- Mong muốn được chia sẻ với đồng nghiệp những việc đã làm và đã thành công trong công tác chủ nhiệm nhằm giúp cho công tác chủ nhiệm của giáo viên tiểu học đạt hiệu quả và ngày càng hoà
Trang 1A ĐẶT VẤN ĐỀ
I Lí do chọn đề tài:
Tiểu học là bậc nền tảng, là nền móng cho hệ thống giáo dục, đặt cơ sở ban đầu cho sự hình thành và phát triển nhân cách của học sinh sau này Đối với học sinh tiểu học, hoạt động trong nhà trường là chủ đạo, nhà trường là nơi tổ chức các hoạt động chuyên biệt, là nơi giáo dục trẻ theo mục tiêu giáo dục của bậc học Bởi vậy nhà trường là nơi diễn ra cuộc sống của trẻ, là nơi trẻ bộc lộ khả năng, năng lực, nhân cách một cách đầy đủ, rõ ràng nhất Bác Hồ đã từng nói:
Vì lợi ích mười năm trồng cây
Vì lợi ích trăm năm trồng người.
Để đảm bảo được nhiệm vụ trồng người thì mỗi giáo viên phải có nhiệm
vụ đào tạo nên những con người có đức, có tài cho xã hội Bởi thế nhiệm vụ của mỗi người không chỉ cung cấp cho học sinh những kiến thức về tự nhiên, xã hội
mà còn phải xây dựng và hình thành cho các em ý thức tự chủ, tinh thần trách nhiệm cao ngay từ nhỏ… Nói cách khác, giáo viên vừa dạy chữ, vừa dạy cách làm người cho các em khi còn ngồi trên ghế nhà trường Chính vì vậy, người giáo viên chủ nhiệm lớp đóng vai trò hết sức quan trọng trong việc hướng dẫn, chỉ đạo học sinh theo mục đích giáo dục toàn diện Giáo viên vừa là thầy, vừa là người cha, người mẹ và cũng có lúc phải là người bạn tốt nhất của các em Từ
đó mới có thể uốn nắn các em đi theo quỹ đạo của mình Khi mọi hoạt động của lớp đã đi vào nề nếp thì việc học tập của các em chắc chắn sẽ tốt hơn
Với những nhận thức trên, cùng với kết quả đạt được qua nhiều năm làm
công tác chủ nhiệm lớp là lí do để tôi chọn đề tài sáng kiến kinh nghiệm : “Một
số biện pháp trong công tác chủ nhiệm lớp nhằm nâng cao chất lượng toàn diện cho học sinh”
II Mục tiêu, nhiệm vụ nghiên cứu:
Tôi chọn đề tài này với mục đích :
- Ghi lại những biện pháp mình đã làm để suy ngẫm, để chọn lọc và đúc kết thành kinh nghiệm của bản thân
- Mong muốn được chia sẻ với đồng nghiệp những việc đã làm và đã thành công trong công tác chủ nhiệm nhằm giúp cho công tác chủ nhiệm của giáo viên tiểu học đạt hiệu quả và ngày càng hoàn thiện hơn để phù hợp với mục tiêu giáo dục hiện nay
Trang 2III Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:
1 Đối tượng: Giáo viên chủ nhiệm và HS ở đơn vị bản thân đang công
tác
2 Phạm vi: Một số biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả trong công tác chủ
nhiệm lớp
IV Phương pháp nghiên cứu:
- Phương pháp nghiên cứu các tài liệu có liên quan đến vấn đề lí luận cho
đề tài
- Phương pháp đàm thoại, phỏng vấn, trao đổi với đồng nghiệp cùng trường
- Phương pháp khảo sát, điều tra thực tế đối tượng nghiên cứu
B GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
I Cơ sở lý luận:
Như chúng ta đã biết, trong sự nghiệp giáo dục mục tiêu quan trọng và cơ
bản nhất là đào tạo con người mới phát triển toàn diện Vì vậy giáo viên chủ nhiệm có vai trò vô cùng quan trọng trong việc hình thành cho học sinh những
cơ sở ban đầu cho sự phát triển đúng đắn và lâu dài về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mỹ và các kỹ năng sống cơ bản Giáo viên chủ nhiệm không chỉ trang bị cho mình kiến thức vững vàng, chuyên môn giỏi mà đòi hỏi người giáo viên phải có năng lực tổ chức, điều khiển mọi hoạt động của lớp mình chủ nhiệm Bên cạnh đó giáo viên chủ nhiệm phải có phẩm chất, có tính độ lượng, giàu lòng nhân ái, kiên trì, bền bỉ, sáng tạo, bình tĩnh trong mọi công việc, luôn luôn là tấm gương sáng, là chỗ dựa vững chắc cho các em học sinh Mặt khác, giáo viên chủ nhiệm phải hoàn thành tốt các nhiệm vụ tìm hiểu và nắm vững từng đối tượng học sinh trong lớp về mọi mặt, cộng tác chặt chẽ với gia đình học sinh và phối hợp chặt chẽ với các giáo viên bộ môn, anh chị tổng phụ trách đội TNTP để giáo dục học sinh trong lớp mình chủ nhiệm Công tác giáo dục học sinh, nhất là học sinh cá biệt và giúp đỡ học sinh có hoàn cảnh khó khăn đạt hiệu quả cao Người giáo viên chủ nhiệm phải luôn đưa được phong trào thi đua của lớp đạt kết quả cao nhất
II Cơ sở thực tiễn:
Trong nhiều năm liền làm công tác chủ nhiệm, tôi nhận thấy một số hạn chế của giáo viên chủ nhiệm khi nhận lớp:
Trang 3- Hầu như chưa quan tâm sâu sát đến học sinh của mình, chưa tìm hiểu đối tượng từng học sinh về hoàn cảnh, tính cách, để có biện pháp giáo dục phù hợp
- Giáo viên chủ nhiệm chưa khuyến khích, gây được hứng thú và tạo không khí thoải mái được cho các em khi các em tới trường
- Chưa biết sử dụng và khai thác hết tiềm năng của bộ máy quản lý lớp học
- Xây dựng kế hoạch hoạt động của lớp theo hàng tháng, hàng tuần còn sơ sài
- Chưa đưa ra kỷ luật, nội quy của lớp học một cách chặt chẽ và khoa học
- Sinh hoạt 15 phút đầu giờ còn xem nhẹ hay sinh hoạt chưa có hiệu quả
- Tiết sinh hoạt cuối tuần, một số giáo viên còn xem nhẹ hay là sinh hoạt còn loa qua chưa đạt hiệu quả
- Chưa liên hệ và phối hợp với phụ huynh học sinh thường xuyên trong quá trình dạy học
- Giáo viên chủ nhiệm còn chưa hỏi thăm tình hình học tập các bộ môn và anh chị tổng Phụ trách Đội
- Chưa tổ chức và tạo được các phong trào thi đua trong lớp, trong trường
- Còn xem nhẹ việc giáo dục học sinh có hoàn cảnh đặc biệt, khuyết tật,
- Giáo viên chưa biết khai thác hết tiềm năng của học sinh trong mọi lĩnh vực
- Giáo viên thường nóng giận trước những sai phạm của học sinh nên gây ra
áp lực cho học sinh, không tạo được cho các em sự thoải mái trong học tập
- Xếp loại hạnh kiểm và học lực còn chung chung, chưa khách quan, công bằng
- Giáo viên chủ nhiệm chưa coi trọng đến việc rèn kỹ năng sống cơ bản cho các em
III Các biện pháp thực hiện:
1 Tìm hiểu đối tượng học sinh:
- Sau khi nhận lớp giáo viên phải tìm hiểu và nắm bắt được hoàn cảnh, những thay đổi, những tác động của gia đình đến học sinh của lớp chủ nhiệm
- Hiểu biết những đặc điểm của từng em học sinh (về sức khỏe, sinh lý, trình độ nhận thức, năng lực hoạt động, năng khiếu, sở thích, nguyện vọng, quan
hệ xã hội, bạn bè….)
- Quản lý toàn diện đặc điểm học sinh của lớp, nắm vững mục tiêu đào tạo,
Trang 4giáo dục cả về mặt nhân cách và kết quả học tập của học sinh, đồng thời nắm vững hoàn cảnh của từng em để kết hợp giáo dục các em phù hợp
- Nắm vững được các đối tượng học sinh như học sinh cá biệt, học sinh khuyết tật, học sinh yếu, học sinh giỏi
2 Tạo không khí thoải mái cho các em khi bắt đầu năm học mới:
- Giáo viên phải biết tạo ra không khí thoải mái cho học sinh thông qua các tiết học và các buổi ngoại khóa
- Bằng nghệ thuật sư phạm của mình giáo viên phải biết kích thích tư duy sáng tạo ở học sinh, phát triển tiềm năng trí tuệ vốn có của từng em trong học tập, đề xuất các nội dung, các giải pháp, cách thức tổ chức hoạt động thực hiện các mục tiêu giáo dục của nhà trường
- Giáo viên chủ nhiệm phải là người khơi dậy các phong trào thi đua học tập của học sinh trong lớp và trong trường
3 Phát huy năng lực của bộ máy quản lý lớp:
- Giáo viên chủ nhiệm phải biết chọn ra cán sự lớp gương mẫu, có tinh thần trách nhiệm cao
- Giáo viên phân công nhiệm vụ cụ thể cho từng cán sự, như:
+ Đối với lớp trưởng: Quản lý tiết sinh hoạt 15 phút đầu giờ, theo dõi các hoạt động của lớp, tổng hợp kết quả thi đua và điều hành tiết sinh hoạt cuối tuần
+ Đối với lớp phó phụ trách học tập: Là người theo dõi nề nếp học tập chung của lớp và tổng hợp kết quả để đánh giá hoạt động học tập vào tiết sinh hoạt cuối tuần
+ Đối với lớp phó phụ trách lao động: Là người chịu trách nhiệm phân công, theo dõi, đôn đốc công tác lao động, vệ sinh lớp và khu vực tự quản, chăm sóc các công trình măng non và tổng hợp để đánh giá cuối tuần
+ Đối với lớp phó phụ trách văn nghệ: Là người chịu trách nhiệm theo dõi các hoạt động văn nghệ, thể dục thể thao và tổng hợp để đánh giá cuối tuần
+ Đối với tổ trưởng: Là người chịu trách nhiệm điều hành và theo dõi các thành viên của tổ mình theo sự phân công của lớp trưởng, lớp phó
+ Đối với tổ trưởng: Là người giúp tổ trưởng đôn đốc các hoạt động của
tổ, điều hành khi tổ trưởng vắng mặt
4 Lập kế hoạch chủ nhiệm theo năm - tháng - tuần:
a Xây dựng kế hoạch chủ nhiệm theo năm:
Chủ đề năm học…
Trang 5I- Đặc điểm môi trường lớp học:
Tổng số học sinh:… Nữ (nam):…
1- Thuận lợi - Thời cơ:
2- Khó khăn – Thách thức:
II- Phương hướng nhiệm vụ:
1- Giáo dục hạnh kiểm:
a-Mục tiêu
b- Nội dung
c- Biện pháp
d- Chỉ tiêu
2- Học tập
3- Lao động- Văn thể - Mỹ
4- Hoạt động khác
5- Chỉ tiêu chung- Đăng ký danh hiệu thi đua
b Xây dựng kế hoạch chủ nhiệm theo tháng:
* Nguồn thông tin để xác lập kế hoạch tháng:
- Các công việc trong năm
- Các công việc trong tháng trước chưa thực hiện xong
- Các công việc mới phát sinh do trường giao thêm cho lớp
* Nội dung kế hoạch tháng:
- Các công việc quan trọng trong tháng
- Thời gian thực hiện
- Người thực hiện
- Ghi chú (yêu cầu kết quả)
- Các công việc chưa xác định được trong lịch (nhưng phải làm trong tháng hoặc làm trong tháng sau)
b Xây dựng kế hoạch chủ nhiệm theo tuần:
* Nguồn thông tin để xác lập kế hoạch tuần:
- Các công việc trong tháng
- Các công việc trong tuần trước chưa thực hiện xong
- Các công việc mới phát sinh do trường giao thêm cho lớp
* Nội dung kế hoạch tuần:
- Các công việc quan trọng trong tuần
- Thời gian thực hiện
- Người thực hiện
- Ghi chú (yêu cầu kết quả)
- Các công việc chưa xác định được trong lịch (nhưng phải làm trong tuần hoặc làm trong tuần sau)
5 Kế hoạch xây dựng kỷ luật, nội quy lớp học:
- Giáo dục, nuôi dưỡng và bảo đảm sự phát triển lành mạnh, an toàn, thân thiện cho học sinh trong lớp
- Thể hiện văn hoá, truyền thống của tập thể lớp
Trang 6- HS hiểu những hành vi nào là phù hợp, những hành vi nào là không phù hợp, đâu là giới hạn không được vượt qua
- Giúp HS tự giác thực hiện chính những điều mình tự nguyện đặt ra
* Cách thực hiện:
Căn cứ vào Điều lệ và nội quy của nhà trường, nhiệm vụ năm học, GVCN yêu cầu HS quán triệt và có thể bổ sung thêm những chuẩn mực khác tạo nên văn hoá của tập thể lớp Xây dựng nội quy lớp học với sự tham gia của HS toàn lớp
Bước 1: GVCN nêu vấn đề, các tổ thảo luận các câu hỏi:
- Em mong muốn lớp mình như thế nào?
- Em mong muốn gì ở thầy cô và bạn bè?
- Để đạt được những điều mong đợi, chúng ta cần làm gì? Không nên làm gì?
Bước 2: Làm việc chung toàn lớp:
- Các tổ trình bày ý kiến của tổ mình trước lớp
- GVCN cùng cả lớp dựa trên ý kiến của các tổ thảo luận, xây dựng, thống nhất nội quy của lớp
- GVCN cùng cả lớp tiếp tục thảo luận về chế độ khen thưởng, kỉ luật đối với những việc làm đáng khen và đáng chê trên cơ sở các câu hỏi sau:
+ Ai sẽ giám sát việc thực hiện nội quy lớp học?
+ Điều gì sẽ cản trở việc thực hiện nội quy lớp học? Mỗi người phải vượt qua những thách thức, thói quen nào? Liệu có thể vượt qua hoặc thay đổi không? Để vượt qua những khó khăn, thách thức chúng ta phải làm gì?
+ Nếu vi phạm nội quy thì sẽ xử lí như thế nào? Nếu thực hiện tốt nội quy thì sẽ được khen thưởng ra sao?
6 Điều khiển tiết sinh hoạt 15 phút đầu giờ:
- Sinh hoạt 15 phút đầu giờ có mối quan hệ với buổi học, có thể xem như thao tác khởi động
- Sinh hoạt 15 phút đầu giờ nhằm giáo dục liên quan đến một tập thể lớp, là một hoạt động giáo dục đặc biệt vì đây là dạng giáo dục tập thể
- Là khoảng thời gian giúp các em ôn bài, kiểm tra bài một cách dân chủ, công bằng
7 Tổ chức tiết sinh hoạt cuối tuần:
- Giáo viên phân công các tổ trưởng, các lớp phó, lớp trưởng tổng kết cho được các mặt hoạt động theo nhiệm vụ được phân công Dự kiến sẽ bình chọn, tuyên dương bạn nào, nhắc nhở bạn nào nhưng phải đảm bảo sự công bằng cho mọi thành viên trong lớp (có sự xem xét, hướng dẫn của thầy cô).Chuẩn bị tâm thế háo hức, vui vẻ để bước vào tiết sinh hoạt lớp
Trang 7- Trong giờ sinh hoạt lớp, những công việc cần được triển khai thực hiện : + Đánh giá các công việc thực hiện trong tuần một cách toàn diện về các mặt giáo dục: đạo đức, học tập, thể chất, thẩm mĩ, lao động và các nề nếp…
+ Tổng kết hoạt động trong tuần, tháng (vào tuần cuối tháng), học kì (vào tuần cuối của học kì), cả năm (vào tuần cuối của năm học)
+ Tổng kết các đợt thi đua (vào tuần cuối của đợt thi đua), cần có yêu cầu giáo dục học sinh theo chủ đề của đợt thi đua
+ Đánh giá kết quả thi đua của các tổ
+ Phổ biến kế hoạch và các biện pháp thực hiện của tuần tới, tháng tới, phát động các phong trào thi đua theo chủ điểm, giáo dục theo chủ đề của đợt thi đua tới
+ Tuyên dương, khen ngợi, động viên, khuyến khích những học sinh tiến bộ và những học sinh chưa tiến bộ
+ Chọn nội dung khác xen vào để cho các em vui chơi, giải trí…
8 Phối hợp các lực lượng xã hội:
- Liên kết các lực lượng xã hội trong giáo dục thế hệ trẻ là một nguyên tắc nhằm nâng cao hiệu quả giáo dục, để thực hiện tốt chức năng phối hợp lực lượng xã hội không ai thực hiện bằng giáo viên chủ nhiệm Phối hợp các lực lượng xã hội không chỉ dừng ở nhận thức, mà quan trọng hơn cả là xây dựng được chương trình kế hoạch hoạt động nhằm thống nhất, khép kín quá trình hoạt động, không gian, thời gian tác động đến học sinh của lớp chủ nhiệm
- Giáo viên chủ nhiệm phải liên hệ chặt chẽ với phụ huynh học sinh thông qua số điện thoại, thông báo kịp thời tình hình học tập, rèn luyện của con em để
có biện pháp dạy học tốt hơn
- Giáo viên chủ nhiệm phải kết hợp với giáo viên bộ môn để nắm được tình hình học tập của học sinh qua các môn học khác Biết thông qua hoạt động Đội TNTP để giáo dục học sinh
- Tổ chức họp phụ huynh mỗi năm 3 lần Mỗi lần họp giáo viên cần trao đổi thông báo những mặt tốt và chưa tốt của học sinh để nhờ sự kết hợp của phụ huynh có hướng giáo dục
9 Tổ chức các phong trào thi đua học tập:
- Giáo viên phải biết tổ chức các phong trào thi đua học tốt như: "Bông hoa điểm 10", "Đôi bạn cùng tiến", "Giữ vở sạch, viết chữ đẹp"
Trang 8- Giáo viên cần đưa những học sinh giỏi giúp đỡ, kèm cặp những học sinh còn yếu kém trong từng tiết học
- Sau mỗi đợt thi đua giáo viên nên tổng hợp, thông báo kết quả thi đua và tuyên dương, khuyến khích các em kịp thời
10 Giáo dục các đối tượng học sinh:
Giáo viên là người khảo sát đối tượng học sinh thông qua hồ sơ học bạ, qua giáo viên chủ nhiệm cũ, qua học sinh của lớp và có thể qua phụ huynh học sinh
để tiến hành phân loại học sinh ngay đầu năm học:
- Đối với học sinh giỏi: Giáo viên thường xuyên quan tâm, động viên khích
lệ các em tăng thêm các dạng bài tập nâng cao.Tránh tinh thần tự kiêu, luôn giúp
đỡ những học sinh có học lực còn yếu hơn
- Học sinh yếu: Giáo viên phải động viên quan tâm, gần gũi, tỷ mĩ, sát sao hơn, nhắc nhở, uốn nắn, tìm hiểu và liên lạc với gia đình, tìm ra nguyên nhân học yếu, lười học Phải đặt ra câu hỏi " Vì sao các em lười học?", Từ đó giáo viên có biện pháp bồi dưỡng, kèm cặp giúp đỡ các em
- Học sinh có hoàn cảnh khó khăn: Giáo viên luôn động viên các em trong học tập, thường xuyên tổ chức các hoạt động từ thiện để giúp đỡ bạn đang khó khăn Tạo cho các em không khí thoải mái, không tự ti vì hoàn cảnh
- Học sinh cá biệt: Giáo viên phải theo dõi sát sao, luôn quan tâm, gần gũi, theo dõi, nhắc nhỡ những hành vi, những khuyết điểm của các em mắc phải, có biện pháp kỷ luật thích đáng Biết kết hợp với gia đình học sinh với các lực lượng giáo dục khác để kịp thời uốn nắn các em Tìm hiểu nguyên nhân vì sao các em không ngoan Luôn khen ngợi kịp thời nếu các em có sự thay đổi tích cực
- Học sinh khuyết tật: Giáo viên là người khéo léo, an ủi, động viên các em, xem các em là những học sinh lành mạnh Giáo viên phải có chương trình riêng phù hợp với khả năng của các em Hơn hết là giáo viên phải dành tình thương đặc biệt co các em để các em hòa nhập tốt hơn
- Học sinh có những năng lực đặt biệt: Giáo viên bồi dưỡng cho những học sinh có năng lực đặt biệt như: văn nghệ, hội họa
* Giáo viên chủ nhiệm phải nắm bắt được tâm tư nguyện vọng của từng đối
tương học sinh để có biện pháp phù hợp trong giáo dục
Trang 9* Giáo viên củ nhiệm luôn phải biết xử lí mọi việc trên tinh thần gần gũi,
kiên trì, tận tình và thấu hiểu tình cảm học sinh Tạo cho các em khoảng cách gần gũi giữa giáo viên chủ nhiệm và học sinh
11 Giáo dục kỹ năng sống:
- Bám sát vào nội dung của giáo dục kỹ năng sống và vận dụng linh hoạt các nội dung của giáo dục kỹ năng sống vào hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp một cách hợp lý, phù hợp với điều kiện của lớp, của trường
- Xác định rõ các nội dung giáo dục kỹ năng sống (xác định rõ các kỹ năng sống cần hình thành và phát triển cho học sinh) để tích hợp vào nội dung của hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp
- Tạo ra động lực cho học sinh, làm cho học sinh tham gia một cách tích cực vào quá trình hình thành kỹ năng sống nói chung và kỹ năng giải quyết vấn đề,
kỹ năng ra quyết định, kỹ năng tự nhận thức về bản thân, kỹ năng ứng phó với cảm xúc nói riêng
Kết quả đạt được qua một năm trải nghiệm:
Sau một năm tôi chủ nhiệm, tôi đã áp dụng biện pháp này trong quá trình dạy học của mình đã đạt được kết quả như sau:
1 Về đạo đức:
100% học sinh thực hiện đầy đủ
2 Học lực:
100% em đạt trung bình trở lên
3 Các mặt khác:
- Lớp đạt lớp tiên tiến xuất sắc cấp trường
- Lớp đạt VSCĐ, được Ban giám hiệu đánh giá cao về việc rèn chữ đẹp và giữ
vở sạch
- Tham gia tốt các cuộc vận động " Ủng hộ vì bạn nghèo, bạn gặp hoàn cảnh khó khăn" Lớp luôn đứng thứ nhất toàn trường với số tiền cao nhất
- Là lớp được nhà trường đánh giá cao về công tác tự quản, công tác vệ sinh
4 Kết quả đạt được sau khi áp dụng
Trang 10Năm học Lớp
Số học sinh
Kết quả
2011 - 2012 2B 32 31em
97%
1em 3%
10em 31%
12em 38%
10em 31%
0 0%
2012 - 2013 3B 32 32em
100%
0 0%
16em 50%
15em 47%
1em 3%
0 0%
C KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
Khi tôi thực hiện kinh nghiệm này trong thực tế tôi có rút ra được một số kinh nghiệm sau:
- Giáo viên chủ nhiệm phải tìm hiểu để biết được môt cách toàn diện, sâu sắc từng học sinh
- Giáo viên chủ nhiệm phải có lòng yêu nghề, mến trẻ, xem các em học sinh như con em mình
- Xây dựng và bồi dưỡng Ban cán sự lớp, biết huấn luyện để các em trở thành những "người lãnh đạo tí hon" giỏi
- Giáo viên chủ nhiệm luôn phải khéo léo và có quyết tâm cao để xây dựng
nề nếp lớp, xây dựng các phong trào thi đua học tập
- Luôn luôn bình tĩnh trước những lỗi lầm của học sinh, tìm hiểu cặn kẽ, thấu đáo nguyên nhân của mỗi tình huống để có cách xử lý đúng đắn, tạo được niềm tin cho học sinh
- Giáo viên chủ nhiệm phải có biện pháp giáo dục cụ thể từng đối tượng học sinh
- Luôn khen ngợi những biểu hiện tốt của học sinh Khích lệ tinh thần học tập của các em Tuyệt đối không được chê bai học sinh trước người khác
- Giáo viên luôn tạo không khí thoải mái khi tiếp xúc với giáo viên, luôn cho các em thấy cảm giác được yêu thương, che chở
- Phối hợp chặt chẽ với các lực lượng giáo dục khác