của xã hội Trong nhà trường diễn ra cáchoạt động giáo dục toàn diện và quá trình quản lí giáo dục, trong đó hoạt độngdạy và quản lí dạy học là trung tâm Xét trong quan hệ với cả hệ thống giáodục, nhà trường được xem xét như một tế bào căn bản, là đơn vị cấu trúc cơ

sở cơ sở của hệ thống giáo dục quốc dân, là tấm gương phản chiếu bộ mặt củamột nền giáo dục Mục tiêu giáo dục, tính chất đại chúng, dân chủ của nhà

trường, quy mô trường, lớp, nội dung chương trình, phương pháp, hình thức

tổ chức giáo dục, cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy học… trong nhà trườngphản ánh trình độ phát triển, tính chất tiến bộ của nền giáo dục của mỗi quốcgia Xét trong quan hệ với cộng đồng, địa bàn cư dân và vùng lãnh thổ, nhàtrường được coi là vầng trán của cộng đồng, là trung tâm tri thức, trí tuệ củacộng đồng, của địa phương Nhà trường là nơi chuyển giao, phát triển và sángtạo tri thức, không chỉ cho các thế hệ người học tập trong nhà trường mà cho

cả cộng đồng xã hội

Nhà trường là thiết chế chuyên biệt xã hội, nơi tổ chức, thực hiện vàquản lí quá trình giáo dục Quá trình này được thực hiện bởi hai chủ thể: ngườiđược giáo dục (người học) và người giáo dục (người dạy) Trong quá trình giáodục, hoạt động của người học (hoạt động học theo nghĩa rộng) và hoạt độngcủa người dạy (hoạt động theo nghĩa rộng) luôn gắn bó, tương tác, hỗ trợ nhau,tựa vào nhau để thực hiện mục tiêu giáo dục theo yêu cầu của xã hội [26]

Nhà trường trong bối cảnh hiện nay không đơn thuần chỉ là thiết chế sưphạm đơn thuần Công việc diễn ra trong nhà trường có mục tiêu cao nhất là hìnhthành “ Nhân cách và nhân lực” phục vụ cho sự phát triển của cộng đồng làm giatăng hài hòa của ba nguồn vốn: Vốn con người, Vốn tổ chức, Vốn xã hội của đấtnước, Nhà trường là cầu nối của giáo dục vĩ mô (Nền giáo dục, HT giáo dục quốcdân) với giáo dục vi mô (quá trình dạy học, sự phát triển nhân cách HS)

1.2.3.2 Quản lí nhà trường

Quản lí trường học là hoạt động của các cơ quan quản lí giáo dục nhằmtập hợp và tổ chức các hoạt động của GV, HS và các lực lượng giáo dục kháchuy động tối đa các nguồn lực giáo dục để nâng cao chất lượng giáo dục vàđào tạo trong nhà trường

Quản lí nhà trường là quá trình tác động có mục đích, có định hướng,

có tính kế hoạch của các chủ thể quản lí (đứng đầu là hiệu trưởng nhà trường)đến các đối tượng quản lí (GV), cán bộ nhân viên, người học, các bên có liên

quan…) và huy động, sử dụng đúng mục đích, có hiệu quả các nguồn lựcnhằm thực hiện sứ mệnh của nhà trường đối với hệ thống giáo dục và đào tạo,với cộng đồng và xã hội nhằm thực hiện mục tiêu giáo dục đã xác định trongmột môi trường luôn biến động [20]

Quản lí nhà trường về bản chất là quản lí con người Điều đó tạo chocác chủ thể (người dạy và người học) trong nhà trường một sự liên kết chặtchẽ không những chỉ bởi cơ chế hoạt động của những tính quy luật kháchquan của một tổ chức xã hội - nhà trường, mà còn bởi hoạt động chủ quan,hoạt động quản lí của chính bản thân GV và HS Trong nhà trường, GV và

HS vừa là đối tượng, vừa là chủ thể quản lí Với tư cách là đối tượng quản lí,học là đối tượng tác động của chủ thể quản lí (hiệu trưởng) Với tư cách làchủ thể quản lí, HS là người tham gia chủ động, tích cực vào hoạt động quản

lí chung và biến nhà trường thành hệ tự quản lí [26]

Trong các nhà trường nói chung, nhà trường THPT nói riêng, các hoạtđộng chủ yếu là: hoạt động dạy - học, các hoạt động phục vụ hoạt động dạy -học như tổ chức nhân lực, huy động sử dụng nguồn lực và xây dựng các mốiquan hệ Do đó quản lý trường học nói chung, trường THPT nói riêng là quản

lý một quá trình gồm một số bộ phận là: dạy - học, tổ chức các nguồn lực vàcác mối quan hệ, trong đó lấy quá trình dạy học là trọng tâm Đặc biệt, quản

lý nhà trường là thực hiện đường lối giáo dục của Đảng trong phạm vi tráchnhiệm của mình, tức là đưa nhà trường vận hành theo nguyên lý giáo dục, đểtiến tới mục tiêu giáo dục, mục tiêu đào tạo đối với ngành giáo dục, với thế hệtrẻ và với từng HS Việc quản lý nhà trường phổ thông là quản lý dạy và học,tức là làm sao đưa hoạt động đó từ trạng thái này sang trạng thái khác để dầndần tiến tới mục tiêu giáo dục

1.2.4 Hoạt động dạy học và quản lý hoạt động dạy học

1.2.4.1 Hoạt động dạy học

Quá trình dạy học tổng thể hay cụ thể đều được cấu thành bởi 8 yếu tố

cơ bản trong mối quan hệ tương tác: Mục đích nhiệm vụ dạy học; Nội dung

dạy học; Người dạy với hoạt động dạy; Người học với hoạt động học; Phươngpháp, phương tiện và hình thức tổ chức dạy học; Kiểm tra, đánh giá kết quảdạy học; Môi trường dạy học; Quản lý dạy học.

Dạy học chính là con đường chủ đạo hình thành phát triển nhân cáchHoạt động dạy học là quá trình hoạt động thống nhất giữa GV và HS.Trong đó, dưới tác dụng chủ đạo (tổ chức, điều khiển) của GV, HS tự giác,tích cực tự tổ chức, tự điều khiển hoạt động học nhằm thực hiện tốt các nhiệm

sự cộng hưởng của hoạt động dạy và hoạt động học, từ đó sẽ tạo nên hiệu quảcho quá trình dạy học [31]

Sơ đồ 1.1 Biểu diễn cấu trúc hoạt động dạy học

Mục tiêu

pháp

Hoạt động dạy học trong nhà trường bao gồm hoạt động dạy của GV vàhoạt động học của HS Hai hoạt động này thống nhất với nhau nhờ sự côngtác, hợp tác thầy và trò Sự cộng tác giữa hoạt động dạy và hoạt động học làyếu tố cơ bản duy trì và phát triển tính thống nhất toàn vẹn của quá trình dạyhọc và là sự bảo đảm cho trò học tốt, thầy dạy tốt.

Quá trình dạy học là một quá trình dưới sự lãnh đạo, tổ chức, điềukhiển của người GV, người học tự giác, tích cực, chủ động, tự điều khiển hoạtđộng nhận thức - học tập của mình nhằm thực hiện những nhiệm vụ dạy học[31]

Sơ đồ 1.2 Mô hình CIPO

Mục tiêu ở đây được hiểu một cách toàn diện bao gồm triết lí của giáodục, tới định hướng (aim), mục đích (goal) của cả hệ thống giáo dục và sứmệnh, các nhiệm vụ chiến lược… của cơ sở đào tạo (các nhà trường)

Xét trên quan điểm hệ thống, khi xem xét chất lượng của cả hệ thốnggiáo dục, thì trước hết phải xác định được cấu trúc của toàn hệ thống đó Cácnhà khoa học đã xác định toàn hệ thống sau:

Đầu vào (Input) của hệ thống giáo dục bao gồm: nguồn nhân lực (GV,

Bối cảnh (C)

- Sự phát triển kinh tế - xã hội,

- Tiến bộ khoa học công nghệ

- Sự tham gia của cộng đồng

HS, các nhà quản lí…); vật lực (cơ sở vật chất, kĩ thuật, học liệu…); tài lực(tài chính cho giáo dục, các nguồn thu…).

Quá trình (Process) giáo dục bao gồm: các hoạt động dạy- học trong

nhà trường; kiểm tra – đánh giá kết quả học tập của người học

Kết quả đầu ra (Outcome): người học có năng lực đáp ứng yêu cầu

công việc Đối với các trường phổ thông, kết quả đầu ra là kiến thức, kĩ năngthái độ của người học đáp ứng được yêu cầu của bậc học cao hơn hoặc thamgia thị trường ở mức độ nhất định

Bối cảnh (Context) bao gồm sự phát triển kinh tế- xã hội; tiến bộ của

khoa học-kỹ thuật; văn hóa địa phương; sự tham gia của cộng đồng

Mỗi cơ sở giáo dục là một tiểu hệ thống cũng bao gồm đầu vào, quátrình, đầu ra và chịu sự điều tiết bởi bối cảnh nơi cơ sở đó hoạt động

Chất lượng của cơ sở giáo dục là các tố cấu thành nên cơ sở đó Muốnđánh giá chất lượng giáo dục của một cơ sở giáo dục, cần đánh giá chất lượngcủa ba thành tố cơ bản (đầu vào, quá trình và đầu ra) trong mối tương quanvới bối cảnh mà ba thành tố đó hoạt động

Chất lượng của cơ sở giáo dục theo mô hình CIPO được quy định bởicác yếu tố cấu thành Việc xác định các yếu tố cấu thành, các tiêu chí đánhgiá các yếu tố đó là công việc của các nhà đánh giá và kiểm định chấtlượng giáo dục [20]

1.2.4.2 Quản lý hoạt động dạy học

Quản lý hoạt động dạy học là một trong những nội dung chính củaquản lí nhà trường Trong nhà trường hoạt động dạy học là hoạt động chính,xuyên suốt nên quản lý hoạt động dạy học là công việc chính của người hiệutrưởng Quản lý hoạt động dạy học là sự tác động có mục đích, có kế hoạch,hợp qui luật của chủ thể quản lý đến đối tượng quản lý trong quá trình dạyhọc nhằm đạt được mục tiêu dạy học Nhiệm vụ của quản lý hoạt động dạy

học là lãnh đạo, chỉ đạo, tổ chức định hướng hoạt động dạy học

1.2.4.3 Mục tiêu quản lí hoạt động dạy học.

Đảm bảo thực hiện đầy đủ các mục tiêu, kế hoạch và nội dung, chươngtrình đào tạo theo đúng tiến độ, thời gian quy định

Đảm bảo hoạt động dạy-học đạt chất lượng cao.

1.2.4.4 Nội dung quản lý hoạt động dạy-học

Nội dung của quản lý hoạt động dạy-học của hiệu trưởng trong nhàtrường bao gồm các hoạt động sau: Quản lý các yếu tố đầu vào của quá trìnhdạy-học (I); Quản lý các yếu tố quá trình dạy-học (P); Quản lý các yếu tố đầu

ra của quá trình dạy-học (O); Quản lý điều tiết của bối cảnh (C)

Bảng 1.1 Nội dung quản lý hoạt động dạy – học theo CIPO

HĐD

H

Quản lý

Bốicảnh(C)

Yếu tố đầu vào

(I)

Yếu tố quátrình (P)

Yếu tố đầu

ra (O)

hành động pháttriển các yếu tố:

i) Đội ngũ nguồnnhân lực; ii) Cácyếu tố vật lực;

iii) Các yếu tố tàilực

Lập kếhoạch thựchiện quátrình dạy-học

hoạch đánhgiá năng lựcngười họcsau quátrình dạy-học

hiện kế hoạchphát triển cácyếu tố: i) Đội

Tổ chứcthực hiện

kế hoạchdạy-học và

Tổ chứcthực hiệnđánh giánăng lực

lực; ii) Các yếu

tố vật lực; iii)Các yếu tố tài lực

đánh giákết quảngười học

sau quátrình dạy-học đáp ứngnhu cầu

hiện kế hoạchphát triển cácyếu tố: i) Độingũ nguồn nhânlực; ii) Các yếu

tố vật lực; iii)Các yếu tố tài lực

Chỉ đạothực hiện

kế hoạchdạy-học vàkiểm tra,đánh giákết quảngười học

Chỉ đạothực hiệnđánh giánăng lựcngười họcsau quátrình dạy-học đáp ứngnhu cầu

giá công tác lập

kế hoạch pháttriển các yếu tố:

i) Đội ngũ nguồnnhân lực; ii) Cácyếu tố vật lực;

iii) Các yếu tố tàilực

Kiểm tra,đánh giácông tácdạy-học vàđánh giángười học

Kiểm tra,đánh giácông tácđánh giánăng lựcngười họcsau quátrình dạy-học đáp ứngnhu cầu

Quản lý các yếu tố đầu vào của quá trình dạy-học: Quản lý yếu tố

nguồn nhân lực (quản lý đội ngũ GV, CBQL); Quản lý yếu tố vật lực (cơ sởvật chất và trang thiết bị dạy-học); Quản lý các yếu tố tài lực (tài chính, chế

độ đãi ngộ…)

Quản lý các yếu tố quá trình dạy-học: Quản lý hoạt động dạy của GV;

Quản lý việc học tập của HS; Quản lý kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của

HS Việc quản lý các yếu tố quá trình dạy-học nhằm phát hiện kịp thời cácnguyên nhân dẫn đến tình trạng yếu kém trong tổ chức thực hiện, nhằm đềxuất các biện pháp khắc phục đảm bảo được chất lượng dạy-học đáp ứng yêucầu của xã hội

Quản lý các yếu tố đầu ra của quá trình dạy-học: Quản lý sản phẩm

đầu ra của quá trình dạy-học có đủ năng lực đáp ứng được các yêu cầu của xãhội

Quản lý sự điều tiết của bối cảnh đến quá trình dạy-học: Đây là hoạt

động quản lý khá khó khăn, đòi hỏi phải có sự nhạy bén trong phân tích xuhướng biến động của nền kinh tế-xã hội

Việc quản lý hoạt động dạy-học phải tuân thủ đầy đủ những nguyên tắcquản lý giáo dục nói chung và áp dụng những nguyên tắc đó vào quá trình dạyhọc ở phạm vi một nhà trường nói riêng

1.2.5 Năng lực và năng lực giao tiếp ngoại ngữ

1.2.5.1 Năng lực

Trong tài liệu tập huấn việc dạy học và kiểm tra, đánh giá theo theođịnh hướng phát triển năng lực của HS do Bộ giáo dục và Đào tạo phát hành

năm 2014 thì “Năng lực được quan niệm là sự kết hợp một cách linh hoạt và

có tổ chức kiến thức, kỹ năng với thái độ, tình cảm, giá trị, động cơ cá nhân,

… nhằm đáp ứng hiệu quả một yêu cầu phức hợp của hoạt động trong bối cảnh nhất định Năng lực thể hiện sự vận dụng tổng hợp nhiều yếu tố (phẩm chất của người lao động, kiến thức và kỹ năng) được thể hiện thông qua các hoạt động của cá nhân nhằm thực hiện một loại công việc nào đó Năng lực bao gồm các yếu tố cơ bản mà mọi người lao động, mọi công dân đều cần phải có, đó là các năng lực chung cốt lõi” Định hướng chương trình giáo dục

phổ thông (GDPT) sau năm 2015 đã xác định một số năng lực những năng lựccốt lõi mà HS Việt Nam cần phải có như: năng lực làm chủ và phát triển bảnthân (năng lực tự học; năng lực giải quyết vấn đề; năng lực sáng tạo; năng lựcquản lí bản thân), năng lực xã hội (năng lực giao tiếp; năng lực hợp tác), nănglực công cụ (năng lực tính toán; năng lực sử dụng ngôn ngữ; năng lực ứngdụng công nghệ thông tin (ITC).

Năng lực của mỗi người được hình thành bởi ba yếu tố: Kiến thức, kỹnăng, thái độ

Năng lực là khả năng vận dụng tất cả những yếu tố chủ quan (mà bảnthân có sẵn hoặc được hình thành qua học tập) để giải quyết các vấn đề tronghọc tập, công tác và cuộc sống

1.2.5.2 Năng lực giao tiếp ngoại ngữ

Giao tiếp là quá trình trao đổi thông tin nhờ sự hỗ trợ của các phươngtiện ngôn ngữ và phi ngôn ngữ, đó là việc lựa chọn và hiện thực hóa nhữngchương trình của hành vi lời nói tùy thuộc vào khả năng định hướng tronghoàn cảnh này hoặc khác, khả năng phân loại các tình huống sao cho phù hợpvới chủ đề, nhiệm vụ và mục đích giao tiếp ở người học trước khi giao tiếp,trong khi giao tiếp và trong quá trình mô phỏng các tình huống giống và gầngiống như giao tiếp thực

Ngôn ngữ là phương tiện duy nhất thoả mãn được tất cả các nhu cầu củacon người Ngôn ngữ trở thành một công cụ giao tiếp vạn năng của con người

vì nó hành trình cùng con người, từ lúc con người xuất hiện cho đến tận ngàynay Phương tiện giao tiếp ấy được bổ sung và hoàn thiện dần cùng với lịch sửtiến hoá của nhân loại, những trào lưu và xu hướng tiếp xúc văn hoá có từ cổxưa đến tận ngày nay Như vậy, vai trò và chức năng của ngôn ngữ cho thấyviệc đánh giá năng lực thực hành ngoại ngữ phải dựa vào tiêu chí trên

Năng lực giao tiếp được chọn làm mục đích cuối cùng của việc dạy

học, hay nói cách khác, mục đích cuối cùng của dạy học ngoại ngữ theo quanđiểm này là dạy cho người học không chỉ nắm vững mà còn biết sử dụngngôn ngữ mà họ đang học như một phương tiện giao tiếp dưới bốn dạng cơbản của hoạt động lời nói: nghe, nói, đọc, viết.

Năng lực giao tiếp chính là khả năng tham gia vào giao tiếp

Tất cả những điều nói ở trên cho thấy, trong quá trình dạy học cần hìnhthành và phát triển ở người học hoạt động ngôn ngữ hay nói cách khác là cácnăng lực giao tiếp chứ không phải là các năng lực ngôn ngữ Ở nước ta, nhậnthức rõ vấn đề nêu trên, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ban hành thông tư

“Khung năng lực ngoại ngữ 6 bậc dùng cho Việt Nam”

Nhiệm vụ chính của GV là hình thành và phát triển cho HS những nănglực giao tiếp khác nhau cho từng giai đoạn học tập, cho từng dạng hoạt độnglời nói, hay cho cả quá trình dạy và học Hơn nữa, cũng cần chú ý rằng nănglực giao tiếp của HS có thể được xác định bằng cách chú trọng đến đặc điểm

cá thể của HS, bao gồm động cơ học tập, tâm lý lứa tuổi, khả năng bắtchước trong những điều kiện chính trị, xã hội, kinh tế nhất định

1.3 Hoạt động dạy học Tiếng Anh và quản lý hoạt động dạy học tiếng Anh ở trường THPT

1.3.1 Vị trí và vai trò của Tiếng Anh ở trường THPT

Tiếng Anh là môn văn hóa cơ bản, bắt buộc trong chương trình giáodục phổ thông, là một bộ phận không thể thiếu của học vấn phổ thông, mộtphương tiện hữu hiệu để khai thác thông tin công cụ giao tiếp, cập nhật trithức để hội nhập và phát triển KT-XH của đất nước Môn Tiếng Anh ở trườngphổ thông cung cấp cho HS một công cụ giao tiếp mới để tiếp thu những trithức khoa học tiên tiến, tìm hiểu các nền văn hóa đa dạng, phong phú trên thếgiới, dễ dàng hội nhập với cộng đồng quốc tế

Môn Tiếng Anh ở trường THPT còn góp phần phát triển tư duy (trước

trưng riêng, môn Tiếng Anh góp phần đổi mới PPDH, lồng ghép và chuyểntải nội dung của nhiều môn học khác ở trường phổ thông Cùng các môn học

và các hoạt động giáo dục khác, môn Tiếng Anh góp phần hình thành và pháttriển nhân cách của HS, giúp thực hiện mục tiêu giáo dục toàn diện ở trườngphổ thông

1.3.2 Hoạt động dạy học Tiếng Anh theo CIPO

Tiếng Anh không giống như các môn học khác Vì thế, trong quá trìnhdạy và học, HS luôn phải tham gia với tư thế chủ động, tích cực hơn Các kỹnăng giao tiếp như nghe, nói, hiểu ngôn ngữ luôn đòi hỏi người học phải có khảnăng tư duy giao tiếp trả lời nhanh, phản xạ nhanh, hiểu biết và thực hành giaotiếp nhanh trong giờ học Trong quá trình dạy học GV đóng vai trò hết sức quantrọng trong việc lập kế hoạch, tổ chức, sắp xếp, kiểm tra đánh giá, khuyến khích

HS và giúp các em lĩnh hội tri thức của môn Tiếng Anh

Người học ngoại ngữ đặc biệt là môn Tiếng Anh phải thực hành tốt 4

kỹ năng nghe - nói - đọc - viết Hoạt động dạy-học Tiếng Anh là một quátrình liên tục phải luyện tập thường xuyên giúp người học sử dụng tốt 4 kỹnăng ngôn ngữ mà người học học

Việc lựa chọn các PPDH Tiếng Anh cụ thể phải phối hợp tối ưu nhữngnăng lực sáng tạo của GV, kinh nghiệm nhận thức của HS và những đặc điểm,nội dung của môn học

Với quan điểm chất lượng là một quá trình, UNESCO (2000) đã đưa ra

mô hình CIPO, vận dụng vào hoạt động dạy-học Tiếng Anh theo CIPO đượcthực hiện thông qua các yếu tố:

Yếu tố đầu vào (Input): bao gồm: nguồn nhân lực (GV, HS, CBQL…);

vật lực (cơ sở vật chất, kĩ thuật, học liệu…); tài lực (tài chính cho giáo dục,các nguồn thu…)

Quá trình (Process) bao gồm: các hoạt động dạy- học trong nhà trường;

kiểm tra – đánh giá kết quả học tập của người học

Kết quả đầu ra (Outcome): người học có năng lực đáp ứng yêu cầu

công việc Đối với hoạt động dạy-học Tiếng Anh theo hướng nâng cao nănglực giao tiếp tại các trường phổ thông, kết quả đầu ra là khả năng giao tiếpthành thục bằng tiếng Anh đáp ứng được yêu cầu của bậc học cao hơn hoặctham gia thị trường ở mức độ nhất định

Tác động của bối cảnh (Context) bao gồm sự phát triển kinh tế- xã hội;

tiến bộ của khoa học-kỹ thuật; văn hóa địa phương; sự tham gia của cộngđồng

1.3.3 Quản lý hoạt động dạy học Tiếng Anh ở trường THPT theo CIPO

Quản lý hoạt động dạy học Tiếng Anh là nội dung trong quản lí hoạtđộng trong nhà trường Cũng giống như quản lí hoạt động dạy học bộ mônkhác, quản lý hoạt động dạy-học môn Tiếng Anh ở cấp THPT là hoạt động cómục đích, có ý thức, có phương pháp của nhà quản lý (Hiệu trưởng, tổ trưởng

bộ môn, GV tiếng Anh) đến đối tượng quản lý (GV, HS) nhằm đạt mục tiêudạy học môn Tiếng Anh ở THPT, đó là có kiến thức cơ bản, tương đối hoànchỉnh về Tiếng Anh, phù hợp với trình độ, tâm lí lứa tuổi; có khả năng sửdụng Tiếng Anh như một công cụ cơ bản dưới dạng nghe, nói, đọc, viết; và cóhiểu biết khái quát về đất nước, con người và nền văn hóa của một số nướcnói Tiếng Anh, từ đó có tình cảm và thái độ tốt đẹp đối với đất nước, conngười, nền văn hóa và ngôn ngữ của các nước nói Tiếng Anh; biết tự hòa yêuquý, tôn trọng nền văn hóa và ngôn ngữ của đất nước mình [4]

Nội dung của quản lý hoạt động dạy-học tiếng Anh ở trường THPT baogồm: Quản lý các yếu tố đầu vào trong hoạt động dạy-học tiếng Anh (quản lýphát triển đội ngũ GV); Quản lý các yếu tố quá trình dạy-học tiếng Anh (quản

lý việc dạy học của GV tiếng Anh; quản lý việc học tiếng Anh của HS; quản

lý đánh giá, kiểm tra kết quả học tập tiếng Anh của HS); Quản lý các yếu tốđầu ra (HS có năng lực giao tiếp tiếng Anh đáp ứng nhu cầu của xã hội) và

1.4 Đổi mới dạy học Tiếng Anh theo hướng nâng cao năng lực giao tiếp

Trong đường hướng dạy ngôn ngữ giao tiếp, năng lực giao tiếp dướicác hình thức nghe nói, đọc, viết được xem là đích dạy học của ngoại ngữ, cácthành phần thuộc khối kiến thức ngôn ngữ như ngữ âm, ngữ pháp và từ vựngđược xem là những chất liệu hình thành nên giao tiếp và được dạy chủ yếuthông qua việc phát triển các kĩ năng giao tiếp Đổi mới HĐDH Tiếng Anhtheo hướng năng cao năng lực giao tiếp là đổi mới về việc xây dựng mục tiêumôn học, nội dung hình thức tổ chức, PPDH về kiểm tra đánh giá trong đó đổimới PPDH Tiếng Anh là hoạt động trọng tâm trong đổi mới HĐDH TiếngAnh theo hướng nâng cao năng lực giao tiếp PPDH ngoại ngữ chọn giao tiếp

là phương hướng chủ đạo, năng lực giao tiếp (communicative competences)

là đơn vị dạy học cơ bản, coi giao tiếp vừa là mục đích vừa là phương tiệndạy học (dạy học trong giao tiếp, bằng giao tiếp và để giao tiếp) PPDH này

sẽ phát huy tốt nhất vai trò chủ thể, chủ động, tích cực của HS, HS cần phảiđược trang bị cách thức học Tiếng Anh và ý thức tự học tập, rèn luyện Đổimới PPDH là quá trình chuyển từ thày thuyết trình, phân tích ngôn ngữ, trònghe và ghi chép thành PPDH mới, trong đó thầy là người tổ chức, giúp đỡhoạt động học tập của HS, còn HS là người chủ động tham gia vào quá trìnhhoạt động học tập Tiêu chí cơ bản của PPDH mới là hoạt động tự lập, tíchcực, chủ động của HS trong việc giải quyết các nhiệm vụ giao tiếp bằng ngoạingữ Tiêu chí chủ yếu để đánh giá kết quả học tập của HS là năng lực giaotiếp, năng lực ứng xử bằng ngôn ngữ trong các tình huống giao tiếp cụ thể

Đổi mới HĐDH ngoại ngữ theo hướng nâng cao năng lực giao tiếp làđổi mới về việc xây dựng mục tiêu môn học, nội dung, hình thức tổ chức,PPDH về kiểm tra đánh giá trong đó chú trọng đổi mới phương pháp, cáchthức tổ chức giảng dạy lấy người học làm trung tâm, cách dạy mới phải phùhợp với khả năng tiếp thu và nhu cầu của người học, làm cho người học yêuthích môn học nhằm đảm bảo hiệu quả truyền đạt cao nhất cho người học

Trước những yêu cầu của giáo dục trong thời kỳ mới, đòi hỏi cần phải

đổi mới quản lí dạy-học Tiếng Anh đáp ứng yêu cầu phát triển giáo dục vàđào tạo trong thời kỳ hội nhập và phát triển đất nước Ở cấp độ quản lí nhàtrường, Hiệu trưởng cần thay đổi tư duy về quản lí hoạt động dạy học, cầnxây dựng kế hoạch chuyên môn và tổ chức thực hiện nghiêm túc Khuyếnkhích GV đổi mới PPDH, kiểm tra, đánh giá; đầu tư về cơ sở vật chất, nguồnlực con người (GV) thật tốt là những việc làm cần thiết nhằm quản lí tốt hoạtđộng dạy học Tiếng Anh trong nhà trường.

1.4.1 Đặc điểm Tiếng Anh trung học phổ thông

Chương trình môn Tiếng Anh ở THPT được thiết kế theo quan điểmdạy ngôn ngữ giao tiếp (communicative language teaching - CLT) coi hìnhthành và phát triển các kĩ năng giao tiếp như nghe, nói, đọc, viết là mục tiêucuối cùng của quá trình dạy học Kiến thức ngôn ngữ như phát âm, từ vựng,ngữ pháp được xem là phương tiện, điều kiện để hình thành và phát triển các

kĩ năng giao tiếp

Nội dung dạy học trong chương trình môn Tiếng Anh ở THPT được bắtđầu bằng việc lựa chọn các chủ điểm Cách tiếp cận này tạo cơ sở để lựa chọn

và sắp xếp nội dung ngữ liệu

HS là chủ thể của quá trình dạy học HS được tham gia tích cực, chủđộng, sáng tạo vào quá trình hình thành và phát triển các kĩ năng giao tiếp

GV là người tổ chức, hướng dẫn điều khiển quá trình hình thành và phát triểncác kĩ năng giao tiếp của HS

GV quản lí quá trình dạy học, kiểm tra kiến thức ngôn ngữ và các kĩnăng giao tiếp ngôn ngữ và đánh giá có hiệu quả chất lượng giảng dạy và họctập

1.4.2 Dạy học theo hướng nâng cao năng lực

Chương trình giáo dục định hướng phát triển năng lực (định hướng pháttriển năng lực) nay còn gọi là dạy học định hướng kết quả đầu ra được bàn

đến nhiều từ những năm 90 của thế kỷ 20 và ngày nay đã trở thành xu hướnggiáo dục quốc tế Giáo dục định hướng phát triển năng lực nhằm mục tiêuphát triển năng lực người học.

Giáo dục định hướng năng lực nhằm đảm bảo chất lượng đầu ra củaviệc dạy học, thực hiện mục tiêu phát triển toàn diện các phẩm chất nhâncách, chú trọng năng lực vận dụng tri thức trong những tình huống thực tiễnnhằm chuẩn bị cho con người năng lực giải quyết các tình huống của cuộcsống và nghề nghiệp Chương trình này nhấn mạnh vai trò của người học với

tư cách chủ thể của quá trình nhận thức

Khác với chương trình định hướng nội dung, chương trình dạy học địnhhướng phát triển năng lực tập trung vào việc mô tả chất lượng đầu ra, có thểcoi là “sản phẩm cuối cùng” của quá trình dạy học Việc quản lý chất lượngdạy học chuyển từ việc điều khiển “đầu vào” sang điều khiển “đầu ra”, tức làkết quả học tập của HS

PPDH theo quan điểm phát triển năng lực không chỉ chú ý tích cực hoá

HS về hoạt động trí tuệ mà còn chú ý rèn luyện năng lực giải quyết vấn đề gắnvới những tình huống của cuộc sống và nghề nghiệp, đồng thời gắn hoạt động trítuệ với hoạt động thực hành, thực tiễn Tăng cường việc học tập trong nhóm, đổimới quan hệ GV- HS theo hướng cộng tác có ý nghĩa quan trọng nhằm phát triểnnăng lực xã hội Bên cạnh việc học tập những tri thức và kỹ năng riêng lẻ củacác môn học chuyên môn cần bổ sung các chủ đề học tập phức hợp nhằm pháttriển năng lực giải quyết các vấn đề phức hợp

Phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động của người học, hình thành và

phát triển năng lực tự học (sử dụng sách giáo khoa, nghe, ghi chép, tìm kiếm thông tin, ), trên cơ sở đó trau dồi các phẩm chất linh hoạt, độc lập, sáng tạo

của tư duy HS tự mình hoàn thành nhiệm vụ nhận thức với sự tổ chức, hướngdẫn của GV

Sử dụng hiệu quả các thiết bị dạy học môn học tối thiểu đã qui định Có

thể sử dụng các đồ dùng dạy học tự làm cần thiết với nội dung học và phù hợpvới đối tượng HS Tích cực vận dụng công nghệ thông tin trong dạy học.

1.4.3 Dạy học Tiếng Anh theo hướng nâng cao năng lực giao tiếp

GV lấy người học làm trung tâm, phát huy được tính tích cực, chủđộng, sáng tạo của HS (HS), tạo điều kiện để HS rèn luyện, nâng cao khảnăng sử dụng ngôn ngữ vào mục đích giao tiếp GV lựa chọn phương phápsoạn, giảng phù hợp, đổi mới cách ra đề kiểm tra, hướng dẫn HS tự học hiệuquả

GV tổ chức một số hoạt động cụ thể trong và ngoài giờ học, cụ thể hóanội dung các tiết dạy dựa vào trình độ mỗi lớp, mỗi HS; hướng dẫn HS cáchtra từ điển để có thể tự học, giúp HS có thói quen tự đưa ra vấn đề và tự giảiquyết, kiểm tra bài của HS ở bất cứ thời gian nào phù hợp; thay đổi dạng bàikiểm tra Ngoài ra, GV nên yêu cầu HS chuẩn bị bài trước ở nhà Điều này sẽgiúp cho GV rút ngắn được thời gian giảng bài, dành nhiều thời gian cho HSthực hành Tăng cường cho HS hoạt động cặp, nhóm hoặc tham gia các hoạtđộng ngoài giờ để các em có điều kiện giao lưu Tiếng Anh với nhau

Việc đổi mới kiểm tra, đánh giá HS cũng là giải pháp hiệu quả nângcao chất lượng giảng dạy bộ môn Tiếng Anh thông qua các hình thức đánhgiá trên lớp, đánh giá bằng nhận xét, đánh giá thông qua sản phẩm dự án, bàithuyết trình hướng tới phát triển năng lực của HS

Các bài kiểm tra luôn tập trung vào 4 kỹ năng nghe, nói, đọc, viết GVphải nghiêm túc trong thực hiện xây dựng ma trận đề có phân loại mức độnăng lực theo trình độ HS Trong đổi mới kiểm tra, đánh giá GV hướng dẫn

HS đánh giá lẫn nhau và tự đánh giá năng lực của mình Khi phát bài kiểmtra, GV phải kết hợp với sửa bài, đánh giá rút kinh nghiệm trước lớp

Trong kiểm tra đánh chú trọng chuyển từ đánh giá kiến thức sang đánhgiá quá trình, chú trọng đến kỹ năng cơ bản cũng như năng lực cá nhân Cónhư thế mới phát triển được toàn diện HS về đức, trí, thể, mỹ và tình cảm Đề

kiểm tra không chú trọng kiến thức lý thuyết hàn lâm mà cần hướng đến việcvận dụng kiến thức đã học vào cuộc sống.

1.5 Quản lý đổi mới dạy học Tiếng Anh theo hướng nâng cao năng lực giao tiếp ở trường THPT

1.5.1 Mục tiêu của quản lý đổi mới dạy học Tiếng Anh theo hướng nâng cao năng lực giao tiếp ở trường THPT

Mục tiêu đổi mới HĐDH môn Tiếng Anh theo hướng nâng cao nănglực giao tiếp ở trường THPT là mục tiêu bộ phận của mục tiêu nâng caochất lượng GD-ĐT Nó đảm bảo quyền học tập và rèn luyện của HS hướngđến hoàn thiện và phát triển nhân cách toàn diện, đảm bảo chất lượng của quátrình dạy học môn Tiếng Anh, trong đó chú ý đến quan điểm lấy người họclàm trung tâm và phát triển kỹ năng giao tiếp

Nội dung của đổi mới HĐDH môn Tiếng Anh theo hướng nâng caonăng lực giao tiếp ở trường THPT bắt đầu từ việc lập kế hoạch, xác địnhmục tiêu dạy-học, xây dựng chương trình kế hoạch cho HĐDH môn TiếngAnh; tổ chức và chỉ đạo kế hoạch dạy-học Tiếng Anh và cuối cùng là kiểmtra, đánh giá kết quả dạy-học xem năng lực giao tiếp Tiếng Anh của HSTHPT có đáp ứng được nhu cầu của xã hội không

1.5.2 Yêu cầu của công tác quản lý đổi mới hoạt động dạy học Tiếng Anh theo hướng nâng cao năng lực giao tiếp ở trường THPT

GV và CBQL trường THPT cần nắm được những yêu cầu và quy trìnhđổi mới HĐDH CBQL chịu trách nhiệm trực tiếp với các hoạt động toàn diệncủa nhà trường CBQL luôn khuyến khích, hướng dẫn, giúp đỡ GV vận dụngcác PPDH thích hợp với môn học, đặc điểm HS, điều kiện dạy và học ở địaphương làm cho công tác đổi mới HĐDH ngày càng được mở rộng và có hiệu