SKKN phát huy tính tích cực của học sinh trong dạy học chạy bền lớp 9

Do vậy, ở cấp học THCS này việc sử dụng cỏc phương phỏp, phương tiện, giỏo dục thể chất phự hợp với lứa tuổi thiếu niờn nhằm để lại hiệu quả cao trong việc phỏt triển thể chất, cho cỏc e

Trêng THCS tam ĐA

- -S¸ng kiÕn kinh nghiÖm

Ph¸t huy tÝnh tÝch cùc cña häc sinh

Trong d¹y häc ch¹y bÒn líp 9

Hä vµ tªn : NguyÔn Đình Bạch

Tæ : Khoa häc Tù nhiªn

Trêng : THCS Tam Đa

N¨m häc: 2013 – 2014

PHẦN 1: LÝ LỊCH

Họ và tªn: : NguyÔn Đ×nh Bạch

Đơn vị cụng tỏc: Trường THCS Tam Đa

Tờn đề tài: Phát huy tính tích cực của học sinh trong dạy học chạy bền

lớp 9

PHẦN 2: NỘI DUNG

Phát huy tính tích cực của học sinh

trong dạy học chạy bền lớp 9

I - Đặt vấn đề

Đảng và nhà nước ta đú khẳng định con người là vốn quý nhất của xú hội, là nguồn lực to lớn nhất và quan trọng nhất trong sự nghiệp xừy dựng và phỏt triển đất nước, nhằm mục tiờu dừn giàu, nước mạnh, xú hội cụng bằng, dừn chủ, văn minh Đồng thời cũng khẳng định sức khoẻ là vốn quý nhất của con người và sự cường trỏng về thể chất là nhu cầu của bản thừn con người, để tạo ra tài sản trớ tuệ vật chất cho xú hội

Trong sự nghiệp giỏo dục, một nền tảng cỳ sự đỳng gỳp hết sức quan trọng nhằm phỏt triển nguồn lực con người của đất nước, đỳ là cụng tỏc giỏo dục thể chất trong nhà trường Bởi vỡ thế hệ trẻ chớnh là chủ nhừn tương lai của đất nước Nhất là việc phỏt triển thể chất cho cỏc em học sinh trung học cơ sở Vỡ lứa tuổi này cỏc em đang cỳ sự chuyển biến mạnh về từm sinh lớ, giới tớnh để phỏt huy tớnh tớch cực của học sinh trong giảng dạy- học chạy bền lớp 9

1 Cơ sở lý luận

Đơn giản chỉ là tổ chức cho học sinh vận động’’… Giỳp học sinh phỏt triển toàn diện về đạo đức, thể chất, thẩm mỹ và cỏc kĩ năng cơ bản nhằm hỡnh thành nhừn cỏch con người Việt nam XHCN, xừy dưng tư cỏch và trỏch nhiệm cụng dừn, chuẩn bị cho học sinh tiếp tục học lờn, hoặc đi vào cuộc sống lao động, tham gia xừy dựng và bảo vệ Tổ quốc…’’ Giỏo dục học sinh lớp 9 nhằm giỳp

học sinh củng cố và phỏt triển những kết quả đó được học ở lớp 6, 7,8 và tiếp tục học ở lớp 9 mụn chạy bền Nhằm phỏt triển con người toàn diện

2 Cơ sở thực tiễn.

Thực tế cho ta thấy trong luyện tập TDTT, nhằm giỳp người tập luyện một cỏch khoa học và đỳng phương phỏp, hệ thống thỡ cơ thể mới phỏt triển một cỏch hài hoà, cõn đối sẽ là nền tảng cho sự phỏt triển thể chất của con người, ở lứa tuổi trưởng thành và làm cơ sở cho sức khoẻ của cả cuộc đời Do vậy, ở cấp học THCS này việc sử dụng cỏc phương phỏp, phương tiện, giỏo dục thể chất phự hợp với lứa tuổi thiếu niờn nhằm để lại hiệu quả cao trong việc phỏt triển thể chất, cho cỏc em cú vai trũ hết sức quan trọng trong giỏo dục thể chất, việc tập luyện mụn điền kinh núi chung, mụn chạy bền núi riờng một cỏch cú hệ thống và khoa học, từ lõu đó được cỏc nhà khoa học khẳng định tập luyện thể dục thể thao cú tỏc dụng tốt cho việc tăng cường rốn luyện và nõng cao thể lực trong chạy bền, để tăng cường và củng cố sức khoẻ cho con người thỡ phải tập luyện thường xuyờn theo kế hoạch, tim co búp nhiều hơn, thành mạch mỏu gión tốt hơn, hụ hấp sõu hơn người khụng tập luyện một cỏch rừ rệt Để phỏt huy tớnh tớch cực, tự giỏc của học sinh trong dạy học chạy bền, cú tỏc dụng tốt với sức khỏe mà cũn là cơ sở để phỏt triển thể lực một cỏch toàn diện Tạo điều kiện

để nõng cao thành tớch cho cỏc mụn thể thao khỏc

Phỏt huy tớnh tớch cực của học sinh trong dạy học chạy bền, phải phự hợp với mọi lứa tuổi, giới tớnh, đặc điểm cỏ nhõn Mặt khỏc, đơn giản về sõn bói dụng cụ tập luyện là điều kiện để tập luyện sức bền được tập luyện toàn bộ cho học sinh trong nhà trường

* Kết luận.

Để phỏt huy tớnh tớch cực của học sinh trong dạy học chạy bền Nhằm nõng cao sức bền cho người tập

Ngày nay, mụn điền kinh núi chung và mụn chạy bền núi riờng, nhằm phỏt triển sức bền và nõng cao sức khoẻ Chạy bền là một phương tiện để rốn thể lực trong mọi học sinh trong nhà trường THCS

Nhằm “phỏt huy tớnh tớch cực của học sinh trong dạy học chạy bền”

B - Mục đớch của sỏng kiến kinh nghiệm.

Nhằm rốn luyện cho học sinh cú một sức khoẻ tốt, sức bền tốt Tạo nền tảng cho cỏc em chơi và học cỏc mụn thể thao khỏc tốt hơn Để đẩy mạnh phong trào tập luyện cho học sinh THCS, củng cố và tăng cường sức khoẻ, nõng cao hiệu quả trong tập luyện và thi đấu

C - Đối tượng nghiờn cứu và phạm vi nghiờn cứu.

1 Đối tượng nghiờn cứu.

Học sinh lớp 9

- Chương trỡnh SGK từ lớp 6, 7, 8.9

- Một số tài liệu đó được học tập

- Đó thụng qua quỏ trỡnh giảng dạy mụn thể dục trong nhà trường “phỏt huy tớnh tớch cực của học sinh trong dạy học chạy bền lớp 9”

2 Phạm vi nghiờn cứu học sinh từ lớp 6, 7, 8,9.

D - Kế hoạch nghiờn cứu.

Để phỏt huy tớnh tớch cực của học sinh trong dạy học chạy bền lớp 9 Nhằm nõng cao sức bền cho cỏc em học sinh từ lứa tuổi 12-14 tuổi(từ lớp 6,7,8,9.) đó được ỏp dụng trong quỏ trỡnh tập luyện

- Ở lớp 6,7.8 đó được tập luyện và làm quen với chạy bền đạt 98%, cỏc em

đó phỏt huy được tớnh tớch cực, tự giỏc tập luyện, cũn lại 2% cỏc em chưa tập luyện được tốt

- Ở lớp 9 cỏc em tiếp tục được tập luyện một số kĩ năng cần thiết trong tập luyện phỏt triển sức bền

- Tiếp tục trang bị cho học sinh một số hiểu biết và kĩ năng, kĩ thuật cần thiết

để cỏc em tập luyện phỏt triển sức bền.Cần ỏp dụng cỏc phương phỏp sau:

1 Phương phỏp giảng giải (dựng lời núi)

2 Phương phỏp trực quan

3 Phương phỏp hướng dẫn trực tiếp của giỏo viờn

4 Phương phỏp tổ chức trũ chơi - thi đấu

5 Phương phỏp dạy phõn chia

6 Phương phỏp tổng hợp

Mỗi phương phỏp trờn đều cú ưu điểm và vị trớ quan trọng của nú, khi giảng dạy kĩ thuật, chiến thuật trong chạy bền, khụng nờn ỏp dụng đơn độc một phương phỏp nào, mà nờn kết hợp sự phong phỳ của cỏc phương phỏp với nhau thỡ sẽ đạt được kết quả cao Do vậy quỏ trỡnh giảng dạy mụn chạy bền phải biết vận dụng từng phương phỏp và sử dụng hợp lớ cỏc biện phỏp và cỏc điều kiện giảng dạy từ thấp đến cao - từ đơn giản đến phức tạp, từ nhẹ đến nặng để hoàn thành tốt mục tiờu yờu cầu mà học sinh cần đạt được

II - NỘI DUNG CỦA SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

A -Nội dung lớ luận liờn quan trực tiếp đến vấn đề nghiờn cứu, tổng kết kinh nghiệm,thực trạng của vấn đề nghiờn cứu

Phỏt huy tớnh tớch cực của học sinh trong dạy học chạy bền đối với học sinh lớp 9

1 Mục tiờu.

Nhằm trang bị cho học sinh một số kiến thức, kĩ năng và cú ý thức, thúi quen rốn luyện để phỏt triển sức bền

Kĩ thuật cần thiết để cỏc em tập luyện phỏt triển sức bền và chiến thuật

2 Nội dung.

2.1 Kĩ thuật.

Nhỡn chung kĩ thuật chạy bền đơn giản hơn kĩ thuật chạy cự ly ngắn, song khi tập cần chỳ ý cỏc giai đoạn sau:

“Xuất phỏt”: nếu ở cự ly 500m nữ, 800m nam tiến hành chạy theo nhúm.

Xuất phỏp cao hiện nay dung hai khẩu lệnh “sẵn sàng” và “chạy” song để phự hợp với trỡnh độ của vận động viờn, người tập bỡnh thường vẫn phải dung ba khẩu lệnh trong xuất phỏt là: “vào chỗ”, “sẵn sàng” và “chạy” để học sinh cỏc

em dễ tiếp thu và tập luyện cú hiệu quả

“Vào chỗ”: Khi cú lệnh “vào chỗ” người chạy thả lỏng và đứng trước vạch

xuất phỏt Đặt chõn khoẻ lờn trước, sỏt vạch Bàn chõn hơi hướng vào trong chõn cũn lại đặt ở phớa sau cỏch vạch xuất phỏt 1/2 bước chõn, đầu bàn chõn tỡ sẵn vào mặt đường Ở tư thế “vào chỗ” thõn người giữ thẳng và thả lỏng, trọng tõm cơ thể dồn đều trờn hai chõn Lỳc này cần tranh thủ thở sõu 2-3 lần và tập trung tư tưởng chờ lệnh “sẵn sàng”

“Sẵn sàng”: Khi cú lệnh “sẵn sàng” người chạy chuyển trọng tõm cơ thể vào

chõn trước, chõn hơi gập ở khớp gối, thõn người đổ về trước Tay bờn chõn mạnh (đặt ở phớa trước) đưa về sau, hơi chếch ra phớa ngoài, gúc ở khuỷu tay khoảng 1200 - 1500 Tay cũn lại hơi gập ở khuỷu tay và để tự nhiờn phớa trước ngực Ngưũi chạy lỳc này phải hết sức tập chung tư tưởng chờ lệnh “chạy”

Chạy “lao”: khi cú lệnh “chạy” người chạy phải đạp mạnh chõn để “lao”

nhanh về trước Qua 4 - 6 bứơc đầu, thõn người dần dần thẳng lờn như khi chạy giữa quóng Trong chạy 20 - 30 m đầu người chạy phải dựng tốc độ lớn để vượt lờn chiếm lấy mộp trong của đường chạy Sau đú chuyển sang chạy bước dài thả lỏng theo nhịp điệu cần thiết để đạt được yờu cầu quy định

Chạy “giữa quóng”: chạy giữa quóng là giai đoạn trọng yếu nhất quyết định

thành tớch Yờu cầu chạy phải đỳng kĩ thuật, cú nhịp điệu, thả lỏng bước dài và biết kết hợp thở với bước chạy

So với chạy cự li ngắn, độ dài của bước chạy của cự li chạy bền ngắn hơn nhưng đạp sau vẫn phải mạnh, duỗi thẳng hết chõn Gúc đạp sau khoảng 500, tốc

độ chạy càng cao thỡ gúc độ đạp sau càng nhỏ Đụ ngả thõn người về trước hoặc ngửa ra sau làm ảnh hưởng tới kĩ thuật Tư thế của đầu ảnh hưởng nhiều tới tư thế của thõn nờn khi chạy cần giữ đầu thẳng, mắt nhỡn về phớa trước

Cần chỳ ý đặt chõn đỳng, chõn chạm đất bằng 1/2 bàn chõn trước từ mỏ ngoài vào Khi đặt chõn phải nhẹ nhàng, đầu gối hơi gập lại để giảm chấn động

Động tỏc đỏnh tay trong chạy bền hay cũn gọi là chạy cự li trung bỡnh

Chậm hơn và khụng “giật” mạnh ra sau như ở cự li ngắn, tay đỏnh chủ yếu là để

giữ thăng bằng, phối hợp tớch cực với động tỏc chõn Đỏnh tay cần thả lỏng nhịp nhàng theo bước chạy

Trong lỳc chạy cần phải thả lỏng toàn thõn nhất là lỳc chạy đường vũng Càng thả lỏng càng tiết kiệm được sức, càng dễ phối hợp động tỏc, chạy càng nhịp nhàng

Khi chạy trờn đường vũng cần bỏm sỏt vào mộp trong, bàn chõn đặt cỏch mộp đường từ 5 - 7 cm Thõn trờn hơi ngả về bờn trỏi (vào phớa trong sõn) để hạn chế lực li tõm, tay phải đỏnh với biờn độ rộng hơn và tớch cực hơn tay trỏi Bàn chõn đặt hơi hướng vào bờn trong

Trong suốt đoạn đường vũng cần chạy thả lỏng để duy trỡ được nhịp điệu, độ dài bước, trỏnh bị mất sức vụ ớch

“Về đớch”: càng gần về đớch người chạy càng cần phải cố gắng khắc phục

mệt mỏi, duy trỡ tốc độ sẵn cú để vượt qua đớch hoặc cũn sức thỡ “tung” nốt ra

để đưa thành tớch lờn cao hơn Lỳc này cần đỏnh tay nhanh hơn, tăng độ ngả thõn trờn, giảm gúc độ đạp sau, tăng tần số bước chạy Việc thực hiện động tỏc

“chạm đớch” bằng ngực hoặc bằng vai vào dõy đớch như ở chạy cự li ngắn chỉ cần khi cú đối thủ đang theo sỏt, đang đọ sức với mỡnh trong việc dành ngụi vị, thứ Nếu khụng cú đối thủ tranh giành thứ hạng thỡ chỉ cần duy trỡ tốc độ về đớch cho tốt, khụng cần phải làm động tỏc “chạm dõy đớch” gõy mất sức, dễ bị ngó, ảnh hưởng tới kết quả

Sau khi qua đớch cần tiếp tục chạy thả lỏng với tốc độ giảm dần 10 - 20 m, rồi chuyển sang đi bộ thở sõu, khi đó đỡ mệt mới dừng lại

2.2 Chiến thuật.

Chiến thuật trong chạy bền hay chạy cự li trung bỡnh 500m nữ, 800m nam

Cú tầm quan trọng rất lớn, đụi khi nú đúng vai trũ quyết định trong việc giành thắng lợi của người chạy Nhiều người chạy cú trỡnh độ thể lực cao, thể lực tốt, sức bền tốt nhưng thiếu kinh nghiệm phõn phối sức khụng chớnh xỏc lờn đó khụng đạt được kết quả cao, mà cũn thấp hơn cả những người yếu hơn mỡnh

Vỡ vậy cần phải xõy dựng cho người tập một chiến thuật hợp lớ - phự hợp với trỡnh độ thể lực đặc, điểm cỏ nhõn, giới tớnh

Chiến thuật chạy cự li trung bỡnh “chạy bền” phự hợp với trỡnh độ thể lực với thiếu niờn, học sinh lớp 8, lứa tuổi từ 12 - 16 tuổi

Chiến thuật phõn phối sức khi chạy là chiến thuật chủ động nhất giỏo viện phải dựa vào trỡnh độ thể lực, đặc điểm cỏ nhõn, giới tớnh Do cự li chạy dài hay ngắn mà sức khoẻ cú hạn, nờn trong chạy bền khụng thể chạy với tốc độ

nhanh tối đa như chạy 60m Tuỳ theo cự li định tập để tớnh toỏn phõn bổ sức cho người chạy trờn cỏc đoạn đường chạy thớch hợp

Đối với cự li 500m (nữ), 800m (nam) mà người chạy cần phõn phối sức của mỡnh sao cho hợp lớ nhất để đạt được kết qua cao

Thụng thường khi mới xuất phỏt nờn chạy chậm, nhẹ nhàng cho cơ thể thớch nghi dần, sau đú nõng dần và giữ ổn định tốc độ đến khi về đớch

Chiến thuật phõn phối sức là chiến thuật chủ động phỏt huy được khả năng thể lực của người chạy Sử dụng chiến thuật này cú thể dự đoỏn trước được thành tớch mà người chạy sẽ đạt Muốn thực hiện được chiến thuật phõn phối sức chớnh xỏc cần phải tập chạy lặp lại nhiều lần cỏc đoạn đường cố định để xõy dựng cảm giỏc tốc độ, cú cảm giỏc tốc độ tốt sẽ phõn phối tốt, thành tớch sẽ đạt được theo kế hoạch

Chiến thuật “bỏm sỏt” và “rỳt” ở đoạn cuối, đối với học sinh lớp 9, người

mới tập luyện, chưa cú kinh nghiệm, chưa cú cảm giỏc tốc độ để phõn phối sức được chớnh xỏc thỡ nờn tập chiến thuật “bỏm sỏt” và “rỳt” đoạn cuối

Khi thực hiện chiến thuật này người chạy cần phải bỏm sỏt đối phương Khi bỏm sỏt đối phương phải kiờn trỡ theo sỏt gút đối phương, khoảng cỏch tốt nhất

là 0,5 - 1m

Khi “bỏm sỏt” nếu đối phương tăng tốc độ để rỳt bỏ thỡ phải bỏm theo ngay

để giữ vững khoảng cỏch nờu trờn Để thực hiện được chiến thuật “bỏm sỏt” và

“rỳt” ở đoạn cuối trong quỏ trỡnh tập luyện cần phải chạy biến tốc (thay đổi tốc độ) với cỏc đoạn dài ngắn khỏc nhau, để quen với việc chạy thay đổi tốc độ, chủ động “bứt phỏ” và “đuổi bỏm” đối phương khi cần thiết

Thở trong chạy bền (cự li trung bỡnh) đối với mụn chạy bền thở rất quan

trọng, người chạy phải biết thở đỳng để khụng bị mệt, khụng bị loạn bước chạy, ảnh hưởng đến tốc độ chạy

Do đú trong lỳc chạy cần chỳ ý tập thở theo cỏch sau đõy:

+ Hớt vào phải sõu, thở ra phải hết

+ Hớt vào bằng mũi, thở ra bằng miệng

+ Nhịp thở: phải biết cỏch thở cho nhịp nhàng phự hợp với bước chạy để đỡ

bị mệt và tiết kiệm được sức; nhịp thở tốt nhất trong lỳc chạy là cứ 2 bước chạy hớt vào 2 lần bằng mũi ngắn - mạnh và 2 bước chạy tiếp theo thở ra bằng mồm cũng ngắn - mạnh, cũng cú thể thở theo nhịp 3/3 tức là 3 bước chạy thực hiện 1 lần hớt vào thật sõu, 3 bước chạy tiếp thở ra thật hết

Muốn cú nhịp thở tốt, phự hợp với bản thõn người tập phải tư tập chạy với nhịp thở khỏc nhau Nhịp thở nào tương đối phự hợp với mỡnh trong tất cả cỏc buổi tập và trong điều kiện khỏc nhau phải tập với mức thuần thục, thành phản

xạ cú điều kiện; khụng nghĩ đến thở mà vẫn thở đỳng nhịp trong lỳc chạy Cú vậy tập luyện mới kết quả, thành tớch mới được nõng lờn

B - Thực trạng của vấn đề nghiờn cứu.

Từ những cơ sở lớ luận trờn, ở đề tài này tụi đó nghiờn cứu và được ỏp dụng trong quỏ trỡnh tập luyện của học sinh từ lớp 6, 7 và lớp 8 tiếp tục được ỏp dụng trong quỏ trỡnh dạy và học nhằm phỏt triển sức bền chung cho học sinh lớp 8 Bởi vỡ cỏc bài tập phỏt triển sức bền chung nhằm nõng cao sự thớch ứng của cở thể trong điều kiện trao đổi chất, đủ dưỡng khớ cú ảnh hưởng rất lớn đến hệ thống cỏc cơ quan trong cơ thể người tập Nghĩa là luyện tập phỏt triển chung làm tăng lượng mỏu và tuần hoàn, sự lưu thụng của mỏu tốt hơn, tim hoạt động tinh tế hơn, hiệu quả hơn lượng vận động đạt kết quả cao hơn Nõng cao sức bền chung là cơ sở để nõng cao sức bền chuyờn mụn và nõng cao năng lực vận động của cơ thể

Với mục đớch của đề tài này là nhằm phỏt huy tớnh tớch cực của học sinh trong dạy học chạy bền lớp 9 nhằm nõng cao sức bền, tụi đó tham khảo cuốn

sỏch’’ Điền kinh và giỏo dục cỏc tố chất thể lực’’, SGV lớp 9 và một số tài liệu khỏc đó được học tập

Cỏc yếu tố tạo lờn sức bền gồm cú: năng lực của tuần hoàn, hụ hấp và cơ

khớp, khả năng duy trỡ hưng phấn của hệ thần kinh, sự tiết kiệm năng lượng và nguồn dự trữ năng lượng của cơ thể, sự phối hợp giữa cỏc chức năng sinh lý cơ thể, kỹ thuật động tỏc và ý chớ

Từ cỏc điều nờu trờn ta thấy tập sức bền cần thường xuyờn, kiờn trỡ, khụng lờn cho cỏc em chạy sức bền với quóng đường dài hoặc thời gian lõu ngay lần đầu, để gõy tõm lớ sợ Nờn dạy xen vào cuối phần cơ bản của cỏc tiết học dầu trong năm học Lỳc đầu chỉ chạy nhẹ nhàng 200 m, 350 m, 400 m Sau đú nõng dần lờn 450 m, 500 m, 600 m và 800 m Cũn về nhà cỏc em sẽ tập chạy vũng số tỏm hoặc chạy trờn địa hỡnh tự nhiờn theo nhúm hoặc nhảy dõy bền, tõng cầu

Cho cỏc em chạy theo một hàng dọc, sau một thời gian dài tập luyện thường xuyờn lỳc đú cho chạy cú tớnh thời gian Thụng qua quỏ trỡnh dạy - học cần làm cho học sinh thấy được ý nghĩa, tầm quan trọng của sức bền trong đời sống

Vỡ thế rất cần phải rốn luyện để phỏt triển sức bền Tuyệt đối khụng núng vội, phải biết chạy một cỏch nhịp nhàng kết hợp với thở và thả lỏng, chạy trờn quóng đường và thời gian phự hợp với sức khoẻ của mỡnh, đặc biệt chạy xong phải thực hiện cỏc động tỏc hồi tĩnh thả lỏng

Ngoài ra cũn dạy cho học sinh cỏch kiểm tra sức khoẻ định kỳ hằng năm

Hướng dẫn cho học sinh cỏch đo mạch trước và sau khi vận động, nhất là trước và sau khi chạy bền

Điều chỉnh lượng vận động cho học sinh chạy phự hơp với lứa tuổi, giới tớnh, để tập chạy theo cự li quy định

Để dạy cho học sinh “cỏch vượt cỏc chướng ngại vật trờn đường chạy” giỏo viờn chủ yếu giới thiệu lớ thuyết kết hợp với làm mẫu và nhắc học sinh vận