SKKN Dạy học theo hướng tích hợp kiến thức liên môn các văn bản nhật dụng ở THCS

SKKN Dạy học theo hướng tích hợp kiến thức liên môn các văn bản nhật dụng ở THCSSKKN Dạy học theo hướng tích hợp kiến thức liên môn các văn bản nhật dụng ở THCSSKKN Dạy học theo hướng tích hợp kiến thức liên môn các văn bản nhật dụng ở THCSSKKN Dạy học theo hướng tích hợp kiến thức liên môn các văn bản nhật dụng ở THCSSKKN Dạy học theo hướng tích hợp kiến thức liên môn các văn bản nhật dụng ở THCSSKKN Dạy học theo hướng tích hợp kiến thức liên môn các văn bản nhật dụng ở THCSSKKN Dạy học theo hướng tích hợp kiến thức liên môn các văn bản nhật dụng ở THCSSKKN Dạy học theo hướng tích hợp kiến thức liên môn các văn bản nhật dụng ở THCSSKKN Dạy học theo hướng tích hợp kiến thức liên môn các văn bản nhật dụng ở THCSSKKN Dạy học theo hướng tích hợp kiến thức liên môn các văn bản nhật dụng ở THCSSKKN Dạy học theo hướng tích hợp kiến thức liên môn các văn bản nhật dụng ở THCSSKKN Dạy học theo hướng tích hợp kiến thức liên môn các văn bản nhật dụng ở THCSSKKN Dạy học theo hướng tích hợp kiến thức liên môn các văn bản nhật dụng ở THCS

PHẦN I: PHẦN MỞ ĐẦU

I 1. Lý do chọn đề tài:

Trên tinh thần Nghị quyết 29 – NQ/TW về đổi mới căn bản, toàn diện

giáo dục và đào tạo trong đó tăng cường năng lực dạy học theo hướng “tích hợp, liên môn” là một trong những vấn đề cần ưu tiên Qua quá trình dạy học, tôi

thấy rằng việc giáo viên soạn giảng các tiết có lồng ghép, kết hợp kiến thức cácmôn học khác để giải quyết một vấn đề thực tiễn nào đó trong một môn học làđiều thực sự cần thiết với cả người dạy lẫn người học Khi soạn giảng theohướng tích hợp, liên môn giáo viên sẽ tiếp cận tốt hơn, hiểu rõ hơn, sâu hơnnhững vấn đề mà bài đặt ra, từ đó sẽ tổ chức tiết học linh hoạt hơn, sinh độnghơn và thực sự, với những tiết dạy như thế thì học sinh sẽ đóng vai trò trung tâm,

có hứng thú học tập, tìm tòi, khám phá nhiều kiến thức và đượcsuy nghĩ, sáng tạo nhiều hơn Đặc biệt, các em có thể vận dụngkiến thức vào thực tế tốt hơn

Trong chương trình Ngữ văn THCS, văn bản nhật dụng chiếm 10% số lượng.Đây là những tác phẩm đề cập đến chức năng, đề tài và tính cập nhật, kịp thờiđáp ứng yêu cầu, đòi hỏi của cuộc sống hàng ngày, cuộc sống hiện đại Nhữngvấn đề mà văn bản nhật dụng hướng tới đều rất gần gũi với đời sống của cả cộngđồng Sự hiện diện khoảng 10% của văn bản nhật dụng đã giúp cho chương trìnhNgữ văn phần nào giảm bớt tính hàn lâm, kinh viện, tạo cơ hội cho học sinh tăngcường việc học lý thuyết gắn với đời sống

Việc thử nghiệm, làm quen và biến một phương pháp nào đó trở nên phổbiến và đại chúng luôn có những khó khăn nhất định, vượt lên trên những điềunày, chúng ta không thể phủ nhận vai trò, tầm quan trọng, ý nghĩa của việc dạyhọc theo chủ đề tích hợp kiến thức liên môn – đặc biệt là trong bộ môn Ngữ vănvới các tiết văn bản nhật dụng Xuất phát từ thực tiễn hơn 7 năm giảng dạy bộmôn Ngữ văn, tôi nhận thấy, muốn học sinh hứng thú với môn học, muốn cóhiệu quả trong việc dạy – học thì không thể không đổi mới phương pháp Và,một trong các phương pháp tối ưu nhất chính là tích hợp, liên môn

Với những ý nghĩa như trên, tôi xin mạnh dạn trình bày và thực

hiện thử nghiệm đề tài “Dạy học theo hướng tích hợp kiến thức liên môn các văn bản nhật dụng ở THCS”

Dự án nhỏ này, khi thực hiện hi vọng sẽ giúp các bạn đồng nghiệp có cáinhìn toàn diện hơn với việc dạy học theo chủ đề tích hợp kiến thức liên môntrong môn Ngữ văn nói riêng và trong việc dạy – học nói chung Từ đó, cùng vớinhững tìm tòi, sáng tạo của bản thân, chúng ta sẽ có thêm những sáng kiến đểdạy tốt phần văn bản nhật dụng, góp phần tích cực vào việc thực hiện Nghị quyết

29 – NQ/TW Ngoài ra, với tiết thực nghiệm này, các em học sinh có thể khắcsâu những kiến thức ở các phân môn khác, áp dụng để giải quyết vấn đề thựctiễn, cụ thể với đề tài này, các em sẽ hiểu rõ hơn về tầm quan trọng của việc bảo

vệ môi trường sống, thấy được tác hại, nguyên nhân, giải pháp và có hành độngthiết thực để làm cho môi trường xanh – sạch – đẹp hơn/

I 2. Mục tiêu và nhiệm vụ của đề tài nghiên cứu:

I.2.1 Mục tiêu:

Dựa trên cơ sở nghiên cứu ưu thế của dạy học chủ đề so với dạyhọc theo cách tiếp cận truyền thống hiện nay, xuất phát từ yêu cầu củamục tiêu dạy học phát triển năng lực học sinh, đề tài này sẽ đề

ra những giải pháp thông qua những ví dụ cụ thể nhằm áp dụngnhuần nhuyễn và có hiệu quả việc dạy học theo chủ đề, tíchhợp, giúp người học có thể tăng cường vận dụng kiến thức tổnghợp, ít phải nhớ kiến thức một cách máy móc, rập khuôn Quantrọng hơn, học sinh không phải học lại nhiều lần một nội dungkiến thức ở các môn học khác nhau

Đề tài này, bên cạnh mục tiêu đổi mới giáo dục nói chung,nâng cao chất lượng bộ môn Ngữ văn nói riêng còn hướng tớimục tiêu chuyển dạy học lấy giáo viên làm trung tâm sang dạyhọc lấy học sinh làm trung tâm

I.2.2 Nhiệm vụ:

Thông qua quá trình nghiên cứu đề tài này, tôi đưa ra một

tiết soạn, giảng cụ thể để trình bày rõ thế nào là dạy học "tích hợp, liên môn" và tích hợp liên môn trong một văn bản nhật

dụng ở bộ môn Ngữ văn Sự khác nhau giữa dạy học theo cáchtiếp cận truyền thống hiện nay với việc dạy học theo chủ đề liênmôn Ưu điểm với học sinh, ưu điểm với giáo viên và những khókhăn giáo viên có thể gặp phải khi dạy học theo hướng tích hợp,liên môn Cũng qua đề tài này, tôi trình bày những điều kiện,cách thức và những kiến thức có thể tích hợp, liên môn trongcác văn bản nhật dụng ở các khối 6,7,8,9 trong chương trìnhTHCS, quy trình, thao tác và các bước cần thực hiện để soạngiảng một văn bản theo hướng này để từ đó góp phần đổi mớiphương pháp dạy học ở trường trung học theo định hướng pháttriển năng lực người học, lấy người học làm trung tâm, giúpngười học có thêm những kiến thức, kĩ năng, năng lực cần thiết

để vận dụng vào thực tế Chỉ ra những lợi thế nhất định của môhình tích hợp, liên môn khi đưa vào giảng dạy phần văn bảnnhật dụng trong bộ môn Ngữ văn ở THCS Với những nhiệm vụnhư trên, tôi nghiên cứu đối tượng như sau:

I.3 Đối tượng nghiên cứu:

- Nghiên cứu các văn bản nhật dụng ở các khối lớp 6,7,8,9

- Nghiên cứu các đơn vị kiến thức ở các môn học có thể tích hợp vào mộttiết dạy cụ thể

- Nghiên cứu các nội dung giáo dục cần thiết để tích hợp, lồng ghép vàomôn học ví dụ: Gáo dục môi trường, Giáo dục pháp luật, Giáo dục dân số, chủ

đề về Quyền trẻ em, Di tích lịch sử…

- Lớp nghiên cứu, thực nghiệm: Lớp 8D – năm học 2014 – 2015.

- Lớp đối chiếu: Lớp 8C – năm học 2014 – 2015

I.4 Giới hạn phạm vi nghiên cứu:

Trong quá trình nghiên cứu, tôi tập trung vào các vấn đề sau: (với cả Gv và Hs)

- Đối với học sinh: Nghiên cứu tính chủ động, sáng tạo, nhận biết vấn đề và

áp dụng kiến thức để giải quyết vấn đề của học sinh qua tiết học tích hợp, liênmôn so với tiết học truyền thống; Những khó khăn khi tích hợp kiến thức liênmôn trong các văn bản nhật dụng ở môn Ngữ văn

- Đối với giáo viên:

 Những điều mà giáo viên cần trang bị để có thể làm tốt việc tích hợp, liênmôn

 Ưu điểm của việc tăng cường năng lực dạy học theo hướng “tích hợp, liên môn” ở các văn bản nhật dụng THCS.

 Các kiến thức, phân môn có thể tích hợp trong các văn bản nhật dụng ởkhối 6,7,8,9

 Nghiên cứu và vận dụng thiết kế bài giảng theo hướng tích hợp, liên môn

ở văn bản nhật dụng: “Thông tin về ngày Trái đất năm 2000”.

Xuất phát từ đối tượng, phạm vi nghiên cứu, tôi xin được đề xuất nhữngphương pháp nghiên cứu như sau:

I 5. Phương pháp nghiên cứu:

- Phương pháp nghiên cứu lý luận: Thu thập những thông tin lý luận vềviệc dạy học theo chủ đề tích hợp kiến thức liên môn nói chung và trong tích hợpkiến thức liên môn các văn bản nhật dụng trong môn Ngữ văn nói riêng

- Phương pháp vấn đáp: Giáo viên (Gv) đặt câu hỏi để học sinh (Hs) trả lờihoặc học sinh có thể tranh luận với nhau thậm chí tranh luận với Gv để chiếmlĩnh nội dung bài học

- Phương pháp hoạt động nhóm: Chia lớp học thành từng nhóm nhỏ từ 4-6 Hs,nhờ thế mỗi thành viên đều phải tích cực, chủ động hơn

- Phương pháp tổng kết kinh nghiệm: Tham khảo những đề tài, dự án về tíchhợp liên môn của các bạn đồng nghiệp trong và ngoài trường

PHẦN II: PHẦN NỘI DUNG

II 1 CƠ SỞ LÍ LUẬN:

Nghị quyết Hội nghị Trung ương 8 khóa XI về đổi mới căn bản, toàn diệnGiáo dục và Đào tạo nêu rõ: “Tiếp tục đổi mới mạnh mẽ phương pháp dạy và

học theo hướng hiện đại; phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo và vận dụng kiến thức, kỹ năng của người học; khắc phục lối truyền thụ áp đặt một chiều, ghi nhớ máy móc Tập trung dạy cách học, cách nghĩ, khuyến khích tự học, tạo cơ

sở để người học tự cập nhật và đổi mới tri thức, kỹ năng, phát triển năng lực Chuyển từ học chủ yếu trên lớp sang tổ chức hình thức học tập đa dạng, chú ý các hoạt động xã hội, ngoại khóa, nghiên cứu khoa học Đẩy mạnh ứng dụng

công nghệ thông tin và truyền thông trong dạy và học” Để thực hiện tốt mục

tiêu về đổi mới căn bản, toàn diện GD&ĐT theo Nghị quyết số 29-NQ/TW, cần có nhận thức đúng về bản chất của đổi mới phương pháp dạyhọc theo định hướng phát triển năng lực người học và một số biện pháp đổi mớiphương pháp dạy học theo hướng này

Trước yêu cầu đổi mới căn bản, toàn diện về giáo dục – trong đó chú trọngđổi mới phương pháp, cách tiếp cận dạy học theo định hướng phát huy tính tíchcực của học sinh Theo tôi, việc tích hợp kiến thức liên môn trong các giờ họcnói chung và trong các tiết văn bản nhật dụng của bộ môn Ngữ văn nói riêng làmột phương pháp tối ưu giúp học sinh tự khám phá những điều chưa biết chứkhông thụ động tiếp nhận kiến thức, học sinh biết tự tìm tòi những kiến thức đã

có vận dụng để phát hiện kiến thức mới trong một phân môn khác

Trước hết, phải hiểu DẠY TÍCH HỢP LIÊN MÔN LÀ GÌ ?

Theo từ điển Tiếng Việt: “Tích hợp là sự kết hợp những hoạt động,

chương trình hoặc các thành phần khác nhau thành một khối chức năng Tích hợp có nghĩa là sự thống nhất, sự hòa hợp, sự kết hợp”.

Ở trang 27 – bộ môn Ngữ Văn, năm 2002 của Bộ GD&ĐT cũng nói rõ vềkhái niệm tích hợp “sự phối hợp các tri thức gần gũi, có quan hệ mật thiết với

nhau trong thực tiễn, để chúng hỗ trợ và tác động vào nhau, phối hợp với nhau nhằm tạo nên kết quả tổng hợp nhanh chóng và vững chắc.”

Theo từ điển Giáo dục học: “Tích hợp là hành động liên kết các đối

tượng nghiên cứu, giảng dạy, học tập của cùng một lĩnh vực hoặc vài lĩnh vực khác nhau trong cùng một kế hoạch dạy học”

Nói rõ hơn về điều này, PGS.TS Nguyễn Xuân Thành, Phó vụ trưởng Vụ Giáo dục trung học, Bộ GD-ĐT cho rằng: “dạy học tích hợp có nghĩa là đưa

những nội dung giáo dục có liên quan vào quá trình dạy học các môn học.

Còn dạy học liên môn là phải xác định các nội dung kiến thức liên quan đến hai

hay nhiều môn học để dạy học, tránh việc học sinh phải học lại nhiều lần cùng một nội dung kiến thức ở các môn học khác nhau Đối với những kiến thức liên môn nhưng có một môn học chiếm ưu thế thì có thể bố trí dạy trong chương trình của môn đó và không dạy lại ở các môn khác Trường hợp nội dung kiến thức có tính liên môn cao hơn thì sẽ tách ra thành các chủ đề liên môn để tổ chức dạy học riêng vào một thời điểm phù hợp, song song với quá trình dạy học các bộ môn liên quan.”

Khi nghiên cứu việc dạy học theo hướng tích hợp, liên môn ở các văn bảnnhật dụng, chúng ta còn phải nhận diện được kiểu văn bản này Chương trình

Ngữ văn THCS xác định rõ: “Văn bản nhật dụng không phải là khái niệm thể loại văn học, cũng không chỉ kiểu văn bản Nó chỉ đề cập tới chức năng, đề tài và tính cập nhật của văn bản nhật dụng” Đây có thể xem như là các tiêu

chí cơ bản để nhận diện văn bản nhật dụng Nhờ vào khả năng kết hợp nhuần

nhuyễn các phương thức biểu đạt nên văn bản nhật dụng có thể tồn tại ở nhiềuhình thức khác nhau như: Thuyết minh, miêu tả, nghị luận… Trên cơ sở đó,chúng ta có thể thấy khi dạy học tích hợp liên môn ở văn bản nhật dụng, ngườidạy phải dự tính được những gì cần thiết với học sinh, học sinh phải hình thànhđược những năng lực rõ ràng để từ đó hòa nhập vào thực tiễn cuộc sống

II 2 THỰC TRẠNG:

II.2.1 Thuận lợi - Khó khăn:

Trong quá trình tìm hiểu, nghiên cứu và dạy học thử nghiệm dạy học theochủ đề tích hợp, tôi nhận thấy có những thuận lợi và khó khăn nhất định:

Thuận lợi:

Ngữ văn là môn khoa học xã hội, trong dạy học môn Ngữ văn có thể tíchhợp nhiều chủ đề: Ô nhiễm môi trường, gia tăng dân số, Thuốc lá, Truyền thốnggia đình và xã hội, Sự cạn kiệt tài nguyên thiên nhiên Trong chương trình Ngữvăn THCS có thể dễ dàng sử dụng kiến thức của nhiều môn học liên quan để giảiquyết một số vấn đề đã nêu ở trên như: Toán, Hóa, Sinh, Giáo dục công dân, Âmnhạc, Mĩ Thuật qua đó các em có thể hình thành các kỹ năng liên quan đến cácmôn học khác ngay trong khi học Ngữ văn

Bên cạnh đó, trong quá trình dạy học môn học của mình, giáo viên vẫnthường xuyên phải dạy những kiến thức có liên quan đến các môn học khác và vìvậy đã có sự am hiểu về những kiến thức liên môn đó (Trích nhận định của

PGS.TS Nguyễn Xuân Thành, Phó vụ trưởng Vụ GD trung học, Bộ GD-ĐT)

Khó khăn:

* Về phía giáo viên:

Đội ngũ giáo viên hiện nay chủ yếu chưa được đào tạo sư phạm theo hướngtích hợp, liên môn nên khi thực hiện dạy học tích hợp liên môn thì phần lớn là dogiáo viên tự tìm hiểu nên không tránh khỏi việc lúng túng trong cách thức tổchức dạy học tích hợp liên môn; hoặc hiểu chưa đúng, chưa đầy đủ về mục đích,

ý nghĩa của dạy học tích hợp liên môn

Văn bản nhật dụng có sự kết hợp nhiều phương thức biểu đạt nên đôi khi giáoviên còn mơ hồ về hình thức kiểu loại văn bản, vì thế việc xây dựng hệ thống cáccâu hỏi chưa thực sự tạo sự hứng thú cho học sinh

* Về phía học sinh: Qua thực tế giảng dạy các em học sinh ở trường THCS LêHồng Phong cũng như các trường bạn tại thị trấn, tôi nhận thấy có thể do nhiều lí

do khác nhau mà phần lớn các em học môn Ngữ văn vẫn theo xu hướng học thụđộng, ít tích cực, chủ động trong học tập và việc chuẩn bị giờ học tích hợp liênmôn hoặc không thể sử dụng kiến thức của các môn liên quan để khai thác kiếnthức mới ở môn Ngữ văn Đối với học sinh THCS các em mới được làm quenvới văn bản nhật dụng nên cũng còn nhiều bỡ ngỡ

* Ngoài ra, chương trình trong sách giáo khoa hiện tại cũng gây không ítkhó khăn cho việc dạy học theo chủ đề tích hợp Phần lớn các phân môn trongsách giáo khoa đều không được viết theo dạng tích hợp liên môn nên gây không

ít khó khăn cho giáo viên khi tìm hiểu kiến thức liên quan đến các môn học khác

để tích hợp./

II 2.2. Thành công – Hạn chế:

Thành công:

- Trong việc soạn bài:

Soạn bài dạy học theo hướng tích hợp đã giúp cho tôi tiếp cận tốt nhấtvới chương trình Tiếp cận và nắm thêm được nhiều kiến thức ngoài chuyênmôn, bài dạy linh hoạt, Hs học được nhiều, được chủ động tìm tòi, chiếm lĩnhkiến thức và rèn luyện kĩ năng, các em cũng có cơ hội để vận dụng kiến thứcnhiều môn học trong một giờ học nhất định

- Trong quá trình dạy – học:

Với mục đích giáo dục là lấy người học là trung tâm thì việc dạy học theochủ đề đòi hỏi người học là chủ thể của hoạt động học, học sinh phải tự học, tựnghiên cứu để tìm ra kiến thức bằng hành động của chính mình, người họckhông chỉ được đặt trước những kiến thức có sẵn ở trong bài giảng của giáo viên

mà phải tự đặt mình vào tình huống có vấn đề của thực tiễn rồi từ đó tự mình tìm

ra cái chưa biết, cái cần khám phá và tự tìm kiếm kiến thức cho bản thân Đốivới học sinh không học đều các môn thì các em sẽ có cơ hội được khẳng định ưu

thế của mình ở các môn học sở trường có liên quan đến bài "Thông tin về ngày Trái đất 2000" Ví dụ: Học sinh không có ưu thế về môn Ngữ văn nhưng khi

tích hợp các môn thuộc sở trường của các em trong giờ Văn thì bản thân các emcũng thấy hứng thú trong giờ học hơn khi trong một giờ Ngữ văn còn có màu sắccủa Mĩ Thuật, âm thanh của Âm nhạc, các vùng miền, phong tục trên thế giớithông qua bộ môn Địa lý, các hiện tượng trong đời sống được lý giải qua bộ mônHóa học

Bên cạnh việc người học trở thành trung tâm thì dạy học theo hướng tíchhợp rất thành công trong việc định hướng, phân hóa năng lực người học, qua đógiáo viên có thể đưa ra nhiều biện pháp phù hợp với từng đối tượng học sinh

Hạn chế:

Việc tích hợp kiến thức liên môn đòi hỏi mỗi giáo viên phải có nhiều thờigian nghiên cứu, tìm tòi những nội dung kiến thức liên quan nên phần lớn giáoviên còn ngại liên kết, tích hợp Hơn nữa, dạy học tích hợp là dạy theo kiểu tưvấn, theo hướng cá thể hóa nên việc thành công sẽ dễ dàng hơn với lớp học có sĩ

số thấp, khoảng 20 HS/lớp mới đạt hiệu quả Với trường THCS Lê Hồng Phongthì số học sinh dao động là 35-40 học sinh/lớp Chính vì điều này, giáo viên sẽkhó có thể đạt được thành công một cách tối đa theo đúng ý nghĩa mà việc dạyhọc theo chủ đề tích hợp mang lại./

II 2.3. Mặt mạnh – mặt yếu:

Mặt mạnh:

Nằm trong mục tiêu lâu dài của giáo dục, tích hợp kiến thức liên mônluôn là mối quan tâm của các cán bộ, giáo viên Nó là một trong các phươngpháp đổi mới cơ bản, quan trọng để người học xác định đúng mục tiêu của việc

học: HỌC ĐỂ BIẾT; HỌC ĐỂ LÀM; HỌC ĐỂ CHUNG SỐNG và HỌC ĐỂ LÀM NGƯỜI.

Vì lẽ đó, khi nghiên cứu về đề tài này, tôi luôn nhận được sự hỗ trợ, đónggóp ý kiến rất thiết thực và sâu sắc của chuyên môn, các bạn đồng nghiệp ở cácmôn: Lịch sử, Âm nhạc, Mĩ thuật, Hóa học, Sinh học …

Có thể mỗi giáo viên ở các phân môn khác nhau đều có một cách làm khácnhau nhưng kết quả đều hướng về một mục tiêu chung, đó là thực hiện theo nộidung kế hoạch của nhà trường nhằm đạt được mục đích, kế hoạch mà nhà trường

đề ra, giúp Hs đạt được kết quả học tập tốt nhất và có thể áp dụng kiến thức mìnhhọc được vào thực tiễn Vì vậy đề tài này rất hi vọng có thể áp dụng rộng rãikhông chỉ ở riêng trường mà tôi đang công tác

Mặt yếu:

Tích hợp kiến thức liên môn đòi hỏi phải có sự góp mặt, hợp tác của ítnhất là một môn học khác, trong khi giáo viên ở một bộ môn chỉ nắm chắc kiếnthức môn học mình đảm nhiệm thế nên khi dạy học theo hướng này, giáo viênphải tự tìm tòi, nghiên cứu kiến thức ngoài bộ môn của mình và nhờ sự góp ý vềkiến thức ở các môn khác nên đôi khi có sự bị động nhất định

II 2.4. Các nguyên nhân, các yếu tố tác động:

Hiện nay chúng ta đang dạy – học theo định hướng nội dung, phát triểnnăng lực người học vì thế thực tiễn đặt ra là phải đổi mới để sau mỗi tiết học,học sinh biết gì, hiểu thêm về điều gì và hình thành năng lực gì… Tuy nhiên,việc đổi mới phương pháp dạy học không thể áp dụng dàn trải một sớm, mộtchiều được, nó còn phụ thuộc nhiều yếu tố, chẳng hạn: Phương tiện dạy học, cơ

sở vật chất… Bên cạnh đó là tâm lý ngại thay đổi, khi dạy học theo hướng tíchhợp, giáo viên phải tìm tòi nhiều hơn những kiến thức ngoài chuyên môn củamình, ngoài ra, còn phải lọc những nội dung tích hợp để không dạy ở phần sau

Đến giữa năm 2016 Bộ sẽ thống nhất được chương trình trong việc đổi mới

sách giáo khoa, tuy nhiên “Giáo viên là điều cốt lõi nhất Sách giáo khoa dù hay đến đâu mà không có đội ngũ giáo viên giỏi thì cũng rất khó” – Tiến sĩ

Nguyễn Anh Dũng, nguyên Phó viện trưởng Viện Khoa học giáo dục VN (thànhviên Ban Chỉ đạo đổi mới chương trình sách giáo khoa của Bộ GD-ĐT) nhấnmạnh

Việc chuẩn bị trong việc đổi mới phương pháp dạy học, trong đó chútrọng về dạy học tích hợp, liên môn trong các môn học nói chung và trong bộmôn Ngữ văn nói riêng sẽ là một bước chuẩn bị quan trọng để hướng tới ápdụng bộ khung sách giáo khoa mới trong năm 2016/

II.2.5 Phân tích, đánh giá các vấn đề về thực trạng:

Ở phần này, tôi xin được đề cập đến 2 vấn đề:

Thứ nhất, những ưu điểm trong việc dạy học tích hợp liên môn và những khó khăn

có thể gặp phải:

Theo phó Vụ trưởng Vụ Giáo dục (Bộ GD-ĐT) Nguyễn Xuân Thành khẳng

định: “Việc thực hiện tích hợp, liên môn có thể có chút khó khăn đối với giáo viên, do

việc phải tìm hiểu sâu hơn những kiến thức thuộc các môn học khác.”

Có thể minh họa cho thực trạng này theo hình ảnh như sau:

Các gam màu trong ½ bức tranh phía trên tương ứng cho những kiến thứckhác nhau ở các lĩnh vực, bộ môn khác nhau mà nhà trường trang bị cho họcsinh: có rất nhiều môn học: Văn học, Địa lý, Toán, Mỹ thuật, Lịch sử, Sinh học đầy đủ, toàn diện nhưng đó chỉ là một màu đơn, độc lập, trong khi thực tiễn cuộcsống đòi hỏi phải có sự tích hợp, hòa trộn, trộn lẫn các mảng, màu kiến thứcriêng biệt thành phức hợp, đa màu như ½ bức tranh bên dưới Để có thể giảiquyết vấn đề thực tiễn nào đó trong cuộc sống mà các em gặp phải thì cần có sựvận dụng kiến thức liên môn từ nhiều môn học Như thế, tích hợp, liên môn làtập hợp các đơn vị kiến thức gần nhau để xây dựng thành một chủ đề, đưa kiếnthức từ đời sống đến bài dạy, đưa kiến thức từ nhiều môn học để giải quyết cáctình huống trong thực tiễn cuộc sống, phải xác định các nội dung kiến thức liênquan đến hai hay nhiều môn học để dạy học; nó là sự hợp nhất, hướng tới mụctiêu đưa những nội dung giáo dục có liên quan vào quá trình dạy học các mônhọc như: tích hợp giáo dục đạo đức, lối sống; giáo dục pháp luật; giáo dục chủquyền quốc gia về biên giới-biển-đảo; bảo vệ môi trường Nhưng ưu điểm củaviệc dạy – học theo hướng này rất rõ ràng, học sinh không chỉ học được nhữngkiến thức mới trên cơ sở vận dụng những kiến thức có được ở các môn khác màcác em còn biết vận dụng nó vào thực tiễn thông qua việc học Tuy nhiên cũngkhông thể phủ nhận một thực trạng đó là giáo viên dạy theo hướng tích hợp liênmôn phải tìm tòi, vận dụng kiến thức ngoài chuyên môn của mình nên gặp không

ít trở ngại về thời gian và cách thức tìm tòi, dẫn đến nhiều giáo viên còn ngại ápdụng dạy học theo hướng tích hợp, liên môn

Thực tế cho thấy, việc dạy học không áp dụng phương pháp đổi mới hoặckhông tích hợp, liên môn thì học sinh còn khá thụ động và không tích cực chuẩn

bị, tìm tòi, nghiên cứu Đặc biệt là trong giờ Ngữ văn, các em thường tiếp thukiến thức một chiều, giáo viên nói gì, giảng gì thì các em nghe như thế và ghitheo như thế mà không tự đặt ra câu hỏi, không tự tìm ra kiến thức cho mình

Thứ hai, xuất phát từ thực trạng việc học văn bản nhật dụng của học

sinh Đây là những văn bản không thuộc đặc trưng thể loại nhưng lại có thể vậndụng các phương thức biểu đạt khác nhau của các thể loại văn học khác nên khiviết một vấn đề có tính chất thời sự ở địa phương, cuộc sống xung quanh thì tôinhận thấy ở một số học sinh còn lúng túng hoặc thiếu tự tin Ví dụ: Trong bàiTập làm văn số 5 – chương trình Ngữ văn lớp 9, tôi tích hợp phân môn Tập làmvăn với văn bản nhật dụng để học sinh viết bài nghị luận về một sự việc, hiệntượng trong đời sống ở địa phương các em đang sinh sống, mặc dù vấn đề nghị

luận là gần gũi và các em đã được tiếp cận với văn bản nhật dụng từ lớp 6 nhưngcác em còn lúng túng trong việc thể hiện cách nhìn nhận, việc đánh giá của họcsinh về thực trạng cũng có những hạn chế nhất định dù các em đã được học cácvăn bản nhật dụng đề cập đến vấn đề này Khoảng 10% kiến thức của bộ mônNgữ văn thuộc về văn bản nhật dụng, nếu khai thác tốt các nội dung, vấn đề màloại văn bản này đề cập thì việc giáo dục kiến thức thực tế cho học sinh sẽ rấtthiết thực, gần gũi đặc biệt và việc giáo dục này gắn liền với tích hợp, liên môn.Với đề tài về môi trường, tại trường tôi đang công tác có số học sinh đông nhất,nhì trong huyện thì việc giữ gìn, bảo vệ môi trường chung cũng là vấn đề khá nổicộm, ý thức bảo vệ môi trường chưa cao, các em còn xả rác bừa bãi, tùy tiện, thếnên việc rèn luyện cho các em ý thức để rác đúng nơi quy đinh, hạn chế việc sửdụng bao bì ni lông, bảo vệ môi trường thông qua giờ học tích hợp, liên môn sẽgiúp các em có cái nhìn cụ thể hơn, thái độ thiết thực hơn, hành động tích cựchơn trong việc tham gia bảo vệ môi trường chung Các em sẽ áp dụng kiến thứcđược học để giải quyết một vấn đề thực tiễn rất thực tế và thiết thực./

(Điều này, sẽ thể hiện ở phần cuối của đề tài với chính sản phẩm của các em được hoàn thành sau khi học tiết thực nghiệm này.)

II 3. GIẢI PHÁP – BIỆN PHÁP:

II 3.1 Mục tiêu của giải pháp, biện pháp:

Tất cả các giải pháp, phương hướng, sự đổi mới… đều hướng tới một mụctiêu chung đó là sẽ giúp người học hình thành những kiến thức, kỹ năng mới,phát triển được những năng lực cần thiết, nhất là năng lực giải quyết vấn đềtrong học tập và thực tiễn cuộc sống, nhằm đào tạo những con người có năng lựcphát triển và giải quyết các vấn đề đáp ứng yêu cầu của nền kinh tế - xã hội thời

kỳ hội nhập, tích hợp kiến thực liên môn trong môn Ngữ văn nói riêng và cácphân môn khác nói chung cũng không nằm ngoài mục tiêu này

Có thể minh họa cụ thể mục tiêu của giải pháp, biện pháp theo hình ảnh sau:

Dạy học theo cách truyền thống, mỗi giáo viên phải gánh một lượng kiến thức lớn, nhưng khi dạy học theo hướng tích hợp, liên môn thì gánh nặng này đã giảm được phân nửa trong khi hiệu quả lại rất cao Đây cũng chính là mục tiêu

và ưu điểm của dạy học tích hợp, liên môn.

Bên cạnh đó, khi nghiên cứu đề tài này, tôi hướng tới mục tiêu là lấyngười học làm trung tâm, dưới sự định hướng của giáo viên học sinh tự chiếmlĩnh tri thức, hình thành các năng lực hành động, năng lực giải quyết vấn đề

Ngoài ra, khi dạy học theo chủ đề tích hợp, liên môn các tác phẩm nhậtdụng mỗi học sinh sẽ cảm thấy hứng thú trong việc học, bởi vì những chủ đề tíchhợp thường gắn với thực tiễn nên sinh động, hấp dẫn, thu hút đối với học sinhhơn Những hiểu biết có được sau tiết học của các em sẽ vượt những nội dungcần học nhờ quá trình tìm kiếm, xử lý thông tin ngoài nguồn tài liệu chính thứccủa học sinh Các em hiểu đúng ý nghĩa thời sự được cập nhật trong văn bản nhậtdụng.

Một điều quan trọng, khi tiếp cận với bài học theo hướng tích hợp, liênmôn thì học sinh tăng cường vận dụng kiến thức tổng hợp mà mình chiếm lĩnhđược để giải quyết các vấn đề từ thực tiễn mà không phải ghi nhớ kiến thức mộtcách thụ động, máy móc và rõ ràng, các em sẽ không gặp áp lực, tránh được việchọc quá tải, không còn cảm thấy nhàm chán trong giờ học Đặc biệt, văn bảnnhật dụng hay viết về những vấn đề bức thiết, mang tính thời sự nên rất dễ đểgiúp các em học sinh hoà nhập với cuộc sống xã hội, rút ngắn khoảng cách giữanhà trường và xã hội tích hợp kiến thức liên môn, Đây là những mục tiêu màtheo tôi, bất cứ phân môn nào cũng muốn hướng tới, đạt được Ngoài ra, giáoviên sẽ không phải gồng gánh những kiến thức nặng, công việc mà giáo viênđảm nhiệm sẽ nhẹ nhàng và hiệu quả hơn nếu tích hợp, liên môn

Thêm một mục tiêu nữa mà tôi hướng tới khi đề ra các giải pháp, biệnpháp đó là: các em sẽ biết tổng hợp những kiến thức và kĩ năng mà các em đãđược hình thành ở các môn học để giải quyết trước hết là nhiệm vụ học tập, saunữa là vận dụng, tích hợp những kiến thức đó để giải quyết vấn đề mang tínhthực tiễn, có nghĩa là các em không dừng lại ở lý thuyết suông mà biết cách thựchành, vận hành nó Tức là sẽ trang bị kiến thức và trau dồi tư tưởng, tình cảm,thái độ – đúng với mục tiêu của việc dạy–học văn bản nhật dụng

II 3.2 Nội dung và cách thức thực hiện giải pháp, biện pháp:

Như đã nói, cách dạy truyền thống hay dạy theo chủ đề tích hợp, liênmôn thì nền tảng vẫn là coi trọng việc lĩnh hội nội dung kiến thức của học sinh.Tuy nhiên cách thức để học sinh lĩnh hội kiến thức có khác nhau

Xin viện dẫn một ví dụ:

Khi giải thích câu thành ngữ: "Nước chảy đá mòn", giáo viên có thể tích

hợp kiến thức liên môn với bộ môn Hóa học

Giáo viên hỏi học sinh về thành phần của đá là gì? Các em hoàn toàn có thể trảlời chính xác dựa trên kiến thức Hóa học đã được cung cấp, đó là: CaCO3 (Canxicacbonat) Tiếp theo, chúng ta đưa ra một giả thiết là: Khi đá gặp nước mưa vàCO2 (Cacbonic) trong không khí thì sẽ chuyển hóa như thế nào?

Bằng kiến thức đã học ở môn Hóa học, các em dễ dàng hình thành phương trìnhhóa học:

CaCO3 + CO2 + H2O → Ca(HCO3)2 – Sản phẩm tạo ra là muối Canxithidrocacbonat (muối tan)

Giáo viên có thể định hướng cho học sinh hiểu: Ban đầu là đá với thànhphần chính CaCO3, khi gặp nước mưa sẽ chuyển hóa thành muối tan Ca(HCO3)2

có thể bị hòa tan, bào mòn khi gặp nước Như thế, theo thời gian nước mưa sẽlàm cho đá bị bào mòn dần – Sau khi giải thích kiến thức theo cách thực tế, các

em sẽ hiểu về nghĩa đen của câu thành ngữ này Từ đó, chúng ta định hướng,giúp học sinh hiểu bài học (nghĩa chuyển) mà câu thành ngữ này gửi gắm: Cókiên trì, cố gắng thì mọi công việc dù khó khăn cũng sẽ làm được.

Tất nhiên những vấn đề ngoài chuyên môn của chúng ta thì sẽ có cái khónhất định để có thể truyền giảng cho học sinh, điều này đòi hỏi mỗi giáo viên cầnđầu tư, tìm tòi Đây chỉ là một ví dụ nhỏ về việc tích hợp kiến thức bộ môn Hóahọc trong tiết Ngữ văn, theo tôi trước khi thực hiện một tiết dạy theo hướng tíchhợp kiến thức liên môn cần thực hiện các bước cụ thể như sau:

II 3.2 1 Xác đinh rõ các nguyên tắc của việc dạy – học theo hướng tích hợp, liên môn:

Để tránh nhầm lẫn giữa tích hợp liên môn và tích hợp đa môn thì ngườidạy phải xác định rõ: Tích hợp liên môn tức là các dạng hợp tác giữa các mônhọc, là sự tương tác quan trọng giữa các môn học để chuyển tải đến học sinhnhững chủ đề giáo dục lồng ghép;

Tích hợp đa môn có thể hiểu là các môn học được đặt cạnh nhau một cáchđơn giản, chỉ là đề cập, nhắc tới và không tập trung vào việc tích hợp chúng đểchuyển tải một chủ đề nào khác Ví dụ : Khi đưa ra số liệu là tích hợp được môntoán, trình chiếu bài giảng trên máy tính là tích hợp tin học, dùng các từ khóatiếng Anh là tích hợp ngoại ngữ, thông tin cảnh báo là tích hợp giáo dục côngdân… (Ví dụ lấy từ Internet)

Tất cả các chủ đề liên môn đều phải có mặt ít nhất là hai môn học trở lên

để bổ sung, để giải quyết một vấn đề phức hợp mà một môn không thể giải quyếtđược Riêng bộ môn Ngữ văn, vẫn có sự tích hợp trong nội bộ phân môn đó làVăn bản, tiếng Việt và Tập làm văn, các phân môn này luôn có sự bổ sung khôngtách rời các kiến thức nhằm giải quyết những tình huống tích hợp hoặc nhữngvấn đề thuộc từng phân môn

Phải có sự hợp tác của đại diện các môn học – điều này là quan trọng vàcần thiết vì mỗi giáo viên chỉ đảm nhiệm một phân môn và gần như chỉ nắm rõ,nắm sâu kiến thức của bộ môn mình phụ trách, trong khi tích hợp liên môn là đòihỏi phải có kiến thức của ít nhất một phân môn khác, thế nên cần thiết phải có sựhợp tác của đại diện các môn học mà mình sẽ tích hợp Kết quả đạt được của tíchhợp và hợp tác phải được thể hiện dưới dạng tổng hợp Như vậy, từ khái niệmliên môn, có thể khái quát thành 3 nguyên tắc cơ bản của việc dạy, học theohướng tích hợp – liên môn đó là: Tích hợp, hợp tác và tổng hợp

II 3.2 2 Sau khi xác đinh rõ các nguyên tắc tích hợp, liên môn, chúng

ta cần xây dựng mục tiêu thích hợp:

Dạy học tích hợp, liên môn là để phát huy tính tích cực, tự lực và sáng tạo,bồi dưỡng và phát triển các năng lực cần thiết cho học sinh: năng lực hành động,năng lực cộng tác làm việc của người học… Thúc đẩy khả năng nhận thức, phântích, tổng hợp, đánh giá của người học ở mức độ cao hơn Từ mục tiêu này ngườidạy sẽ xác định kiến thức của các môn học khác có thể tích hợp và tính tới khảnăng đóng góp của các môn này, từ đó hướng tới việc lựa chọn chủ đề.

II 3.2 3 Xây dựng và lựa chọn chủ đề:

Trước khi tiến hành dạy học tích hợp liên môn, cần xây dựng chủ đề đểhuy động kiến thức cần thiết ở các môn khác để xử lí, giải quyết vấn đề khôngchỉ của một môn học Trong rất nhiều các chủ đề, nội dung giáo dục cần thiết,chúng ta lựa chọn một chủ đề hoặc gần gũi, hoặc mang tính thách thức, kíchthích người học dấn thân vào quá trình suy nghĩ và làm việc là điều cần thiếttrong dạy học theo hướng tích hợp, liên môn Bộ môn Ngữ văn nói chung thuộcvào nhóm khoa học – xã hội, trong đó các văn bản nhật dụng có tầm quan trọngtrong việc giáo dục quan điểm, tư tưởng, tình cảm, thái độ cho học sinh Có rấtnhiều chủ đề có thể tích hợp giữa môn Ngữ văn với các môn khác ở tất cả cáckhối, lớp Tôi xin trình bày cụ thể từng văn bản nhật dụng trong chương trìnhNgữ văn THCS.

Hệ thống văn bản nhật dụng trong chương trình Ngữ văn THCS:

Khối 6: Có các văn bản nhật dụng: Cầu Long Biên – chứng nhân lịch sử; Động Phong Nha; Bức thư của thủ lĩnh da đỏ.

Khi dạy bài “Cầu Long Biên – chứng nhân lịch sử” giáo viên khai thác

chủ đề di tích lịch sử - Giáo dục sự tự hào và ý thức bảo tồn những di tích lịch sử Ở bài này, có thể tích hợp kiến thức môn Lịch sử bài “Miền Bắc chống

chiến tranh phá hoại lần thứ nhất của đế quốc Mĩ – 1965 – 1968” Giáo viên có thể hỏi học sinh về những cuộc chiến tranh đã đi qua trên cây cầu này để học

sinh thấy được sự kiên cường, vững vàng trong những năm tháng kháng chiếnchống Pháp và chống Mỹ của cầu Long Biên – cây cầu có chiều dài lớn thứ haithế giới và nổi bật nhất Viễn Đông lúc bấy giờ, cầu Long Biên đã bị ném bom 14lần, đã có 9 nhịp cầu bị đánh gục và 4 trụ bị hư hỏng nặng nhưng cầu Long Biênvẫn nằm đó, Hơn một thế kỉ qua, cầu Long Biên đã chứng kiến biết bao sự kiệnlịch sử hào hùng bi tráng của Hà Nội Tuy đã rút về vị trí khiêm nhường nhưngcầu Long Biên vẫn mãi trở thành một chứng nhân lịch sử không chỉ riêng HàNội mà của cả nước

Đối với bài “Động Phong Nha”, giáo viên tích hợp kiến thức môn Địa Lý về

vị trí địa lý của động Phong Nha, tỉnh Quảng Bình để học sinh thấy rõ vấn đề

bảo vệ môi trường, danh lam thắng cảnh.

Ngoài ra, khi hỏi học sinh về vẻ đẹp của động Phong Nha, giáo viên gợi ý đểhọc sinh thấy được vẻ đẹp “lộng lẫy và kỳ ảo” của Động khô và Động nước ởđây bằng câu hỏi tích hợp môn Hóa học: Thạch nhũ là gì? (Thạch nhũ là sản

phẩm hình thành trong các hang động do sự nhỏ giọt của dung dịch đá vôi hòa tan trong nước có chứa a-xít các-bô-níc.)

Cũng câu hỏi Thạch nhũ là gì? Giáo viên tích hợp với kiến thức bộ môn Địa

lý để học sinh thấy được rõ hơn vẻ đẹp của động Phong Nha: Nhũ đá hay thạch

nhũ được hình thành do cặn của nước nhỏ giọt đọng lại trải qua hàng trăm, nghìn năm Nó là khoáng vật hang động thứ sinh treo trên trần hay tường của các hang động.

Ở văn bản “Bức thư của thủ lĩnh da đỏ”, đề cập đến trách nhiệm của con người với thiên nhiên và môi trường sống Với chủ đề này, người dạy có thể

tích hợp kiến thức ở các môn:

Giáo dục công dân 6: Bài 7: Yêu thiên nhiên, sống hòa hợp với thiên nhiên; Giáo dục công dân 7: Bài 14: Bảo vệ môi trường và tài nguyên thiên nhiên.

Địa lý 7: Khái quát Châu Mĩ Địa lý 7: Sự phân bố dân cư và các chủng tộc trên thế giới

Mĩ Thuật: Hs vẽ tranh về bảo vệ môi trường Lịch sử 7: Những cuộc phát kiến địa lý Lịch sử 8: Chủ nghĩa Tư bản được xác lập trên phạm vi toàn thế giới.

Ví dụ: Em hãy nêu hiểu biết của mình về vai trò của không khí và động vật

đối với cuộc sống con người? Với câu hỏi này, học sinh có thể vận dụng kiến thức Giáo dục công dân 6: Bài 7: Yêu thiên nhiên, sống hòa hợp với thiên nhiên để trả lời, từ đó các em biết hành động cho đúng để bảo vệ môi trường

sống

Khối 7: Có các văn bản nhật dụng:

Văn bản “Cổng trường mở ra”: Với chủ đề: Tấm lòng yêu thương và tình cảm sâu nặng của người mẹ đối với con cái; vai trò to lớn của nhà trường đối với cuộc sống của mỗi con người Theo tôi, có thể tích hợp môn Giáo dục

công dân 6 – Quyền và nghĩa vụ học tập.

Văn bản “Cuộc chia tay của những con búp bê” nói về chủ đề Quyền trẻ

em, giáo dục mọi người hãy cố gắng bảo vệ và giữ gìn tổ ấm gia đình.

Tích hợp môn Giáo dục công dân 6 bài: Công ước Liên hợp quốc về quyền

dân 9 – Kế thừa, phát huy truyền thống tốt đẹp của dân tộc.

Tích hợp môn Âm nhạc: Cho học sinh nghe một làn điệu dân ca Huế quen

thuộc diễn tả lòng khát khao, nỗi mong chờ hoài vọng thiết tha của tâm hồn Huế

Để học sinh có cái nhìn ban đầu về ca Huế trên sông Hương

sống, để bảo vệ trái đất - ngôi nhà chung của chúng ta Có thể tích hợp kiến

thức về Toán 6: Bài 5 chương III: Tìm một số biết giá trị phân số khi Tính sốliệu bao bì ni lông thải ra hằng ngày vào môi trường;

Kiến thức Sinh học 6: Bài 11 Sự hút nước và muối khoáng của rễ sẽ cho họcsinh hiểu hơn tác hại của việc sử dụng bao bì ni lông khi lẫn vào đất, vứt xuốngcống rãnh sẽ ảnh hưởng đến sự sinh trưởng và phát triển của sinh vật;

Môn Hóa học 9 bài 34: Hợp chất hữu cơ, hóa học hữu cơ: Học sinh sẽ nắm rõ

hơn nguyên nhân gây ra những tác hại từ bao bì ni lông do đặc tính không phânhủy của Plastic

Môn Sinh học 9 Bài 53: Tác động của con người đối với môi trường (phần III); Môn Giáo dục công dân 7: Bài 17 Bảo vệ môi trường và tài nguyên thiên nhiên - học sinh sẽ có ý thức và trách nhiệm trong việc bảo vệ môi trường;

Giúp học sinh hiểu rõ về các biện pháp hạn chế sử dụng bao bì ni lông: Kiến

thức Môn Sinh học 9 Bài: Tác động của con người đối với môi trường (Phần III).

Qua các môn Âm nhạc, Mĩ thuật học sinh cũng sẽ thấy rõ hơn về ý nghĩa củaviệc bảo vệ môi trường (Kiến thức Âm nhạc 8 Bài 7 Ngôi nhà chung của

chúng ta); Ngoài ra, học sinh cũng có thể rèn luyện và thực hành môn Mĩ thuật

khi vẽ tranh bảo vệ môi trường (Kiến thức bài 20 Mĩ thuật 7).

Văn bản “Ôn dịch, thuốc lá”: Nói đến nạn nghiện thuốc lá rất dễ lây lan và gây những tổn thất to lớn cho sức khỏe và tính mạng con người, tích

hợp kiến thức các môn:

Toán 6: Bài 15 chương III: Tìm một số biết giá trị phân số.

Sinh học 8: Đại dịch AIDS – Thảm họa của loài người

Mĩ Thuật 8: Vẽ tranh đề tài

Văn bản “ Bài toán dân số”: Với chủ đề dân số, khi nói đến nội dung nếu

không hạn chế sự gia tăng dân số thì con người sẽ tự làm hại chính mình, theo tôinên tích hợp:

Tích hợp kiến thức Địa lý lớp 7: Bài 1: Dân số; Bài 2: Sự phân bố dân cưTích hợp kiến thức Địa lý lớp 9: Bài 2: Dân số và sự gia tăng dân số

Bài 4: Lao động và việc làm

Tích hợp kiến thức Giáo dục công dân lớp 9 - Bài 12: Quyền và nghĩa

vụ của công dân.

Tích hợp kiến thức Toán 6: Bài 15: Tìm một số biết giá trị phân số

Khối 9: Có các văn bản nhật dụng:

Văn bản “Phong cách Hồ Chí Minh”: Để học sinh thấy được vẻ đẹp

trong phong cách Hồ Chí Minh là sự kết hợp hài hòa giữa truyền thống văn hóadân tộc và tinh hoa văn hóa nhân loại, giữa vĩ đại và giản dị Có thể tích hợp:

Tích hợp kiến thức Giáo dục công dân lớp 7: Sống giản dịTích hợp kiến thức Âm nhạc: Cho học sinh nghe các bài hát về tính giản

dị của Bác: Đôi dép Bác Hồ; Âm nhạc 6: Ai yêu Bác Hồ Chí Minh hơn thiếu

niên nhi đồng.

Tích hợp kiến thức Lịch sử 9 – bài 16: Hoạt động của Nguyễn Ái Quốc ở

nước ngoài; Bài 18: Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời

Văn bản “Đấu tranh cho một thế giới hòa bình”:

Tích hợp kiến thức Âm nhạc 7: “Chúng em cần thế giới hòa bình” thể

hiện khát vọng hòa bình.

Mĩ Thuật 6,7,8: Hs vẽ tranh theo đề tài, tuyên truyền bảo vệ hòa bình

Tích hợp kiến thức Lịch sử lớp 8: Hs nhớ lại cuộc chiến tranh thế giới thứ

II khi Mĩ ném bom nguyên tử xuống hai thành phố Hirosima và Nagasak củaNhật Bản, từ đó các em sẽ thấy việc đấu tranh cho hòa bình, ngăn chặn và xóanguy cơ chiến tranh hạt nhân là nhiệm vụ thiết thân và cấp bách của mỗi người,của toàn thể loài người

Văn bản “Tuyên bố thế giới về sự sống còn, quyền được bảo vệ, phát triển của trẻ em.” – giúp các em thấy rõ về quyền trẻ em, có thể Tích hợp

môn Giáo dục công dân 6: Công ước Liên hợp quốc về quyền trẻ em

Tích hợp môn Giáo dục công dân 7 – bài 13: Quyền được bảo vệ, chăm sóc

và giáo dục của trẻ em Việt Nam.

Tích hợp môn Âm nhạc: Bài Thiếu nhi thế giới liên hoan - lớp 4 chươngtrình Tiểu học

Tích hợp môn Âm nhạc 7: Bài 3: Chúng em cần hòa bình

Qua thực tế giảng dạy tích hợp, tôi nhận thấy việc lựa chọn những chủ đề gắnliền với thực tiễn, với nhu cầu của người học sẽ có nhiều cơ hội để dạy tích hợp liên môn và tích hợp liên môn có hiệu quả

Một điều cũng cần lưu ý là không phải chủ đề nào cũng có thể dạy học theo hướng tích hợp, liên môn

II 3.2 4 Sau khi lựa chọn chủ đề tích hợp, giáo viên sẽ nghiên cứu bài dạy liên quan đến chủ đề đó, dự kiến các môn học, các nội dung sẽ tích hợp trong bài để làm rõ chủ đề đã chọn Đây còn gọi là tiến trình sư phạm trong dạy tích hợp liên môn.

Nội dung này, SKKN của tôi sẽ tập trung vào việc dẫn dắt, mô tả từngkhía cạnh của vấn đề qua các bước cụ thể của quy trình thiết kế một bài học, tínhmới và giải pháp thực hiện sẽ được chứng minh qua một tiết dạy theo chủ đề tíchhợp kiến thức liên môn để giải quyết các vấn đề thực tiễn

(Phần này kèm bài giảng Powerpoint)

MÔ TẢ QUA CẤU TRÚC MỘT BÀI HỌC CỤ THỂ:

Văn bản: THÔNG TIN VỀ NGÀY TRÁI ĐẤT

- Thói quen dùng túi ni lông và mối nguy hại đến môi trường sống và sức khỏecon người.

- Ý nghĩa to lớn của việc bảo vệ môi trường Từ đó có những suy nghĩ và hànhđông tích cực về vấn đề xử lí rác thải sinh hoạt

- Tính thuyết phục trong cách thuyết minh và những kiến nghị mà tác giả đề xuấttrong văn bản

2 Kĩ năng:

- Tích hợp phần tập làm văn để viết bài văn thuyết minh

- Đọc – hiểu một văn bản nhật dụng đề cập đến một vấn đề xã hội bức thiết

- Rèn kỹ năng vận dụng kiến thức liên môn để giải quyết các vấn đề về môitrường Đặc biệt là rác thải bao bì ni lông

- Kỹ năng liên kết các kiến thức giữa các phân môn

- Kỹ năng khái quát nội dung bài học bằng sơ đồ tư duy

- Kỹ năng ra quyết định khi vận dụng kiến thức vào thực tế

- Kỹ năng lắng nghe và hoạt động nhóm

- Rèn kỹ năng khai thác tranh, khai thác thông tin

3 Thái độ:

- Giáo dục học sinh bảo vệ môi trường

- Giúp học sinh thêm yêu thiên nhiên và có ý thức bảo vệ thiên nhiên

- Rèn ý thức, tinh thần tham gia môn học

- Yêu thích môn Ngữ văn cũng như các môn khoa học khác như: Giáo dục côngdân, Toán học, Hóa học, Sinh học, Âm nhạc, Mỹ thuật

- Có suy nghĩ tích cực về những việc tương tự khác trong vấn đề xử lý rác thảisinh hoạt và vận động mọi người cùng thực hiện khi có điều kiện

- Có ý thức, thói quen hạn chế sử dụng bao bì ni lông và dùng chất liệu khácthay thế bao bì ni lông

B- Chuẩn bị:

1 Giáo viên:

- Đoạn clip về việc sử dụng bao bì ni lông hiện nay của người dân Việt Nam

- Các kiến thức có thể tích hợp liên môn trong bài học: Có thể tích hợp kiến thức

về Toán 6: Bài 5 chương III: Tìm một số biết giá trị phân số khi Tính số liệubao bì ni lông thải ra hằng ngày vào môi trường;

Kiến thức Sinh học 6: Bài 11 Sự hút nước và muối khoáng của rễ sẽ cho họcsinh hiểu hơn tác hại của việc sử dụng bao bì ni lông khi lẫn vào đất, vứt xuốngcống rãnh sẽ ảnh hưởng đến sự sinh trưởng và phát triển của sinh vật;

Môn Hóa học 9 bài 34: Hợp chất hữu cơ, hóa học hữu cơ: Học sinh sẽ nắm rõ

hơn nguyên nhân gây ra những tác hại từ bao bì ni lông do đặc tính không phânhủy của Plastic

Môn Sinh học 9 Bài 53: Tác động của con người đối với môi trường (phần III); Môn Giáo dục công dân 7: Bài 17 Bảo vệ môi trường và tài nguyên thiên nhiên - học sinh sẽ có ý thức và trách nhiệm trong việc bảo vệ môi trường;