Với những tỉnh đã nhiều năm thực hiện, chắc chắn giáo viên đã thành thạo với nội dung và phương pháp mới, phát huy tối đa hiệu quả của chương trình.. Với nguyên tắc này, nhiều giáo viên
Trang 1KINH NGHIỆM CHIA SẺ CÙNG GIÁO VIÊN
DẠY TIẾNG VIỆT 1- CGD
Nhận thức sâu sắc tính ưu việt của chương trình Tiếng Việt 1- CGD, Đến năm học 2014-2015, cả nước có đến 42 tỉnh với 400 000 học sinh được theo học chương trình Trong đó có một số tỉnh thực hiện năm đầu Với những tỉnh đã nhiều năm thực hiện, chắc chắn giáo viên đã thành thạo với nội dung và phương pháp mới, phát huy tối đa hiệu quả của chương trình Nhưng với những tỉnh thực hiện năm đầu, việc thay đổi cùng một lúc cả nội dung lẫn phương pháp là điều không phải dễ dàng đối với tất cả giáo viên
Đến thời điểm này, cô trò đã thực hiện xong mẫu 0 (Những tiết học chuẩn bị), mẫu 1(Tiếng), đang tiếp tục thực hiện mẫu 2 (Âm) Qua 2 tháng thực hiện, giự giờ
và lắng nghe chia sẻ, tôi rất thấu hiểu những khó khăn mà các giáo viên dạy năm đầu đang trải qua
Dạy Tiếng Việt 1-CGD về nguyên tắc, phải tuân thủ “ làm theo thiết kế” , không cần sáng tạo và cũng không cho phép sáng tạo Với nguyên tắc này, nhiều giáo viên năm đầu chia sẻ: “Rất khó khăn để thuộc thiết kế và làm theo thiết kế vì các lí do: thiết kế viết dài, đôi chỗ còn khó hiểu, mỗi bài dạy gồm nhiều thao tác, khó có thể nhớ hết các thao tác, lời lẽ, câu hỏi, các lệnh của giáo viên…Vì thế, phải mất rất nhiều thời gian và rất vất vả để chuẩn bị cho một bài dạy, thế nhưng khi lên lớp vẫn không tránh khỏi sự lúng túng.”
Rất thông cảm với những chia sẻ trên, rất ghi nhận sự trung thành với thiết kế
của các giáo viên nhưng vẫn phải nói rằng: một số giáo viên khi lên lớp còn thiếu linh hoạt trong sử dụng ngôn ngữ, thiếu chủ động trong thực hiện thao tác do chưa hiểu mục đích và mối quan hệ của các thao tác , thiếu chính xác trong kĩ thuật thực hiện thao tác…dẫn đến tiết học diễn ra thiếu nhẹ nhàng và chưa hiệu quả.
Là một giáo viên trực tiếp dạy thí điểm chương trình, là người được tiếp cận với chương trình Tiếng Việt 1-CGD trước, xin được chia sẻ cùng đồng nghiệp một vài
quan điểm về nguyên tắc “làm theo thiết kế” và kinh nghiệm nhỏ để “thuộc”
thiết kế
Có lẽ, đầu tiên, chúng ta nên hiểu đúng hơn nghĩa của cụm từ Làm theo thiết kế.
Làm theo thiết kế không có nghĩa là phải thuộc nguyên văn câu từ trong đó để nói
Trang 2và làm theo mà có nghĩa là làm theo mục đích, ý tưởng, con đường mà thiết kế vạch ra qua quy trình 4 việc của mỗi bài học Mỗi việc bao gồm một chuỗi các thao tác được sắp xếp theo trật tự tuyến tính, phù hợp với lô-gic của quá trình nhận thức Giáo viên không được phép xem nhẹ hay bỏ sót một thao tác nào, không được thay đổi trật tự các thao tác Đồng nghĩa với việc hiểu đúng nghĩa cụm từ
trên, chúng ta cần nâng nghĩa của cụm từ Đọc thiết kế thành Nghiên cứu thiết kế hay Thâm nhập thiết kế Và như thế cũng có nghĩa là mở rộng nghĩa của cụm từ Thuộc thiết kế thành Hiểu thiết kế Mỗi giáo viên cần phải biết Hiểu những gì ?
và Cách hiểu như thế nào ? “Quy trình 4 việc” sau đây là con đường đưa các bạn
đến với thiết kế một cách trung thành nhất
1 Xác định mục tiêu của từng việc
Sách thiết kế Tiếng Việt 1-CGD không có phần mục tiêu nhưng khi đọc, điều đầu tiên, giáo viên cần xác định được mục tiêu từng việc Tức là ở mỗi việc, giáo viên phải xác định được: trong việc này, học sinh chiếm lĩnh được các gì mới? thực hiện được yêu cầu gì? Rèn được yêu cầu gì?
Ví dụ: Bài : Âm /c/ Cần xác định mục tiêu từng việc như sau:
Việc 1: Học sinh chiếm lĩnh được cái mới là phụ âm c
Việc 2: Biết và viết được chữ ghi âm c
Việc 3: Đọc được các tiếng, từ, câu có chứa âm c vừa học
Vic 4: Nghe viết được câu có chứa âm c
2 Xác định chuỗi thao tác cần thực hiện để đạt mục tiêu
Ví dụ:Việc 1:
Bài: Vần /oe/
Để học sinh chiếm lĩnh được vần mới oe, giáo viên hướng dẫn học sinh thực hiện chuỗi thao tác:
Phát âm âm không tròn môi e làm tròn môi âm e để được vần oe phân tích vần /oe/ mô hình hóa vần /oe/ tìm tiếng mới chứa vần /oe/
3 Xác định mục đích của từng thao tác, mối quan hệ giữa các thao tác.
Trang 3Điều này giúp giáo viên luôn làm đủ và đúng thứ tự các thao tác
Ví dụ: Việc 1:
Bài: Nguyên âm đôi /uô/- Vần /uôn/, /uôt/
Để giúp học sinh chiếm lĩnh âm mới /uô/, đi từ vật liệu /tuôn/
Phân tích tiếng /tuôn/ để xuất hiện vần mới /uôn/ phân tích vần /uôn/ để xuất hiện âm mới /uô/ phát âm âm /uô/ để chiếm lĩnh nó
4 Xác định yêu cầu về kĩ thuật thực hiện của từng thao tác.
Ví dụ:
-Thao tác phát âm phụ âm b: rõ ràng, chính xác, bật ra tắt ngay
-Thao tác làm tròn môi âm a: phải kéo dài để nghe rõ cả o và a
- Thao tác vẽ ghi mô hình: phải đảm bảo đúng quy trình……
Thực hiện đúng và đủ “quy trình 4 việc” trên đây khi nghiên cứu thiết kế để thực hiện quy trình 4 việc của mỗi bài dạy một cách chủ động, linh hoạt, đảm bảo tiết học diễn ra nhẹ nhàng mà hiệu quả
Hi vọng rằng, qua bài viết này, các bạn đồng nghiệp cảm thấy chương trình Tiếng Việt 1-CGD không khó, có niềm tin vào hiệu quả của chương trình để tiếp tục thực hiện thành công
Hồ Diệu Cơ
Họ và tên: Hồ Diệu Cơ
Đơn vị công tác: Trường Tiểu học Ngô Đức Kế - Can Lộc - Hà Tĩnh
Là giáo viên trực tiếp dạy thí điểm chương trình Tiếng Việt 1- CGD, đã được tham gia lớp tập huấn cốt cán cấp tỉnh môn Tiếng Việt CGD do Giáo sư Hồ Ngọc Đại cùng nhóm chuyên gia trung tâm Công nghệ Giáo dục- Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam thực hiện