SKKN phương pháp khai thác lược đồ trong sách giáo khoa lịch sử 9 nhằm phát huy tính tích cực của học sinh

---Việc thực hiện đổi mới nội dung - chơng trình, đổi mới phơng pháp dạy học đã đợc thực hiện nhiều năm nay.Đổi mới phơng pháp dạy học lịch sử ở trờng trung học cơ sở là quá trình chuyển

KếT QUả XếP LOạI CáC CấP ………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

Lời nói đầu

Con ngời, cây cỏ, mọi vật xung quanh ta đều sinh ra, lớn lên và biến đổi Xã hội loài ngời cũng vậy Những gì mà chúng ta thấy ngày hôm nay đều trải qua những thay đổi theo thời gian, nghĩa là đều có lịch sử Lịch sử chính là những gì diễn ra trong quá khứ Và để hiểu đợc cội nguồn của tổ tiên, ông cha, làng xóm, cội nguồn của dân tộc mình; biết đợc tổ tiên, ông cha đã sống và lao động nh thế nào để tạo nên đất nớc ngày nay, và từ đó biết quí trọng những gì mình đang có; biết ơn những ngời làm ra nó, cũng nh biết mình phải làm gì cho đất nớc…đó là đó là mục đích của việc học tập lịch sử Chính vì bộ môn Lịch sử có vai trò lớn lao nh vậy nên là một giáo viên giảng dạy lịch sử, tôi luôn luôn trăn trở, suy nghĩ trong từng bài giảng, học hỏi, đúc rút kinh nghiệm để làm sao có đợc những bài giảng hay nhất, hấp dẫn nhất, bổ ích nhất đối với các em học sinh

Trong quá trình giảng dạy lịch sử của bản thân, cùng với việc không ngừng học hỏi ở thầy cô, bạn bè, đồng nghiệp, tôi đã đúc rút kinh nghiệm, kiểm nghiệm GV: Vũ Thị Hoạt Trờng THCS Tống Phan 1

-trong thực tế và rút ra đợc “Phơng pháp khai thác lợc đồ -trong sách giáo khoa

lịch sử 9 nhằm phát huy tính tích cực của học sinh” Để hoàn thành đợc đề tài

này, tôi xin chân thành cảm ơn các cấp lãnh đạo, Ban giám hiệu trờng THCS Tống Phan, tổ Khoa học Xã hội, các bạn bè đồng nghiệp, các em học sinh…đó là đã tham gia, góp ý, giúp đỡ tôi trong suốt quá trình nghiên cứu

Tuy nhiên, là một giáo viên trẻ, kinh nghiệm giảng dạy và vốn sống cha nhiều nên mặc dù rất cố gắng song đề tài tôi nghiên cứu sẽ không tránh khỏi những thiếu sót Vì vậy, tôi rất mong nhận đợc sự góp ý chân thành của các thầy giáo, cô giáo, các bạn đồng nghiệp, để đề tài đợc đầy đủ và ngày càng hoàn thiện hơn

Tôi xin chân thành cảm ơn!

mục lục

Lời nói đầu Trang 02 Mục lục Trang 03 Một số kí hiệu viết tắt Trang 04

Phần 1: Mở đầu Trang 05

I Lí do chọn đề tài Trang 05

1.Cơ sở lí luận Trang 05 2.Cơ sở thực tiễn Trang 06

II Mục đích nghiên cứu Trang 07 III Đối tợng và phạm vi nghiên cứu Trang 07 IV.Phơng pháp nghiên cứu Trang 07

V Tình hình, kế hoạch nghiên cứu Trang 07

Phần 2: Nội dung nghiên cứu và kết quả Trang 08

I Lí luận chung Trang 08

II Thực trạng Trang 08 III Giải pháp thực hiện Trang 09

1 Giải pháp Trang 09

2 Kết quả Trang 20

3 Tiểu kết Trang 21

Phần 3: Kết luận và khuyến nghị Trang 21

Tài kiệu tham khảo Trang 23

Một số kí hiệu, viết tắt.

- GV : Giáo viên

- HS : Học sinh

- SGK : Sách giáo khoa

- DCND : Dân chủ nhân dân

- THCS : Trung học cơ sở

- XHCN : Xã hội chủ nghĩa

- TBCN : T bản chủ nghĩa

Phần 1: mở đầu

I Lí do chọn đề tài

1.Cơ sở lí luận.

GV: Vũ Thị Hoạt Trờng THCS Tống Phan 3

-Việc thực hiện đổi mới nội dung - chơng trình, đổi mới phơng pháp dạy học đã đợc thực hiện nhiều năm nay.Đổi mới phơng pháp dạy học lịch sử ở trờng trung học cơ sở là quá trình chuyển từ phơng pháp dạy học “ thầy nói – trò nghe”, ‘’thầy đọc – trò chép” sang phơng pháp dạy học mới, trong đó, giáo viên

là ngời tổ chức, hớng dẫn quá trình học tập của học sinh ,còn học sinh phải tích cực, chủ động tham gia vào quá trình học tập , tự tìm kiếm kiến thức, hình thành năng lực sáng tạo, rèn luyện khả năng tự học của học sinh

Vấn đề phát huy tính tích cực của học sinh đã đợc đặt ra từ lâu trong ngành giáo dục nớc ta Có thể nói cốt lõi của vấn đề này là hớng tới hoạt động học tập chủ động của học sinh Học tập là hoạt động chủ đạo của lứa tuổi đi học Tính tích cực trong hoạt động học tập thực chất là tính tích cực nhận thức, đặc biệt là khát vọng hiểu biết, cố gắng và nghị lực cao trong chiếm lĩnh tri thức, đồng thời cũng muốn có cơ hội để thể hiện sự hiểu biết, truyền đạt những hiểu biết của mình tới bạn bè

Trong dạy học ngày nay, GV không chỉ đóng vai trò tổ chức, hớng dẫn để học sinh có cơ hội tìm tòi, chíêm lĩnh kiến thức mới, mà còn phải biết cách phát huy vốn kiến thức đã biết của các em Làm đợc nh vậy chính là giáo viên đã phát huy tính tích cực, chủ động của các em trong học tập

Với phơng pháp dạy học mới, phơng tiện , thiết bị đồ dùng dạy học đã trở thành không thể thiếu trong mỗi tiết dạy , ở tất cả các bộ môn Nó tăng cờng tính trực quan, tính cụ thể , tính sinh động ,tính hấp dẫn…đó là của giờ dạy, sẽ góp phần nâng cao chất lợng, hiệu quả của giờ dạy - góp phần tích cực vào việc thực hiện tốt mục tiêu đổi mới phơng pháp dạy học mà chúng ta thực hiện tích cực trong suốt những năm qua

Sau đây, chúng ta cùng tham khảo một kết quả nghiên cứu mà tiến sỹ Nguyễn Hữu Chí có đề cập đến trong tài liệu: Đổi mới phơng pháp dạy học lịch

sử ở trờng trung học cơ sở( năm 2002)

Tỷ lệ lu giữ trong trí nhớ:

4 90% Lời, hình và hành động 80%

Ta lu ý các phơng pháp 3, 4, 5: khi giáo viên kết hợp đợc phơng pháp dùng lời và các phơng pháp nhằm huy động đồng thời nhiều giác quan tham gia vào quá trình học tập, tổ chức tốt quá trình dạy học thì kết quả sẽ khả quan Lời giảng sinh động, giàu hình ảnh; đồ dùng trực quan đầy đủ; cách thức tổ chức khai thác kiến thức chuẩn xác của giáo viên, là những yếu tố quyết định cho thành công của mỗi tiết dạy

Nh thế, nói đến phơng pháp dạy học mới, không thể không nói đến việc sử dụng tốt phơng tiện, thiết bị , đồ dùng dạy học- ở đây, tôi xin nhấn mạnh đến kênh hình( trong đó có lợc đồ) Kênh hình( trong đó có lợc đồ) chỉ có thể phát huy tối đa giá trị của nó , khi ngời giáo viên biết khai thác và hớng dẫn học sinh khai thác một cách tốt nhất tất cả những kênh hình( trong đó có lợc đồ) mà giáo viên có trong tay Có nh thế, việc khai thác hệ thống kênh hình( trong đó có lợc

đồ)mới phát huy đợc tính tích cực của học sinh

2 Cơ sở thực tiễn

Với phơng pháp dạy - học mới , lấy học sinh làm trung tâm , dới sự hớng dẫn và tổ chức cuả thầy, học trò tích cực , chủ động , năng động , sáng tạo chiếm lĩnh tri thức

Một trong những yêu cầu của tiết học là mọi đối tợng học sinh trong lớp

đều đợc làm việc , đều đợc suy nghĩ , đều có cơ hội để trình bày suy nghĩ của mình …đó là Để làm trọn vẹn đợc điều này, trong một quỹ thời gian có hạn hoàn toàn không dễ Việc khai thác nội dung cơ bản của hệ thống kênh chữ đã mất rất nhiều thời gian , bên cạnh đó, giáo viên phải tổ chức , hớng dẫn học sinh khai thác kênh

hình( trong đó có lợc đồ) nh thế nào cho tốt về kiến thức lại phát huy đợc tính tích

cực , chủ động , năng động , sáng tạo và tiết kiệm đợc thời gian , để bài học hoàn thiện là một trong những mối quan tâm lớn của giáo viên

Trong một bài cụ thể , kênh hình( trong đó có lợc đồ) nằm ở mục nào ? Nên khai thác kênh hình( trong đó có lợc đồ)ấy vào thời điểm nào: phần đầu mục , giữa mục hay cuối mục ? Khai thác làm sao cho hợp lí để đảm bảo tốt nhất

về đổi mới phơng pháp dạy học, phát huy đợc tính tích cực của học sinh? Khai thác nh thế nào để đảm bảo về kiến thức (để kênh hình(trong đó có lợc đồ): chính

là công cụ, là phơng tiện cung cấp kiến thức và chính nó là nguồn kiến thức )

-kiến thức khai thác phải : vừa đúng , vừa đủ , vừa sâu lại vừa hay ( vừa phải đảm

bảo về thời gian ) Đáp ứng đợc những điều này quả là vô cùng khó khăn !

Để giải quyết phần nào những khó khăn trên khi khai thác kênh hình và

phát huy đợc tối đa giá trị của kênh hình, trong phạm vi của đề tài này, tôi xin đề cập tới : Phơng pháp khai thác lợc đồ trong sách giáo khoa lịch sử lớp 9 nhằm phát huy tính tích cực của học sinh

ii mục đích nghiên cứu

Chọn đề tài: “Phơng pháp khai thác lợc đồ trong SGK lịch sử lớp 9 nhằm

phát huy tính tích cực của học sinh “ tôi nhằm mục đích trình bày những kinh

nghiệm của bản thân về phơng pháp khai thác lợc đồ nh các bớc khai thác lợc đồ,

thời điểm khai thác lợc đồ và cách khai thác nội dung lợc đồ để từ đó dới sự hớng dẫn và tổ chức của giáo viên , học sinh có thể phát huy đợc tính tích cực, chủ

động, năng động, sáng tạo của các em trong giờ học lịch sử

Đồng thời, thông qua đề tài này đợc lắng nghe ý kiến đóng góp của các

đồng nghiệp để tôi có thể làm tốt hơn công tác giảng dạy lịch sử của mình Tôi cũng hi vọng những ý kiến của tôi sẽ giúp ích cho đồng nghiệp , làm t liệu tham khảo để thông qua phơng pháp khai thác lợc đồ này có thể góp phần nhỏ bé nào

đó giúp các em học sinh thêm yêu thích bộ môn lịch sử hơn, giúp các em nhận ra bản chất đích thực của môn lịch sử :Rất hay , rất hấp dẫn có giá trị lớn trong giáo dục t tởng, đạo đức ; giáo dục tình yêu quê hơng, đất nớc, con ngời

iii đối tợng và phạm vi nghiên cứu

1 Đối tợng nghiên cứu:

Học sinh lớp 9 trờng THCS Tống Phan.

2 Phạm vi nghiên cứu:

Phơng pháp khai thác lợc đồ trong SGK Lịch sử 9 nhằm phát huy tính tích cực của học sinh - đây chỉ là một bộ phận trong phơng pháp khai thác kênh hình trong SGK lịch sử 9 và khai thác kênh hình trong SGK lịch sử nói chung Tuy nhiên, cũng có thể áp dụng linh hoạt cho bộ môn lịch sử ở các khối 6,7,8 và các bộ môn khác

iv phơng pháp nghiên cứu

Đề tài đợc nghiên cứu thông qua:

-Thực tế giảng dạy,các đợt hội giảng, ý kiến đóng góp xây dựng của đồng nghiệp -Kết quả đánh giá học sinh trớc và sau khi kết thúc đề tài

-Quan sát sự thay đổi trong nhận thức của học sinh đối với bộ môn lịch sử

v tình hình nghiên cứu, kế hoạch nghiên cứu

GV: Vũ Thị Hoạt Trờng THCS Tống Phan 5

Đề tài này tôi đã tiến hành nghiên cứu và thực nghiệm3 năm: từ năm học 2009-2010 ,2010-2011 và 2011-2012 đối với HS lớp 9 trờng THCS Tống Phan

Khi tiến hành nghiên cứu đề tài này, đặc biệt là khi dạy thực nghiệm tôi đã nhận đợc sự ủng hộ, tham gia góp ý, động viên của các thầy cô , bạn bề , đồng nghiệp và các em học sinh

Đây là đề tài tôi đã tiến hành nghiên cứu trong phạm vi hẹp (Phơng pháp

khai thác lợc đồ trong SGK lịch sử lớp 9 nhằm phát huy tính tích cực của học sinh) , nên trong tơng lai, cùng với sự nỗ lực của bản thân và sự góp ý từ bạn bè,

đồng nghiệp, tôi sẽ tiếp tục nghiên cứu để đề tài đợc mở rộng (Phơng pháp khai thác kênh hình trong SGK lịch sử lớp 9 nhằm phát huy tính tích cực của học sinh)

và ngày càng hoàn thiện hơn

Phần 2: nội dung nghiên cứu và kết quả

i lí luận chung.

Nh ta biết, học tập lịch sử là quá trình nhận thức những điều đã diễn ra trong quá khứ của xã hội, để hiểu về hiện tại và chuẩn bị cho tơng lai Vì vậy

nhiệm vụ đầu tiên, tất yếu của bộ môn lịch sử ở trờng phổ thông là tái tạo lịch sử.

Để tái tạo lịch sử, trớc hết phải kể đến lời nói sinh động giàu hình ảnh của giáo

viên(tờng thuật, miêu tả, kể chuyện, nêu đặc điểm của nhân vật lịch sử…đó là ) Nhng,

so với lời nói của giáo viên, các phơng tiện trực quan( bản đồ - lợc đồ, tranh ảnh, mẫu vật ) có u thế nhiều hơn: tạo ra hình ảnh lịch sử cụ thể sinh động , chính xác hơn , giúp học sinh thuận lợi hơn trong việc tạo biểu tợng lịch sử Vì vậy, thật là tốt nếu giáo viên biết kết hợp nhuần nhuyễn các phơng tiện trực quan với lời giảng sinh động của mình

ở đây, tôi đang đề cập đến một loại phơng tiện trực quan mà giáo viên luôn

có trong tay, luôn phải sử dụng trong nhiều tiết dạy, đó chính là hệ thống lợc

đồ(bản đồ) trong SGK Hãy khai thác triệt để lợc đồ, kết hợp với khai thác tốt kênh chữ , chúng ta sẽ hoàn thành tốt mục tiêu của bài học, học sinh sẽ nhanh chóng hiểu bài và lu gĩ kiến thức bền vững hơn Giáo viên không chỉ có nhiệm vụ khai thác tốt nội dung lợc đồ trong quá trình giảng dạy mà còn có nhiệm vụ tổ chức kỹ năng cho học sinh khai thác lợc đồ ấy một cách đúng hớng nhất - hình thành ở các em kỹ năng khai thác lợc đồ Có nh thế ,hệ thống lợc đồ (một dạng quan trọng của thiết bị ,đồ dùng dạy học trong môn lịch sử) mới phát huy đợc tác dụng - nhằm nâng cao hiệu quả,chất lợng của giờ lịch sử - góp phần làm bài giảng sinh động , hấp dẫn , sâu sắc về kiến thức Nếu giáo viên khai thác lợc đồ tốt ,sẽ

để laị những ấn tợng cụ thể,đậm nét ,lu giữ trong trí nhớ …đó là góp phần làm các em thêm yêu ,thêm quý môn lịch sử - cải thiện dần quan niệm :"môn lịch sử là khô khan , chán ngắt ".Ngợc lại , giúp các em nhận ra bản chất đích thực của môn lịch

sử :Rất hay , rất hấp dẫn có giá trị lớn trong giáo dục t tởng,đạo đức ; giáo dục tình yêu quê hơng, đất nớc, con ngời, cho các em nhận thức ngày càng tốt hơn về quy luật phát triển xã hội

II.Thực trạng việc khai thác lợc đồ trong dạy học Lịch

sử 9 ở trờng THCS Tống Phan

SGK lớp 9 cũ có 43 kênh hình ở cả hai tập (Trong đó , có 17 l ợc đồ ) Trong quan điểm và nhận thức của hầu hết giáo viên bộ môn lịch sử trớc đây: Hệ thống lợc đồ trong SGK nói riêng , hay kênh hình,thiết bị đồ dùng dạy học lịch sử ( lợc đồ tranh ảnh , mẫu vật …đó là ) nói chung, chỉ là để minh hoạ cho hệ thống kênh chữ ,để bổ sung làm phong phú nội dung SGK, còn giá trị về mặt kiến thức thì rất ít

Chính vì nhận thức , quan điểm về tác dụng của hệ thống lợc đồ nh vậy nên trong quá trình giảng dạy , giáo viên không thực sự chú ý nhiều đến khai thác hệ thống lợc đồ

-+ Lúc nhớ , có thể khai thác qua loa (cho có ),cha biết nên khai thác vào thời điểm nào, trọng tâm vào đâu Sự đầu t cho khai thác lợc đồ chủ yếu còn ở dạng minh hoạ, cha chú trọng về mặt kiến thức

+ Hoặc: nếu thời gian không còn nhiều, giáo viên có thể bỏ qua không khai thác lợc đồ; thậm chí vẫn có thể "quên" không khai thác…đó là ! Chính vì vậy , trong

một thời gian dài , với phơng pháp dạy học cũ , " một nguồn kiến thức quan trọng

" đã bị bỏ quên một cách vô tình Và đây cũng là 1 trong số các nguyên nhân khiến bộ môn Lịch sử không hấp dẫn các em học sinh

iii.giải pháp thực hiện

1 Giải pháp

Hiện nay, với phơng pháp dạy học mới, đồ dùng dạy học ,kênh hình nói chung , hay hệ thống lợc đồ trong SGK lớp 9 nói riêng, không chỉ dừng lại ở giá

trị "minh hoạ" cho hệ thống kênh chữ - mà chính thiết bị, đồ dùng dạy học,kênh

hình (trong đó có lợc đồ) là công cụ, là phơng tiện cung cấp kiến thức và chính nó là"nguồn kiến thức"

Nếu nh SGK lớp 9 cũ , đa vào 43 kênh hình (ở cả hai tập ) ,thì SGK lớp 9 mơí đa

vào 92 kênh hình (trong đó có 27 lợc đồ) Đây chính là điểm mới về kênh hình của SGK mới và cũng chính là một trong những biểu hiện rõ nét về đổi mới nội dung -chơng trình SGK lớp 9 mới - nhằm đổi mới phơng pháp dạy học : Nhằm giúp thầy và trò khai thác kiến thức, rèn luyện kĩ năng và phát huy tính tích cực, chủ động của các em trong học tập

Lợc đồ , bên cạnh kênh chữ , ngoài mục đích minh hoạ cho kênh chữ , còn chứa đựng trong đó nội dung mà kênh chữ không chứa đựng nổi Lợc đồ giúp thể hiện một cách đầy đủ , chính xác và sinh động kiến thức của bài giảng…đó là

Tuy nhiên , điều quan trọng nhất , là làm thế nào để lợc đồ trong SGK " thể hiện tối đa giá trị " của nó ?

Trớc tiên, chúng ta cùng thống nhất :

1.1 các bớc cụ thể khi khai thác nội dung lợc đồ (bản đồ )trong SGK:

- Bớc 1: Học sinh quan sát lợc đồ (chú ý quan sát cả nội dung , ranh giới và các

kí hiệu của lợc đồ)

- Bớc 2 : Giáo viên đặt câu hỏi nêu vấn đề và gợi ý học sinh tìm hiểu nội dung

lợc đồ

- Bớc 3: Học sinh trình baỳ kết quả tìm hiểu nội dung lợc đồ

- Bớc 4:Giáo viên nhận xét , bổ sung , hoàn chỉnh nội dung lợc đồ (gắn liền với

nội dung bài học )

Các bớc khai thác nội dung lợc đồ trong SGK trên đây đợc xem là quy trình bắt buộc mà tất cả chúng ta phải thực hiện nghiêm túc Việc còn lại là khai thác lợc

đồ vào lúc nào và khai thác lợc đồ nh thế nào

1.2 Thời điểm khai thác lợc đồ

Việc khai thác lợc đồ gần nh song hành với kênh chữ - khai thác lợc đồ có thể đi trớc mở đờng , có thể đi sau kênh chữ để hoàn thiện nội dung kiến thức và lợc đồ đợc khai thác khi kênh chữ đề cập tới

Tôi xin đa ra các phơng án sử dụng lợc đồ trong SGK lịch sử 9 học kì một (từ bài 1 đến bài 17)

* Các lợc đồ đợc khai thác vào đầu mục của bài (từ khai thác kênh hình, sẽ

định hớng kiến thức cho học sinh khi khai thác kênh chữ ):

Hình 2 (bài 1) ;

GV: Vũ Thị Hoạt Trờng THCS Tống Phan 7

Hình 9 (bài 5) ;

Hình 12 (bài 6) ;

Hình 14 (bài 7)

Hình 17 (bài 9) ;

Hình 21 (bài 10) ;

* Các lợc đồ khai thác vào cuối mục ( để hoàn thiện nội dung ) :

Hình 4 (bài 2 ) ;

Hình 6 (bài 4 )

* Khai thác lợc đồ khi kênh chữ đề cập tới ( kênh hình cụ thể hoá nội dung

kênh chữ ) :

Hình 27 ( bài 14) ;

Trên đây , là những phơng án , bản thân tôi đã thử nghiệm qua 3 năm ở chơng trình lịch sử lớp 9 - Sự sắp xếp và bố trí nằy không phải là một quy định bắt buộc , mà nó hoàn toàn phụ thuộc vào sự chủ động về kiến thức , khả năng linh hoạt , sáng tạo của mỗi giáo viên

Tuy nhiên , dù khai thác lợc đồ ở thời điểm nào chăng nã , thì điều quan trọng nhất vẫn là : Khai thác theo hớng thể hiện phơng pháp mới - Nghĩa là : Giáo viên phải hớng dẫn học sinh định hớng đợc kiến thức , phát huy đợc tính tích cực chủ động, tập trung sự suy nghĩ của các em vào trọng tâm của vấn đề

Chúng ta sẽ đi vào các ví dụ cụ thể :

1.2.a Các l ợc đồ đ ợc khai thác vào đầu mục của bài :

Các lợc đồ đợc khai thác vào đầu mục của bài sẽ có giá trị đi trớc

mở đờng : Cung cấp kiến thức , định hớng kiến thức , tạo ấn tợng mạnh , tạo nên tình huống có vấn đề ,làm cho các em tập trung suy nghĩ để tìm tòi, khám phá

Ví dụ 1: Hình 2 (lợc đồ các nớc dân chủ nhân dân Đông Âu ) - Bài 1:II Đông

Âu

Hình 2 - Nằm ở mục 1 : Sự ra đời của các nớc dân chủ nhân dân Đông Âu

* Nếu căn cứ theo nội dung kênh chữ ( nặng về phơng pháp cũ ):

+ Bớc1: Chúng ta sẽ khai thác hoàn cảnh ra đời của các nớc dân chủ nhân dân

( DCND) Đông Âu

+ Bớc 2 :

Quá trình thành lập các nớc DCND Đông Âu

+ Bớc 3:

Mới khai thác lợc đồ ( hình 2)

Nh vậy ,lợc đồ ( hình 2) lúc này xuất hịên chỉ có giá trị minh hoạ cho nội

dung kênh chữ (học sinh xác định tên và vị trí các nớc DCND Đông Âu trên lợc

đồ Châu Âu)

* Khai thác lợc đồ (hình 2) theo phơng pháp dạy - học mới ( chúng ta sẽ đa

việc khai thác lợc đồ lên đầu mục )

Sau khi viết mục bài (II, 1) giáo viên hớng dẫn học sinh khai thác lợc đồ :

+ Bớc 1:

Giáo viên cho học sinh quan sát hình 2 và đa ra câu hỏi định hớng : Các nớc DCND Đông Âu gồm mấy nớc , đó là những nớc nào ? ( chú ý phần chú thích của lợc đồ )

+ Bớc 2:

Học sinh trả lời : Tên của tám nớc DCND Đông Âu

+ Bớc 3:  Từ hình 2 (SGK) -> Giáo viên cho học sinh quan sát vị trí tám

n-ớc trên bản đồ Châu Âu -> Giáo viên hớng dẫn để học sinh nhận biết : Đa số các nớc nằm ở phía đông Châu Âu ( vị trí địa lí ), nhng có nớc nằm ở phía tây Châu Âu ( cộng hoà dân chủ Đức)

GV: Vũ Thị Hoạt Trờng THCS Tống Phan 9

- Nh vậy , khái niệm : "Các nớc Đông Âu" trong lịch sử là các nớc ở Châu

Âu đi theo con đờng XHCN chứ không đơn thuần về mặt vị trí địa lí (khái niệm này nặng nề về xu hớng chính trị hơn là về vị trí địa lí, để phân biệt với các

n-ớc Tây Âu đi theo con đờng TBCN)

 Từ khai thác hình 2: Các em đã nắm đợc có mấy nớc Đông Âu, Tên các

n-ớc , Vị trí địa li , và tại sao gọi là các nn-ớc Đông Âu

+ Bớc 4 :Giáo viên tổ chức học sinh hoạt động nhóm để khai thác nội dung

kênh chữ :

Giáo viên có thể chia lớp thành 6 nhóm để hoàn thành hai câu hỏi ( cứ 3 nhóm làm một câu hỏi ):

(1) Các nớc DCND Đông Âu ra đời trong hoàn cảnh nào?

(2) Các nớc DCND Đông Âu đã hoàn thành Cách mạng DCND nh thế nào ?

 Mỗi câu hỏi : Một nhóm trả lời , hai nhóm còn lại sẽ nhận xét , bổ sung

+ Bớc 5:Giáo viên treo bảng phụ ( đã chuận kiến thức) để giảng và phân tích

(làm rõ đẳc điểm chung , hoàn cảnh ra đời của các n

trình bày ở trên bản đồ Châu Âu ;cũng trong quá trình phân tích : Giáo viên một lần nữa giúp các em nắm chắc khái niệm "Cách mạng DCND" và khẳng

định đợc bản chất tốt đẹp của "Nhà nớc DCND" ( của dân , do dân và vì dân )  Lịch sử các nớc Đông Âu đã lật sang trang mới

( khai thác nội dung (1) : Cả kênh hình và kênh chữ từ 13' đến 15')

1.2.b Các l ợc đồ đ ợc khai thác ở cuối mục:

Các lợc đồ đợc khai thác ở cuối mục có giá trị kết lại kiến thức, hoàn thiện nội dung kiến thức

Ví dụ 1: Hình 4 : Lợc đồ các nớc SNG