SKKN Rèn kĩ năng vẽ màu giúp học sinh học tốt phân môn vẽ tranh ở bậc tiểu học

SKKN Rèn kĩ năng vẽ màu giúp học sinh học tốt phân môn vẽ tranh ở bậc tiểu họcSKKN Rèn kĩ năng vẽ màu giúp học sinh học tốt phân môn vẽ tranh ở bậc tiểu họcSKKN Rèn kĩ năng vẽ màu giúp học sinh học tốt phân môn vẽ tranh ở bậc tiểu họcSKKN Rèn kĩ năng vẽ màu giúp học sinh học tốt phân môn vẽ tranh ở bậc tiểu họcSKKN Rèn kĩ năng vẽ màu giúp học sinh học tốt phân môn vẽ tranh ở bậc tiểu họcSKKN Rèn kĩ năng vẽ màu giúp học sinh học tốt phân môn vẽ tranh ở bậc tiểu họcSKKN Rèn kĩ năng vẽ màu giúp học sinh học tốt phân môn vẽ tranh ở bậc tiểu họcSKKN Rèn kĩ năng vẽ màu giúp học sinh học tốt phân môn vẽ tranh ở bậc tiểu họcSKKN Rèn kĩ năng vẽ màu giúp học sinh học tốt phân môn vẽ tranh ở bậc tiểu họcSKKN Rèn kĩ năng vẽ màu giúp học sinh học tốt phân môn vẽ tranh ở bậc tiểu họcSKKN Rèn kĩ năng vẽ màu giúp học sinh học tốt phân môn vẽ tranh ở bậc tiểu học

I PHẦN MỞ ĐẦU

I.1 Lí do chọn đề tài

Trong những năm gần đây ngành Giáo dục đã được toàn Đảng, toàn dân quan tâmsâu sắc, chúng ta đã gặt hái được những thành tựu đáng kể, nhưng chúng ta khôngthể chỉ lấy đó mà vui mừng để dừng lại ở đó Vì dạy – học là một quá trình xuyênsuốt từ khi sinh ra đến hết cuộc đời của mỗi người, từ thế hệ này qua thế hệ khác,nên mỗi người cần phải cố gắng để ngành Giáo dục càng phát triển, để xây dựngmột đất nước vững mạnh, sánh vai cùng với các cường quốc năm Châu

Cùng với các môn học khác, môn Mĩ thuật cũng góp phần không nhỏ trongviệc hình thành nhân cách con người, góp phần hình thành ở con người đầy đủ nămyếu tố Đức – Trí – Thể - Mĩ – Lao động

Môn Mĩ thuật là môn học mang tính nghệ thuật, giúp con người luôn hướngtới cái đẹp, biết sống đẹp hơn và biết tạo ra cái đẹp phục vụ cuộc sống

Nhưng thực trạng hiện nay cho thấy các em học Mĩ thuật còn rất gò ép,khuôn mẫu, máy móc, các em hay chép lại từ hình sách giáo khoa, vở tập vẽ đặcbiệt với các em dân tộc thiểu số Mặt khác do đặc điểm tâm lí lứa tuổi các em vẽthường vẽ những gì mình thích, những gì mình hiểu Màu sắc các em vẽ thườngdùng những màu nguyên chất, trong sáng, ít có sự pha trộn Và tâm lí của học sinhTiểu học là thích màu gì vẽ màu đó mà không quan tâm đến màu đó có hợp không.Nhiều khi các em còn vẽ màu theo cảm hứng có thể do các em ham chơi, không cóhứng thú vẽ, khi thích thì các em vẽ màu cẩn thận, nhưng khi không thích thì các

em vẽ màu không cẩn thận (có thể xem như là ẩu) Màu sắc lem nhem, màu không

rõ hình, nhiều khi các em vẽ hình đẹp, bố cục đẹp, nội dung mang tính sáng tạonhưng kết quả bài vẫn chưa đẹp

Từ thực trạng trên cho thấy người học sinh rất cần sự uốn nắn của giáo viên,tạo cho các em thói quen làm bài cẩn thận, làm có suy nghĩ, có đầu tư Người giáoviên phải cần gây được hứng thú học tập cho các em Chính vì lí do trên nên tôi đã

chọn đề tài: “Rèn kĩ năng vẽ màu giúp học sinh học tốt phân môn vẽ tranh ở bậc

Tiểu học” Nhằm gây được hứng thú học tập cho các em, giúp giờ học Mĩ thuật có

hiệu quả và đạt kết quả cao

I.2 Mục tiêu, nhiệm vụ của đề tài.

a Mục tiêu.

Môn Mĩ thuật là môn học năng khiếu mà không phải em nào cũng có năngkhiếu, nên đòi hỏi người giáo viên phải nắm bắt được tâm lí lứa tuổi, đối tượngmình dạy Từ đó đưa ra những biện pháp phù hợp với học sinh của mình, giúp các

em có cách nhìn đúng về nghệ thuật Nhằm giáo dục thị hiếu thẩm mĩ của các em,mang tính phổ cập, tính kinh tế và tính nhân văn (ai cũng phải qua nhà trường, aicũng được học) Cùng với các môn học khác, môn Mĩ thuật góp phần giáo dụcnhân cách cho học sinh, vì dù ở cương vị nào, trong bất cứ công việc gì thì cảm xúc

về cái đẹp đều làm cho con người trở nên thanh thản, biết sống đẹp hơn và làm việctốt hơn

1 Giáo viên: Lê Thị Hà

Từ thực trạng dạy học của trường Tiểu học Trần Quốc Tuấn, tôi đã nhận thấycác em làm bài kết quả đạt chưa cao, chưa biết sắp xếp bố cục, hình ảnh, chưa biếtthể hiện màu, màu vẽ chưa có chủ đích Chính vì vậy tôi đã tìm tòi và nghiên cứu

để tìm ra biện pháp để giúp các em làm bài tốt hơn đó là : “Rèn kĩ năng vẽ màu

giúp học sinh học tốt phân môn vẽ tranh ở bậc Tiểu học” Nhằm giúp các em sử

dụng màu có hiệu quả hơn, giờ dạy trở nên thật hấp dẫn, kích thích hứng thú họctập, niềm đam mê vẽ tranh của các em

Nhằm giáo dục thẩm mĩ cho các em để các em phát triển toàn diện: tài, đức,

- Cung cấp cho học sinh một số kiến thức ban đầu về Mĩ thuật nói chung và

Mĩ thuật dân tộc nói riêng

- Bồi dưỡng năng lực quan sát, phân tích, làm quen với một số kĩ năng đơngiản về vẽ, phát huy trí tưởng tượng sáng tạo của học sinh

- Phát hiện bồi dưỡng năng khiếu Mĩ thuật của học sinh

I.3 Đối tượng nghiên cứu

Trong quá trình nghiên cứu tôi chỉ tập trung nghiên cứu đối tượng từ lớp lớp 5 trường Tiểu học Trần Quốc Tuấn nơi tôi đang giảng dạy (Chỉ chọn một khốimột lớp Bao gồm lớp: 1A; 2A; 3A; 4A; 5A)

Phân môn để nghiên cứu là phân môn vẽ tranh

I.4 Giới hạn phạm vi nghiên cứu:

Nghiên cứu mức độ vẽ màu trong phân môn vẽ tranh đề tài của học sinh từ khốilớp 1 – khối lớp 5

I.5 Phương pháp nghiên cứu

Dạy học là nghề, là công việc chính của người giáo viên Khi làm bất cứcông việc gì, muốn đạt được kết quả tốt người ta cũng phải nghĩ ra cách làm sao đểhoàn thành nhiệm vụ đã đề ra Cách làm cách tiến hành đó người ta gọi là phươngpháp Đó là cách gọi chung cho nhiều nghề, nhưng riêng với ngành giáo dục, nơiđào tạo ra con người, một “sản phẩm” phải qua hàng chục năm, và hơn thế nữa,

2 Giáo viên: Lê Thị Hà

mới thấy hiệu quả thì nếu như giáo dục không đúng hướng sẽ làm ảnh hưởng đến

cả một thế hệ, ảnh hưởng không nhỏ đến cả cơ cấu và sự phát triển của xã hội Vìthế, việc nghiên cứu và thực nghiệm về phương pháp giáo dục nói chung vàphương pháp dạy học nói riêng là rất quan trọng, nó ảnh hưởng trực tiếp đến sựnhận thức của con người và đến sự tiến bộ xã hội

Qua thực tế tìm hiểu tôi đã nghiên cứu và thực hiện đề tài trong các phươngpháp:

- Đọc và nghiên cứu tài liệu sách giáo khoa, sách giáo viên, phương phápgiảng dạy Mĩ thuật, những hỏi đáp về dạy học môn Mĩ thuật 1, 2, 3; 4, 5 và cácgiáo trình tâm lí lứa tuổi

- Phương pháp tiếp cận trao đổi với giáo viên chủ nhiệm, phụ huynh, họcsinh

- Phương pháp kiểm tra, đánh giá, phân tích, đúc rút kinh nghiệm

II PHẦN NỘI DUNG

II.1 Cơ sở lý luận.

a Khái niệm về vẽ tranh đề tài:

3 Giáo viên: Lê Thị Hà

Vẽ tranh đề tài là vẽ tranh về một đề tài cho trước Học sinh tìm cách vẽtranh chỉ trong phạm vi cho phép, không sang đề tài khác.

b Đặc điểm của vẽ tranh đề tài:

Vẽ tranh đề tài có sự tổng hoà của các yếu tố tạo hình, đó là sự sắp xếp phốihợp ăn ý giữa đường nét, hình mảng, đậm nhạt, màu sắc và cảm xúc của người vẽ.Tranh vẽ theo đề tài không chỉ mang yếu tố kĩ năng, kĩ thuật mà là một quá trìnhsáng tạo, để làm sao hình thức phải gắn chặt với nội dung và tái tạo lại được nhữnghình ảnh, những cảnh sinh hoạt, lao động, vui chơi hay nhiều đề tài khác trong cuộcsống Bức tranh phải mang đến cho người xem những hình ảnh cô đọng, tập trung

và tiêu biểu của cái đẹp trong thiên nhiên và cuộc sống xã hội Vẻ đẹp đó được thểhiên qua nghệ thuật diễn tả của người vẽ và được truyền đạt trực tiếp đến thị giáccủa người xem

c Vài nét về màu sắc:

Trong đời sống màu sắc có mặt ở khắp mọi nơi, mọi chỗ, màu sắc của thiên nhiênmàu sắc của những vật dụng thường dùng… tất cả tạo nên sự phong phú vui mắt.Màu sắc rất có tác động đến trạng thái tình cảm của con người, gam màu tươi làmngười ta vui vẻ phấn chấn, gam màu trầm hợp với sự suy tư Gam màu tím lạnh gợinên sự nhớ nhung man mác… vì thế với tài trí con người đã biết khai thác, sử dụngmàu sắc để tạo ra không khí tươi vui cho ngày hội, cho cuộc sống vui chơi, khôngkhí trang nghiêm cho các ngày họp, các đại hội, không khí vui buồn, trăn trở, u tối

ở phông, màn và y phục các buổi diễn phù hợp với nội tâm nhân vật, trong các bao

bì, hàng hóa, vải vóc… để phục vụ cho đời sống tinh thần ngày càng cao của conngười… Tóm lại màu sắc rất gần gũi, cần thiết không thể thiếu được trong cuộcsống, nó phục vụ đắc lực cho con người Vì vậy với môn Mĩ thuật thì hướng dẫncho học sinh kĩ năng vẽ màu cũng rất quan trọng và cần thiết

d Cơ sở thực tiễn

* Đối với giáo viên:

Môn Mĩ thuật là môn học bắt buộc như các môn học khác trong chương trìnhphổ thông Thực tế, trên thế giới vị trí của môn Mĩ thuật đã được khẳng định từ lâu

Họ không có khái niệm môn chính, môn phụ, mà môn học Mĩ thuật là môn học cầnthiết để hình thành và phát triển nhân cách con người, tuy nó có số tiết ít hơn mônhọc khác Khi xây dựng mục tiêu giáo dục, chúng ta nói đến giáo dục nhiều mặthay giáo dục toàn diện Và để thực hiện được mục tiêu đó thì các môn học đều nhưnhau

Tuy nhiên một số giáo viên chưa hiểu được vị trí của môn học này trongchương trình học phổ thông và chưa thấy hết được ý nghĩa của nó đối với đời sốngcủa mỗi người, đối với đời sống xã hội ở cả hai mặt tinh thần và vật chất, nên chưađầu tư thời gian và công sức vào công việc giảng dạy và học tập để trau dồi chuyênmôn, nghiệp vụ Do đó, trình độ giáo viên còn hạn chế

Có một số giáo viên chưa hiểu được đặc trưng của bộ môn, thường bắt họcsinh vẽ theo cách nhìn, cách nghĩ, cách cảm thụ của người lớn, mà quên mất rằngtrong nghệ thuật, người lớn hay trẻ em đều vẽ bằng cảm xúc, bằng sự thích thú và

4 Giáo viên: Lê Thị Hà

sự hiểu biết của chính mình Do vậy, giờ học Mĩ thuật thường bị căng thẳng, gò ép,đôi khi trở nên nặng nề, khuôn mẫu, học sinh không hứng thú học tập, bài vẽ chỉsao chép theo hướng dẫn.

Một số giáo viên lại cho rằng dạy học là bắt học sinh phải làm theo ý mình,

vì những điều đó học sinh chưa biết Nhưng với nghệ thuật nói chung và với Mĩthuật nói riêng, kết quả học tập của các em lại dựa vào sự hứng thú của các em làchủ yếu

* Đối với học sinh:

Các em học sinh đa số đều thích học môn Mĩ thuật vì môn học không gò bó các

em theo hình thức rập khuôn máy móc Các em được tự do vẽ, tự do sáng tạo theo

ý mình

Tuy nhiên ngôn ngữ tạo hình của trẻ thơ lại có nét vẽ nguệch ngoặc, xiêuvẹo, không tròn trịa, không thẳng, khi đậm, khi nhạt, nhiều khi thật vô lí vì sai vớithực tế… nhưng nó lại mang một vẻ đẹp riêng, đó là sự biểu hiện bằng khả năng vàcảm xúc của trẻ, rất ngây thơ và hồn nhiên

Trên nhiều tranh vẽ của trẻ ta thấy xuất hiện nhiều mặt trời Với chúng tađiều đó là sai sự thật Nhưng với trẻ em nó lại mang một ý nghĩa khác Các em cócái lí riêng của mình, vì với các em ông mặt trời thật là đẹp, mà còn dễ vẽ Khi vẽmàu các em còn tô ông mặt trời màu đen vì ông mặt trời đã đi ngủ Đấy là nhậnthức của trẻ Trí tưởng tượng của các em thật đơn giản, hồn nhiên và trong sáng Với màu sắc cũng vậy, trẻ thường vẽ theo ý thích chứ ít khi theo thực tế (lácây phải xanh, mái ngói phải đỏ…)

II.2 Thực trạng.

a Thuận lợi và khó khăn

* Thuận lợi

- Trước hết phải kể đến xu hướng của thời đại, đó là ngành Giáo dục đượcquan tâm nhiều hơn, thể hiện ở việc trang thiết bị và đồ dùng dạy – học được trang

bị đầy đủ hơn

- Đội ngũ giáo viên được đào tạo chuẩn hoá hơn, được đào tạo và phân côngđúng chuyên môn nghiệp vụ Trình độ đào tạo trên chuẩn ngày càng nhiều

- Giáo viên nhiệt tình giảng dạy và có tâm huyết với nghề

- Được sự quan tâm của Ban giám hiệu trường Tiểu học Trần Quốc Tuấn,của phòng Giáo dụcvà Đào tạo, các ban ngành, chính quyền, địa phương

Đối với học sinh

Trước kia với môn học năng khiếu học sinh chưa được trang bị dụng cụ họctập nhưng ngày nay với đời sống vật chất của con người được nâng cao, phụ huynhhọc sinh đã trang bị cho con em mình đầy đủ dụng cụ phương tiện học tập

5 Giáo viên: Lê Thị Hà

Mặt khác môn Mỹ thuật là môn năng khiếu nên được các em yêu thích vì ởđây các em được tự do thể hiện những gì mình quan sát từ thiên nhiên, từ cuộcsống thành bài vẽ đẹp trong mắt của các em.

Quan điểm của Ban giám hiệu trường Tiểu học Trần Quốc Tuấn.

Tuy là trường mới tách hiệu trưởng, hiệu phó, của trường đều là mới lên đảmnhiệm công tác, nhưng tôi nhận thấy Ban giám hiệu không chỉ quan tâm đến mônhọc Toán, Tiếng việt mà tôi nhận thấy Ban giám hiệu trường Tiểu học Trần QuốcTuấn rất quan tâm đến môn Mĩ thuật

Nhà trường đã tổ chức nhiều cuộc thi vẽ tranh như: “Em là hoạ sĩ”, “Ýtưởng trẻ thơ, hoạ sĩ nhỏ tuổi.”

Ban giám hiệu tạo điều kiện về cơ sở vật chất cho môn học như: mua dụng

cụ vẽ cho học sinh dân tộc thiểu số tham gia cuộc thi

Tổ chức trao giải thưởng cho học sinh tham gia cuộc thi giúp các em có hứngthú hơn trong môn học

Ngôn ngữ bất đồng của giáo viên với học sinh dân tộc thiểu số

Đa số phụ huynh học sinh còn cho rằng môn Mĩ thuật là môn phụ, nên chưaquan tâm, không nhắc nhở học sinh làm bài khi về nhà Có một số phụ huynh họcsinh còn không cho con em mình vẽ tranh, vì cho rằng môn học này không cầnthiết, mà suốt ngày chỉ bắt các em lấy Toán, Tiếng việt ra làm Tạo cho các em cảmgiác bị gò ép, bắt buộc, không tạo được hứng thú học cho các em

Một số phụ huynh thì chưa quan tâm đến môn học Mĩ thuật, không muadụng cụ học vẽ cho các em, đến giờ học vẽ các em thường chơi và làm ảnh hưởngđến học sinh bên cạnh

Hầu hết phụ huynh học sinh đồng bào chưa quan tâm đến môn học, nên đa sốcác em thường thiếu dụng cụ vẽ: Thiếu tẩy, màu vẽ, bút chì, tẩy

Quan điểm của giáo viên trong trường.

Một số giáo viên trong trường chưa thật sự quan tâm đến môn Mĩ thuật màcòn cho rằng môn Mĩ thuật là môn phụ, không cần thiết và không liên quan đếnmôn học khác, nên cũng chưa đôn đốc, nhắc nhở học sinh cùng giáo viên bộ môngiúp các em học tốt hơn môn Mĩ thuật

Thành công rõ nhất trong bài vẽ của học sinh đó là các em vẽ màu cẩn thậnhơn, màu vẽ có chủ đích hơn, điều này đã làm cho chất lượng bài vẽ được nâng lên.

vẽ màu được tốt hơn, màu sắc hài hoà hơn

- Đối với những học sinh thiểu số thì dụng cụ học tập của các em còn thiếunhiều, màu vẽ của các em rất ít em có, thường hay mượn của nhau nên bài vẽ các

em chưa có suy nghĩ để chọn màu vẽ, mà mượn được màu nào vẽ màu đó

Môn học chưa được quan tâm nhiều như các môn Toán, Tiếng việt xuất phát

từ những quan điểm của phụ huynh học sinh và một bộ phận giáo viên trongtrường, điều này cũng ảnh hưởng đến nhận thức của học sinh về môn học

d Nguyên nhân các yếu tố tác động

* Đối với giáo viên

Cùng với môn học khác môn Mĩ thuật cũng đóng góp không nhỏ vào nềngiáo dục nước nhà Tuy nhiên môn Mĩ thuật lại chưa được quan tâm đúng mức ởcác trường phổ thông

Ở một số trường chưa có giáo viên Mĩ thuật nên giáo viên chủ nhiệm dạykim cả môn Mĩ thuật, một số giáo viên không chuyên đó chưa nắm được kiến thức

cơ bản, chưa rõ đặc trưng của bộ môn, nhất là chưa biết cách dạy Mĩ thuật….Dovậy các giờ dạy Mĩ thuật thường nặng nề, gò ép, chưa gây được cho học sinh sựthích thú sáng tạo và cảm xúc thẩm mĩ

Mặt khác cái đẹp được tạo nên phải là kết quả của sự kết hợp hài hòa giữanội dung, phương pháp giảng dạy đối tượng dạy học đó là học sinh Một số giáoviên chưa lưu tâm đến đối tượng học sinh nên giảng dạy thường chung chung,không biết học sinh có tiếp thu được hay không nên kết quả bài làm của học sinhchưa cao

* Đối với học sinh.

7 Giáo viên: Lê Thị Hà

Học sinh Tiểu học rất thích vẽ tranh và vẽ theo ý nghĩ, ý thích của mình,tranh của các em thường:

- Vẽ như kể, trình bày những gì mình biết, mình thích Do vậy sắp xếp hìnhtượng như liệt kê, như đếm… dàn trải ra trang giấy một cách rời rạc ít có sự liên hệgiữa các hình vẽ, ít khi các hình vẽ che khuất nhau

- Hình vẽ thiếu nhiều chi tiết (nhất là học sinh lớp 1), hình chung chung,thường ở vị trí chính diện, ít động, tỉ lệ thiếu cân đối

- Hình vẽ thường sắp xếp bằng nhau, cách đều nhau

- Các hình vẽ nhỏ, xô lệch so với trang giấy

- Màu sắc rực rỡ, đậm nhạt chưa rõ ràng, ít chú ý đến màu tranh

Có nhiều nguyên nhân:

- Do đặc điểm của lứa tuổi, học sinh Tiểu học nhìn thế giới xung quanh chỉ ởmức độ chung như vậy

- Học sinh thường chưa chú ý đến quan sát hoặc quan sát chưa có chủ đích,chưa biết so sánh phân tích, do vậy học sinh Tiểu học nhận biết sự vật chỉ ở mức độthoáng qua, chưa rõ đặc điểm của mọi sự vật, mọi hiện tượng

- Ở những nơi dạy Mĩ thuật có nề nếp, có trách nhiệm, học sinh Tiểu học vẽtranh rất đẹp, sinh động Tranh của các em vừa có cái thực của cuộc sống, vừamang sự hồn nhiên của lứa tuổi Tranh của lứa tuổi Tiểu học cũng như tranh của trẻ

em mang một vẻ đẹp riêng, rất độc đáo, và có cái thơ ngây, hồn nhiên của các em

e Phân tích, đánh giá về thực trạng vẽ màu của học sinh Tiểu học hiện nay.

Màu sắc là những cái gần gũi nhất với con người, tất cả mọi người đều có thểcảm nhận được, nhưng màu sắc trong vẽ tranh thì không dễ gì ai cũng hiểu hếtđược và có khả năng thể hiện hết được sự đa chiều của màu sắc Với học sinh Tiểuhọc cũng vậy các em cũng chỉ vẽ màu theo cảm nhận của mình Trong quá trìnhdạy học tôi cũng nhận thấy một số thực trạng cụ thể sau:

- Màu sắc của các em thường thiếu sự suy nghĩ: Nghĩa là khi vẽ bài các emchỉ chọn những màu theo ý thích, màu vẽ không có chủ đích, thích gì vẽ nấy, màu

vẽ chưa có cảm xúc, các em chưa chịu suy nghĩ chọn màu nào cho phù hợp Mộtphần nguyên nhân dẫn tới thực trạng này là do tâm lí lứa tuổi Tiểu học thích màunào vẽ màu đó, một phần là do màu sắc không có thước đo chuẩn mực, không cónguyên tắc cụ thể nào nên các em rất khó định hướng cho bài vẽ màu của mình

- Màu sắc của các em thường nguệch ngoặc, màu vẽ lem nhem: Với cách vẽmàu như thế này thì ngay cái đầu tin nó đã để lại ấn tượng không tốt cho ngườixem, ngoài ra nó còn làm cho hình vẽ trong bài vẽ của các em không rõ ràng, hình

vẽ bị mất hoặc biến dạng Thực trạng này thường xuất hiện khi các em không cóhứng thú làm bài, các em thường làm nhanh, vội vàng để chơi, hay còn xuất hiện ởnhững em không có năng khiếu vẽ, hình vẽ nhỏ, không rõ ràng nên rất khó vẽ màu

- Màu sắc của các em thường thiếu sự sáng tạo: Nghe từ thiếu sáng tạo trongmàu sắc mọi người thường thấy lạ, nhưng sự sáng tạo trong màu sắc cũng là yếu tốquyết định nâng cao giá trị bài vẽ, với các em trong cách nghĩ màu sắc rất đơn

8 Giáo viên: Lê Thị Hà

thuần như tự nhiên vốn có của nó Lá cây phải màu xanh, mái ngói thì màu đỏ, ôngmặt trời thì màu đỏ , tất cả các màu đó đều được sử dụng màu nguyên chất và khi

vẽ các màu luôn rạch ròi màu nào ra màu đó, mỗi hình một màu bởi lẽ các emchưa quen với cách chuyển màu trong một hình vẽ, các em chưa chủ động đượcthay đổi hướng bút, tạo cho bài vẽ có phong cách mới lạ, có thể các em sợ sai, vôtình các em tự tạo rào cản cho cho bài vẽ của mình, các bài vẽ luôn cứng nhắc, lòeloẹt và khô khan

II.3 Giải pháp, biện pháp.

a, Mục tiêu của giải pháp, biện pháp.

Với đề tài: “Rèn kĩ năng vẽ màu giúp học sinh học tốt phân môn vẽ tranh

ở bậc Tiểu học” Nhằm mang đến cho học sinh:

- Khả năng vẽ màu có chủ đích, có đầu tư, tạo cho các em biết tự rèn luyệnbản thân thành thói quen tốt khi làm bài

- Người giáo viên thì nhìn nhận ra tầm quan trọng của mình khi hướng dẫnhọc sinh làm bài từ đó phát huy hết khả năng để truyền đạt lại cho học sinh

b, Nội dung và cách thức thực hiện giải pháp, biện pháp.

* “Rèn kĩ năng vẽ màu giúp học sinh học tốt phân môn vẽ tranh ở bậc Tiểu học””.

Trong quá trình dạy học, để học sinh lĩnh hội được kiến thức của mìnhtruyền đạt thì hơn ai hết người giáo viên phải là người nắm vững kiến thức đó vàđưa ra biện pháp phù hợp với đối tượng học sinh của mình, từ đó tôi đã phân tích

đề tài ra thành nhiều nhóm:

Khái niệm về kĩ năng.

Kĩ năng là sự rèn luyên, khả năng làm việc sau khi đã được tiếp thu một cái

gì đó

- Đối với kĩ năng dạy: thì kĩ năng là phương pháp dạy, cách thức dạy củagiáo viên đối với học sinh

- Đối với kĩ năng học: thì kĩ năng là khả năng làm việc của học sinh

* Phương pháp rèn luyện kĩ năng.

Phương pháp chuẩn bị trước khi lên lớp

Đây cũng là hoạt động quan trọng nhất của người giáo viên, giúp cho ngườigiáo viên chủ động hơn trong giờ dạy Ngoài những phương pháp lên lớp thôngthường theo tiến trình của tiết dạy, tôi còn chuẩn bị kĩ hơn trong việc dự kiến đốitượng học sinh, được theo dõi trong một quyển sổ riêng theo từng khối để đưa ranhững nội dung riêng phù hợp với từng đối tượng theo mẫu:

KHỐI 1

9 Giáo viên: Lê Thị Hà

Tuy nhiên sự phân loại đối tượng học sinh này phải thật khéo léo, để nhữnghọc sinh không có năng khiếu không cảm thấy bị phân biệt đối xử, để các em luôn

tự tin khi vẽ, các em cảm nhận được các em cũng có thể vẽ đẹp

Với sự phân loại 3 đối tượng học sinh tôi thực hiện như sau:

+ Với học sinh năng khiếu trong giờ thực hành tôi gợi ý cho các em tự cảmnhận về sự tương quan màu sắc, màu sắc hài hòa, không sử dụng quá nhiều màunhưng vẫn tạo được chiều sâu trong bức tranh, thay đổi nhiều hướng đặt bút để tạophong cách khác nhau trong cùng bài vẽ

+ Đối với học sinh trung bình trong giờ thực hành tôi thường gợi ý cho các

em cách vẽ màu có đậm, có nhạt, màu sắc hài hòa phù hợp nội dung

+ Đối với học sinh yếu: Thì không thể dạy các em đơn thuần vẽ màu có hòasắc, phù hợp nội dung mà cần hướng dẫn các em kĩ hình trước, sau đó hướng dẫncác em vẽ màu cẩn thận, kiến hình, màu có đậm có nhạt, không yêu cầu ở các emquá nhiều

Phương pháp chia nhóm các đối tượng học sinh

Cũng như phương pháp chuẩn bị trước khi lên lớp, ở phương pháp này tôi đãthực hiện cụ thể như sau: Tôi phân các lớp thành ba nhóm đối tượng:

+ Nhóm 1: Đối tượng vẽ màu đẹp, màu sắc hài hòa, có đậm, có nhạt, phùhợp với nội dung đề tài

+ Nhóm 2: Đối tượng vẽ màu gọn trong hình, màu sắc có đậm, có nhạt

+ Nhóm 3: Đối tượng vẽ màu chưa cẩn thận, màu còn ra ngoài hình và chưakín tranh

Tuy nhiên việc chia nhóm này sẽ được thực hiện ngầm để tránh các em cócảm giác tự ti với các bạn Cụ thể tôi thực hiện như sau: Một thành viên của nhóm

1 sẽ hỗ trợ một thành viên của nhóm 2 Một thành viên của nhóm 2 sẽ hỗ trợ mộtthành viên của nhóm 3 Việc chia nhóm giúp nhau hỗ trợ vẽ màu này sẽ được chia

ra theo tháng Tháng thứ nhất sẽ dành cho thành viên của nhóm 2 hỗ trợ nhóm 3.Tháng thứ hai sẽ dành cho thành viên của nhóm 1 hỗ trợ nhóm 2 Các tháng tiếptheo sẽ được lặp đi lặp lại như tháng thứ nhất và tháng thứ hai

Với biện pháp này thì các em nhóm đối tượng 1 sẽ giúp các em ở nhóm đốitượng 2 phát triển bài vẽ có định hướng và dần tạo cho bức tranh có màu sắc hàihòa, phù hợp với nội dung đề tài hơn Còn các em ở nhóm đối tượng 2 sẽ giúp các

em ở nhóm đối tượng 3 hoàn thành bài vẽ theo đúng yêu cầu, bài vẽ ưa nhìn hơntrong mắt người xem Còn tôi sẽ phụ trách hướng dẫn chung cho cả lớp và dànhthời gian nhiều hơn hỗ trợ những học sinh có năng khiếu, những học sinh thuộcnhóm đối tượng 1 phát triển bài vẽ, giúp màu vẽ có tính sáng tạo, màu sắc có chiềusâu và có không gian hơn

Phương pháp quan sát

Quan sát rất cần thiết cho con người khi tiếp xúc với thế giới xung quanh,nhất là khi cần biết, cần hiểu về nó Nhìn, trông và quan sát đều hướng mắt tới đối

10 Giáo viên: Lê Thị Hà

tượng, nhưng ở những mức độ khác nhau Nhìn và thấy là sự ngẫu nhiên, nhiều khikhông có ý định Còn khi ta quan sát tức là đã có ý định có mục đích trước Nhưvậy, quan sát là nói tới mục đích quan sát “để làm gì?” và để đạt được mục đích đócần phải biết cách quan sát, tức là phải có phương pháp quan sát Quan sát rất cầncho Mĩ thuật: quan sát để hiểu về đối tượng, để cảm thụ được vẻ đẹp của nó bằngngôn ngữ hội họa.

Đối với môn Mĩ thuật thì phương pháp quan sát hết sức quan trọng nó giúpcác em định dạng nội dung yêu cầu của bài học Đối với phương pháp này thì tôichú ý tập trung ở một số công việc cụ thể sau:

+ Chuẩn bị tranh: Đối với phân môn vẽ tranh thì yêu cầu phải chuẩn bị tranhcho học sinh quan sát Tranh chuẩn bị phải phù hợp với nội dung, và có cách thểhiện màu khác nhau, với tranh của thiếu nhi nên tìm thêm tranh có nhiều thiếu sót

về bố cục, hình ảnh và vẽ màu để học sinh đối chứng

+ Giới thiệu tranh của học sinh và của thiếu nhi nhằm :

Tạo điều kiện cho học sinh tìm hiểu nội dung cũng như cách vẽ hình, vẽ màuđồng thời nâng cao thị hiếu thẩm mĩ cho các em

Gây niềm tin cho các em bởi tranh được giới thiệu là tranh của các bạn cùngtrang lứa

Hướng dẫn học sinh quan sát từ bao quát đến chi tiết Và quan sát trong cáchoạt động:

Tìm chọn nội dung đề tài: Giáo viên chuẩn bị tranh gắn lên bảng đảm bảotính khoa học và tất cả các học sinh đều quan sát thấy

Hướng dẫn học sinh quan sát màu sắc hình ảnh chính và màu sắc hình ảnhphụ từ đó so sánh để nhận ra màu sắc của hình ảnh chính nổi bật hơn màu sắc hìnhảnh phụ định hướng cho học sinh mô tả nội dung bức tranh thông qua màu sắc Hướng dẫn học sinh quan sát để thấy được có nhiều cách sử dụng màu

Thông qua quan sát tranh hướng dẫn học sinh nhận biết màu sắc tranh phùhợp với nội dung đề tài

Hướng dẫn cách vẽ: Sau khi hướng dẫn cách vẽ giáo viên cho học sinh quansát tranh của học sinh khoá trước, để các em thấy được có nhiều cách thể hiện vàgiúp các em tự tin hơn khi vẽ

Nhận xét, đánh giá: Treo những tranh của học sinh vừa thực hành xong,hướng dẫn các em quan sát để nhận xét về màu sắc của tranh

Thông qua quan sát giáo viên chỉ cho học sinh thấy những bài có cách sửdụng màu đẹp, phù hợp với nội dung, những bài cần thay đổi cách sử dụng màu,chỉ cho học sinh thấy lý do màu chưa đẹp Từ đó tất cả các học sinh thay đổi đượccách sử dụng màu cho hợp lý

Ở phương pháp này tôi muốn đưa ra cho các em những cái cụ thể nhất,những bài vẽ có cách vẽ màu đa dạng, từ đó phát huy vào bài vẽ của mình

Phương pháp trực quan

Phương pháp trực quan là phương pháp giáo viên sử dụng các phương tiệnvật thật, mô hình, tranh ảnh, biểu đồ, người giáo viên tổ chức điều khiển học sinh

11 Giáo viên: Lê Thị Hà

quan sát nhằm hình thành kĩ năng, kĩ xảo cho học sinh, thông qua đồ dùng trựcquan người học tiến hành quan sát, và lĩnh hội kiến thức một cách rõ ràng, mau lẹ,giờ học sẽ trở nên hấp dẫn sinh động hơn Vì thế trong bất cứ môn học nào cũngđều cần có đồ dùng dạy học và phương pháp trực quan được vận dụng ở tất cả cáccấp học Sự tiếp thu tri thức từ “trực quan sinh động” bao giờ cũng mang lại hiệuquả cao hơn Nhất là môn Mĩ thuật, đồ dùng dạy học là những gì cụ thể, đồng thờiđược hình tượng hóa bằng ngôn ngữ tạo hình (bố cục, đường nét, hình mảng, đậmnhạt, khối hình, màu sắc…) một cách cô đọng và xúc tích nên giúp học sinh nhậnthức được dễ dàng, nhanh chóng và lại nhớ lâu vì tiếp thu qua cái đẹp bao giờ cũngnhẹ nhàng, thoải mái, và hấp dẫn hơn.

Sử dụng trực quan đối với dạy môn Mĩ thuật chỉ có hiệu quả khi lời hướngdẫn của giáo viên được đưa ra đúng chỗ và đúng thời điểm nghĩa là đúng lúc họcsinh đang có khúc mắc về bài học hay bài làm, do vậy người giáo viên phải nắmbắt được sự tiếp thu của các em một cách tinh tế để hướng dẫn và gợi ý kịp thời Khi được tiếp cận đồ dùng trực quan các em phải nhớ lại những gì đã trôngthấy, và từ những gì đã thấy các em phải xây dựng hình tượng của mình cho thíchhợp với bài vẽ bằng sự thích thú riêng

Trong việc dạy và học hiện nay thì việc sử dụng đồ dùng trực quan hết sứcquan trọng Tuy nhiên khi sử dụng đồ dùng trực quan thì người giáo viên cần chú ý.Không phải lúc nào đưa đồ dùng trực quan ra cũng hợp lí, mà phải đưa ra đúng lúcđúng chỗ mới có hiệu quả không thì kết quả sẽ ngược lại Các loại đồ dùng trựcquan đưa ra phải đúng nội dung, đúng mục đích

+ Giới thiệu đồ dùng và cất đồ dùng phải hợp lý, đúng lúc, đúng chỗ Trongphân môn vẽ tranh giới thiệu đồ dùng xong phải cất đi không học sinh sẽ nhìn theo

+ Hoạt động hướng dẫn cách vẽ: Ở hoạt động giáo viên đưa đồ dùng trựcquan là hình minh hoạ các bước vẽ để học sinh nhận ra cách vẽ Hỗ trợ cho phầnhướng dẫn cách vẽ Sau phần hướng dẫn cách vẽ giáo viên đưa một số tranh củahọc sinh khoá trước để các em tự tin hơn khi làm bài, để cấc em tìm hiểu thêm vềcách sử dụng màu của các bạn cùng trang lứa Bài đưa ra cho học sinh xem phải có

Phương pháp gợi mở là giáo viên đặt ra câu hỏi nghi vấn (có thể… haykhông, nên vẽ như thế nào? ) để học sinh suy nghĩ và hình dung ra những gì cầnthiết cho bài vẽ Không nên áp đặt buộc học sinh phải theo.

Phương pháp gợi mở tạo điều kiện cho học sinh tự quan sát, tự suy nghĩ đểtìm ra cách khắc phục của mình đồng thời làm cho giờ học sinh chủ động hơn, họcsinh tự tin hơn, tiếp thu bài học thoải mái, nhẹ nhàng hơn

Nhưng người giáo viên phải gợi mở như thế nào mới có hiệu quả mới làquan trọng

+ Câu hỏi gợi mở trong hoạt động tìm chọn nội dung đề tài: ở hoạt động nàygiáo viên đưa ra câu hỏi kết hợp với việc chỉ ra đối tượng thực tế trên tranh, để họcsinh suy nghĩ và tìm tòi ra cách lí giải hay nhận xét, kết luận của mình

+ Câu hỏi gợi mở trong hoạt động thực hành: Giáo viên hướng dẫn học sinhthực hành dựa vào từng bài cụ thể, giáo viên đật câu hỏi gợi ý mở ra cách giảiquyết sao cho phù hợp

+ Đồng thời người giáo viên phải theo dõi thường xuyên trong lúc học sinhlàm bài để đưa ra lời gợi mở đúng thời điểm, kịp thời

+ Lời gợi mở phải có ý đồ trước với từng bài, từng chỗ khó trong bài, nghĩa

là người giáo viên phải có kiến thức vững vễ chuyên môn ( bố cục, hình tượng,màu sắc và về cuộc sống), những gì cần cho bài vẽ

+ Lời gợi mở khi học sinh thực hành cần chú ý không chê bai các em về vẽmàu, mà nên khích lệ các em Có thể các em sử dụng màu đó chưa phù hợp, chưa

rõ đậm nhạt hoặc màu sắc lem nhem lúc đó nên giải thích cho các em vì sao màu

đó chưa phù hợp, gợi ý cho các em thay thế bằng màu khác hoặc gợi ý cho các em

vẽ màu cẩn thận sẽ làm cho bài đẹp hơn

Phương pháp tổng hợp

Mọi vật không tồn tại độc lập, mà luôn có quan hệ với nhau theo quy luật.Trong Mĩ thuật, mối quan hệ giữa vạn vật sẽ tạo nên vẻ đẹp riêng mang tính thốngnhất Ở bậc Tiểu học, học sinh học nhiều môn khác nhau, mỗi môn học lại mangnội dung và phương pháp riêng mang tính đặc thù của môn học, song chúng vẫn cóquan hệ chung về kiến thức và phương pháp Do vậy, tôi đã vận dụng những kiếnthực của các môn học khác như Tự nhiên và xã hội, Địa lí, Khoa học để bổ trợ chomôn học, làm đa dạng hóa kiến thứ cho môn học

Phương pháp tổng hợp biểu hiện:

- Tổng hợp nội dung của các môn học có liên quan

- Tổng hợp những phương pháp thích hợp

- Tổng hợp những thông tin cần thiết từ cuộc sống xung quanh

Trong cuộc sống mọi vật đều có quan hệ với nhau như môn Mĩ thuật cũngvậy, nhất là ở phân môn vẽ tranh, phân môn tổng hợp các phân môn khác Mĩ thuật

nó có liên quan đến nhiều môn khác, liên quan đến thế giới xung quanh và ngườigiáo viên cũng sử dụng nhiều phương pháp khác nhau cho bài dạy có hiệu quả

13 Giáo viên: Lê Thị Hà