Có thể nói, người giáo viên chủ nhiệm ở Tiểu học là người trực tiếp vừa "dạy"vừa "dỗ", là người quản lí toàn diện một tập thể học sinh của một lớp và có nhiềuthời gian gắn bó, gần gũi vớ
Trang 1A PHẦN MỞ ĐẦU
I LÝ DO CHỌN SÁNG KIẾN
Công tác chủ nhiệm lớp là một trong những lĩnh vực kĩ năng sư phạm củachuẩn nghề nghiệp giáo viên Tiểu học Tiêu chí để xây dựng và thực hiện kế hoạchcông tác chủ nhiệm gắn với kế hoạch dạy học Các biện pháp giáo dục, quản lí họcsinh một cách cụ thể, phù hợp với đặc điểm của lớp là một trong những yêu cầu cơbản của giáo viên Tiểu học
Ở Tiểu học, ngoài những giáo viên dạy chuyên biệt (Hát nhạc, Mĩ thuật, Thểdục ), mỗi giáo viên đều được phân công phụ trách một lớp Các giáo viên đókhông chỉ đảm nhận việc giảng dạy các môn học mà còn đảm nhận công tác chủnhiệm lớp Khác với các bậc học trên, học sinh Tiểu học là lứa tuổi còn nhỏ, ý thứccủa các em chưa cao, trình độ hiểu biết và kỹ năng sống còn nhiều hạn chế nên các
em rất cần có một người thường xuyên theo sát để hướng dẫn, giúp đỡ, chỉ bảo, dìudắt Có thể nói, người giáo viên chủ nhiệm ở Tiểu học là người trực tiếp vừa "dạy"vừa "dỗ", là người quản lí toàn diện một tập thể học sinh của một lớp và có nhiềuthời gian gắn bó, gần gũi với các em Do đó không thể phủ nhận vai trò của ngườigiáo viên chủ nhiệm
Làm tốt công tác chủ nhiệm lớp tức là người giáo viên đã hoàn thành tốt việcgiảng dạy, giáo dục cho học sinh, hình thành được kỹ năng sống cho các em và làmột việc làm thiết thực nhằm nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, góp phầnlàm giàu tri thức, trang bị các hành trang cần thiết để các em bước vào đời
Trong giai đoạn hiện nay, với sự bùng nổ của công nghệ thông tin hằngngày, hàng giờ tác động lên nhân cách học sinh, đặc biệt là lứa tuổi học sinh Tiểuhọc - lứa tuổi hay bắt chước Bên cạnh đó, vì sự mưu sinh của nhiều gia đình nênkhông ít phụ huynh đã giao phó việc giáo dục con cái cho nhà trường Vì thế, việchình thành và phát triển nhân cách cho học sinh đặt nặng lên vai các nhà giáo dục
Là một giáo viên đảm nhận công tác chủ nhiệm lớp, bản thân tôi luôn trăn trở làm
Trang 2thế nào để làm tốt công tác này? Do vậy, tôi tìm hiểu " Một số biện pháp của giáo viên chủ nhiệm lớp giúp phát triển năng lực và phẩm chất học sinh" với mong
muốn góp phần giáo dục toàn diện nhân cách cho học sinh, thực hiện tốt nhiệm vụchính trị mà đơn vị, ngành giao cho
II PHẠM VI ÁP DỤNG VÀ ĐIỂM MỚI CỦA SÁNG KIẾN
1 Phạm vi áp dụng sáng kiến:
Sáng kiến này nghiên cứu để áp dụng vào thực tiễn nhằm làm tốt công tác chủnhiệm lớp ở trường Tiểu học
Đối tượng nghiên cứu: học sinh lớp 4 của trường
2 Điểm mới của sáng kiến:
Theo quy định của thông tư 30, việc đánh giá học sinh Tiểu học gồm các mặt:Kiến thức - kỹ năng, năng lực và phẩm chất Để làm tốt công tác chủ nhiệm thìngười giáo viên thực hiện đồng thời một chuỗi các biện pháp nhưng một trongnhững biện pháp để giúp đánh giá học sinh theo đúng tinh thần của thông tư30/BGD- ĐT, tôi đi sâu nhóm biện pháp chính:
- Tuyên truyền nhận thức
- Xây dựng nề nếp lớp học
- Xây dựng "lớp học thân thiện, học sinh tích cực"
- Phối kết hợp với phụ huynh
- Nêu gương, khen thưởng
B PHẦN NỘI DUNG
I THỰC TRẠNG CỦA VẤN ĐỀ
1 Về phía giáo viên:
Công tác chủ nhiệm lớp là một hoạt động thường kỳ của giáo viên Tuy vậykhông phải ai cũng làm tốt công tác này Đặc biệt trong giai đoạn hiện nay các hiệntượng xấu của xã hội đã và đang tác động đến nhân cách học sinh, đặc biệt là lứatuổi Tiểu học; Đa phần, giáo viên còn tập trung quá nhiều vào việc giảng dạy vănhóa, chưa thực sự quan tâm đến công tác chủ nhiệm lớp, các hình thức hoạt động
Trang 3còn tẻ nhạt Việc quán xuyến nhắc nhở học sinh không được thường xuyên, liêntục Bên cạnh đó, một bộ phận giáo viên còn lúng túng trong việc đánh giá họcsinh theo thông tư 30.
2 Về phía phụ huynh:
Địa phương là một vùng thuần nông nên có thu nhập thấp Làm xong mùamàng, một bộ phận phụ huynh phải đi làm ăn xa hoặc đi làm thuê tối ngày Việcchăm sóc con cái giao lại cho ông bà hoặc anh chị em tự chăm sóc lẫn nhau Bởivậy, việc dạy dỗ con em có nhiều gia đình lãng quên hoặc giao phó cho giáo viên.Một số phụ huynh coi việc giáo dục trẻ là bổn phận và trách nhiệm của nhà trường
mà đặc biệt là của giáo viên chủ nhiệm Cá biệt, vẫn có phụ huynh không tham giacác cuộc họp phụ huynh, giáo viên chủ nhiệm mời đến để trao đổi việc học của con
em phụ huynh cũng không đến
3 Về phía học sinh:
Học sinh lớp 4 là lứa tuổi đang bước vào tuổi dậy thì Ở lứa tuổi này, các em
dễ thay đổi về tâm lí, tình cảm, dễ bị tác động xấu bởi những vấn nạn của xã hộinếu các em không được giáo dục tốt
Với năm học này, bản thân tôi được nhà trường phân công chủ nhiệm lớp4A, đây là lớp "lỏi" của trường Sĩ số lớp là 20 em, trong đó số học sinh nữ là 10
em Theo sự phản ánh của giáo viên chủ nhiệm cũ thì vẫn còn một số học sinhchưa thật ngoan (tiếp thu chậm, chưa chăm học, nghịch ngợm, ), có hoàn cảnhkhác, đó là:
+ Có hoàn cảnh kinh tế khó khăn, thiếu sự quan tâm sâu sát của gia đình dẫnđến học yếu, cá biệt ( em Đỗ Văn Trà, Trần Đức Hưng, Hồ Xuân Đức) Số học sinhyếu đó thường có tâm lí chán học
+ Một số em có tính hiếu động thường trêu ghẹo, nói chuyện, đùa giỡn tronggiờ học (Trần Mạnh Hùng, Hồ Xuân Đức, ) nên làm ảnh hưởng đến hiệu quả họctập của lớp
+ Trình độ tiếp thu của học sinh không đồng đều
Trang 4Từ thực tế trên, tôi chọn và tìm ra các giải pháp thực hiện.
II BIỆN PHÁP THỰC HIỆN
1 Biện pháp 1: Tuyên truyền nhận thức
Từ tháng 8 năm 2014, Bộ GD- ĐT đã ban hành thông tư Số BGDĐT về Quy định đánh giá học sinh Tiểu học Khi thông tư này ra đời đã gâytranh cải cho mọi người, có nhiều ý kiến trái chiều kể cả các nhà giáo dục nhưngnhiều nhất vẫn là phụ huynh học sinh Vậy, làm thế nào để thông tư đi vào thực tế
30/2014/TT-là một vấn đề không nhỏ đối với giáo viên và nhất 30/2014/TT-là giáo viên chủ nhiệm lớp.Chúng ta phải thừa nhận rằng, thông tư này khi mới tiếp cận thì ai cũng thấy mơ
hồ, mang tính lý thuyết và cảm nhận một khối công việc đồ sộ cho giáo viên nhưngkhi nghiên cứu kỹ chúng ta mới cảm nhận được tính ưu việt của nó Có thể kết luậnrằng, thông tư 30 này mới phù hợp với mục tiêu giáo dục Tiểu học trong giai đoạnphát triển xã hội hiện nay Xác định được điều đó, bản thân tôi đã làm tốt công táctuyên truyền, giải thích cho cha mẹ học sinh về Quy định đánh giá học sinh Tiểuhọc, hướng dẫn cha mẹ học sinh cách theo dõi, hỗ trợ học sinh học tập, tham giađánh giá học sinh, phối hợp với giáo viên, nhà trường trong việc giáo dục các em.Đến nay, tất cả phụ huynh, các lực lượng xã hội đã hiểu và cộng tác rất tốt trongcông việc này Bên cạnh đó, tôi cũng đã giúp học sinh nắm thông tư 30 để mỗi embiết tự soi mình mà hoàn thiện bản thân đồng thời cũng tham gia đánh giá nhận xétbạn để giúp bạn cùng tiến bộ
2 Biện pháp 2: Xây dựng nề nếp lớp học
a Nắm thông tin về học sinh:
Đây là một việc làm hết sức quan trọng, quyết định đến sự thành công trongcông tác chủ nhiệm lớp Giáo viên phải nắm bắt tình hình học sinh để thấu hiểu,chia sẽ và tiếp sức kịp thời mới có thể giúp các em tiến bộ Do vậy, ngay từ ngàyđầu nhận lớp, tôi thực hiện công tác điều tra thông qua phiếu Yêu cầu học sinhđiền đầy đủ 10 thông tin trong phiếu sau đây:
Trang 5Qua phiếu điều tra, tôi nắm được đầy đủ các thông tin cần thiết về từng học sinh để ghi vào Sổ Chủ nhiệm Và quan trong hơn cả là tôi đã nắm bắt một số thông tin để hiểu thêm một phần về học sinh của mình Điều đó rất có lợi cho tôi trong công tác giảng dạy và giáo dục học sinh để từ đó có biện pháp phù hợp giúp đỡ học sinh Cụ thể như:
+ Có bao nhiêu học sinh có điều kiện thuận lợi?
+ Có bao nhiêu học sinh có điều kiện khó khăn (khó khăn gì?)
b Tổ chức bầu Hội đồng tự quản (Ban Cán sự lớp): Xây dựng Hội đồng tự quản (HĐTQ) học sinh là một biện pháp giáo dục nhằm thúc đẩy sự phát triển về đạo đức, tình cảm và ý thức xã hội của học sinh thông qua những kinh nghiệm hoạt động thực tế của các em trong nhà trường và mối quan hệ của các em với những người xung quanh; Đảm bảo cho các em tham GIỚI THIỆU BẢN THÂN 1 Họ và tên:
2 Là con thứ trong gia đình 3 Hoàn cảnh gia đình (khá giả, đủ ăn, hộ nghèo, cận nghèo):
4 Kết quả học tập năm lớp 3: (Giỏi, tiên tiến, trung bình)
5 Môn học yêu thích:
6 Môn học cảm thấy khó:
7 Góc học tập ở nhà: (có, không)
8 Những người bạn thân nhất trong lớp:
9 Sở thích:
10 Địa chỉ gia đình:
Số điện thoại của gia đình:
Trang 6gia một cách dân chủ và tích cực vào đời sống học đường; Tạo cơ chế khuyếnkhích cho các em tham gia một cách toàn diện vào các hoạt độngcủa nhà trường vàphát triển tính tự chủ, sự tôn trọng, bình đẳng, tinh thần hợp tác và đoàn kết của họcsinh; Giúp các em phát triển kĩ năng ra quyết định, kĩ năng hợp tác và kĩ năng lãnhđạo; đồng thời cũng chuẩn bị cho các em ý thức trách nhiệm khi thực hiện nhữngquyền và bổn phận của mình Vì thế, việc bầu chọn và xây dựng đội ngũ Hội đồng
tự quản là một công việc rất quan trọng mà người giáo viên chủ nhiệm nào cũngcần phải làm ngay sau khi nhận lớp mới Với công việc này, tôi đã hướng dẫn tổchức cho các em thực hiện đúng quy trình, đó là:
Bước 1: Xây dựng kế hoạch thành lập Hội đồng tự quản
Bước 2: Triển khai thành lập HĐTQ
Bước 3: Trước bầu cử: GV, PH chuẩn bị tư tưởng cho học sinh về mục đích
ý nghĩa, khả năng HS… Định ngày bầu cử Lãnh đạo HĐTQ; Các ban của lãnh đạoHĐTQ
Bước 4: Tiến hành bầu cử:
a Bầu lãnh đạo HĐTQ ( CT, PCT)
- Thảo luận đưa ra tiêu chí của lãnh đạo HĐTQ
- Tổ chức cho HS tự ứng cử
- Tổ chức cho HS giới thiệu ứng cử viên
b Cho các ứng cử viên chuẩn bị chương trình hành động để thuyết trình ứng
Trang 7Sau khi đã bầu chọn được Hội đồng tự quản của lớp, tiến hành bầu các ban
tự quản
c Bầu các ban tự quản:
- Lãnh đạo HĐTQ họp bàn về xây dựng thể lệ, thống nhất số lượng
ban ( Dưới sự hướng dẫn của giáo viên).
- Giới thiệu về các ban: MĐ, quyền lợi và nghĩa vụ…
- HS đăng kí vào các ban
- Bầu trưởng ban
- Các trưởng ban ra mắtCác em học sinh đã tự tin tham gia bầu cử và đã bầu được cho lớp mình Hộiđồng tự quản Sau khi bầu được các ban, tôi phân công nhiệm vụ:
+ Ban Học tập:
- Đôn đốc việc học tập của các bạn trong lớp
- Hỗ trợ các bạn học tập tích cực; giúp các bạn chưa hiểu bài
- Xây dựng nền nếp học tập
- Xây dựng nội dung học tập
- Nhắc nhở các bạn ôn bài 15’ đầu giờ
Chia sẻ các tài liệu liên quan đến nội dung học tập
+ Ban quyền lợi: Quan tâm bảo vệ quyền lợi chính đáng của các bạn trong học tập
cũng như vui chơi
Trang 8+ Ban đối ngoại: Đón tiếp và giới thiệu cho khách tham quan về lớp.
Nhiệm vụ của mỗi em, tôi ghi rõ ràng trong một cuốn sổ, sau đó phát cho các
em Tôi hướng dẫn từng em cách ghi chép trong sổ một cách khoa học, cụ thể, rõràng Mỗi em sẽ làm đúng nhiệm vụ của mình
Cuối mỗi tuần, vào tiết sinh hoạt lớp ngày thứ sáu, các thành viên trong hộiđồng tự quản báo cáo các mặt hoạt động của lớp Căn cứ vào báo cáo, tôi nắm đượckhả năng quản lí lớp của từng em và cứ cuối mỗi tháng, tôi tổ chức họp Hội đồng
tự quản một lần để tổng kết các mặt làm được của lớp, động viên khen ngợi nhữngviệc các em đã làm tốt, đồng thời chỉ rõ những thiếu sót và hướng dẫn các cáchkhắc phục
Hồng Huế Quốc Tuấn
Lê Loan
BAN VỆ SINH
Như Quỳnh Xuân Đức Phước Sang
BAN ĐỐI NGOẠI
Quỳnh Thi Mạnh Hùng
BAN THƯ VIỆN
Ngọc Hà Văn Tú Thảo Vy
BAN QUYỀN LỢI
Hồng Thắm Văn Trà Đức Hưng
Trang 93 Biện pháp 3: Xây dựng "lớp học thân thiện, học sinh tích cực".
Muốn có phong trào "Trường học thân thiện, học sinh tích cực" phải có "Lớphọc thân thiện, học sinh tích cực" Có nhiều "Lớp học thân thiện, học sinh tích cực"thì mới có "Trường học thân thiện, học sinh tích cực" Chính vì thế, xây dựng "Lớphọc thân thiện, học sinh tích cực" là một nhiệm vụ trọng tâm nằm trong công tácchủ nhiệm lớp
"Xây dựng lớp học thân thiện" là tạo ra môi trường học tập thân thiện, antoàn, gần gũi với học sinh, làm cho học sinh cảm thấy "Mỗi ngày đến trường là mộtniềm vui" Xây dựng được "Lớp học thân thiện" thì sẽ có "Học sinh tích cực", hạnchế được tỉ lệ học sinh bỏ học, nâng cao chất lượng giáo dục cho học sinh và thôngqua đây sẽ phát triển được các kỹ năng, năng lực, phẩm chất cơ bản cho các em.Công việc này được tôi tiến hành từng bước như sau:
a Trang trí lớp học xanh - sạch - đẹp:
Lớp học thân thiện phải có cây xanh, phải luôn sạch sẽ, ngăn nắp và đượctrang trí đẹp, đảm bảo tính thẩm mĩ và tính giáo dục cao Do vậy tôi hướng dẫn vàcùng với học sinh thực hiện các công việc sau đây:
- Yêu cầu học sinh sưu tầm các gáo dừa, vỏ chai, hướng dẫn các em thi đuanhau tạo ra sản phẩm
- Trồng cây xanh trong lớp bằng cách: cho cây trường sinh vào một cái bình
có nước rồi treo trên cửa sổ Cây trường sinh chỉ sống bằng nước và rất ưa rợp, lạikhông có lá úa, rụng nên rất sạch, chỉ cần đổ nước thường xuyên là cây sống
- Trang trí lớp đẹp, hài hòa, đảm bảo tính thẩm mĩ và tính giáo dục cao Phầntrang trí lớp, tôi giao trực tiếp cho từng nhóm: mỗi nhóm phải sưu tầm tranh ảnhliên quan đến các môn học và chọn 5 bài vẽ đẹp nhất để trưng bày Yêu cầu các emsưu tầm những tranh ảnh, lịch cũ, các vỏ bánh kẹo, hộp sữa để làm những tranhảnh, con vật gần gũi, yêu thích Tranh , ảnh các em sưu tầm được dán vào giấy khổlớn theo từng môn học (Lịch sử, Địa lí, Khoa học, Mĩ thuật ) và được bao bênngoài bằng giấy bóng trong suốt Sau đó đặt vào góc thân thiện của lớp học Việc
Trang 10làm này được thực hiện theo chủ đề hàng tháng Với công việc này, các em thi đuanhau làm những sản phẩm đẹp để trưng bày Đúng là “người người thi đua” Quađây hình thành cho học sinh các kỹ năng bằng những việc làm thiết thực.
Ngoài ra, tôi cùng với Hội đồng tự quản thống nhất đề ra 10 yêu cầu cơ bảnđối với học sinh của một lớp học thân thiện, học sinh tích cực
* 10 YÊU CẦU CƠ BẢN CỦA MỘT "LỚP HỌC THÂN THIỆN, HỌC
SINH TÍCH CỰC"
1 Không có học sinh chán học, bỏ học và nghi học không có lí do
2 Lớp học phải được trang trí đẹp, phù hợp, có tính thẩm mĩ và tínhgiáo dục cao
3 Phải sử dụng có hiệu quả và bảo quản tốt các thiết bị, đồ dùng dạyhọc; sử dụng tiết kiệm điện, nước
4 Lớp học phải sạch sẽ trong suốt buổi học, bàn ghế phải ngay ngắn,không có học sinh xả rác bừa bãi
5 Có tập thể bạn học thân thiện: không nói tục, chửi thề; phải luôn hòanhã với bạn bè và giúp đỡ nhau trong học tập
6 Lớp học phải an toàn, không có nguy hiểm, không có tai nạn xảy ra
7 Lớp học phải tích cực tham gia các hoạt động tập thể, rèn luyện kĩnăng sống, giữ gìn vệ sinh môi trường, cam kết không vi phạm luật giaothông
8 Học sinh học đủ các môn theo quy định, chất lượng học tập ngàycàng được nâng cao và vượt trội so với năm học trước
9 Học sinh tích cực tham gia các hoạt động từ thiện như: thăm hỏi bạnkhi đau ốm, động viên chia sẽ với những bạn có hoàn cảnh khó khăn, tặngsách cũ cho thư viện trường, tham gia các hoạt động do Đội tổ chức
10 Lớp học là môi trường bình đẳng nam nữ, không phân biệt giàu
nghèo, không có hiện tượng học sinh vi phạm các tệ nạn xã hội
Trang 11Mười nội dung trên được thiết kế vào một tấm bảng, trang trí đẹp và đặt vị tríthích hợp của lớp học để mọi người cùng thực hiện Nhờ vậy, các em tự giác thựchiện, số lượng học sinh vi phạm nội quy của nhà trường, của lớp ngày càng giảmdần.
- Số học sinh của lớp, tôi chia thành 5 nhóm, mỗi nhóm có một nhóm trưởng
và thường xuyên thay đổi nhóm trưởng để tạo cho các em cơ hội thể hiện khả năngquản lý, chỉ đạo của mình Ban vệ sinh có trách nhiệm phân công, theo dõi cácnhóm làm trực nhật hàng ngày Nhóm trưởng chịu trách nhiệm phân công, điềukhiển các bạn trong nhóm Tuần đầu tiên, tôi phải đi sớm để hướng dẫn cặn kẽ chocác em ( cách cầm chổi và đưa chổi sao cho nhanh, sạch nhưng không bụi; cách trảikhăn bàn; cách lau bảng; cách sắp xếp bàn ghế; ) Hình thành thói quen để chổi,rác đúng nơi quy định, sau giờ ra chơi là phải đổ rác rồi cất sọt vào đúng vị trí.Sang tuần thứ hai, tôi mới giao cho Ban vệ sinh kiểm tra công việc trực nhật hàngngày Nhóm nào làm không tốt, Ban vệ sinh có quyền điều chỉnh thời gian trực củanhóm đó thêm một ngày, hai ngày, Tuy không đến sớm vào các buổi học nhưngthỉnh thoảng tôi phải kiểm tra đột xuất để nắm bắt tình hình nhằm điều chỉnh kịpthời, hình thành tính tự giác, ý thức cho các em Và trong mỗi tiết học, học sinhphải thể hiện tinh thần "tự quản" - tự theo dõi lẫn nhau, nhắc nhở nhau giữ sạch lớptrong suốt buổi học
- Đối với bồn hoa của lớp, mỗi nhóm sẽ chăm sóc một tuần Quy định bồnhoa phải sạch cỏ, đất không khô trắng, không có cành gãy và lá khô Công việckiểm tra, nhắc nhở là của ban vệ sinh Nhóm nào không làm tốt sẽ phải chăm sócbồn hoa thêm một tuần nữa
b Xây dựng mối quan hệ thầy - trò và bạn bè trong lớp:
* Xây dựng mối quan hệ thầy - trò:
Quan hệ cơ bản nhất của tôi và học trò là quan hệ hợp tác làm việc: thầy giaoviệc - trò làm; Thầy hướng dẫn - trò thực hiện Khi làm việc, giao tiếp với học sinh,tôi tuân thủ các nguyên tắc: