Lí LịCH.Họ và tên tác giả: Lu Thị Toan Chức vụ: Giáo viên Đơn vị công tác: Trờng THCS Tam Đa Tên đề tài: Thực trạng bài làm văn và những giải pháp nhằm nâng cao chất lợng bài văn cho học
Trang 1PHầN I Lí LịCH.
Họ và tên tác giả: Lu Thị Toan
Chức vụ: Giáo viên
Đơn vị công tác: Trờng THCS Tam Đa
Tên đề tài: Thực trạng bài làm văn và những giải pháp nhằm nâng cao chất lợng bài văn cho học sinh lớp 8.
PHầN II NộI DUNG
A Đặt vấn đề.
Hiện nay học sinh có xu hớng xem nhẹ học những môn xã hội nói chung môn Ngữ văn nói riêng Cũng chính vì thế mà chất lợng học văn có chiều hớng giảm sút Học sinh không say mê yêu thích môn học Mà say mê vào những môn mang xu hớng thời cuộc nh tiếng anh, điện tử , tin học có vẻ nh không còn hứng thú với những vần thơ lục bát truyền thống, những vâu tục ngữ ca dao dễ thuộc dễ hiểu đi sâu vào lòng ngời Chính vì thế lại càng đòi hỏi ngời giáo viên
đặc biệt là giáo viên Ngữ văn phải tạo đợc giờ học thu hút học sinh, làm cho học sinh mong chờ đến giờ học, điều này không phải dễ nhất là trong thời kỳ hiện nay nền kinh tế thị trờng đã chi phối khá nhiều đến đời sống của ngời giáo viên
Đòi hỏi ngời giáo viên phải có tâm huyết với nghề nghiệp Tìm ra đợc những thuận lợi -khó khăn trong giờ học để kịp thời uốn nắn và sửa sai cho học sinh Bằng khả năng của mình để đẩy cao chất lợng bài làm văn cho học sinh Cũng chính vì những thực trạng hiện nay của học sinh lớp 8 trờng THCS Tam Đa nên tôi mạnh dạn đa ra Thực trạng bài làm văn và những giải pháp của bản thân
nhằm nâng cao chất lợng cho bài văn Đó là nội dung đề tài “ Thực trạng bài làm văn và những giải pháp nhằm nâng cao chất lợng bài văn cho học sinh lớp 8 ”
Thực trạng:
- Trong năm học này tôi đang trực tiếp giảng dạy ngữ văn của lớp 8B Tôi thấy học sinh của lớp có khả năng tiếp thu bài không đồng đều Trong lớp có em có khả năng lĩnh hội tri thức, tuy nhiên số học sinh chiếm tỉ lệ khá môn chiếm tỉ lệ cha cao, học lực trung bình khá trở lên nhiều Các em có tinh thần học tập ham học hỏi, hăng say phát biểu ý kiến xây dựng bài, chuẩn bị bài tơng đối đầy đủ khi lên lớp
- Bản thân tôi nhận đợc sự giúp đỡ tận tình của đồng nghiệp khi nghỉ các đồng chí đã dạy thay cho tôi không để học sinh nghỉ tiết
Trang 2- Hiện nay tài liệu tham khảo nhiều giúp ích rất nhiều trong công tác giảng dạy của giáo viên các lớp chuyên đề giúp giáo viên tham gia học tập để nâng cao trình độ nghiệp vụ theo kịp với xu thế đổi mới hiện nay
- Khi tổ chức lớp học thì học sinh nam thờng không chú ý hay làm ồn gay ức chế cho giáo viên Tỉ lệ học sinh chuẩn bị bài cũ, học bài khi đến lớp không đầy đủ
ảnh hởng rất lớn đến giờ học
- Môn ngữ văn các trang thiết bị nh tranh ảnh, một số tác phẩm có đoạn trích đợc học th viện không có, do đó giáo viên học sinh muốn tham khảo không có nên rất khó khăn học sinh khó hình dung đợc đoạn trích tác phẩm
- Học sinh hiện nay có xu thế xem nhẹ các môn xã hội trong đó có môn ngữ văn dẫn đến chất lợng học tập không cao
1 Đối tợng- phơng pháp nghiên cứu.
- Học sinh lớp 8B Trờng THCS Tam Đa
- Phơng pháp nghiên cứu tài liệu, dự giờ đồng nghiệp, kiểm tra, đối chiếu, so sánh kết quả của học sinh
2 Đề tài đa ra giải pháp mới.
Phơng pháp chủ đạo của môn Ngữ văn là tích hợp ba phân môn: Văn, Tiếng việt và Tập làm văn nên:
+ Ngời thầy phải rèn luyện cho mình có đợc những kỷ năng, kỷ xảo cần thiết cho hoạt động nông nghiệp: Các kỹ năng thiết kế, kỹ năng tổ chức, kỹ năng giao tiếp, kỹ năng nhận thức kỹ năng dạy học, kỹ năng dạy học, kỹ năng nghiên cứu khoa học, hoạt động xã hội
+ Ngời giáo viên cần khéo léo tế nhị, không nóng vội trong dạy học + Tận dụng tối đa các tiết dạy học trả bài
Học sinh học bài, chuẩn bị bài đầy đủ khi đến lớp Đến lớp nên tận dụng tối đa quĩ thời gian hiện có của một tiết học
Không ngừng học hỏi bạn bè, thầy cô gia đình xã hội và tiếp thu làm giàu vốn tri thức
B Phơng pháp tiến hành.
1 Cơ sở lí luận
“Văn học là nhõn học”.Văn học cú vai trũ rất quan trọng trong đời sống
và trong sự phỏt triển tư duy của con người
Là một mụn học thuộc nhúm khoa học xó hội, mụn Văn cú tầm quan trọng trong việc giỏo dục quan điểm, tư tưởng, tỡnh cảm cho học sinh Đồng thời
Trang 3cũng là mụn học thuộc nhúm cụng cụ, mụn văn cũn thể hiện rừ mối quan hệ với cỏc mụn học khỏc Học tốt mụn Văn sẽ tỏc động tớch cực tới cỏc mụn học khỏc
và ngược lại, cỏc mụn học khỏc cũng gúp phần học tốt mụn Văn Điều đú đặt ra yờu cầu tăng cường tớnh thực hành, giảm lớ thuyết ,gắn học với hành, gắn kiến thức với thực tiễn hết sức phong phỳ, sinh động của cuộc sống
Mụn Văn trong nhà trường bậc THCS chia làm ba phõn mụn:Văn học, Tiếng việt, Tập làm văn.Trong thực tế dạy và học, phõn mụn Tập làm văn là phõn mụn “nhẹ kớ” nhất Cố thủ tướng Phạm Văn Đồng đó từng núi: “Dạy làm văn là chủ yếu là dạy cho học sinh diễn tả cài gỡ mỡnh suy nghĩ, mỡnh cần bày tỏ một cỏch trung thành, sỏng tỏ chớnh xỏc, làm nổi bật điều mỡnh muốn núi” ( Dạy văn là một quỏ trỡnh rốn luyện toàn diện, Nghiờn cứu giỏo dục, số 28, 11/1973)
2 Cơ sở thực tiễn.
Qua thực tế giảng dạy và học tập, nghiên cứu, tôi nhận thức dạy học văn
đòi hỏi chúng ta phải nghiên cứu tìm hiểu, tiếp thu nó bằng cả trí óc lẫn tâm hồn
có khi cảm thụ đợc nhng lại trình bày sự hiểu biết của mình không đạt yêu cầu một bài tập làm văn đòi hỏi kết quả của sự tổng hợp các kiến thức về lí thuyết làm văn, kiến thức văn hoá, kiến thức xã hội, kĩ năng diễn đạt Để biến những kiến thức đó của mình thì học sinh đó phải có một thời gian miệt mài rèn luyện,
đặc biệt phải ham thích học văn Thế nhng kết quả hiện nay cho thấy chất lợng bài làm văn của học sinh cha cao Qua theo dõi các bài viết của học sinh kết quả cha nh mong muốn Thực tế nh sau:
Bài viết số 1:
Đề bài: Kể lại kỉ niệm ngày đầu tiên đi học
Yêu cầu: - xác định ngôi kể thứ 1 - thứ3
- Xác định trình tự kể:
+ Theo thời gian - không gian
+ Theo diễn biến sự việc
+ Theo diễn biến của tâm trạng
- Xác định cấu trúc của văn bản định phân đoạn( số lợng đoạn văn trong mỗi phần) và cách trình bày các đoạn
- Xác định 4 bớc tạo lập văn bản, chú trọng bớc lập đề cơng
Loại giỏi Loại Khá Trung bình Yếu - kém
Trang 4Lớp Sĩ số SL % SL % SL % SL %
- Sau khi thu bài tôi đã chấm bài sữa lỗi cho học sinh và tìm ra nguyên nhân tại sao bài làm của học sinh lại cha cao nh vậy:
Đó là do thời gian trên lớp có hạn, kiến thức học sinh lĩnh hội cha đầy đủ cha sát từng đối tợng học sinh cha phân loại đợc đối tợng học sinh để có hình thức phơng pháp giảng dạy cho phù hợp
- Học sinh cha thực sự quan tâm đến môn học, về nhà học bài ôn bài cha đầy đủ Không chuẩn bị bài trớc khi đến lớp, cha đọc kĩ đề dẫn đến không hiểu đề, vốn
từ nghèo nàn do đọc ít, tài liệu tham khảo thiếu thốn, trình độ nhận thức hạn hẹp
- Trong quá trình giảng dạy số hcọ sinh bị diểm kém là do thiếu tập trung, khônng chịu học bài, đọc bài
Trên đây là một số nguyên nhân chủ yếu mà tôi nhận thấy ở bài viết số 1 dẫn
đến tỉ lệ yếu kém nhiều Điểm khá giỏi không có hoặc nếu có thì tỉ lệ tơng đối thấp
Đến bài viết số 3:
Đề bài : Hãy kể về một con vật đáng nhớ mà em yêu thích
Yêu cầu: Học sinh phải: Xác định sự việc chính và các chi tiết
Xác định nhân vật chính ( ngời kể và con vật nuôi ) và một số con vật khác
- Các yếu tố miêu tả biểu cảm xen kẽ
- Thời gian làm bài là 90 phút
Sau khi chấm bài tỉ lệ nh sau:
Lớp sĩ số Loại giỏi Loại khá Trung bình Yếu - kém
Sau khi chấm ba bài làm văn của học sinh tôi thấy kế quả bài viết cha cao
đó là do những nguyên nhân chủ yếu sau:
- Khả năng của ngời thầy có hạn, thời gian trên lớp có hạn Điều này cũng ảnh h-ởng không nhỏ đến chất lợng học tập của học sinh
- Các tranh ảnh phục vụ dạy học môn ngữ văn còn thiếu, một số tác phẩm có
đoạn trích đợc học còn thiếu học sinh không đợc đọc nên rất khó hình dung khi tiếp cận tác phẩm Học sinh cha có điều kiện để mua sách tham khảo để đọc nâng cao kiến thức, làm giàu vốn từ khi viết bài dẫn đến vốn từ nghèo nàn, bài viết quá sơ sài, không phong phú vốn từ nội dung
- Các em học sinh không tiến hành tuân thủ các bớc:
+ Tìm hiểu đề
+ Tìm ý, lập ý
Trang 5|+ Lập dàn bài.
+ Viết bài hoàn chỉnh
+ Đọc chỉnh sữa
Do đó bài viết dẫn đến lạc đề, bài làm không đủ ý, bố cục bài làm lộn xộn thậm chí bố cục không đủ ba phần: mở bài, thân bài, kết luận
Lỗi về chính tả:
- Học sinh cấp THCS không còn những tiết luyện viết, chữ viết xấu sai lỗi chính tả nh: viết hoa tuỳ tiện, lẫn lộn các từ gần âm, câu sai ngữ pháp, sử dụng dấu câu không hợp lí
- Thiếu cấu trúc văn bản và tính liên kết câu
C NộI DUNG: GIảI QUYếT VấN Đề
1 Mục tiêu.
- Theo phân phối chơng trình hiện nay, môn Ngữ văn 8 mỗi tuần gồm 4 tiết, mà
hầu nh tiết nào cũng có những kiến thức- khía niệm mới Nên đòi hỏi cả giáo viên và học sinh phải đầu t nhiều thời gian hơn để nghiên cứu bài học từ đó giúp các em chú ý đến chủ đề và kiến thức trọng tâm của bài học
- Về sự phân bố tiết trong tuần có khi một buổi các em phải học hai tiết ngữ văn liên tiếp, phải tìm hiểu nhiều kiến thức- khái niệm mới Điều này gây tâm lí quá tảI cho một số học sinh, gây ảnh hởng nhiều đến tiết học sau
- Về phía học sinh: Bên cạnh một số em học hành nghiêm túc, có không ít học sinh chỉ học qua loa, không khắc sâu đợc khái niệm nào vào trong trí nhớ, không tập đọc, tập viết thờng xuyên, không thuộc khái niệm Đến khi giáo viên yêu cầu các em sẽ không nắm đợc kiến thức, yêu cầu của câu hỏi nên không trả lời đợc
- Về phía giáo viên: Cũng rất khó khăc trong việc kiểm tra hoặc hớng dẫn các
em tự học ở nhà Bởi các em chỉ học và làm mang tính chất chong đối: chép sách tham khỏa triền miên không biết đúng, sai; chép thật nhiều chữ để mang ra chống chế là mình đã làm bài ở nhà rồi
- Ngoài ra cách học những khái niệm, tìm hiểu cách làm bài văn hay tìm hiểu giá trị nội dung của một văn bản Để từ đó có thể lồng ghép vào viết một bài văn cụ thể là điếu đáng đợc quan tâm Bởi kĩ năng cảm thụ văn học của các em là rất hạn chế Các em rất lời suy nghĩ chỉ chú ý tìm xem có bài tham khảo nào để chép khi cô giáo ra một đề văn nào đó để đối phó với thầy cô Các em cha có ý thức tự kiểm tra lại mình, để khắc sâu kiến thức- khái niệm qua một bài văn cụ thể Vì thế cho nên các em học rất hời hợt mau quên và dễ lẫn lộn giữa kiểu văn này với kiểu làm văn khác Do vậy nhiều em thờng xuyên không thuộc bài, kiểm
Trang 6tra bài điểm kếm nên các em chấn học và bỏ quên Chính bởi vậy giáo viên cần chú ý đến tấm lí này của học sinh
2 Thực trạng bài làm văn và những giải pháp nhằm nâng cao chất lợng bài làm văn
Do đặc điểm của nghề dạy học, ngời giáo viên nhất là giáo viên ngữ văn luôn tác động đến sự phát triển nhân cách học sinh Sự tác động này thông qua trình độ và phẩm chất nhân cách của ngời thầy
- Ngời giáo viên phải có thế giới quan khoa học để làm nền tảng, định hớng thái
độ, hành vi ứng sử của giáo viên trớc các vấn đề thế giới tự nhiên, thực tiễn xã hội và thực tiễn nghề nghiệp
- Ngời giáo viên có lí tởng nghề nghiệp trong sáng, luôn luôn say xa học tập, rèn luyện để không ngừng nâng cao kiến thức, đặc điểm nghề nghiệp, có năng lực và trình độ tổ chức thành công các quá trình dạy học và giáo dục
- Ngời giáo viên ngữ văn luôn tiếp xúc hoạt động với thế hệ trẻ muốn hoạt đọng
s phạm thu hút và có tác dụng cảm hoá, thuyết phục đợc các em, đòi hỏi bản thân nhà giáo dục phải có tâm hồn trong sáng, tơi trẻ, có tình cảm cao thợng, có thái độ khoan dung
Nhờ vậy nhà giáo mới có khả năng hiểu biết và có khả năng phát huy sở trờng của bản thân trong công tác giáo dục Đặc biệt là lòng yêu trẻ, yêu nghề, thái độ c xử công bằng đầy tình thơng, biết tự kiềm chế bản thân, gơng mẫu để học sinh noi theo, tôn trọng nhân cách trẻ, biết hợp tác với trẻ trong quá trình dạy học và giáo dục, biết tạo dựng bầu không khí dân chủ trong lớp học
- Lòng thơng ngời, tình yêu trẻ là động lực mạnh mẽ giúp ngời giáo viên vợt qua thử thách khó khăn trong cuộc sống để thực hiện tốt chức năng ngời “kỹ s tâm hồn” với tinh thần trách nhiệm cao, với niềm vui say mê, sáng tạo, với ý chí không ngừng học hỏi vơn lênhoàn thiện mình để cống hiến cho sự nghiệp trồng ngời
- Để giảng dạy và làm tốt chức năng của nhà giáo dục, ngời giáo viên phải học tập và tự rèn luyện để có năng lực s phạm cần thiết:
+ Để dạy tốt, ngời giáo viên phải nắm vững tri thức khoa học có liên quan đến môn học mà mình phụ trách, đồng thời thờng xuyên tự học, tự nghiên cứu để bắt kịp nhu cầu đổi mới không ngừng trong nội dung và phơng pháp dạy học
năng giao tiếp ứng xử trong tình huống trong quan hệ gia đình nhà trờng xã hội + Ngời thầy phải rèn luyện cho mình có đợc những kỷ năng, kỷ xảo cần thiết cho hoạt động nông nghiệp: Các kỹ năng thiết kế, kỹ năng tổ chức, kỹ năng
Trang 7giao tiếp, kỹ năng nhận thức kỹ năng dạy học, kỹ năng dạy học, kỹ năng nghiên cứu khoa học, hoạt động xã hội
+ Ngời giáo viên cần khéo léo tế nhị, không nóng vội trong dạy học
+ Tận dụng tối đa các tiết dạy học trả bài
- Do sự thay đổi cơ bản nội dung, phơng pháp và hình thức tổ chức dạy học cũng
nh thay đổi các mối quan hệ xã hội nên học sinh T H C S nói chung, học sinh lớp 8 trờng THCS Vân Đồn nói riêng có những đặc đặc điểm nhận thức riêng so với học sinh tiểu học Nên đòi hỏi ngời giáo viên phải hiểu biết đặc điểm phát triển trí tuệ của học sinh để làm cơ sở thiết kế bài giảng, lựa chọn nội dung,
ph-ơng pháp dạy học có cơ sở khoa học phù hợp với sự phát triển trí tuệ của các em thực hiện nguyên tắc sát đối tợng Phân loại đối tợng học sinh trong quá trình dạy học
Tạo lập nhóm đối tợng:
+) Nhóm học sinh khá - giỏi: Giáo viên nên mở rộng, đào sâu, nâng cao những tri thức đã học trong chơng trình nội dung và phơng pháp dạy học chủ yếu là giới thiệu một số vấn đề mới cha đợc học hoặc cha có diều kiện học kỹ học sâu +) Nhóm học sinh trung bình - trung bình khá:
Giáo viên phải giúp các em nắm vững đợc những kiến thức và kỹ năng đã đợc học phơng pháp dạy học chủ yếu là tổng kết, hệ thống lại những vấn đề cần thiết Giáo viên đa ra những bài tập nhằm bổ xung, củng cố và rèn luyện
+) ở THCS không còn tiết luyện viết nhng giáo viên cũng không thể bỏ qua mà vẫn phải tổ chức luyện viết cho học sinh; Giao bài luyện viết về nhà nhất là các
em viết chữ xấu, giao thời giân cụ thể, kiểm tra, sữa chữa hoàn thiện dần cho các
em
+) ở tiết trả bài học sinh có thể tự sữa lỗi cho nhau đó cũng là cách học bài tốt nhất
Học sinh nên đọc nhiều để làm giàu thêm vốn tri thức hiện có
Học sinh học bài, chuẩn bị bài đầy đủ khi đến lớp Đến lớp nên tận dụng tối
đa
quỹ thời gian hiện có của một tiết học
Không ngừng học hỏi bạn bè, thầy cô gia đình xã hội và tiếp thu làm giàu vốn tri thức
3 Biện pháp tổ chức thực hiện.
Qua thực trạng và nguyờn nhõn trờn tụi tự nhận thấy: Với tư cỏch là một giỏo viờn bụ mụn trực tiếp giảng dạy mụn Ngữ văn 8, tụi cần phải tạo cho cỏc
em niềm say mờ hứng thỳ học và niềm yờu thớch mụn học nhằm nõng cao chất
Trang 8lượng giờ học cũng như chất lượng bộ môn Để nâng cao chất lượng bộ môn cần nâng cao chất lượng ngay từ mỗi giờ dạy học để giúp các em lĩnh hội tri thức
ViÕt văn lµ thể hiện nội tâm, tâm trạng của người viết Ngồi trước trang giấy, nếu tâm hồn trống rỗng không cảm xúc, đầu óc mông lung không rõ ý nghĩ
gì thì người viết không thể có được một bài văn có hồn Lúc đó, bài văn hoặc khô khan, nhạt nhẽo, ngắn ngủi hoặc giả tạo, vay tình mượn ý Do đó cần phải hiểu lµ minh viÕt c¸i gì? ViÕt v¨n là bộc lộ những cảm xúc mà người viết cảm thấy ở trong lòng, viÕt những ấn tượng thầm kín về con người, sự vật, những kỉ niệm, hồi ức gợi nhớ đến người, đến việc, bộc lộ tình cảm yêu ghét, mến thân đối với cuộc đời Do vậy, viÕt v¨n là biểu hiện những tình cảm, cảm xúc dấy lên
ở trong lòng, chứ không phải có những việc làm, hành động nào đó biểu hiện ra ngoài một cách thái quá Người giáo viên, khi dạy văn THCS nói chung ngoài nắm kiến thức, phương pháp lên lớp còn cần có một tâm hồn, một trái tim sống cùng tác giả ,tác phẩm
Dù dạy văn miêu tả về sự vật và con người hay văn miêu tả về tác phẩm văn học, giáo viên luôn phải định hướng và hướng dẫn các em nắm vững quy trình để làm một bài văn tốt.Quy trình đó bao gồm:
Bước 1:Tìm hiểu đề và tìm ý
* Tìm hiểu đề
* Tìm ý
Bước 2: Lập dàn ý
Bước 3: Viết bài
Bước 4: Sửa bài
Sau ®©y t«i xin ®a ra mét sè biÖn ph¸p cô thÓ:
Cố thủ tướng Phạm Văn Đồng từng đánh giá rất cao lứa tuổi học sinh trong nhà trường như sau “Lứa tuổi từ 7 đến 17 là rất nhạy cảm, thông minh lạ lùng lắm”.Từ thực tế giảng dạy, tôi mạnh dạn đưa ra một số giải biÖn ph¸p để nâng cao chất lượng dạy và học văn ở bậc THCS như sau:
Trang 9Ngoài một số phương pháp tích cực trong dạy học phân môn tập làm văn như: Phương pháp dạy tập làm văn thông qua hoạt động, phương pháp trực quan, hình thức vấn đáp, thảo luận Giáo viên cần vận dụng sáng tạo một số phương pháp khác như phương pháp đóng vai, phương pháp sử dụng trò chơi học tập
Dù dạy văn miêu tả về sự vật và con người hay văn miêu tả về tác phẩm văn học, giáo viên luôn phải định hướng và hướng dẫn các em nắm vững quy trình để làm một bài văn miêu tả tốt.Quy trình đó cô thÓ lµ:
Bước 1:Tìm hiểu đề và tìm ý
* Tìm hiểu đề
Một đề bài thường ra dưới dạng khái quát nhằm thích hợp với tất cả đối tượng học sinh Do đó, quá trình tìm hiểu đề bài sẽ diễn ra như một hoạt động nhằm cá thể hóa đề bài cho từng học sinh kết quả của quá trình này là mỗi học sinh có một đề bài cho riêng mình.Trong đề bài văn giáo viên cần định hướng cho các em tìm hiểu đề bằng cách tìm ra lời giải cho các câu hỏi sau :
- Em định viÕt về người nào? về tác phẩm nào?
- Em viết bài đó nhằm mục đích gì?( bày tỏ cảm xúc, tình cảm nào?)
- Em viết bài đó để ai đọc? (cô giáo ,thầy giáo ,bố mẹ ,bạn bè .)
- Tình cảm, cảm xúc mà em định thể hiện với đối tượng miêu tả đó ra sao? Lời giải đáp cho những câu hỏi trên sẽ quyết định nội dung bài viết (trình bày cảm xúc gì ?), giọng điệu bài viết( viết cho bạn bè phải là giọng văn thân mật, có thể suồng sã; còn viết cho thây cô hoặc bố mẹ phải thân thiết nhưng nghiêm trang)
* Tìm ý
Tìm ý cho bài văn chính là tìm cảm xúc, tìm những ý nghĩ và tình cảm để diễn đạt thành nội dung của bài Ý nghĩ, cảm xúc, tình cảm muôn màu muôn vẻ trong các bài văn miêu tả đều bắt nguồn từ việc quan sát cuộc sống xung quanh,
từ những gì người viết đã sống và trải qua, đã tiếp xúc trong tác phẩm.Vì thế ,muốn tìm ý cho bài văn miêu tả không phải cứ ngồi một chỗ mà đợi ý nghĩ,
Trang 10cảm xúc đến Sau khi có một đề bài, hãy quan sát kĩ đối tượng đề bài nêu ra để
từ đó, cảm xúc xuất hiện Nếu không có điều kiện quan sát trực tiếp, hãy lục lọi trong trí nhớ, trong kỉ niệm những gì mình biết về đối tượng và từ từ nhớ lại các chi tiết Nếu cả kỉ niệm trong kí ức cũng không có thì tìm đọc sách báo, xem phim ảnh về đối tượng để ghi nhận các chi tiết cần thiết
Đối với bµi v¨n vÒ tác phẩm văn học, cảm xúc và suy nghĩ về tác phẩm văn học được nảy sinh từ bản thân tác phẩm.Tìm ý trong trường hợp này chính là đọc kĩ ,đọc đi đọc lại nhiều lần tác phẩm, ngẫm nghĩ tìm ra vẻ đẹp, tìm ra triết lí của nội dung ,tìm ra cái mới, cái độc đáo của các yếu tố hình thức nghệ thuật
Để tạo ý cho bài cÇn khơi nguồn cho mạch cảm xúc nảy sinh, người giáo viên cần rèn cho học sinh các cách lập ý sau:
- Liên hệ hiện tại với tương lai:
Đây là cách phát triển ý Chính tương lai sữ đem đến một sự biến đổi nào đó với đối tượng, và sự biến đổi đó sẽ làm tăng thêm tình cảm, làm tăng thêm ấn
tượng của người viết Nhà văn Thép Mới đã sử dụng điều này khi viết về Cây tre Việt Nam ( Ngày mai, trên đất nước này, sắt thép có thể nhiều hơn tre nứa) Nhà thơ Viễn Phương cũng đã liên hệ tới ngày mai: Mai về miền Nam thương trào nước mắt ( Viếng lăng Bác)
- Hồi tưởng quá khứ và suy nghĩ về hiện tại:
Đây cũng là một cách để người viết bộc lộ tình cảm, cảm xúc của mình Quá khứ bao giờ cũng lưu lại trong kí ức mỗi người Nhớ về quá khứ là để đối chiếu với hiện tại , làm tăng thêm ấn tượng, tình cảm với hiện tại và cũng có thể đối với chính quá khứ Nhà văn Vũ Bắng đã hồi tưởng lại mùa xuân Hà NỘi, mùa
xuân Bắc Việt để thêm thương mến thốt lên: Đẹp qua đi, mùa xuân ơi ( Mùa xuân của tôi) Nhà thơ Xuân Quỳnh hổi tưởng lại tuổi thơ với tiếng gà trưa và kỉ
niệm về bà để cắt nghĩa mục đích cuộc kháng chiến chống đế quốc Mĩ của chúng ta:
Cháu chiến đấu hôm nay
Vì lòng yêu tổ quốc