Sáng kiến kinh nghiệm phương pháp gây hứng thú cho học sinh trong giờ học nhạc lớp 8

Trang ghi ơnCùng với việc thay sách giáo khoa và đổi mới phơng pháp dạy học, học sinh đã tích cực chủ động lĩnh hội kiến thức, các em đã hứng thú trong giờ học, tiết học nhẹ nhàng mà đạt

Trang ghi ơn

Cùng với việc thay sách giáo khoa và đổi mới phơng pháp dạy học, học sinh đã tích cực chủ động lĩnh hội kiến thức, các em đã hứng thú trong giờ học, tiết học nhẹ nhàng

mà đạt hiệu quả Song không vì thế mà chúng ta không tiếp tục đổi mới để phù hợp với từng đối tợng học sinh, hơn nữa SGK, SGV, bài soạn chỉ là gợi ý các bớc lên lớp, gợi ý cách thức tổ chức giờ học, đòi hỏi giáo viên phải vận dụng những phơng pháp mới vào dạy học.

Trong quá trình đổi mới phơng pháp dạy học tôi luôn

đợc sự quan tâm góp ý của BGH Nhà trờng, lãnh đạo chuyên môn, tổ chuyên môn và bạn bè đồng nghiệp dự giờ và góp ý khi tôi áp dụng sáng kiến vào thực thế bài giảng Chính vì thế nên tôi đã có những cố gắng tích cực trong khi dạy.

Năm học 2012-2013 đây là năm học có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong việc thực hiện các nhiệm vụ chính trị, tiếp tục thực hiện triển khai tích cực sáng tạo cuộc vận

động , học tập và làm theo tấm gơng đạo đức Hồ CHí Minh”, cuộc vận động” Mỗi thầy cô giáo là một tấm gơng đạo

đức tự học và sáng tạo” và phong trào thi đua “Xây dựng ờng học thân thiện, học sinh tích cực” và rèn kĩ năng sống cho học sinh, thực hiện phơng châm “Dạy thật- học thật” đa các họat động này trở thành hoạt động thờng xuyên thì việc

tr-đổi mới phơng pháp dạy học nói chung là một bớc đột phá tạo đà cho sự khởi sắc của giáo dục đào tạo nớc nhà trong thời kì hội nhập Để thực hiện đề tài này, tôi tự nhận thấy

có sự tạo điều kiện thuận lợi từ phía Ban giám hiệu Nhà

tr-ờng; Tổ chuyên môn và bạn bè đồng nghiệp chính vì vậy tôi xin chân trọng cảm ơn BGH nhà trờng, bạn bè đồng nghiệp, các em học sinh đã tạo điều kiện giúp đỡ tôi hoàn thành tốt

Lí do trọn đề tài( Cơ sở lí luận, cơ sở thực tiễn 5

Kí hiệu viết tắt trong đề tài

- BGH: Ban giám hiệu

âm nhạc” nhất định, từ đó góp phần đào tạo học sinh pháttriển toàn diện: Đức - Trí - Thể - Mĩ.

Từ mục tiêu của môn học, chúng ta hiểu rằng: Môn âmnhạc ở trờng THCS không đào tạo những ngời làm nghề âmnhạc, những diễn viên, những nhạc sĩ hay ca sĩ mà mục

đích chính là thông qua môn học này để tác động vào đờisống tinh thần của các em nhằm thực hiện nhiệm vụ giáo dục

đạo đức, giáo dục thẩm mĩ cho học sinh Muốn làm đợc

điều đó nhất thiết các em phải đợc tiếp cận với âm nhạc

đích thực, bản thân các em phải là ngời đợc trực tiếp thamgia ca hát, đợc nghe nhạc chứ không phải là đợc nghe nhữngbài học lí thuyết khô cứng xoay quanh những kí hiệu âmnhạc đơn thuần Tuy môn âm nhạc trong trờng THCS với tcách là một môn học riêng lẽ song mục đích của nó nhằmtrang bị cho các em những kiến thức kĩ năng giúp khơi dậy

sự say mê sáng tạo trong hoạt động âm nhạc, làm cho đờisống tinh thần của các em thêm phong phú, tạo điều kiện

để các em tham gia vào các hoạt động khác của nhà trờng

- Nhà trờng và BGH quan tâm thờng xuyên

- Có máy tính, máy chiếu để phục vụ dạy học

- Giáo viên nắm chắc về chuyên môn, tích cực tìm tòi,nghiên cứu những phơng pháp mới để vận dụng trong quátrình giảng dạy

* Khó khăn:

- Cơ sở vật chất cho việc dạy và học âm nhạc ở THCSthiếu thốn, nhà trờng không có phòng học chức năng Âmnhac Nhạc cụ, băng, đĩa nhạc kém chất lợng, tranh ảnh đểphục vụ cho việc dạy học bộ môn âm nhạc còn thiếu nhiều

- Sách đọc thêm và các tài liệu tham khảo khác rất hiếm.Giáo viên phải tự tìm tài liệu, su tầm đồ dùng dạy học Trongkhi đó yêu cầu của bộ môn lại cần phải có những trang thiết

bị hiện đại (video, đài đĩa,…)

để phục vụ cho việc dạy và học

2.1.2 Về phía học sinh.

* Thuận lợi:

Học sinh ngoan, đa số các em rất yêu thích môn Âmnhạc Đặc biệt là phân môn hát Học sinh cảm nhận giai

điệu các bài hát khá tốt Thực hiện các bài hát với đàn tơng

đối tốt

* Khó khăn:

Đối với HS trờng THCS Nhật Quang nói chung, HS lớp 7A nóiriêng mặc dù nằm trên địa bàn xã nhng đa phần các em làcon em nông thôn và lao động tự do nên các em ít đợc quantâm đến việc học tập Vì vậy với môn học âm nhạc cũngkhông ngoại lệ, Hs ít đợc quan tâm, vì thế hiểu biết về âmnhạc đang còn hạn chế, cha sâu rộng, không kích thích các

em học tập Đa phần HS bị chi phối, ảnh hởng về các mônchính, lo cho thi, lo đánh giá, phần nào sao nhãng việc họcmôn âm nhạc

3 Kết luận:

Xuất phát từ những lý do khách quan và chủ quan nêu trên tôi

mạnh dạn chọn đề tài: Phơng pháp gây hứng thú cho học sinh trong giờ học môm Âm nhạc lớp 8.

B Mục đích của nghiên cứu

Giúp giáo viên có những phơng pháp dạy hiệu quả nhất

để phát huy tính sáng tạo của HS lớp 8 bậc THCS nói chung

và của lớp 8 trờng THCS Nhật Quang nói riêng

C Đối tợng nghiên cứu và phạm vi nghiên cứu

1 Đối tợng nghiên cứu:

- Phơng pháp gây hứng thú cho học sinh trong giờ họcmôn Âm nhạc 8 trong chơng trình Âm nhạc lớp 8

- Nghiên cứu qua nội dung SGK, SGV lớp 8.

- Nghiên cứu qua nội dung tài liệu bồi dỡng giáo viênTHCS môn Âm nhạc

- Xem đĩa dạy mẫu của Bộ Giáo dục

- Dạy 2 đến 3 tiết thể nghiệm có đồng nghiệp dự giờrút kinh nghiệm (dạy trong thực tập thao giảng cấp trờng nămhọc 2011 - 2012)

* Thời gian nghiên cứu.

- Qua thực tế giảng dạy và nghiên cứu từ tháng 08 năm

2011 đến tháng 10 năm 2012

e Tình hình nghiên cứu

Để tổng hợp những kinh nghiệm trong đề tài trờn, ngay từ đầu năm học2011-2012, tụi đó chủ động đề ra kế hoạch nghiờn cứu trong thời gian: từthỏng 8- 2011 đến hết thỏng 10 năm 2012

Gồm những cụng việc sau:

+ Thu thập tài liệu

+ Viết đề cương chi tiết, ỏp dụng sỏng kiến

+ Hoàn thành sỏng kiến

Mục đớch là từ sỏng kiến kinh nghiệm sau đõy, tụi hi vọng sẽ dần thỳcđẩy được phong trào học âm nhạc và chất lượng học âm nhạc trongtrường THCS

II phần nội dung

a Lí luận chung

Cũng nh các môn học khác, môn học âm nhạc nhằmtrang bị cho lớp trẻ một trình độ văn hoá âm nhạc trong mộttổng thể của chơng trình giáo dục toàn diện Nội dung môn

âm nhạc sẽ phải bao gồm một số kỹ năng tối thiểu về ca hát,những vấn đề về lí thuyết âm nhạc sơ giản, hớng dẫn nghenhạc, tìm hiểu âm nhạc giúp các em nâng cao năng lực cảmthụ và yêu thích môn học này

Quan niệm và cảm xúc của mỗi ngời trớc cái đẹp luônkhác nhau, từ quan niệm đó nảy sinh nhiều ý tởng và trờngphái khác nhau trong nghệ thuật Trong quá trình giảng dạy

âm nhạc ở trờng THCS , GV cần tạo mọi điều kiện để HSphát huy đợc những cảm xúc nghệ thuật, những sáng tạotrong học tập Muốn làm đợc điều đó HS cần có quá trìnhrèn luyện không chỉ ở môn âm nhạc Sáng tạo giúp HS pháthuy đợc những suy nghĩ t tởng và hành động của mình,nâng cao kết quả học tập và hình thành những năng lựcriêng biệt của các em.

qua đú giỏo dục tỡnh yờu quờ hương đất nước và phỏt triển tư duy ngụn ngữ

âm nhạc của học sinh Như vậy, để chuẩn bị tốt cỏc tiết dạy gây hứng thú cho học sinh trong giờ học âm nhạc , tụi đó tiến hành cỏc

bước đề giỳp học sinh thuận lợi trong việc tiếp thu bài học của mỡnh như sau:

- Lập kế hoạch chuẩn bị kỹ bài giảng

- Nghiờn cứu kỹ bài dạy, nắm chắc nội dung và hiểu thấu đỏo những điềumỡnh sẽ dạy

- Vận dụng và sỏng tạo ra cỏc phương phỏp dạy học mới, chuẩn bị hệ thốngcõu hỏi và bài tập đa dạng, phong phỳ và hấp dẫn, tăng cường những cõu hỏi

và bài tập cú tớnh sỏng tạo, cõu hỏi nờu vấn đề

- Nghiờn cứu, sỏng tạo và chuẩn bị một số dụng cụ trực quan, sơ đồ, tranh ảnhphự hợp với nội dung bài học; hướng dẫn học sinh lập bản đồ tư duy sau mỗibài học

b Thực trạng:

Qua cỏc năm giảng dạy trực tiếp bồi dưỡng năng khiếu

âm nhạccho học sinh, qua trắc nghiệm hứng thỳ học âm nhạc của họcsinh tụi thấy chỉ cú 25% cỏc em thực sự cú hứng thỳ học âm nhạc (Cú tưduy sỏng tạo), 45% học sinh thớch học âm nhạc (chưa cú tớnh độc lập, tựrèn luyện) và 30% cũn lại nửa thớch nửa khụng Qua gần gủi tỡm hiểu thỡcỏc em cho biết cũng rất muốn học xong nhiều khi học một cỏch thụ động,chưa biết cỏch tư duy để tạo cho mỡnh một sỏng tạo trong cỏch học âm

nh¹c, bởi vì do điều kiện khách quan của địa phương và của nhà trường, họcsinh chỉ được bồi dưỡng một thời gian nhất định vì vậy học sinh chưa có hứngthú và kết quả häc tËp m«n ©m nh¹c cña c¸c em chưa cao.

Để tổ chức các tiết dạy g©y høng thó cho häc sinh trong giê häc

©m nh¹c thËt sôi nổi, phát huy được tính tích cực của học sinh, giúp chocác em có sự hứng thú hơn trong học tập và tiết học đạt hiệu quả cao Ngoàiviệc thực hiện đổi mới và sáng tạo ra các h×nh thøc d¹y häc linh ho¹tmới thì tôi đã sưu tầm, và sử dụng một số c¸c ph¬ng ph¸p d¹y häcs¸ng t¹o nh sau:

c Gi¶i ph¸p thùc hiÖn

Để giải quyết các nội dung về phương pháp g©y høng thó chohäc sinh trong giê häc ©m nh¹c líp 8 đã đề cập ở trên thì mỗi giáoviên phải vận dụng sáng tạo phương pháp này vào dạy học Giáo viên phảibiết phân loại nhóm theo trình độ, hoặc có thể theo sở thích, sau đó giáo viênmới giao câu hỏi thảo luận cho từng tổ Bên cạnh đó giáo viên trong khi tổchức khai thác kênh hình có thể cho các nhóm lựa chọn bộ đề câu hỏi củanhóm mình để đúng với sở thích và sở trường của từng nhóm qua đó phát huyđược tốt hơn kết quả học tập qua phương pháp này Ngoài ra giáo viên nên tạođiều kiện cho các nhóm trao đổi để học hỏi lẫn nhau trong khi thảo luận Cónhư vậy thì chúng ta mới thu hút được các đối tượng học sinh vào giảng dạy ởmôn học của mình

1/ Phải gây hứng thú cho học sinh ngay từ phần mở đầu bài học, phần giới thiệu đề mục mới:

Rõ ràng ngay từ bước chân của giáo viên vào lớp với thái độ vui vẻthân mật đối với học sinh, việc đánh giá công bằng trong việc kiểm tramiệng đều là những yếu tố góp phần tạo nên không khí hào hứng chung của

cả lớp để chuẩn bị bước vào bài học mới nhưng sự hứng thú học tập chỉ thực

sự bắt đầu với phần giới thiệu đề mục mới tạo sự hấp dẫn đối với học sinh

*Ví dụ: Để bước vào tiết học hát “Lí dĩa bánh bò” dân ca Nam Bộ (tiết

4 ©m nh¹c líp 8) giáo viên vào lớp trên tay cầm một vật nhỏ chìa ra và hỏi:Các em biết thầy đang cầm trên tay vật gì không nào? (Có thể có rất nhiều câutrả lời sai nhưng sẽ tạo được không khí vui tươi, rộn ràng vào đầu tiết học,gây được sự tò mò, suy nghĩ và sự tập trung ở học sinh), và sẽ hấp dẫn hơnkhi thầy giáo nói thêm: Đây là chiếc Bánh Bò đấy các em ạ! Nó được làmbằng bột mì và là món quà rất có ý nghĩa của người dân Nam Bộ để tặngngười thân khi đi đường xa! Thế là tiết học sẽ trở nên vui hẳn ra

2/ Trong quá trình giảng dạy giáo viên phải biết phát huy tính tích cực, chủ động sáng tạo của học sinh để gây hứng thú học tập cho các em

Thực chất của việc học tập là chuỗi vấn đề được đặt ra, được nhìn nhận, rồiđược nhận thức ở mức độ cao hơn Đặc trưng của môn âm nhạc là thực hành.Thực hành là sợi chỉ đỏ xuyên suốt quá trình dạy và học của bộ môn Thôngqua thực hành để dạy lý thuyết, lấy lý thuyết để củng cố kỹ năng thực hànhtrên cơ sở sử dụng thời gian trên lớp một cách tối ưu (tránh thời gian chết ) đểtất cả học sinh được nhìn, nghe và luyện tập nhiều Thực tế cho thấy nếu trongmột tiết học giáo viên đặt ra nhiều câu hỏi vừa sức đối với học sinh, học sinh

dễ hiểu, dễ nhớ, hay cho các em nghe, nhìn và thể hiện nhiều thì học sinh rất

có hứng thú học tập, động cơ học tập cũng sẽ tốt

*Ví dụ: Trong tiết học Ôn tập đọc nhạc, sau khi học sinh đã đọc tốt giai

điệu bài tập đọc nhạc thì giáo viên yêu cầu các em tự ghép lời ca, đặt lời mớicho bài Tập đọc nhạc hoặc bài hát dân ca…Để các em có được niềm vui trướcsản phẩm tinh thần của chính mình kèm theo lời khen ngợi của giáo viên

3/ Vận dụng linh hoạt các phương pháp dạy học :

Tránh cách dạy thông báo khô khan, tẻ nhạt Giáo viên phải nắm chắcđặc trưng môn học âm nhạc để có cách dạy cho phù hợp Giờ học âm nhạcphải là giờ học nghệ thuật hấp dẫn với phương châm học vui - vui học Tránhdạy lý thuyết trừu tượng và dạy Tập đọc nhạc nặng nề, căng thẳng Phải tìmmọi cách cải tiến cách dạy từng phân môn theo hướng tích cực trong từnghoạt động của học sinh Bổ sung và sáng tạo thêm nhiều thủ pháp sinh động,hấp dẫn, đa dạng hoá cách thức truyền đạt ở mỗi bài học, mỗi tiết dạy

* Đối với học hát:

Muốn gây hứng thú cho học sinh thì vai trò của giáo viên rất quantrọng Đó là quá trình chuẩn bị của giáo viên, giọng hát của giáo viên, phongcách biểu diễn cách tiến hành dạy hát theo phương pháp giảng dạy mớitừng câu ngắn theo lối móc xích, giáo viên đàn giai điệu câu hát, hát mẫu rồibắt nhịp để học sinh hát theo Giáo viên cũng có thể đánh đàn giai điệu chohọc sinh nghe từng câu ngắn và tập hát lời ca

Sau khi thuộc bài hát, có thể cho học sinh kết hợp một số động tác múađơn giản hoặc vận động thân thể theo nhạc Cuối cùng cho học sinh tập biểudiễn thể hịên giọng hát của mình kết hợp phụ hoạ, tập trình diễn bài hát theonhóm, tập lĩnh xướng hoặc hoà giọng… Để tạo cho học sinh sự mạnh dạn, tựtin, giáo viên cùng thực hiện động tác với học sinh (vừa hát vừa múa, độngtác phải phù hợp với nội dung bài hát)

Cho học sinh chuẩn bị theo nhóm trong vài phút sau đó lên trình diễnthi đua giữa các nhóm, giáo viên nhận xét tuyên dương tạo niềm vui cho cácem

*Đối với dạy nhạc lý- tập đọc nhạc.

Lâu nay khi dạy về nhạc lý giáo viên thường định nghĩa, giảng giải ítxuất phát từ thực tiễn âm nhạc qua các ví dụ sinh động để rút ra nhận xét, kếtluận Về Tập đọc nhạc các giáo viên chịu ảnh hưởng sâu sắc phương pháp dạycho học sinh chuyên nghiệp âm nhạc, gây nên tâm lý căng thẳng nặng nềkhông cần thiết, làm cho học sinh có tâm lí sợ hãi khi phải học phân môn này.Những tiết dạy như vậy thường kém hiệu quả, học sinh không hứng thú học.

Vì vậy để tạo cho các em sự hứng thú trong học tập, cách dạy tập đọc cao độnên cho các em dựa vào tiếng đàn làm mẫu của giáo viên, kỹ năng thể hiệntrường độ và tiết tấu phải được quan tâm nhiều hơn nữa bằng những bài tậpriêng trong nhiều tiết học Giáo viên đàn từng câu ngắn để các em đọc theođúng tên nốt nhạc và cuối cùng học sinh trong lớp đọc đúng được cả bài đọcnhạc.Với những bài hát dân ca có thể cho các em đặt lời mới theo nhiều nộidung khác nhau…Dạy nhạc lý – tập đọc nhạc phải thật nhẹ nhàng, dễ học vớiđại đa số học sinh

*Ví dụ : Khi học Tập đọc nhạc giáo viên nên gọi học sinh đọc theo từng

tiết nhạc hoặc từng câu nhạc để học sinh dễ đọc và có niềm vui khi thực hiệnđược yêu cầu của giáo viên

*Ví dụ: Khi học nhạc lí tránh sự khô khan, uể oải (trong tiết 13 Âm nhạc

8) Thứ tự dấu giáng, dấu thăng ở hóa biểu) thay vì sự mệt mỏi khi các emphải học thuộc và nhớ vị trí của từng dấu hóa một cách khó khăn thì các emđược thích thú đọc thuộc bài thơ trong tích tắc và nhớ rất lâu

7 * Đối với dạy âm nhạc thường thức:

Phân môn này bao gồm các nội dung: Giới thiệu tác giả tác phẩm, nghenhạc và một số kiến thức liên quan đến đời sống âm nhạc để tạo ra hứngthú đối với phân môn này giáo viên có thể tiến hành dưới các hình thức:Đọc truyện, kể chuyện, xem tranh và giải thích, nghe băng nhạc hoặcgiáo viên tự trình bày tác phẩm

Trường hợp đọc, kể chuyện theo sách có thể giáo viên đọc cho học sinh

cả lớp nghe Nếu cần tóm tắt ý chính và nêu câu hỏi cho học sinh trả lời Bàinào có tranh minh hoạ cần sưu tầm, phóng to những hình vẽ trong sách treotrên bảng

* Ví dụ : Trong tiết dạy Âm nhạc thường thức( Tiết 22 ÂN 8, giới thiệu

Nhạc sĩ Nguyễn Đức Toàn với bài hát “Biết ơn chị Võ Thị Sáu”) giáo viêncho học sinh xem những hình ảnh sau và hỏi:

? Các em đã học 4 nhạc sĩ Việt Nam vậy NS Nguyễn Đức Toàn là ảnh số mấy?